(9.) Navakaniddesavaṇṇanā
960. Navakaniddese nava āghātavatthūnīti sattesu uppattivaseneva kathitāni .
Purisānaṃ malānīti purisamalāni .
Navavidhāti navakoṭṭhāsā navappabhedā vā .
963. Taṇhaṃ paṭiccāti taṇhaṃ nissāya .
Pariyesanāti rūpādiārammaṇapariyesanā .
Sā hi taṇhāya sati hoti .
Lābhoti rūpādiārammaṇapaṭilābho .
So hi pariyesanāya sati hoti .
Vinicchayo pana ñāṇataṇhādiṭṭhivitakkavasena catubbidho .
Tattha ‘‘ sukhavinicchayaṃ jaññā , sukhavinicchayaṃ ñatvā ajjhattaṃ sukhamanuyuñjeyyā ’’ ti ( ma . ni .3.323) ayaṃ ñāṇavinicchayo .
‘‘ Vinicchayoti dve vinicchayā – taṇhāvinicchayo ca diṭṭhivinicchayo cā ’’ ti ( mahāni .102) evaṃ āgatāni aṭṭhasatataṇhāvicaritāni taṇhāvinicchayo .
Dvāsaṭṭhi diṭṭhiyo diṭṭhivinicchayo .
‘‘ Chando kho , devānaminda , vitakkanidāno ’’ ti ( dī . ni .2.358) imasmiṃ pana sutte idha vinicchayoti vutto vitakkoyeva āgato .
Lābhaṃ labhitvā hi iṭṭhāniṭṭhaṃ sundarāsundarañca vitakkeneva vinicchināti –
‘ ettakaṃ me rūpārammaṇatthāya bhavissati
V0.485 , ettakaṃ saddādiārammaṇatthāyaM0.495 , ettakaṃ mayhaṃ bhavissati , ettakaṃ parassa , ettakaṃ paribhuñjissāmi , ettakaṃ nidahissāmī ’ ti .Tena vuttaṃ ‘‘ lābhaṃ paṭicca vinicchayo ’’ ti .
Chandarāgoti evaṃ akusalavitakkena vitakkite vatthusmiṃ dubbalarāgo ca balavarāgo ca uppajjati .
Idañhi idha chandoti dubbalarāgassādhivacanaṃ
P0.513 .Ajjhosānan ti ahaṃ mamanti balavasanniṭṭhānaṃ .
Pariggahoti taṇhādiṭṭhivasena pariggahakaraṇaṃ .
Macchariyan ti parehi sādhāraṇabhāvassa asahanatā .
Tenevassa porāṇā evaṃ vacanatthaṃ vadanti –
‘‘ idaṃ acchariyaṃ mayhameva hotu , mā aññassa acchariyaṃ hotūti pavattattā macchariyanti vuccatī ’’ ti .
Ārakkhoti dvārapidahanamañjusagopanādivasena suṭṭhu rakkhaṇaṃ .
Adhikarotīti adhikaraṇaṃ ;
kāraṇassetaṃ nāmaṃ .
Ārakkhādhikaraṇan ti bhāvanapuṃsakaṃ ;
ārakkhahetūti attho .
Daṇḍādānādīsu paranisedhanatthaṃ daṇḍassa ādānaṃ daṇḍādānaṃ .
Ekatodhārādino satthassa ādānaṃ satthādānaṃ .
Kalahoti kāyakalahopi vācākalahopi .
Purimo purimo virodho viggaho , pacchimo pacchimo vivādo .
Tuvaṃ tuvan ti agāravavacanaṃ , tvaṃ tvanti attho .
964. Iñjitānīti iñjanāni calanāni .
Asmīti iñjitametan tiādīhi sabbapadehi mānova kathito .
Ahanti pavattopi hi māno iñjitameva , ayamahan ti pavattopi , nevasaññīnāsaññī bhavissan ti pavattopi .
Sesanavakehipi mānova kathito .
Māno hi iñjanato iñjitaṃ , maññanato maññitaṃ , phandanato phanditaṃ , papañcanato papañcitaṃ .
Tehi tehi kāraṇehi saṅkhatattā saṅkhatan ti ca vuccati .
Sesaṃ sabbattha uttānatthamevāti .
Navakaniddesavaṇṇanā .