5. Ramaṇīyavihārittheragāthāvaṇṇanā
Yathāpi
M1.145 bhaddo ājaññoti āyasmato ramaṇīyavihārittherassa gāthā .Kā uppatti ?
Sopi purimabuddhesu katādhikāro tattha tattha puññāni upacinanto ito ekanavute kappe vipassiṃ bhagavantaṃ disvā pasannamānaso pañcapatiṭṭhitena vanditvā koraṇḍapupphehi pūjaṃ akāsi .
So tena puññakammena devesu nibbattitvā aparāparaṃ puññāni katvā devamanussesu saṃsaranto imasmiṃ buddhuppāde rājagahe aññatarassa seṭṭhissa putto hutvā nibbatto yobbanamadena kāmesu mucchaṃ āpanno viharati .
So ekadivasaṃ aññataraṃ pāradārikaṃ rājapurisehi vividhā kammakāraṇā karīyamānaṃ disvā saṃvegajāto satthu santike dhammaṃ sutvā pabbaji .
Pabbajito ca rāgacaritatāya niccakālaṃ susammaṭṭhaṃ pariveṇaṃ sūpaṭṭhitaṃ pānīyaparibhojanīyaṃ supaññataṃ mañcapīṭhaṃ katvā viharati .
Tena so ramaṇīyavihārī tveva paññāyittha .
So rāgussannatāya ayoniso manasi karitvā sañcetanikaṃ sukkavissaṭṭhiāpattiṃ āpajjitvā ,‘‘ dhiratthu , maṃ evaṃbhūto saddhādeyyaṃ
P1.124 bhuñjeyyan ’’ ti vippaṭisārī hutvā ‘‘ vibbhamissāmī ’’ ti gacchanto antarāmagge rukkhamūle nisīdi , tena ca maggena sakaṭesu gacchantesu eko sakaṭayutto goṇo parissamanto visamaṭṭhāne khalitvā pati , taṃ sākaṭikā yugato muñcitvā tiṇodakaṃ datvā parissamaṃ vinodetvā punapi dhure yojetvā agamaṃsu .Thero taṃ disvā –
‘‘ yathāyaṃ goṇo sakiṃ khalitvāpi uṭṭhāya sakiṃ dhuraṃ vahati , evaṃ mayāpi kilesavasena sakiṃ khalitenāpi vuṭṭhāya samaṇadhammaṃ kātuṃ vaṭṭatī ’’ ti yoniso ummujjanto nivattitvā upālittherassa attano pavattiṃ ācikkhitvā tena vuttavidhinā āpattito vuṭṭhahitvā sīlaṃ pākatikaṃ katvā vipassanaṃ paṭṭhapetvā nacirasseva arahattaṃ pāpuṇi .
Tena vuttaṃ apadāne ( apa . thera 1.21.35-39)–
‘‘ Akkantañca padaṃ disvā , cakkālaṅkārabhūsitaṃ ;
Padenānupadaṃ yanto , vipassissa mahesino .
‘‘ Koraṇḍaṃ
M1.146V1.123 pupphitaṃ disvā , samūlaṃ pūjitaṃ mayā ;Haṭṭho haṭṭhena cittena , avandiṃ padamuttamaṃ .
‘‘ Ekanavutito kappe , yaṃ pupphamabhipūjayiṃ ;
Duggatiṃ nābhijānāmi , buddhapūjāyidaṃ phalaṃ .
‘‘ Sattapaññāsakappamhi , eko vītamalo ahuṃ ;
Sattaratanasampanno , cakkavattī mahabbalo .
‘‘ Kilesā jhāpitā mayhaṃ … pe … kataṃ buddhassa sāsanan ’’ ti .
Arahattaṃ pana patvā vimuttisukhaṃ anubhavanto attano pubbabhāgapaṭipattiyā saddhiṃ ariyadhammādhigamanadīpaniṃ ‘‘ yathāpi bhaddo ājañño , khalitvā patitiṭṭhatī ’’ ti gāthaṃ abhāsi .
45. Tattha khalitvāti pakkhalitvā .
Patitiṭṭhatīti patiṭṭhahati , punadeva yathāṭhāne tiṭṭhati .
Evan ti yathā bhaddo usabhājānīyo bhāraṃ vahanto parissamappatto visamaṭṭhānaṃ āgamma ekavāraṃ pakkhalitvā patito na tattakena dhuraṃ chaḍḍeti , thāmajavaparakkamasampannatāya pana khalitvāpi patitiṭṭhati , attano sabhāveneva ṭhatvā bhāraṃ vahati , evaṃ kilesaparissamappatto kiriyāparādhena khalitvā taṃ khalitaṃ thāmavīriyasampattitāya paṭipākatikaṃ katvā maggasammādiṭṭhiyā dassanasampannaṃ , tato eva sammāsambuddhassa savanante ariyāya jātiyā jātatāya sāvakaṃ , tassa ure vāyāmajanitābhijātitāya orasaṃ
P1.125 puttaṃ bhaddājānīyasadisakiccatāya ājānīyanti ca maṃ dhāretha upadhārethāti attho .Ramaṇīyavihārittheragāthāvaṇṇanā niṭṭhitā .