2. Dukanipāto

Author： _System_Pali_VRI_ @ Administrator

2. Dukanipāto

1. Paṭhamavaggo

1. Uttarattheragāthāvaṇṇanā

DukanipāteM1.304V1.260P2.1 natthi koci bhavo niccotiādikā āyasmato uttarattherassa gāthā .

Kā uppatti ?

Ayampi purimabuddhesu katādhikāro tattha tattha bhave vivaṭṭūpanissayaṃ puññaṃ upacinanto sumedhassa bhagavato kāle vijjādharo hutvā ākāsena vicarati .

Tena ca samayena satthā tassa anuggaṇhanatthaṃ vanantare aññatarasmiṃ rukkhamūle nisīdi chabbaṇṇabuddharaṃsiyo vissajjento .

So antalikkhena gacchanto bhagavantaṃ disvā pasannacitto ākāsato oruyha suvisuddhehi vipulehi kaṇikārapupphehi bhagavantaṃ pūjesi , pupphāni buddhānubhāvena satthu upari chattākārena aṭṭhaṃsu , so tena bhiyyosomattāya pasannacitto hutvā aparabhāge kālaṃ katvā tāvatiṃse nibbattitvā uḷāraṃ dibbasampattiṃ anubhavanto yāvatāyukaṃ tattha ṭhatvā tato cuto devamanussesu saṃsaranto imasmiṃ buddhuppāde rājagahe brāhmaṇamahāsālaputto hutvā nibbatti , uttaro tissa nāmaṃ ahosi .

So viññutaṃ patto brāhmaṇavijjāsu nipphattiṃ gantvā jātiyā rūpena vijjāya vayena sīlācārena ca lokassa sambhāvanīyo jāto .

Tassa taṃ sampattiṃ disvā vassakāro magadhamahāmatto attano dhītaraṃ dātukāmo hutvā attano adhippāyaṃ pavedesi .

So nissaraṇajjhāsayatāya taṃ paṭikkhipitvā kālena kālaṃ dhammasenāpatiṃ payirupāsanto tassa santike dhammaṃ sutvā paṭiladdhasaddho pabbajitvā vattasampanno hutvā theraṃ upaṭṭhahati .

Tena ca samayena therassa aññataro ābādho uppanno , tassa bhesajjatthāya uttaro sāmaṇero pātova pattacīvaramādāya vihārato nikkhanto antarāmagge taḷākassa tīre pattaṃ ṭhapetvā udakasamīpaṃ gantvā mukhaṃ dhovati .

Atha aññataro umaṅgacoro ārakkhapurisehiM1.305 anubaddho aggadvāreneva nagarato nikkhamitvā palāyanto attanā gahitaṃ ratanabhaṇḍikaṃ sāmaṇerassa patte pakkhipitvā palāyi .

Sāmaṇero pattasamīpaṃP2.2 upagato .

Coraṃ anubandhantā rājapurisāV1.261 sāmaṇerassa patte bhaṇḍikaṃ disvā ,‘‘ ayaṃ coro , iminā coriyaṃ katan ’’ ti sāmaṇeraṃ pacchābāhaṃ bandhitvā vassakārassa brāhmaṇassa dassesuṃ .

Vassakāro ca tadā rañño vinicchaye niyutto hutvā chejjabhejjaṃ anusāsati .

So ‘‘ pubbe mama vacanaṃ nādiyi , suddhapāsaṇḍiyesu pabbajī ’’ ti ca baddhāghātattā kammaṃ asodhetvāva jīvantameva taṃ sūle uttāsesi .

Athassa bhagavā ñāṇaparipākaṃ oloketvā taṃ ṭhānaṃ gantvā vipphurantahatthanakhamaṇimayūkhasambhinnasitābhatāya paggharantajātihiṅgulakasuvaṇṇarasadhāraṃ viya jālāguṇṭhitamudutalunadīghaṅgulihatthaṃ uttarassa sīse ṭhapetvā ,‘‘ uttara , idaṃ te purimakammassa phalaṃ uppannaṃ , tattha tayā paccavekkhaṇabalena adhivāsanā kātabbā ’’ ti vatvā ajjhāsayānurūpaṃ dhammaṃ desesi .

Uttaro amatābhisekasadisena satthu hatthasamphassena sañjātappasādasomanassatāya uḷāraṃ pītipāmojjaṃ paṭilabhitvā yathāparicitaṃ vipassanāmaggaṃ samārūḷho ñāṇassa paripākaṃ gatattā satthu ca desanāvilāsena tāvadeva maggapaṭipāṭiyā sabbakilese khepetvā chaḷabhiñño ahosi .

Tena vuttaṃ apadāne ( apa . thera 2.56.55-92)–

‘‘ Sumedho nāma sambuddho , bāttiṃsavaralakkhaṇo ;

Vivekakāmo bhagavā , himavantamupāgami .

‘‘ Ajjhogāhetvā himavantaṃ , aggo kāruṇiko muni ;

Pallaṅkaṃ ābhujitvāna , nisīdi parisuttamo .

‘‘ Vijjādharo tadā āsiṃ , antalikkhacaro ahaṃ ;

Tisūlaṃ sugataṃ gayha , gacchāmi ambare tadā .

‘‘ Pabbatagge yathā aggi , puṇṇamāyeva candimā ;

Vanaṃ obhāsate buddho , sālarājāva phullito .

‘‘ VanaggāM1.306 nikkhamitvāna , buddharaṃsībhidhāvare ;

Naḷaggivaṇṇasaṅkāsā , disvā cittaṃ pasādayiṃ .

‘‘ Vicinaṃ addasaṃ pupphaṃ , kaṇikāraṃ devagandhikaṃ ;

Tīṇi pupphāni ādāya , buddhaseṭṭhamapūjayiṃ .

‘‘ Buddhassa ānubhāvena , tīṇi pupphāni me tadā ;

Uddhaṃvaṇṭā adhopattā , chāyaṃ kubbanti satthuno .

‘‘ Tena kammena sukatena , cetanāpaṇidhīhi ca ;

Jahitvā mānusaṃ dehaṃ , tāvatiṃsamagacchahaṃ .

‘‘ TatthaV1.262 me sukataṃ byamhaṃ , kaṇikārīti ñāyati ;

Saṭṭhiyojanamubbedhaṃ , tiṃsayojanavitthataṃ .

‘‘ Sahassakaṇḍaṃ satabheṇḍu , dhajālu haritāmayaṃ ;

Satasahassaniyyūhā , byamhe pātubhaviṃsu me .

‘‘ Soṇṇamayā maṇimayā , lohitaṅkamayāpi ca ;

Phalikāpi ca pallaṅkā , yenicchakā yadicchakā .

‘‘ Mahārahañca sayanaṃ , tūlikā vikatīyutaṃ ;

Uddhalomiñca ekantaṃ , bimbohanasamāyutaṃ .

‘‘ Bhavanā nikkhamitvāna , caranto devacārikaṃ ;

Yathā icchāmi gamanaṃ , devasaṅghapurakkhato .

‘‘ Pupphassa heṭṭhā tiṭṭhāmi , uparicchadanaṃ mama ;

Samantā yojanasataṃ , kaṇikārehi chāditaṃ .

‘‘ Saṭṭhitūriyasahassāni , sāyaṃ pātaṃ upaṭṭhahuṃ ;

Parivārenti maṃ niccaṃ , rattindivamatanditā .

‘‘ Tattha naccehi gītehi , tāḷehi vāditehi ca ;

Ramāmi khiḍḍā ratiyā , modāmi kāmakāmahaṃ .

‘‘ Tattha bhutvā pivitvā ca , modāmi tidase tadā ;

Nārīgaṇehi sahito , modāmi byamhamuttame .

‘‘ SatānaṃM1.307 pañcakkhattuñca , devarajjamakārayiṃ ;

Satānaṃ tīṇikkhattuñca , cakkavattī ahosahaṃ ;

Padesarajjaṃ vipulaṃ , gaṇanāto asaṅkhiyaṃ .

‘‘ Bhave bhave saṃsaranto , mahābhogaṃ labhāmahaṃ ;

Bhoge me ūnatā natthi , buddhapūjāyidaṃ phalaṃ .

‘‘ Duve bhave saṃsarāmi , devatte atha mānuse ;

Aññaṃ gatiṃ na jānāmi , buddhapūjāyidaṃ phalaṃ .

‘‘ Duve kule pajāyāmi , khattiye cāpi brāhmaṇe ;

Nīce kule na jānāmi , buddhapūjāyidaṃ phalaṃ .

‘‘ Hatthiyānaṃ assayānaṃ , sivikaṃ sandamānikaṃ ;