Issues
Select Version
Theragāthā-aṭṭhakathā
Theragāthā-aṭṭhakathā

9. Saṅgharakkhitattheragāthāvaṇṇanā

Author: _System_Pali_VRI_ @ Administrator

9. Saṅgharakkhitattheragāthāvaṇṇanā

Na nūnāyaṃ paramahitānukampinoti āyasmato saṅgharakkhitattherassa gāthā .
Kā uppatti ?
Sopi purimabuddhesu katādhikāro tattha tattha bhave puññāni upacinanto ito catunavute kappe kulagehe nibbattitvā viññutaṃ patto ekadivasaṃ pabbatapādeP1.230 vasante satta paccekasambuddheM1.275 disvā pasannamānaso kadambapupphāni gahetvā pūjesi .
So tena puññakammena devaloke nibbattitvā aparāparaṃ puññāni katvā sugatīsuyeva saṃsaranto imasmiṃ buddhuppāde sāvatthiyaṃ ibbhakule nibbatti , tassa saṅgharakkhitoti nāmaṃ ahosi .
So viññutaṃ patto paṭiladdhasaddho pabbajitvā kammaṭṭhānaṃ gahetvāV1.236 aññataraṃ bhikkhuṃ sahāyaṃ katvā araññe viharati .
Therassa vasanaṭṭhānato avidūre vanagumbe ekā migī vijāyitvā taruṇaṃ chāpaṃ rakkhantī chātajjhattāpi puttasinehena dūre gocarāya na gacchati , āsanne ca tiṇodakassa alābhena kilamati .
Taṃ disvā thero ,‘‘ aho vatāyaṃ loko taṇhābandhanabaddho mahādukkhaṃ anubhavati , na taṃ chindituṃ sakkotī ’’ ti saṃvegajāto tameva aṅkusaṃ katvā vipassanaṃ vaḍḍhetvā arahattaṃ pāpuṇi .
Tena vuttaṃ apadāne ( apa . thera 1.16.30-34)–
‘‘ Himavantassāvidūre , kukkuṭo nāma pabbato ;
Tamhi pabbatapādamhi , satta buddhā vasanti te .
‘‘ Kadambaṃ pupphitaṃ disvā , dīparājaṃva uggataṃ ;
Ubho hatthehi paggayha , satta buddhe samokiriṃ .
‘‘ Catunnavutito kappe , yaṃ pupphamabhiropayiṃ ;
Duggatiṃ nābhijānāmi , buddhapūjāyidaṃ phalaṃ .
‘‘ Dvenavute ito kappe , sattāsuṃ pupphanāmakā ;
Sattaratanasampannā , cakkavattī mahabbalā .
‘‘ Kilesā jhāpitā mayhaṃ … pe … kataṃ buddhassa sāsanan ’’ ti .
Arahattaṃ pana patvā attano dutiyakaṃ bhikkhuṃ micchāvitakkabahulaṃ viharantaṃ ñatvā tameva migiṃ upamaṃ karitvā taṃ ovadanto –
109.
‘‘ Na nūnāyaṃ paramahitānukampino , rahogato anuvigaṇeti sāsanaṃ ;
Tathāhayaṃ viharati pākatindriyo , migī yathā taruṇajātikā vane ’’ ti .
–
Gāthaṃ abhāsi .
TatthaM1.276 na nūnāyan ti na -iti paṭisedhe nipāto .
Nūnāti parivitakke .
Nūna ayanti padacchedo .
Paramahitānukampinoti paramaṃ ativiya , paramena vā anuttarena hitena satte anukampanasīlassa bhagavato .
Rahogatoti rahasi gato , suññāgāragato kāyavivekayuttoti attho .
Anuvigaṇetīti ettha ‘‘ na nūnā ’’ ti padadvayaṃ ānetvā sambandhitabbaṃ ‘‘ nānuvigaṇeti nūnā ’’ ti , na cintesi maññe ,‘‘ nānuyuñjatī ’’ ti takkemīti attho .
Sāsanan ti paṭipattisāsanaṃ , catusaccakammaṭṭhānabhāvananti adhippāyoP1.231 .
Tathā hīti teneva kāraṇena , satthu sāsanassa ananuyuñjanato eva .
Ayan ti ayaṃ bhikkhu .
Pākatindriyoti manacchaṭṭhānaṃ indriyānaṃ yathāsakaṃ visayesu vissajjanato sabhāvabhūtaindriyoV1.237 , asaṃvutacakkhudvārādikoti attho .
Yassa taṇhāsaṅgassa acchinnatāya so bhikkhu pākatindriyo viharati , tassa upamaṃ dassento ‘‘ migī yathā taruṇajātikā vane ’’ ti āha .
Yathā ayaṃ taruṇasabhāvā migī puttasnehassa acchinnatāya vane dukkhaṃ anubhavati , na taṃ ativattati , evamayampi bhikkhu saṅgassa acchinnatāya pākatindriyo viharanto vaṭṭadukkhaṃ nātivattatīti adhippāyo .
‘‘ Taruṇavijātikā ’’ ti vā pāṭho .
Abhinavappasutā bālavacchāti attho .
Taṃ sutvā so bhikkhu sañjātasaṃvego vipassanaṃ vaḍḍhetvā nacirasseva arahattaṃ pāpuṇi .
Saṅgharakkhitattheragāthāvaṇṇanā niṭṭhitā .