Issues
Select Version
Theragāthā-aṭṭhakathā
Theragāthā-aṭṭhakathā

3. Bandhurattheragāthāvaṇṇanā

Author: _System_Pali_VRI_ @ Administrator

3. Bandhurattheragāthāvaṇṇanā

Nāhaṃ etena atthikoti āyasmato bandhurattherassa gāthā .
Kā uppatti ?
Ayampi purimabuddhesu katādhikāro siddhatthassa bhagavato kāle aññatarassa rañño antepure gopako hutvā ekadivasaṃ bhagavantaṃ saparisaṃ rājaṅgaṇena gacchantaṃ disvā pasannacitto kaṇaverapupphāni gahetvā sasaṅghaṃ lokanāyakaṃ pūjesi .
So tena puññakammena devaloke nibbattitvā aparāparaṃ sugatīsuyeva saṃsaranto imasmiṃ buddhuppāde sīlavatīnagare seṭṭhiputto hutvā nibbatti , bandhuro tissa nāmaṃ ahosi .
So viññutaṃ patto kenacideva karaṇīyena sāvatthiyaṃ gato upāsakehi saddhiṃ vihāraṃ gato satthu dhammadesanaṃ sutvā paṭiladdhasaddho pabbajitvā ñāṇassa paripākattā vipassanaṃ paṭṭhapetvā nacirasseva arahattaṃ pāpuṇi .
Tena vuttaṃ apadāne ( apa . thera 1.17.7-12)–
‘‘ Siddhattho nāma bhagavā , lokajeṭṭho narāsabho ;
Purakkhato sāvakehi , nagaraṃ paṭipajjatha .
‘‘ Rañño antepure āsiṃ , gopako abhisammato ;
Pāsāde upaviṭṭhohaṃ , addasaṃ lokanāyakaṃ .
‘‘ Kaṇaveraṃ gahetvāna , bhikkhusaṅghe samokiriṃ ;
Buddhassa visuṃ katvāna , tato bhiyyo samokiriṃ .
‘‘ Catunnavutito kappe , yaṃ pupphamabhipūjayiṃ ;
Duggatiṃ nābhijānāmi , buddhapūjāyidaṃ phalaṃ .
‘‘ SattāsītimhitoM1.264 kappe , caturāsuṃ mahiddhikā ;
Sattaratanasampannā , cakkavattī mahabbalā .
‘‘ Kilesā jhāpitā mayhaṃ … pe … kataṃ buddhassa sāsanan ’’ ti .
Arahattaṃ pana patvā kataññubhāve ṭhatvā attano upakārassa rañño paccupakāraṃ kātuṃ sīlavatīnagaraṃ gantvāP1.221 rañño dhammaṃ desento saccāni pakāsesi .
Rājā saccapariyosāne sotāpannoV1.227 hutvā attano nagare sudassanaṃ nāma mahantaṃ vihāraṃ kāretvā therassa niyyātesi .
Mahālābhasakkāro ahosi .
Thero vihāraṃ sabbañca lābhasakkāraṃ saṅghassa niyyātetvā sayaṃ purimaniyāmeneva piṇḍāya caritvā yāpento katipāhaṃ tattha vasitvā sāvatthiṃ gantukāmo ahosi .
Bhikkhū ,‘‘ bhante , tumhe idheva vasatha , sace paccayehi vekallaṃ , mayaṃ taṃ paripūressāmā ’’ ti āhaṃsu .
Thero ,‘‘ na mayhaṃ , āvuso , uḷārehi paccayehi attho atthi , itarītarehi paccayehi yāpemi , dhammarasenevamhi titto ’’ ti dassento –
103.
‘‘ Nāhaṃ etena atthiko , sukhito dhammarasena tappito ;
Pitvā rasaggamuttamaṃ , na ca kāhāmi visena santhavan ’’ ti .
–
Gāthaṃ abhāsi .
Tattha nāhaṃ etena atthikoti yena maṃ tumhe tappetukāmā ‘‘ paripūressāmā ’’ ti vadatha , etena āmisalābhena paccayāmisarasena nāhaṃ atthiko , mayhaṃ etena attho natthi , santuṭṭhi paramaṃ sukhanti itarītareheva paccayehi yāpemīti attho .
Idāni tena anatthikabhāve padhānakāraṇaṃ dassento āha ‘‘ sukhito dhammarasena tappito ’’ ti .
Sattatiṃsabodhipakkhiyadhammarasena ceva navavidhalokuttaradhammarasena ca tappito pīṇito sukhito uttamena sukhena suhitoti attho .
Pitvā rasaggamuttaman ti sabbarasesu aggaṃ seṭṭhaṃ tatoyeva uttamaṃ yathāvuttaṃ dhammarasaṃ pivitvā ṭhito , tenāha –
‘‘ sabbarasaṃ dhammaraso jinātī ’’ ti ( dha . pa .354).
Na ca kāhāmi visena santhavan ti evarūpaṃ rasuttamaṃM1.265 dhammarasaṃ pivitvā ṭhito visena visasadisena visarasena santhavaṃ saṃsaggaṃ na karissāmi , tathākaraṇassa kāraṇaṃ natthīti attho .
Bandhurattheragāthāvaṇṇanā niṭṭhitā .