8. Ramaṇīyakuṭikattheragāthāvaṇṇanā
Ramaṇīyā
M1.166P1.141 me kuṭikāti āyasmato ramaṇīyakuṭikattherassa gāthā .Kā uppatti ?
Sopi kira padumuttarassa bhagavato kāle kusalabījaropanaṃ katvā devamanussesu saṃsaranto ito aṭṭhārasakappasatamatthake atthadassissa bhagavato kāle kulagehe nibbattitvā viññutaṃ patto buddhārahaṃ
V1.141 āsanaṃ bhagavato adāsi .Pupphehi ca bhagavantaṃ pūjetvā pañcapatiṭṭhitena vanditvā padakkhiṇaṃ katvā pakkāmi .
Sesaṃ añjanavaniyattherassa vatthumhi vuttasadisameva .
Ayaṃ pana viseso – ayaṃ kira vuttanayena pabbajitvā katapubbakicco vajjiraṭṭhe aññatarasmiṃ gāmakāvāse kuṭikāyaṃ viharati , sā hoti kuṭikā abhirūpā dassanīyā pāsādikā suparikammakatabhittibhūmikā ārāmapokkharaṇirāmaṇeyyādisampannā muttājālasadisavālikākiṇṇabhūmibhāgā therassa ca vattasampannatāya susammaṭṭhaṅgaṇatādinā bhiyyosomattāya ramaṇīyatarā hutvā tiṭṭhati .
So tattha viharanto vipassanaṃ paṭṭhapetvā nacirasseva arahatte patiṭṭhāsi .
Tena vuttaṃ apadāne ( apa . thera 1.11.47-52)–
‘‘ Kānanaṃ vanamoggayha , appasaddaṃ nirākulaṃ ;
Sīhāsanaṃ mayā dinnaṃ , atthadassissa tādino .
‘‘ Mālāhatthaṃ gahetvāna , katvā ca naṃ padakkhiṇaṃ ;
Satthāraṃ payirupāsitvā , pakkāmiṃ uttarāmukho .
‘‘ Tena kammena dvipadinda , lokajeṭṭha narāsabha ;
Sannibbāpemi attānaṃ , bhavā sabbe samūhatā .
‘‘ Aṭṭhārasakappasate , yaṃ dānamadadiṃ tadā ;
Duggatiṃ nābhijānāmi , sīhāsanassidaṃ phalaṃ .
‘‘ Ito sattakappasate , sannibbāpakakhattiyo ;
Sattaratanasampanno , cakkavattī mahabbalo .
‘‘ Kilesā jhāpitā mayhaṃ … pe … kataṃ buddhassa sāsanan ’’ ti .
Arahattaṃ pana patvā there tattha viharante kuṭikāya ramaṇīyabhāvato vihārapekkhakā manussā tato tato āgantvā kuṭiṃ passanti
M1.167 .Athekadivasaṃ katipayā dhuttajātikā itthiyo tattha gatā kuṭikāya ramaṇīyabhāvaṃ disvā ,‘‘ ettha vasanto ayaṃ samaṇo siyā amhehi ākaḍḍhanīyahadayo ’’ ti adhippāyena –
‘‘ ramaṇīyaṃ vo , bhante , vasanaṭṭhānaṃ .
Mayampi ramaṇīyarūpā paṭhamayobbane ṭhitā ’’ ti vatvā itthikuttādīni dassetuṃ ārabhiṃsu .
Thero attano vītarāgabhāvaṃ pakāsento ‘‘ ramaṇīyā me kuṭikā , saddhādeyyā manoramā ’’ ti gāthaṃ abhāsi .
58. Tattha ramaṇīyā me kuṭikāti ‘‘ ramaṇīyā te , bhante , kuṭikā ’’ ti yaṃ tumhehi vuttaṃ , taṃ saccaṃ .
Ayaṃ mama vasanakuṭikā ramaṇīyā manuññarūpā , sā ca kho saddhādeyyā ,‘‘ evarūpāya
V1.142 manāpaṃP1.142 katvā pabbajitānaṃ dinnāya idaṃ nāma phalaṃ hotī ’’ ti kammaphalāni saddahitvā saddhāya dhammacchandena dātabbattā saddhādeyyā , na dhanena nibbattitā .Sayañca tathādinnāni saddhādeyyāni passantānaṃ paribhuñjantānañca mano rametīti manoramā .
Saddhādeyyattā eva hi manoramā , saddhādīhi deyyadhammaṃ sakkaccaṃ abhisaṅkharitvā denti , saddhādeyyañca paribhuñjantā sappurisā dāyakassa avisaṃvādanatthampi payogāsayasampannā honti , na tumhehi cintitākārena payogāsayavipannāti adhippāyo .
Na me attho kumārīhīti yasmā sabbaso kāmehi vinivattitamānaso ahaṃ , tasmā na me attho kumārīhi .
Kappiyakārakakammavasenapi hi mādisānaṃ itthīhi payojanaṃ nāma natthi , pageva rāgavasena , tasmā na me attho kumārīhīti .
Kumāriggahaṇañcettha upalakkhaṇaṃ daṭṭhabbaṃ .
Mādisassa nāma santike evaṃ paṭipajjāhīti ayuttakārinīhi yāva aparaddhañca tumhehi samānajjhāsayānaṃ purato ayaṃ kiriyā sobheyyāti dassento āha ‘‘ yesaṃ attho tahiṃ gacchatha nāriyo ’’ ti .
Tattha yesan ti kāmesu avītarāgānaṃ .
Atthoti payojanaṃ .
Tahin ti tattha tesaṃ santikaṃ .
Nāriyoti ālapanaṃ .
Taṃ sutvā itthiyo maṅkubhūtā pattakkhandhā āgatamaggeneva gatā .
Ettha ca ‘‘ na me attho kumārīhī ’’ ti kāmehi anatthikabhāvavacaneneva therena arahattaṃ byākatanti daṭṭhabbaṃ .
Ramaṇīyakuṭikattheragāthāvaṇṇanā niṭṭhitā .