Upāyāsaniddeso
198. Upāyāsa niddese
P0.106 āyāsanaṭṭhena āyāso ;saṃsīdanavisīdanākārappavattassa cittakilamathassetaṃ nāmaṃ .
Balavaṃ āyāso upāyāso .
Āyāsitabhāvo āyāsitattaṃ .
Upāyāsitabhāvo upāyāsitattaṃ .
Ayaṃ vuccati upāyāsoti ayaṃ upāyāso nāma kathiyati .
So panesa byāsattilakkhaṇo , nitthunanaraso , visādapaccupaṭṭhāno .
‘ Upāyāsassa dukkhaṭṭho veditabbo ’ ti ettha pana ayampi sayaṃ na dukkho , ubhinnampi dukkhānaṃ vatthubhāvena dukkhoti vutto .
Kupitena hi raññā issariyaṃ acchinditvā hataputtabhātikānaṃ āṇattavadhānaṃ bhayena aṭaviṃ pavisitvā nilīnānaṃ mahāvisādappattānaṃ dukkhaṭṭhānena dukkhaseyyāya dukkhanisajjāya balavaṃ kāyadukkhaṃ uppajjati .
‘ Ettakā no ñātakā , ettakā bhogā naṭṭhā ’ ti cintentānaṃ balavadomanassaṃ uppajjati .
Iti imesaṃ dvinnampi dukkhānaṃ vatthubhāvena dukkhoti veditabboti .
Apica –
Cittassa
M0.100 paridahanā , kāyassa visādanā ca adhimattaṃ ;Yaṃ dukkhamupāyāso , janeti dukkho tato vutto .
Ettha ca mandagginā antobhājaneyeva telādīnaṃ pāko viya soko .
Tikkhagginā paccamānassa bhājanato bahinikkhamanaṃ viya paridevo .
Bahinikkhantāvasesassa nikkhamitumpi appahontassa antobhājaneyeva yāva parikkhayā pāko viya upāyāso daṭṭhabbo .