Issues
Select Version
Theragāthā-aṭṭhakathā
Theragāthā-aṭṭhakathā

1. Nigrodhattheragāthāvaṇṇanā

Author: _System_Pali_VRI_ @ Administrator

1. Nigrodhattheragāthāvaṇṇanā

NāhaṃM1.92V1.77 bhayassa bhāyāmīti āyasmato nigrodhattherassa gāthā .
Kā uppatti ?
Ayaṃ kira ito aṭṭhārase kappasate brāhmaṇamahāsālakule nibbattitvā vayappatto kāmesu ādīnavaṃ nekkhamme ca ānisaṃsaṃ disvā gharabandhanaṃ pahāya araññāyatanaṃ pavisitvā aññatarasmiṃ sālavane paṇṇasālaṃ katvā tāpasapabbajaṃ pabbajitvā vanamūlaphalāhāro vasati .
Tena samayena piyadassī nāma sammāsambuddho loke uppajjitvā sadevakassa lokassa dhammāmatavassena kilesasantāpaṃ nibbāpento ekadivasaṃ tāpase anukampāya taṃ sālavanaṃ pavisitvā nirodhasamāpattiṃ samāpanno .
Tāpaso vanamūlaphalatthāya gacchanto bhagavantaṃ disvā pasannamānaso pupphitasāladaṇḍasākhāyo gahetvā sālamaṇḍapaṃ katvā taṃ sabbatthakameva sālapupphehi sañchādetvā bhagavantaṃ vanditvā pītisomanassavaseneva āhāratthāyapi agantvā namassamāno aṭṭhāsi .
Satthā nirodhato vuṭṭhāya tassa anukampāya ‘‘ bhikkhusaṅgho āgacchatū ’’ ti cintesi ,‘‘ bhikkhusaṅghepiP1.80 cittaṃ pasādessatī ’’ ti .
Tāvadeva bhikkhusaṅgho āgato .
So bhikkhusaṅghampi disvā pasannamānaso vanditvā añjaliṃ paggayha aṭṭhāsi .
Satthā sitassa pātukaraṇāpadesena tassa bhāviniṃ sampattiṃ pakāsento dhammaṃ kathetvā pakkāmi saddhiṃ bhikkhusaṅghena .
So tena puññakammena devamanussesuyeva saṃsaranto vivaṭṭūpanissayaṃ bahuṃ kusalaṃ upacinitvā imasmiṃ buddhuppāde sāvatthiyaṃ brāhmaṇamahāsālakule nibbatti , nigrodho tissa nāmaṃ ahosi .
So jetavanapaṭiggahaṇadivase buddhānubhāvadassanena sañjātappasādo pabbajitvā vipassanaṃ ārabhitvā nacirasseva chaḷabhiñño ahosi .
Tena vuttaṃ apadāne ( apa . thera 2.49.190-220)–
‘‘ Ajjhogāhetvā sālavanaṃ , sukato assamo mama ;
Sālapupphehi sañchanno , vasāmi vipine tadā .
‘‘ PiyadassīM1.93 ca bhagavā , sayambhū aggapuggalo ;
Vivekakāmo sambuddho , sālavanamupāgami .
‘‘ AssamāV1.78 abhinikkhamma , pavanaṃ agamāsahaṃ ;
Mūlaphalaṃ gavesanto , āhindāmi vane tadā .
‘‘ Tatthaddasāsiṃ sambuddhaṃ , piyadassiṃ mahāyasaṃ ;
Sunisinnaṃ samāpannaṃ , virocantaṃ mahāvane .
‘‘ Catudaṇḍe ṭhapetvāna , buddhassa uparī ahaṃ ;
Maṇḍapaṃ sukataṃ katvā , sālapupphehi chādayiṃ .
‘‘ Sattāhaṃ dhārayitvāna , maṇḍapaṃ sālachāditaṃ ;
Tattha cittaṃ pasādetvā , buddhaseṭṭhamavandahaṃ .
‘‘ Bhagavā tamhi samaye , vuṭṭhahitvā samādhito ;
Yugamattaṃ pekkhamāno , nisīdi purisuttamo .
‘‘ Sāvako varuṇo nāma , piyadassissa satthuno ;
Vasīsatasahassehi , upagacchi vināyakaṃ .
‘‘ Piyadassī ca bhagavā , lokajeṭṭho narāsabho ;
Bhikkhusaṅghe nisīditvā , sitaṃ pātukarī jino .
‘‘ Anuruddho upaṭṭhāko , piyadassissa satthuno ;
Ekaṃsaṃ cīvaraṃ katvā , apucchittha mahāmuniṃ .
‘‘ Ko nu kho bhagavā hetu , sitakammassa satthuno ;
Kāraṇe vijjamānamhi , satthā pātukare sitaṃ .
‘‘ Sattāhaṃ sālacchadanaṃ , yo me dhāresi māṇavo ;
Tassa kammaṃ saritvāna , sitaṃ pātukariṃ ahaṃ .
‘‘ Anokāsaṃ na passāmi , yattha puññaṃ vipaccati ;
Devaloke manusse vā , okāsova na sammati .
‘‘ Devaloke vasantassa , puññakammasamaṅgino ;
Yāvatā parisā tassa , sālacchannā bhavissati .
‘‘ TatthaM1.94 dibbehi naccehi , gītehi vāditehi ca ;
Ramissati sadā santo , puññakammasamāhito .
‘‘ Yāvatā parisā tassa , gandhagandhī bhavissati ;
Sālassa pupphavasso ca , pavassissati tāvade .
‘‘ Tato cutoyaṃ manujo , mānusaṃ āgamissati ;
Idhāpi sālacchadanaṃ , sabbakālaṃ dharissati .
‘‘ Idha naccañca gītañca , sammatāḷasamāhitaṃ ;
Parivāressanti maṃ niccaṃ , buddhapūjāyidaṃ phalaṃ .
‘‘ UggacchanteV1.79 ca sūriye , sālavassaṃ pavassate ;
Puññakammena saṃyuttaṃ , vassate sabbakālikaṃ .
‘‘ Aṭṭhārase kappasate , okkākakulasambhavo ;
Gotamo nāma nāmena , satthā loke bhavissati .
‘‘ Tassa dhamme sudāyādo , oraso dhammanimmito ;
Sabbāsave pariññāya , nibbāyissatināsavo .
‘‘ Dhammaṃ abhisamentassa , sālacchannaṃ bhavissati ;
Citake jhāyamānassa , chadanaṃ tattha hessati .
‘‘ Vipākaṃ kittayitvāna , piyadassī mahāmuni ;
Parisāya dhammaṃ desesi , tappento dhammavuṭṭhiyā .
‘‘ Tiṃsakappāni devesu , devarajjamakārayiṃ ;
Saṭṭhi ca sattakkhattuñca , cakkavattī ahosahaṃ .
‘‘ Devalokā idhāgantvā , labhāmi vipulaṃ sukhaṃ ;
Idhāpi sālacchadanaṃ , maṇḍapassa idaṃ phalaṃ .
‘‘ Ayaṃ pacchimako mayhaṃ , carimo vattate bhavo ;
Idhāpi sālacchadanaṃ , hessati sabbakālikaṃ .
‘‘ Mahāmuniṃ tosayitvā , gotamaṃ sakyapuṅgavaṃ ;
Pattomhi acalaṃ ṭhānaṃ , hitvā jayaparājayaṃ .
‘‘ AṭṭhāraseM1.95 kappasate , yaṃ buddhamabhipūjayiṃ ;
Duggatiṃ nābhijānāmi , buddhapūjāyidaṃ phalaṃ .
‘‘ Kilesā jhāpitā mayhaṃ , bhavā sabbe samūhatā ;
Nāgova bandhanaṃ chetvā , viharāmi anāsavo .
‘‘ Svāgataṃ vata me āsi , buddhaseṭṭhassa santike ;
Tisso vijjā anuppattā , kataṃ buddhassa sāsanaṃ .
‘‘ Paṭisambhidā catasso , vimokkhāpi ca aṭṭhime ;
Chaḷabhiññā sacchikatā , kataṃ buddhassa sāsanan ’’ ti .
Evaṃ pana chaḷabhiñño hutvā phalasukhena vītināmento sāsanassa niyyānikabhāvavibhāvanatthaṃ aññābyākaraṇavasena ‘‘ nāhaṃ bhayassa bhāyāmī ’’ ti gāthaṃ abhāsi .
21. Tattha bhāyanti etasmāti bhayaṃ , jātijarādi .
Bhayassāti nissakke sāmivacanaṃ , bhayato bhāyitabbanimittaṃ jātijarāmaraṇādinā hetunā nāhaṃ bhāyāmīti attho .
Tattha kāraṇamāhaV1.80 ‘‘ satthā no amatassa kovido ’’ ti .
Amhākaṃ satthā amate kusalo veneyyānaṃ amatadāne cheko .
Yattha bhayaṃ nāvatiṭṭhatīti yasmiṃ nibbāne yathāvuttaṃ bhayaṃ na tiṭṭhati okāsaṃ na labhati .
Tenāti tato nibbānato .
Vajantīti abhayaṭṭhānameva gacchanti .
Nibbānañhi abhayaṭṭhānaṃ nāma .
Kena pana vajantīti āha ‘‘ maggena vajanti bhikkhavo ’’ ti , aṭṭhaṅgikena ariyamaggena satthu ovādakaraṇā bhikkhū saṃsāre bhayassa ikkhanakāti attho .
Yatthāti vā yaṃ nimittaṃ yassa ariyamaggassaP1.81 adhigamahetu attānuvādādikaṃ pañcavīsatividhampi bhayaṃ nāvatiṭṭhati patiṭṭhaṃ na labhati , tena ariyena maggena vajanti abhayaṭṭhānaṃ satthu sāsane bhikkhū , tena maggena ahampi gato , tasmā nāhaṃ bhayassa bhāyāmīti thero aññaṃ byākāsi .
Nigrodhattheragāthāvaṇṇanā niṭṭhitā .