Issues
Select Version
Theragāthā-aṭṭhakathā
Theragāthā-aṭṭhakathā

8. Vajjitattheragāthāvaṇṇanā

Author: _System_Pali_VRI_ @ Administrator

8. Vajjitattheragāthāvaṇṇanā

SaṃsaraṃM1.430 dīghamaddhānan ti āyasmato vajjitattherassa gāthā .
Kā uppatti ?
Ayampi purimabuddhesu katādhikāro tattha tattha bhave puññāni upacinanto ito pañcasaṭṭhime kappe ekasmiṃ paccantagāme nibbattitvā viññutaṃ patto vanacarako hutvā vicaranto ekadivasaṃ upasantaṃV1.366 nāma paccekabuddhaṃ pabbataguhāyaṃ viharantaṃ addasa .
So tassa upasamaṃ disvā pasannamānaso campakapupphena pūjaṃ akāsi .
So tena puññakammena devamanussesu saṃsaranto imasmiṃ buddhuppāde kosalaraṭṭhe ibbhakule nibbatto jātadivasato paṭṭhāya mātugāmahatthaṃ gato rodati .
Brahmalokato kira cavitvā idhāgato yasmā mātugāmasamphassaṃ na sahati , tasmā mātugāmasamphassavajjanato vajjito tveva nāmaṃ jātaṃ .
So vayappatto satthu yamakapāṭihāriyaṃ disvā paṭiladdhasaddho pabbajitvā vipassanaṃ paṭṭhapetvā tadaheva chaḷabhiñño ahosi .
Tena vuttaṃ apadāne ( apa . thera 1.37.27-30)–
‘‘ Upasanto ca sambuddho , vasatī pabbatantare ;
Ekacampakamādāya , upagacchiṃ naruttamaṃ .
‘‘ Pasannacitto sumano , paccekamunimuttamaṃ ;
Ubho hatthehi paggayha , pūjayiṃ aparājitaṃ .
‘‘ Pañcasaṭṭhimhito kappe , yaṃ pupphamabhipūjayiṃ ;
Duggatiṃ nābhijānāmi , buddhapūjāyidaṃ phalaṃ .
‘‘ Kilesā jhāpitā mayhaṃ … pe … kataṃ buddhassa sāsanan ’’ ti .
Chaḷabhiñño pana hutvā attano pubbenivāsaṃ anussaritvā dhammasaṃvegena –
215.
‘‘ Saṃsaraṃ dīghamaddhānaṃ , gatīsu parivattisaṃ ;
Apassaṃ ariyasaccāni , andhabhūto puthujjano .
216.
‘‘ Tassa me appamattassa , saṃsārā vinaḷīkatā ;
Sabbā gatī samucchinnā , natthi dāni punabbhavo ’’ ti .
– dve gāthā abhāsi ;
TatthaM1.431 saṃsaran ti saṃsaranto , tasmiṃ tasmiṃ bhave ādānanikkhepavasena aparāparaṃ sandhāvanto .
Dīghamaddhānan ti cirakālaṃ anādimati saṃsāre aparimāṇakālaṃ .
Gatīsūti sukatadukkaṭānaṃ kammānaṃP2.81 vasena sugatiduggatīsu .
Parivattisan ti ghaṭīyantaṃ viya paribbhamanto cavanupapajjanavasena aparāparaṃ parivattiṃ .
Tassa pana parivattanassa kāraṇamāha ‘‘ apassaṃ ariyasaccāni , andhabhūto puthujjano ’’ ti .
Dukkhādīni cattāri ariyasaccāni ñāṇacakkhunā apassanto appaṭivijjhanto , tato eva avijjandhatāya andhabhūto puthūnaṃ jananādīhi kāraṇehi puthujjano honto gatīsu parivattisanti yojanā , tenevāha bhagavā –
‘‘ CatunnaṃV1.367 , bhikkhave , ariyasaccānaṃ ananubodhā appaṭivedhā evamidaṃ dīghamaddhānaṃ sandhāvitaṃ saṃsaritaṃ mamañceva tumhākañcā ’’ ti ( mahāva .287; dī . ni .2.155; saṃ . ni .5.1091; netti .114).
Tassa mayhaṃ vuttanayena pubbe puthujjanasseva sato idāni satthārā dinnanayena appamattassa appamādapaṭipattiyā samathavipassanābhāvanaṃ matthakaṃ pāpetvā ṭhitassa .
Saṃsārā vinaḷīkatāti saṃsaranti sattā etehīti ‘‘ saṃsārā ’’ ti laddhanāmā kammakilesā aggamaggena samucchinnattā vigatanaḷā nimmūlā katā .
Sabbā gatī samucchinnāti evaṃ kammakilesavaṭṭānaṃ vinaḷīkatattā nirayādikā sabbāpi gatiyo sammadeva ucchinnā viddhaṃsitā , tato eva natthi dāni āyatiṃ punabbhavoti idameva ca therassa aññābyākaraṇaṃ ahosīti .
Vajjitattheragāthāvaṇṇanā niṭṭhitā .