2. Samudayasaccaniddesavaṇṇanā
203. Samudayasacca niddese
M0.104 yāyaṃ taṇhāti yā ayaṃ taṇhā .Ponobbhavikāti punabbhavakaraṇaṃ
V0.104 punobbhavo , punobbhavo sīlamassāti ponobbhavikā .Apica punabbhavaṃ
P0.111 deti , punabbhavāya saṃvattati , punappunaṃ bhave nibbattetīti ponobbhavikā .Sā panesā punabbhavassa dāyikāpi atthi adāyikāpi , punabbhavāya saṃvattanikāpi atthi asaṃvattanikāpi , dinnāya paṭisandhiyā upadhivepakkamattāpi .
Sā punabbhavaṃ dadamānāpi adadamānāpi , punabbhavāya saṃvattamānāpi asaṃvattamānāpi , dinnāya paṭisandhiyā upadhivepakkamattāpi ponobbhavikā evāti nāmaṃ labhati .
Abhinandanasaṅkhātena nandirāgena sahagatāti nandirāgasahagatā , nandirāgena saddhiṃ atthato ekattameva gatāti vuttaṃ hoti .
Tatratatrābhinandinīti yatra yatra attabhāvo tatratatrābhinandinī , rūpādīsu vā ārammaṇesu tatratatrābhinandinī ;
rūpābhinandinī saddagandharasaphoṭṭhabbadhammābhinandinīti attho .
Seyyathidan ti nipāto ;
tassa sā katamāti ceti attho .
Kāmataṇhāti kāme taṇhā kāmataṇhā ;
pañcakāmaguṇikarāgassetaṃ adhivacanaṃ .
Bhave taṇhā bhavataṇhā ;
bhavapatthanāvasena uppannassa sassatadiṭṭhisahagatassa rūpārūpabhavarāgassa ca jhānanikantiyā cetaṃ adhivacanaṃ .
Vibhave taṇhā vibhavataṇhā ;
ucchedadiṭṭhisahagatassa rāgassetaṃ adhivacanaṃ .
Idāni tassā taṇhāya vatthuṃ vitthārato dassetuṃ sā kho panesātiādimāha .
Tattha uppajjatīti jāyati .
Nivisatīti punappunaṃ pavattivasena patiṭṭhahati .
Yaṃ loke piyarūpaṃ sātarūpan ti yaṃ lokasmiṃ piyasabhāvañceva madhurasabhāvañca .
Cakkhuṃ loketiādīsu lokasmiñhi cakkhādīsu mamattena abhiniviṭṭhā sattā sampattiyaṃ patiṭṭhitā attano cakkhuṃ ādāsādīsu nimittaggahaṇānusārena vippasannapañcapasādaṃ suvaṇṇavimāne ugghāṭitamaṇisīhapañjaraṃ viya maññanti , sotaṃ rajatapanāḷikaṃ viya pāmaṅgasuttakaṃ viya ca
P0.112 maññanti , tuṅganāsāti laddhavohāraṃ ghānaṃ vaṭṭetvā ṭhapitaharitālavaṭṭiṃ viya maññanti , jivhaṃ rattakambalapaṭalaṃ viya mudusiniddhamadhurarasadaṃ maññanti , kāyaṃ sālalaṭṭhiṃ viya suvaṇṇatoraṇaṃ viya ca maññanti , manaṃ aññesaṃ manena asadisaṃ uḷāraṃ maññanti , rūpaṃ suvaṇṇakaṇikārapupphādivaṇṇaṃ viyaM0.105 , saddaṃ mattakaravīkakokilamandadhamitamaṇivaṃsanigghosaṃ viya , attanā paṭiladdhāni catusamuṭṭhānikagandhārammaṇādīni ‘ kassa aññassa evarūpāni atthī ’ ti maññanti .Tesaṃ evaṃ maññamānānaṃ tāni cakkhādīni piyarūpāni ceva honti sātarūpāni ca .
Atha nesaṃ tattha anuppannā ceva taṇhā uppajjati , uppannā ca punappunaṃ pavattivasena nivisati .
Tasmā bhagavā –
‘‘ cakkhuṃ loke
V0.105 piyarūpaṃ sātarūpaṃ .Etthesā taṇhā uppajjamānā uppajjatī ’’ tiādimāha .
Tattha uppajjamānāti yadā uppajjati tadā ettha uppajjatīti attho .
Esa nayo sabbatthāpīti .
Samudayasaccaniddesavaṇṇanā niṭṭhitā .