2. Abhidhammabhājanīyavaṇṇanā
206-214.
Idāni abhidhammabhājanīyaṃ hoti .
Tattha ‘‘ ariyasaccānī ’’ ti avatvā nippadesato paccayasaṅkhātaṃ samudayaṃ dassetuṃ ‘‘ cattāri saccānī ’’ ti vuttaṃ
M0.115 .Ariyasaccānīti hi vutte avasesā ca kilesā , avasesā ca akusalā dhammā , tīṇi ca kusalamūlāni sāsavāni , avasesā ca sāsavā kusalā dhammā na saṅgayhanti .
Na ca kevalaṃ taṇhāva dukkhaṃ samudāneti , imepi avasesā ca kilesādayo paccayā samudānentiyeva .
Iti imepi paccayā dukkhaṃ samudānentiyevāti nippadesato paccayasaṅkhātaṃ samudayaṃ dassetuṃ ‘‘ ariyasaccānī ’’ ti avatvā ‘‘ cattāri saccānī ’’ ti vuttaṃ .
Niddesavāre
P0.123 ca nesaṃ paṭhamaṃ dukkhaṃ aniddisitvā tasseva dukkhassa sukhaniddesatthaṃ dukkhasamudayo niddiṭṭho .Tasmiñhi niddiṭṭhe ‘‘ avasesā ca kilesā ’’ tiādinā nayena dukkhasaccaṃ sukhaniddesaṃ hoti .
Nirodhasaccampettha taṇhāya pahānaṃ ‘‘ taṇhāya ca avasesānañca kilesānaṃ pahānan ’’ ti evaṃ yathāvuttassa samudayassa pahānavasena pañcahākārehi niddiṭṭhaṃ .
Maggasaccaṃ panettha paṭhamajjhānikasotāpattimaggavasena dhammasaṅgaṇiyaṃ vibhattassa desanānayassa mukhamattameva dassentena niddiṭṭhaṃ .
Tattha nayabhedo veditabbo .
Taṃ upari pakāsayissāma .
Yasmā
V0.115 pana na kevalaṃ aṭṭhaṅgiko maggova paṭipadā ‘‘ pubbeva kho panassa kāyakammaṃ vacīkammaṃ ājīvo suparisuddho hotī ’’ ti ( ma . ni .3.433) vacanato pana puggalajjhāsayavasena pañcaṅgikopi maggo paṭipadā evāti desito , tasmā taṃ nayaṃ dassetuṃ pañcaṅgikavāropi niddiṭṭho .Yasmā ca na kevalaṃ aṭṭhaṅgikapañcaṅgikamaggāva paṭipadā , sampayuttakā pana atirekapaññāsadhammāpi paṭipadā eva , tasmā taṃ nayaṃ dassetuṃ tatiyo sabbasaṅgāhikavāropi niddiṭṭho .
Tattha ‘‘ avasesā dhammā dukkhanirodhagāminiyā paṭipadāya sampayuttā ’’ ti idaṃ parihāyati .
Sesaṃ sabbattha sadisameva .
Tattha aṭṭhaṅgikavārassa ‘‘ taṇhāya avasesānañca kilesānaṃ pahānan ’’ tiādīsu pañcasu koṭṭhāsesu paṭhamakoṭṭhāse tāva sotāpattimagge jhānābhinivese suddhikapaṭipadā , suddhikasuññatā , suññatapaṭipadā , suddhikaappaṇihitaṃ , appaṇihitapaṭipadāti imesu pañcasu vāresu dvinnaṃ dvinnaṃ catukkapañcakanayānaṃ vasena dasa nayā honti .
Evaṃ sesesupīti vīsatiyā abhinivesesu dve nayasatāni .
Tāni catūhi adhipatīhi catugguṇitāni aṭṭha
M0.116 .Iti suddhikāni dve sādhipatī aṭṭhāti sabbampi nayasahassaṃ hoti .
Yathā ca sotāpattimagge , evaṃ sesamaggesupīti cattāri nayasahassāni honti .
Yathā ca paṭhamakoṭṭhāse cattāri , evaṃ sesesupīti aṭṭhaṅgikavāre pañcasu koṭṭhāsesu vīsati nayasahassāni honti .
Tathā pañcaṅgikavāre sabbasaṅgāhikavāre cāti sabbānipi saṭṭhi
P0.124 nayasahassāni satthārā vibhattāni .Pāḷi pana saṅkhepena āgatā .
Evamidaṃ tividhamahāvāraṃ pañcadasakoṭṭhāsaṃ saṭṭhinayasahassapaṭimaṇḍitaṃ abhidhammabhājanīyaṃ nāma niddiṭṭhanti veditabbaṃ .
Abhidhammabhājanīyavaṇṇanā .