Issues
Select Version
Vibhaṅga-aṭṭhakathā
Vibhaṅga-aṭṭhakathā

Sattamabalaniddeso

Author: _System_Pali_VRI_ @ Administrator

Sattamabalaniddeso

828. SattamabalaniddeseV0.436 jhāyatīti jhāyī .
Cattāro jhāyīti jhāyino cattāro janā vuccanti .
Tattha paṭhamacatukke tāva paṭhamo samāpattilābhī samānoyeva ‘ na lābhīmhī ’ ti , kammaṭṭhānaṃ samānaṃyeva ‘ na kammaṭṭhānan ’ ti saññī hoti .
Ayaṃ appaguṇajjhānalābhīti veditabbo .
Dutiyo samāpattiyā alābhīyeva ‘ lābhīmhī ’ ti , akammaṭṭhānaṃ samānaṃyeva ‘ kammaṭṭhānan ’ ti saññī hoti .
Ayaṃ niddājhāyī nāma .
Niddāyitvā paṭibuddho evaṃ maññati .
Tatiyo samāpattilābhī samāno ‘ samāpattilābhīmhī ’ ti , kammaṭṭhānameva samānaṃ ‘ kammaṭṭhānan ’ ti saññī hoti .
Ayaṃ paguṇajjhānalābhīti veditabbo .
Catuttho alābhīyeva ‘ alābhīmhī ’ ti , akammaṭṭhānaṃyeva ‘ akammaṭṭhānan ’ ti saññī hoti .
Evamettha dve janā ajjhāyinova jhāyīnaṃ anto paviṭṭhattā jhāyīti vuttā .
Dutiyacatukke sasaṅkhārena sappayogena samādhipāribandhikadhamme vikkhambhento dandhaṃ samāpajjati nāma .
Ekaṃ dve cittavāre ṭhatvā sahasā vuṭṭhahantā khippaṃ vuṭṭhahati nāma .
Sukheneva pana samādhipāribandhikadhamme sodhento khippaṃ samāpajjati nāma .
Yathāparicchedena avuṭṭhahitvā kālaṃM0.444 atināmetvā vuṭṭhahanto dandhaṃ vuṭṭhāti nāma .
Itare dvepi imināva nayena veditabbā .
Ime cattāropi janā samāpattilābhinova .
Tatiyacatukke ‘ idaṃ jhānaṃ pañcaṅgikaṃ , idaṃ caturaṅgikan ’ ti evaṃ aṅgavavatthānaparicchede cheko samādhismiṃ samādhikusalo nāma .
Nīvaraṇāni pana vikkhambhetvā cittamañjūsāya cittaṃ ṭhapetuṃ acheko no samādhismiṃ samāpattikusalo nāma .
Itarepi tayo imināva nayena veditabbā .
Imepi cattāro samāpattilābhinoyeva .
Idāni yāni jhānāni nissāya ime puggalā ‘ jhāyī ’ nāma jātā , tāni dassetuṃ cattāri jhānānītiādimāha .
Tattha cattāri jhānāniP0.463 tayo ca vimokkhā atthato heṭṭhā dhammasaṅgahaṭṭhakathāyameva ( dha . sa . aṭṭha .160,248) pakāsitā .
Sesānampi vimokkhaṭṭho tattha vuttanayeneva veditabbo .
Apicettha paṭipāṭiyā satta appitappitakkhaṇe paccanīkadhammehi vimuccanato ca ārammaṇe ca adhimuccanato vimokkho nāma .
Aṭṭhamo pana sabbaso saññāvedayitehiV0.437 vimuttattā apagatavimokkho nāma .
Samādhīsu catukkanayapañcakanayesu paṭhamajjhānasamādhi savitakkasavicāro nāma .
Pañcakanaye dutiyajjhānasamādhi avitakkavicāramattasamādhi nāma .
Catukkanayepi pañcakanayepi upari tīsu jhānesu samādhi avitakka avicārasamādhi nāma .
Samāpattīsu hi paṭipāṭiyā aṭṭhannaṃ samāpattīnaṃ ‘ samādhī ’ tipi nāmaṃ ‘ samāpattī ’ tipi .
Kasmā ?
Cittekaggatāsabbhāvato .
Nirodhasamāpattiyā tadabhāvato na samādhīti nāmaṃ .
Hānabhāgiyo dhammoti appaguṇehi paṭhamajjhānādīhi vuṭṭhitassa saññāmanasikārānaṃ kāmādianupakkhandanaṃ .
Visesabhāgiyo dhammoti paguṇehi paṭhamajjhānādīhi vuṭṭhitassa saññāmanasikārānaṃ dutiyajjhānādianupakkhandanaṃ .
Vodānampi vuṭṭhānan ti iminā paguṇavodānaṃ vuṭṭhānaṃ nāma kathitaṃ .
Heṭṭhimaṃ heṭṭhimañhi paguṇajjhānaṃ uparimassa uparimassa padaṭṭhānaṃ hoti .
Tasmā vodānampi vuṭṭhānanti vuttaṃ .
Tamhā tamhā samādhimhā vuṭṭhānampi vuṭṭhānan ti iminā bhavaṅgavuṭṭhānaṃ nāma kathitaṃ .
Bhavaṅgena hi sabbajjhānehi vuṭṭhānaṃ hoti .
Nirodhato pana phalasamāpattiyāva vuṭṭhahanti .
Idaṃ pāḷimuttakavuṭṭhānaṃ nāmāti .
Sattamabalaniddesavaṇṇanā .