Issues
Select Version
Theragāthā-aṭṭhakathā
Theragāthā-aṭṭhakathā

6. Meḷajinattheragāthāvaṇṇanā

Author: _System_Pali_VRI_ @ Administrator

6. Meḷajinattheragāthāvaṇṇanā

YadāhaṃM1.320 dhammamassosin tiādikā āyasmato meḷajinattherassa gāthā .
Kā uppatti ?
Ayampi purimabuddhesu katādhikāro tattha tattha bhave puññāni upacinanto sumedhassa bhagavato kāle kulagehe nibbattitvā viññutaṃP2.11 patto ekadivasaṃ bhagavantaṃ piṇḍāya gacchantaṃ disvā pasannamānaso madhuraṃ āmodaphalaṃ adāsi .
So tena puññakammena devamanussesu saṃsaranto imasmiṃ buddhuppāde bārāṇasiyaṃ khattiyakule nibbattitvā meḷajinoti laddhanāmo vijjāsippesu nipphattiṃ gato paṇḍito byatto disāsu pākaṭo ahosi .
So bhagavati bārāṇasiyaṃ isipatane viharante vihāraṃ gantvā satthāraṃ upasaṅkamitvā dhammaṃ sutvā paṭiladdhasaddho pabbajitvā vipassanaṃ paṭṭhapetvā tadaheva arahattaṃ pāpuṇi .
Tena vuttaṃ apadāne ( apa . thera 2.51.57-62)–
‘‘ Sahassaraṃsī bhagavā , sayambhū aparājito ;
Vivekā vuṭṭhahitvāna , gocarāyābhinikkhami .
‘‘ Phalahattho ahaṃ disvā , upagacchiṃ narāsabhaṃ ;
Pasannacitto sumano , avaṭaṃ adadiṃ phalaṃ .
‘‘ Catunnavutito kappe , yaṃ phalaṃ adadiṃ tadā ;
Duggatiṃ nābhijānāmi , phaladānassidaṃ phalaṃ .
‘‘ Kilesā jhāpitā mayhaṃ … pe … kataṃ buddhassa sāsanan ’’ ti .
Arahattaṃ pana patvā aparabhāge bhikkhūhi ,‘‘ āvuso , kiṃ tayā uttarimanussadhammo adhigato ’’ ti puṭṭho sīhanādaṃ nadanto –
131.
‘‘ YadāhaṃV1.274 dhammamassosiṃ , bhāsamānassa satthuno ;
Na kaṅkhamabhijānāmi , sabbaññū aparājite .
132.
‘‘ Satthavāhe mahāvīre , sārathīnaṃ varuttame ;
Magge paṭipadāyaṃ vā , kaṅkhā mayhaṃ na vijjatī ’’ ti .
– gāthādvayaṃ abhāsi ;
TatthaM1.321 yadāti yasmiṃ kāle .
Ahan ti attānaṃ niddisati .
Dhamman ti catusaccadhammaṃ .
Assosin ti suṇiṃ .
Satthunoti diṭṭhadhammikādiatthehi veneyyānaṃ sāsanaṭṭhena satthuno .
Kaṅkhan ti saṃsayaṃ .
Saṅkhatamasaṅkhatañca anavasesato jānanaṭṭhena sabbaññū .
Kutocipi parājitā bhāvena aparājite .
Veneyyasattānaṃ saṃsārakantārato nibbānaṃ paṭivāhanaṭṭhena satthavāhe .
Idaṃ vuttaṃ hoti – yato pabhuti ahaṃ satthuno dhammaṃ desentassa catusacca dhammaṃ assosiṃ sotadvārānusārena upadhāresiṃ upalabhiṃ , tato paṭṭhāya anavasesasaṅkhatāsaṅkhatasammutidhammānaṃ sayambhūñāṇena jānanato sabbaññū anāvaraṇadassāvimhi , pañcannampi mārānaṃ abhibhavanato tehi aparājitattā sadevake loke appaṭihatadhammacakkattā ca aparājite , veneyyasattānaṃ lobhakantārādito vāhanaṭṭhena satthavāhe , mahāvikkantatāya mahāvīre , aññehi duddamānaṃ purisadammānaṃ saraṇato accantikena damathena damanato sārathīnaṃ pavarabhūte uttame sammāsambuddheP2.12 ,‘‘ buddho nu kho no nu kho ’’ ti kaṅkhaṃ nābhijānāmi aparappaccayabhāvato .
Tathārūpe desite ariya magge tadupādāyabhūtāya ca sīlādi paṭipadāya ‘‘ niyyāniko nu kho na nu kho ’’ ti kaṅkhā vicikicchā na vijjati natthīti .
Ettha ca ariyadhamme saṃsayābhāvakathanena ariyasaṅghepi saṃsayābhāvo kathitoyevāti daṭṭhabbaṃ tattha patiṭṭhitassa anaññathābhāvatoti .
Meḷajinattheragāthāvaṇṇanā niṭṭhitā .