Issues
Select Version
Theragāthā-aṭṭhakathā
Theragāthā-aṭṭhakathā

10. Isidattattheragāthāvaṇṇanā

Author: _System_Pali_VRI_ @ Administrator

10. Isidattattheragāthāvaṇṇanā

PañcakkhandhāP1.248 pariññātāti āyasmato isidattattherassa gāthā .
Kā uppatti ?
Ayampi purimabuddhesu katādhikāro tattha tattha bhave vivaṭṭūpanissayaṃ puññaṃ upacinanto vipassissa bhagavato kāle kulagehe nibbattitvā viññutaṃ patto ekadivasaṃ bhagavantaṃ rathiyaṃ gacchantaṃ disvā pasannamānaso madhuraṃ āmodaphalaṃ adāsi .
So tena puññakammena devaloke nibbattitvā aparāparaṃ puññāni katvā devamanussesu saṃsaranto imasmiṃ buddhuppāde avantiraṭṭhe vaḍḍhagāme aññatarassa satthavāhassa putto hutvā nibbatti , isidatto tissa nāmaṃ ahosi .
So vayappatto macchikāsaṇḍe cittassa gahapatino adiṭṭhasahāyo hutvā tena buddhaguṇe likhitvā pesitasāsanaṃ paṭilabhitvā sāsane sañjātappasādo therassa mahākaccānassa santike pabbajitvā vipassanaṃ ārabhitvā nacirasseva chaḷabhiñño ahosi .
Tena vuttaṃ apadāne ( apa . thera 2.51.80-84)–
‘‘ Suvaṇṇavaṇṇaṃ sambuddhaṃ , āhutīnaṃ paṭiggahaṃ ;
Rathiyaṃ paṭipajjantaṃ , āmodamadadiṃ phalaṃ .
‘‘ EkanavutitoV1.259 kappe , yaṃ phalaṃ adadiṃ tadā ;
Duggatiṃ nābhijānāmi , phaladānassidaṃ phalaṃ .
‘‘ Kilesā jhāpitā mayhaṃ … pe … kataṃ buddhassa sāsanan ’’ ti .
Chaḷabhiñño pana hutvā ‘‘ buddhupaṭṭhānaṃ gamissāmī ’’ ti theraṃ āpucchitvā anukkamena majjhimadesaṃ gantvā satthāraṃ upasaṅkamitvā vanditvā ekamantaṃ nisinnoM1.303 ,‘‘ kacci , bhikkhu , khamanīyaṃ , kacci yāpanīyan ’’ tiādinā satthārā katapaṭisanthāro paṭivacanamukhena ,‘‘ bhagavā tumhākaṃ sāsanaṃ upagatakālato paṭṭhāya mayhaṃ sabbadukkhaṃ apagataṃ , sabbo parissayo vūpasanto ’’ ti pavedanavasena aññaṃ byākaronto –
120.
‘‘ Pañcakkhandhā pariññātā , tiṭṭhanti chinnamūlakā ;
Dukkhakkhayo anuppatto , patto me āsavakkhayo ’’ ti .
– gāthaṃ abhāsi ;
Tattha pañcakkhandhā pariññātāti pañcapi me upādānakkhandhā vipassanāpaññāsahitāya maggapaññāya ‘‘ idaṃ dukkhaṃ , ettakaṃ dukkhaṃ , na ito bhiyyo ’’ ti sabbaso paricchijja ñātā , na tesu kiñcipi pariññātabbaṃ atthītiP1.249 adhippāyo .
Tiṭṭhanti chinnamūlakāti sabbaso pariññātattā eva tesaṃ avijjātaṇhādikassa mūlassa samucchinnattā ariyamaggena pahīnattā yāvacarimacittanirodhā te tiṭṭhanti .
Dukkhakkhayo anuppattoti chinnamūlakattāyeva ca nesaṃ vaṭṭadukkhassa khayo parikkhayo anuppatto , nibbānaṃ adhigataṃ .
Patto me āsavakkhayoti kāmāsavādīnaṃ sabbesaṃ āsavānaṃ khayante abhigantabbatāya ‘‘ āsavakkhayo ’’ ti laddhanāmaṃ arahattaṃ pattaṃ paṭiladdhanti attho .
Keci pana antimāyaṃ samussayo ’’ ti paṭhanti .
Nibbānassa adhigatattāyeva ayaṃ mama samussayo attabhāvo antimo sabbapacchimako , natthi dāni punabbhavoti attho .
Yaṃ pana tattha tattha avuttaṃ , taṃ heṭṭhā vuttanayattā uttānaṃyevāti .
Isidattattheragāthāvaṇṇanā niṭṭhitā .
Dvādasamavaggavaṇṇanā niṭṭhitā .
Niṭṭhitā ca paramatthadīpaniyaṃ theragāthāvaṇṇanāyaṃ
Vīsādhikasatattheragāthāpaṭimaṇḍitassa ekakanipātassa
Atthavaṇṇanā .