Issues
Select Version
Theragāthā-aṭṭhakathā
Theragāthā-aṭṭhakathā

7. Nandakattheragāthāvaṇṇanā

Author: _System_Pali_VRI_ @ Administrator

7. Nandakattheragāthāvaṇṇanā

YathāpiM1.381 bhaddo ājaññoti āyasmato nandakattherassa gāthā .
Kā uppatti ?
Ayampi purimabuddhesu katādhikāro tattha tattha bhave puññāni karonto sikhissa bhagavato kāle paccantadese uppajjitvā viññutaṃ pattoP2.48 vanacāriko hutvā vicaranto ekadivasaṃ satthu caṅkamanaṭṭhānaṃ disvā pasannacitto vālukā okiri .
So tena puññakammena devamanussesu saṃsaranto imasmiṃ buddhuppāde campāyaṃ gahapatikule nibbatti , tassa nandakoti nāmaṃ akaṃsu .
Jeṭṭhakabhātā panassa bharato nāma .
Tassa pubbayogo anantaravatthusmiṃ āvibhavissati .
Te ubhopiV1.325 viññutaṃ patvā āyasmantaṃ soṇaṃ koḷivisaṃ pabbajitaṃ sutvā ‘‘ soṇopi nāma tathāsukhumālo pabbaji , kimaṅgaṃ pana mayan ’’ ti pabbajiṃsu .
Tesu bharato nacirasseva vipassanaṃ vaḍḍhetvā chaḷabhiñño ahosi .
Nandako pana kilesānaṃ balavabhāvena tāva vipassanaṃ ussukkāpetuṃ nāsakkhi , vipassanāya kammaṃ karoti eva .
Athassa bharatatthero āsayaṃ ñatvā avassayo bhavitukāmo taṃ pacchāsamaṇaṃ katvā vihārato nikkhamitvā maggasamīpe nisinno vipassanākathaṃ kathesi .
Tena ca samayena sakaṭasatthe gacchante eko sakaṭe yutto goṇo cikkhallaṭṭhāne sakaṭaṃ uddharituṃ asakkonto paripati .
Tato naṃ satthavāho sakaṭā mocetvā tiṇañca pānīyañca datvā parissamaṃ apanetvā puna dhure yojesi .
Tato goṇo vūpasantaparissamo laddhabalo taṃ sakaṭaṃ cikkhallaṭṭhānato uddharitvā thale patiṭṭhāpesi .
Atha bharatatthero nandakassa ‘‘ passasi no tvaṃ , āvuso nandaka , imassa kamman ’’ ti taṃ nidassetvā tena ‘‘ passāmī ’’ ti vutte ‘‘ imamatthaṃ suṭṭhu upadhārehī ’’ ti āha .
Itaro ‘‘ yathāyaṃ goṇo vūpasantaparissamo paṅkaṭṭhānato bhāraṃ ubbahati , evaṃ mayāpi saṃsārapaṅkato attā uddharitabbo ’’ ti tamevārammaṇaṃ katvā vipassanāya kammaṃ karonto nacirasseva arahattaṃ pāpuṇi .
Tena vuttaṃ apadāne ( apa . thera 2.48.90-95)–
‘‘ MigaluddoM1.382 pure āsiṃ , araññe kānane ahaṃ ;
Vātamigaṃ gavesanto , caṅkamaṃ addasaṃ ahaṃ .
‘‘ Ucchaṅgena pulinaṃ gayha , caṅkame okiriṃ ahaṃ ;
Pasannacitto sumano , sugatassa sirīmato .
‘‘ Ekatiṃse ito kappe , pulinaṃ okiriṃ ahaṃ ;
Duggatiṃ nābhijānāmi , pulinassa idaṃ phalaṃ .
‘‘ Kilesā jhāpitā mayhaṃ … pe … kataṃ buddhassa sāsanan ’’ ti .
Arahattaṃ pana patvā attano jeṭṭhabhātikassa bharatattherassa santike aññaṃ byākaronto –
173.
‘‘ Yathāpi bhaddo ājañño , khalitvā patitiṭṭhati ;
Bhiyyo laddhāna saṃvegaṃ , adīno vahate dhuraṃ .
174.
‘‘ Evaṃ dassanasampannaṃ , sammāsambuddhasāvakaṃ ;
Ājānīyaṃ maṃ dhāretha , puttaṃ buddhassa orasan ’’ ti .
– gāthādvayaṃ abhāsi ;
TatthaV1.326P2.49 bhiyyo laddhāna saṃvegaṃ , adīno vahate dhuran ti ‘‘ mayhaṃ jātibalavīriyānaṃ ananucchavikametaṃ yadidaṃ āgatassa bhārassa avahanan ’’ ti saṃvegaṃ labhitvā adīno adīnamānaso alīnacitto .
‘‘ Alīno ’’ ti vā pāṭho , so eva attho .
Bhiyyo punappunaṃ bhiyyosomattāya attano dhuraṃ bhāraṃ vahate ubbahati .
Sesaṃ heṭṭhā ramaṇīyavihārittherassa gāthāvaṇṇanāyaṃ vuttanayameva .
Nandakattheragāthāvaṇṇanā niṭṭhitā .