Issues
Select Version
Theragāthā-aṭṭhakathā
Theragāthā-aṭṭhakathā

6. Kuṭivihārittheragāthāvaṇṇanā

Author: _System_Pali_VRI_ @ Administrator

6. Kuṭivihārittheragāthāvaṇṇanā

KoV1.137 kuṭikāyan ti āyasmato kuṭivihārittherassa gāthā .
Kā uppatti ?
So kira padumuttarassa bhagavato ākāsena gacchantassa ‘‘ udakadānaṃP1.138 dassāmī ’’ ti sītalaṃ udakaṃ gahetvā pītisomanassajāto uddhammukho hutvā ukkhipi .
Satthā tassa ajjhāsayaṃ ñatvā pasādasaṃvaḍḍhanatthaṃ ākāse ṭhitova sampaṭicchi .
So tena anappakaṃ pītisomanassaṃ paṭisaṃvedesi .
Sesaṃ añjanavaniyattherassa vatthumhi vuttasadisameva .
Ayaṃ pana viseso – ayaṃ kira vuttanayena pabbajitvā katapubbakicco vipassanaṃ anuyuñjanto sāyaṃ khettasamīpena gacchanto deve phusāyante khettapālakassa puññaṃ tiṇakuṭiṃ disvā pavisitvā tattha tiṇasanthārake nisīdiM1.162 .
Nisinnamattova utusappāyaṃ labhitvā vipassanaṃ ussukkāpetvā arahattaṃ pāpuṇi .
Tena vuttaṃ apadāne ( apa . thera 1.11.29-35)–
‘‘ Suvaṇṇavaṇṇaṃ sambuddhaṃ , gacchantaṃ anilañjase ;
Ghatāsanaṃva jalitaṃ , ādittaṃva hutāsanaṃ .
‘‘ Pāṇinā udakaṃ gayha , ākāse ukkhipiṃ ahaṃ ;
Sampaṭicchi mahāvīro , buddho kāruṇiko isi .
‘‘ Antalikkhe ṭhito satthā , padumuttaranāmako ;
Mama saṅkappamaññāya , imā gāthā abhāsatha .
‘‘ Iminā dakadānena , pītiuppādanena ca ;
Kappasatasahassampi , duggatiṃ nupapajjati .
‘‘ Tena kammena dvipadinda , lokajeṭṭha narāsabha ;
Pattomhi acalaṃ ṭhānaṃ , hitvā jayaparājayaṃ .
‘‘ Sahassarājanāmena , tayo te cakkavattino ;
Pañcasaṭṭhikappasate , cāturantā janādhipā .
‘‘ Kilesā jhāpitā mayhaṃ … pe … kataṃ buddhassa sāsanan ’’ ti .
Arahattaṃ pana patvā there tattha nisinne khettapālako āgantvā ‘‘ ko kuṭikāyan ’’ ti āha .
Taṃ sutvā thero ‘‘ bhikkhu kuṭikāyan ’’ tiādimāha .
Tayidaṃ khettapālassa therassa ca vacanaṃ ekajjhaṃ katvā –
56.
‘‘ KoV1.138 kuṭikāyaṃ bhikkhu kuṭikāyaṃ , vītarāgo susamāhitacitto ;
Evaṃ jānāhi āvuso , amoghā te kuṭikā katā ’’ ti .
–
Tathārūpena saṅgītiṃ āropitaṃ .
Tattha ko kuṭikāyan ti ,‘‘ imissaṃ kuṭikāyaṃ ko nisinno ’’ ti khettapālassa pucchāvacanaṃ .
Tassa bhikkhu kuṭikāyan ti therassa paṭivacanadānaṃ .
Atha naṃ attano anuttaradakkhiṇeyyabhāvato taṃ kuṭiparibhogaṃ anumodāpetvāM1.163 uḷāraṃ tameva puññaṃ patiṭṭhāpetuṃ ‘‘ vītarāgo ’’ tiādi vuttaṃ .
Tassattho – eko bhinnakileso bhikkhu te kuṭikāyaṃ nisinno , tato eva so aggamaggena sabbaso samucchinnarāgatāya vītarāgo anuttarasamādhinā nibbānaṃ ārammaṇaṃ katvā suṭṭhu samāhitacittatāya susamāhitacitto , imañca atthaṃ , āvuso khettapāla , yathāhaṃ vadāmi , evaṃ jānāhi saddaha adhimuccassu .
AmoghāP1.139 te kuṭikā katā tayā katā kuṭikā amoghā avañjhā saphalā saudrayā , yasmā arahatā khīṇāsavena paribhuttā .
Sace tvaṃ anumodasi , taṃ te bhavissati dīgharattaṃ hitāya sukhāyāti .
Taṃ sutvā khettapālo ‘‘ lābhā vata me , suladdhaṃ vata me , yassa me kuṭikāyaṃ ediso ayyo pavisitvā nisīdatī ’’ ti pasannacitto anumodanto aṭṭhāsi .
Imaṃ pana tesaṃ kathāsallāpaṃ bhagavā dibbāya sotadhātuyā sutvā anumodanañcassa ñatvā tambhāviniṃ sampattiṃ vibhāvento khettapālaṃ imāhi gāthāhi ajjhabhāsi –
‘‘ Vihāsi kuṭiyaṃ bhikkhu , santacitto anāsavo ;
Tena kammavipākena , devindo tvaṃ bhavissasi .
‘‘ Chattiṃsakkhattuṃ devindo , devarajjaṃ karissasi ;
Catuttiṃsakkhattuṃ cakkavattī , rājā raṭṭhe bhavissasi ;
Ratanakuṭi nāma paccekabuddho , vītarāgo bhavissasī ’’ ti .
Kuṭikāyaṃ laddhavisesattā pana therassa tato pabhuti kuṭivihārī tveva samaññā udapādi .
Ayameva ca therassa aññābyākaraṇagāthāpi ahosīti .
Kuṭivihārittheragāthāvaṇṇanā niṭṭhitā .