Issues
Select Version
Theragāthā-aṭṭhakathā
Theragāthā-aṭṭhakathā

4. Dhaniyattheragāthāvaṇṇanā

Author: _System_Pali_VRI_ @ Administrator

4. Dhaniyattheragāthāvaṇṇanā

SukhañceV1.378 jīvituṃ iccheti āyasmato dhaniyattherassa gāthā .
Kā uppatti ?
Ayampi purimabuddhesu katādhikāro tattha tattha bhave puññāni upacinanto sikhissa bhagavato kāle kulagehe nibbattitvā viññutaṃ patto ekadivasaṃ satthāraṃ disvā pasannamānaso naḷamālāya pūjaṃ akāsi .
So tena puññakammena devamanussesu saṃsaranto imasmiṃ buddhuppāde rājagahe kumbhakārakule nibbattitvā dhaniyoti laddhanāmo vayappatto kumbhakārakammena jīvati .
Tena ca samayena satthā dhaniyassa kumbhakārassa sālāyaṃ nisīditvā pukkusātissa kulaputtassa chadhātuvibhaṅgasuttaṃ ( ma . ni .3.342 ādayo ) desesi .
So taṃ sutvā katakicco ahosi .
Dhaniyo tassa parinibbutabhāvaṃ sutvā ‘‘ niyyānikaṃ vata buddhasāsanaṃ , yattha ekarattiparicayenāpi vaṭṭadukkhato muñcituṃ sakkā ’’ ti paṭiladdhasaddho pabbajitvāP2.90 kuṭimaṇḍanānuyuttoM1.445 viharanto kuṭikaraṇaṃ paṭicca bhagavatā garahito saṅghike senāsane vasanto vipassanaṃ vaḍḍhetvā arahattaṃ pāpuṇi .
Tena vuttaṃ apadāne ( apa . thera 2.48.1-7)–
‘‘ Suvaṇṇavaṇṇaṃ sambuddhaṃ , āhutīnaṃ paṭiggahaṃ ;
Vipinaggena gacchantaṃ , addasaṃ lokanāyakaṃ .
‘‘ Naḷamālaṃ gahetvāna , nikkhamanto ca tāvade ;
Tatthaddasāsiṃ sambuddhaṃ , oghatiṇṇamanāsavaṃ .
‘‘ Pasannacitto sumano , naḷamālamapūjayiṃ ;
Dakkhiṇeyyaṃ mahāvīraṃ , sabbalokānukampakaṃ .
‘‘ Ekatiṃse ito kappe , yaṃ mālamabhiropayiṃ ;
Duggatiṃ nābhijānāmi , buddhapūjāyidaṃ phalaṃ .
‘‘ Kilesā jhāpitā mayhaṃ … pe … kataṃ buddhassa sāsanan ’’ ti .
Arahattaṃ pana patvā ye bhikkhū dhutaṅgasamādhānena attānaṃ ukkaṃsetvā saṅghabhattādiṃ sādiyante aññe bhikkhū avajānanti , tesaṃ ovādadānamukhena aññaṃ byākaronto –
228.
‘‘ Sukhañce jīvituṃ icche , sāmaññasmiṃ apekkhavā ;
Saṅghikaṃ nātimaññeyya , cīvaraṃ pānabhojanaṃ .
229.
SukhañceV1.379 jīvituṃ icche , sāmaññasmiṃ apekkhavā ;
Ahi mūsikasobbhaṃva , sevetha sayanāsanaṃ .
230.
Sukhañce jīvituṃ icche , sāmaññasmiṃ apekkhavā ;
Itarītarena tusseyya , ekadhammañca bhāvaye ’’ ti .
– tisso gāthā abhāsi ;
Tattha sukhañce jīvituṃ icche , sāmaññasmiṃ apekkhavāti sāmaññasmiṃ samaṇabhāve apekkhavā sikkhāya tibbagāravo hutvā sukhaṃ jīvituṃ iccheyya ce , anesanaṃ pahāya sāmaññasukhena sace jīvitukāmoti atthoM1.446 .
Saṅghikaṃ nātimaññeyya , cīvaraṃ pānabhojanan ti saṅghato ābhataṃ cīvaraṃ āhāraṃ na avamaññeyya , saṅghassa uppajjanakalābho nāma parisuddhuppādo hotīti taṃ paribhuñjantassa ājīvapārisuddhisambhavena sāmaññasukhaṃ hatthagatamevāti adhippāyo .
Ahi mūsikasobbhaṃvāti ahi viya mūsikāya khatabilaṃ sevetha seveyya senāsanaṃ .
Yathā nāma sappo sayamattano āsayaṃ akatvā mūsikāya aññena vā kate āsaye vasitvā yena kāmaṃ pakkamati , evamevaṃ bhikkhu sayaṃ senāsanakaraṇā saṃkilesaṃ anāpajjitvā yattha katthaci vasitvā pakkameyyāti attho .
Idāni vutte avutte ca paccaye yathālābhasantoseneva sāmaññasukhaṃ hoti , na aññathāti dassento āha ‘‘ itarītarena tusseyyā ’’ ti , yena kenaci hīnena vā paṇītena vā yathāladdhena paccayena santosaṃ āpajjeyyāti attho .
Ekadhamman ti appamādabhāvaṃ , tañhi anuyuñjantassa anavajjaṃ sabbaṃ lokiyasukhaṃ lokuttarasukhañca hatthagatameva hoti .
Tenāha bhagavā –
‘‘ appamatto hi jhāyanto , pappoti vipulaṃ sukhan ’’ ti ( ma . ni .2.352; dha . pa .27).
Dhaniyattheragāthāvaṇṇanā niṭṭhitā .