2. Dhammapālattheragāthāvaṇṇanā
Yo have daharo bhikkhūti āyasmato dhammapālattherassa gāthā .
Kā uppatti ?
Ayampi purimabuddhesu katādhikāro tattha tattha bhave puññāni upacinanto atthadassissa bhagavato kāle kulagehe nibbattitvā viññutaṃ patto kenacideva karaṇīyena vanantaṃ upagato satthāraṃ disvā pasannamānaso
V1.355 pilakkhaphalamadāsi .So tena puññakammena devamanussesu saṃsaranto imasmiṃ buddhuppāde satthari parinibbute avantiraṭṭhe brāhmaṇakule nibbattitvā dhammapāloti laddhanāmo vayappatto takkasilaṃ gantvā sippaṃ uggahetvā paṭinivattento antarāmagge ekasmiṃ vihāre aññataraṃ theraṃ disvā tassa santike dhammaṃ sutvā paṭiladdhasaddho pabbajitvā
M1.417 vipassanaṃ vaḍḍhetvā chaḷabhiñño ahosi .Tena vuttaṃ apadāne ( apa . thera 1.39.21-25)–
‘‘ Vanantare buddhaṃ disvā , atthadassiṃ mahāyasaṃ ;
Pasannacitto sumano , pilakkhassādadiṃ phalaṃ .
‘‘ Aṭṭhārase kappasate , yaṃ phalamadadiṃ tadā ;
Duggatiṃ nābhijānāmi , phaladānassidaṃ phalaṃ .
‘‘ Kilesā jhāpitā mayhaṃ … pe … kataṃ buddhassa sāsanan ’’ ti .
Chaḷabhiñño pana hutvā samāpattisukhena vītināmento ekadivasaṃ tasmiṃ vihāre dve sāmaṇere rukkhagge pupphāni ocinante ārūḷhasākhāya bhaggāya patante disvā thero iddhānubhāvena hatthena gahetvā arogeyeva bhūmiyaṃ ṭhapetvā tesaṃ sāmaṇerānaṃ dhammaṃ desento –
203.
‘‘ Yo have daharo bhikkhu , yuñjati buddhasāsane ;
Jāgaro sa hi suttesu , amoghaṃ tassa jīvitaṃ .
204.
‘‘ Tasmā saddhañca sīlañca , pasādaṃ dhammadassanaṃ ;
Anuyuñjetha medhāvī , saraṃ buddhāna sāsanan ’’ ti .
– imā dve gāthā abhāsi ;
Tattha yoti aniyamavacanaṃ .
Haveti daḷhatthe nipāto .
Daharoti taruṇo .
Bhikkhatīti bhikkhu .
Yuñjatīti ghaṭati vāyamati .
Jāgaroti
P2.71 jāgaraṇadhammasamannāgato .Suttesūti supantesu .
Idaṃ vuttaṃ hoti yo bhikkhu daharo va samāno taruṇo ‘‘ tathāhaṃ pacchā vuḍḍhakāle jānissāmī ’’ ti acintetvā buddhānaṃ sāsane appamādapaṭipattiyaṃ yuñjati samathavipassanābhāvanāya yogaṃ karoti , so suttesu avijjāniddāya suttesu pamattesu saddhādijāgaradhammasamannāgamena jāgaro , tato eva attahitaparahitapāripūriyā amoghaṃ avañjhaṃ tassa jīvitaṃ , yasmā ca etadevaṃ , tasmā saddhañca ‘‘ atthi kammaṃ atthi kammavipāko ’’ tiādinayappavattaṃ kammaphalasaddhañca , saddhūpanibandhattā sīlassa tadupanissayaṃ catupārisuddhi sīlañca
M1.418 ,‘‘ sammāsambuddho bhagavā , svākhāto dhammo , suppaṭipanno saṅgho ’’ ti evaṃ pavattaratanattaya ppasāda ñcaV1.356 , vipassanāpaññāsahitāya maggapaññāya pariññādivasena catusacca dhammadassana ñca medhāvī dhammojapaññāya samannāgato bhikkhu buddhānaṃ sāsanaṃ ovādaṃ anusiṭṭhiṃ anussaranto ādittampi attano sīsaṃ ajjhupekkhitvā anuyuñjetha , tattha anuyogaṃ ātappaṃ kareyyāti attho .Dhammapālattheragāthāvaṇṇanā niṭṭhitā .