5. Sabbamittattheragāthāvaṇṇanā
Jano janamhi sambaddhoti āyasmato sabbamittattherassa gāthā .
Kā uppatti ?
Ayampi purimabuddhesu katādhikāro tattha tattha bhave puññāni upacinanto ito dvānavute kappe tissassa bhagavato kāle nesādakule nibbattitvā vanacāriko hutvā vane mige vadhitvā maṃsaṃ khādanto jīvati .
Athassa bhagavā anuggaṇhanatthaṃ vasanaṭṭhānasamīpe tīṇi padacetiyāni dassetvā pakkāmi .
So atītakāle sammāsambuddhesu kataparicayattā cakkaṅkitāni disvā pasannamānaso koraṇḍapupphehi pūjaṃ katvā tena puññakammena tāvatiṃsabhavane nibbattitvā aparāparaṃ sugatīsuyeva saṃsaranto imasmiṃ buddhuppāde sāvatthinagare brāhmaṇakule nibbatti , sabbamitto tissa nāmaṃ ahosi .
So viññutaṃ patto jetavanapaṭiggahaṇe buddhānubhāvaṃ disvā paṭiladdhasaddho pabbajitvā kammaṭṭhānaṃ gahetvā araññe viharanto vassaṃ upagantvā vuṭṭhavasso bhagavantaṃ vandituṃ sāvatthiṃ gacchanto antarāmagge māgavikehi oḍḍite pāse migapotakaṃ baddhaṃ addasa .
Mātā panassa migī pāsaṃ appaviṭṭhāpi puttasinehena dūraṃ na gacchati , maraṇabhayena pāsasamīpampi na upagacchati migapotako ca bhīto ito cito ca parivattento karuṇaṃ vilapati , taṃ disvā thero
V1.292 ,‘‘ aho sattānaṃ snehahetukaṃ dukkhan ’’ ti gacchanto tato paraṃ sambahule core ekaṃM1.342 purisaṃ jīvagāhaṃ gahetvāP2.26 palālaveṇiyā sarīraṃ veṭhetvā jhāpente , tañca mahāviravaṃ viravantaṃ disvā tadubhayaṃ nissāya sañjātasaṃvego tesaṃ corānaṃ suṇantānaṃyeva – 149.
‘‘ Jano janamhi sambaddho , janamevassito jano ;
Jano janena heṭhīyati , heṭheti ca jano janaṃ .
150.
‘‘ Ko hi tassa janenattho , janena janitena vā ;
Janaṃ ohāya gacchaṃ taṃ , heṭhayitvā bahuṃ janan ’’ ti .
– gāthādvayaṃ abhāsi ;
Tattha janoti andhabālajano .
Janamhīti aññe jane .
Sambaddhoti taṇhābandhanena baddho .
‘‘ Ayaṃ me putto , mātā ’’ tiādinā paṭibaddho .
Ayameva vā pāṭho ,‘‘ ime maṃ posenti , ahaṃ ime nissāya jīvāmī ’’ ti paṭibaddhacittoti attho .
Janamevassito janoti ‘‘ ayaṃ me putto , dhītā ’’ tiādinā aññameva janaṃ añño jano assito taṇhāya allīno pariggayha ṭhito .
Jano janena heṭhīyati , heṭheti ca jano janan ti kammassakatāya yathābhūtāvabodhassa ca abhāvato ajjhupekkhanaṃ akatvā lobhavasena yathā jano janaṃ assito , evaṃ dosavasena jano janena heṭhīyati vibādhīyati .
‘‘ Tayidaṃ mayhaṃva upari heṭhanaphalavasena paripatissatī ’’ ti ajānanto heṭheti ca jano janaṃ .
Ko hi tassa janenatthoti tassa aññajanassa aññena janena taṇhāvasena assitena dosavasena heṭhitena vā ko attho .
Janena janitena vāti mātāpitā hutvā tena aññena janena janitena vā ko attho .
Janaṃ ohāya gacchaṃ taṃ , heṭhayitvā bahuṃ janan ti yasmā saṃsāre carato janassa ayamevānurūpā paṭipatti , tasmā taṃ janaṃ , tassa ca bādhikā yā sā taṇhā ca , yo ca so doso eva bahuṃ janaṃ bādhayitvā ṭhito , tañca ohāya sabbaso pahāya pariccajitvā
M1.343 gacchaṃ , tehi anupaddutaṃ ṭhānaṃ gaccheyyaṃ pāpuṇeyyanti attho .Evaṃ
P2.27 pana vatvā thero tāvadeva vipassanaṃ ussukkāpetvā arahattamapāpuṇi .Tena vuttaṃ apadāne ( apa . thera 2.50.15-24)–
‘‘ Vanakammiko pure āsiṃ , pitumātumatenahaṃ ;
Pasumārena jīvāmi , kusalaṃ me na vijjati .
‘‘ Mama
V1.293 āsayasāmantā , tisso lokagganāyako ;Padāni tīṇi dassesi , anukampāya cakkhumā .
‘‘ Akkante ca pade disvā , tissanāmassa satthuno ;
Haṭṭho haṭṭhena cittena , pade cittaṃ pasādayiṃ .
‘‘ Koraṇḍaṃ pupphitaṃ disvā , pādapaṃ dharaṇīruhaṃ ;
Sakosakaṃ gahetvāna , padaseṭṭhamapūjayiṃ .
‘‘ Tena kammena sukatena , cetanāpaṇidhīhi ca ;
Jahitvā mānusaṃ dehaṃ , tāvatiṃsamagacchahaṃ .
‘‘ Yaṃ yaṃ yonupapajjāmi , devattaṃ atha mānusaṃ ;
Koraṇḍakachavi homi , suppabhāso bhavāmahaṃ .
‘‘ Dvenavute ito kappe , yaṃ kammamakariṃ tadā ;
Duggatiṃ nābhijānāmi , padapūjāyidaṃ phalaṃ .
‘‘ Kilesā jhāpitā mayhaṃ … pe … kataṃ buddhassa sāsanan ’’ ti .
Te pana corā therassa santike dhammaṃ sutvā saṃvegajātā pabbajitvā dhammānudhammaṃ paṭipajjiṃsūti .
Sabbamittattheragāthāvaṇṇanā niṭṭhitā .