Issues
අනුවාදය තෝරන්න
Theragāthā-aṭṭhakathā
Theragāthā-aṭṭhakathā

3. Gosālattheragāthāvaṇṇanā

කතුවරයා: _System_Pali_VRI_ @ Administrator

3. Gosālattheragāthāvaṇṇanā

Ahaṃ kho veḷugumbasmin ti āyasmato gosālattherassa gāthā .
Kā uppatti ?
Sopi purimabuddhesu katādhikāro tattha tattha vivaṭṭūpanissayaṃ kusalaṃ ācinanto ito ekanavute kappe aññatarasmiṃ pabbate rukkhasākhāyaṃ olambamānaṃ paccekabuddhassa paṃsukūlacīvaraṃ disvā ‘‘ arahaddhajo vatāyan ’’ ti pasannacitto pupphehi pūjehi .
So tena puññakammenaP1.83 tāvatiṃsabhavane nibbattoV1.82 .
Tato paṭṭhāya devamanussesuyeva saṃsaranto imasmiṃ buddhuppāde magadharaṭṭhe ibbhakule nibbatto gosālo nāma nāmena .
Soṇena pana koṭikaṇṇena kataparicayattā tassa pabbajitabhāvaṃ sutvā ‘‘ sopi nāma mahāvibhavo pabbajissatiM1.98 , kimaṅgaṃ panāhan ’’ ti sañjātasaṃvego bhagavato santike pabbajitvā cariyānukūlaṃ kammaṭṭhānaṃ gahetvā sappāyaṃ vasanaṭṭhānaṃ gavesanto attano jātagāmassa avidūre ekasmiṃ sānupabbate vihāsi .
Tassa mātā divase divase bhikkhaṃ deti .
Athekadivasaṃ gāmaṃ piṇḍāya paviṭṭhassa mātā madhusakkharābhisaṅkhataṃ pāyāsaṃ adāsi .
So taṃ gahetvā tassa pabbatassa chāyāyaṃ aññatarassa veḷugumbassa mūle nisīditvā paribhuñjitvā dhovitapattapāṇī vipassanaṃ ārabhi .
Bhojanasappāyalābhena kāyacittānaṃ kallatāya samāhito udayabbayañāṇādike tikkhe sūre vahante appakasireneva vipassanaṃ ussukkāpetvā maggapaṭipāṭiyā bhāvanaṃ matthakaṃ pāpento saha paṭisambhidāhi arahattaṃ sacchākāsi .
Tena vuttaṃ apadāne ( apa . thera 2.50.8-14)–
‘‘ Himavantassa avidūre , udaṅgaṇo nāma pabbato ;
Tatthaddasaṃ paṃsukūlaṃ , dumaggamhi vilambitaṃ .
‘‘ Tīṇi kiṅkaṇipupphāni , ocinitvānahaṃ tadā ;
Heṭṭhā pahaṭṭhena cittena , paṃsukūlaṃ apūjayiṃ .
‘‘ Tena kammena sukatena , cetanāpaṇidhīhi ca ;
Jahitvā mānusaṃ dehaṃ , tāvatiṃsaṃ agacchahaṃ .
‘‘ Ekanavute ito kappe , yaṃ kammamakariṃ tadā ;
Duggatiṃ nābhijānāmi , pūjitvā arahaddhajaṃ .
‘‘ Kilesā jhāpitā mayhaṃ … pe … kataṃ buddhassa sāsanan ’’ ti .
Arahattaṃ pana adhigantvā diṭṭhadhammasukhavihāratthaṃ pabbatasānumeva gantukāmo attano paṭipattiṃ pavedento ‘‘ ahaṃ kho veḷugumbasmin ’’ ti gāthaṃ abhāsi .
23. Tattha veḷugumbasmin ti veḷugacchassa samīpe , tassa chāyāyaṃ .
Bhutvāna madhupāyasan ti madhupasittapāyāsaṃ bhuñjitvā .
Padakkhiṇan ti padakkhiṇaggāhena , satthu ovādassa sammā sampaṭicchanenāti attho .
Sammasanto khandhānaṃP1.84 udayabbayan ti pañcannaṃ upādānakkhandhānaṃ udayabbayañca vipassanto , yadipi idāniM1.99 katakicco , phalasamāpattiṃ pana samāpajjituṃ vipassanaṃ paṭṭhapentoti adhippāyo .
Sānuṃ paṭigamissāmīti pubbe mayā vutthapabbatasānumeva uddissaV1.83 gacchissāmi .
Vivekamanubrūhayan ti paṭipassaddhivivekaṃ phalasamāpattikāyavivekañca paribrūhayanto , tassa vā paribrūhanahetu gamissāmīti .
Evaṃ pana vatvā thero tattheva gato , ayameva ca imassa therassa aññābyākaraṇagāthā ahosi .
Gosālattheragāthāvaṇṇanā niṭṭhitā .