Pakiṇṇakakathā
Idāni pañcasupi khandhesu samuggamato , pubbāparato , addhānaparicchedato , ekuppādanānānirodhato , nānuppādaekanirodhato , ekuppādaekanirodhato , nānuppādanānānirodhato , atītānāgatapaccuppannato , ajjhattikabāhirato , oḷārikasukhumato , hīnapaṇītato , dūrasantikato , paccayato , samuṭṭhānato , parinipphannato , saṅkhatatoti soḷasahākārehi pakiṇṇakaṃ veditabbaṃ .
Tattha duvidho samuggamo – gabbhaseyyakasamuggamo , opapātikasamuggamoti .
Tattha gabbhaseyyakasamuggamo evaṃ veditabbo – gabbhaseyyakasattānañhi paṭisandhikkhaṇe pañcakkhandhā apacchāapure ekato pātubhavanti .
Tasmiṃ khaṇe pātubhūtā kalalasaṅkhātā rūpasantati parittā hoti .
Khuddakamakkhikāya ekavāyāmena pātabbamattāti vatvā puna ‘ atibahuṃ etaṃ , saṇhasūciyā tele pakkhipitvā ukkhittāya paggharitvā agge ṭhitabindumattan ’ ti vuttaṃ .
Tampi paṭikkhipitvā ‘ ekakese telato uddharitvā gahite tassa paggharitvā agge ṭhitabindumattan ’ ti vuttaṃ .
Tampi paṭikkhipitvā ‘ imasmiṃ janapade manussānaṃ kese aṭṭhadhā phālite tato ekakoṭṭhāsappamāṇo uttarakurukānaṃ keso ;
tassa pasannatilatelato uddhaṭassa agge ṭhitabindumattan ’ ti vuttaṃ .
Tampi paṭikkhipitvā ‘ etaṃ bahu , jātiuṇṇā nāma sukhumā ;
tassā ekaaṃsuno pasannatilatele pakkhipitvā uddhaṭassa paggharitvā agge ṭhitabindumattan ’ ti vuttaṃ .
Taṃ panetaṃ
M0.21 acchaṃ hoti vippasannaṃ anāvilaṃ parisuddhaṃ pasannatilatelabindusamānavaṇṇaṃP0.22 .Vuttampi cetaṃ –
Tilatelassa
V0.21 yathā bindu , sappimaṇḍo anāvilo ;Evaṃ vaṇṇapaṭibhāgaṃ , kalalanti pavuccatīti .
Evaṃ parittāya rūpasantatiyā tīṇi santatisīsāni honti – vatthudasakaṃ , kāyadasakaṃ , itthiyā itthindriyavasena purisassa purisindriyavasena bhāvadasakanti .
Tattha vatthurūpaṃ , tassa nissayāni cattāri mahābhūtāni , taṃnissitā vaṇṇagandharasojā , jīvitanti – idaṃ vatthudasakaṃ nāma .
Kāyapasādo , tassa nissayāni cattāri mahābhūtāni , tannissitā vaṇṇagandharasojā , jīvitanti – idaṃ kāyadasakaṃ nāma .
Itthiyā itthibhāvo , purisassa purisabhāvo , tassa nissayāni cattāri mahābhūtāni , tannissitā vaṇṇagandharasojā , jīvitanti – idaṃ bhāvadasakaṃ nāma .
Evaṃ gabbhaseyyakānaṃ paṭisandhiyaṃ ukkaṭṭhaparicchedena samatiṃsa kammajarūpāni rūpakkhandho nāma hoti .
Paṭisandhicittena pana sahajātā vedanā vedanākkhandho , saññā saññākkhandho , saṅkhārā saṅkhārakkhandho , paṭisandhicittaṃ viññāṇakkhandhoti .
Evaṃ gabbhaseyyakānaṃ paṭisandhikkhaṇe pañcakkhandhā paripuṇṇā honti .
Sace pana napuṃsakapaṭisandhi hoti , bhāvadasakaṃ hāyati .
Dvinnaṃ dasakānaṃ vasena samavīsati kammajarūpāni rūpakkhandho nāma hoti .
Vedanākkhandhādayo vuttappakārā evāti .
Evampi gabbhaseyyakānaṃ paṭisandhikkhaṇe pañcakkhandhā paripuṇṇā honti .
Imasmiṃ ṭhāne tisamuṭṭhānikappaveṇī kathetabbā bhaveyya .
Taṃ pana akathetvā ‘ opapātikasamuggamo ’ nāma dassito .
Opapātikānañhi paripuṇṇāyatanānaṃ paṭisandhikkhaṇe heṭṭhā vuttāni tīṇi , cakkhusotaghānajivhādasakāni cāti satta rūpasantatisīsāni pātubhavanti .
Tattha cakkhudasakādīni kāyadasakasadisāneva .
Napuṃsakassa pana bhāvadasakaṃ natthi .
Evaṃ paripuṇṇāyatanānaṃ opapātikānaṃ samasattati ceva
P0.23 samasaṭṭhi ca kammajarūpāni rūpakkhandho nāma .Vedanākkhandhādayo vuttappakārā evāti .
Evaṃ opapātikānaṃ paṭisandhikkhaṇe pañcakkhandhā paripuṇṇā honti .
Ayaṃ ‘ opapātikasamuggamo ’ nāma .
Evaṃ tāva pañcakkhandhā ‘ samuggamato ’ veditabbā .
‘ Pubbāparato ’ ti
M0.22 evaṃ pana gabbhaseyyakānaṃ apacchāapure uppannesu pañcasu khandhesu kiṃ rūpaṃV0.22 paṭhamaṃ rūpaṃ samuṭṭhāpeti udāhu arūpanti ?Rūpaṃ rūpameva samuṭṭhāpeti , na arūpaṃ .
Kasmā ?
Paṭisandhicittassa na rūpajanakattā .
Sabbasattānañhi paṭisandhicittaṃ , khīṇāsavassa cuticittaṃ , dvipañcaviññāṇāni , cattāri arūppavipākānīti soḷasa cittāni rūpaṃ na samuṭṭhāpenti .
Tattha paṭisandhicittaṃ tāva vatthuno dubbalatāya appatiṭṭhitatāya paccayavekallatāya āgantukatāya ca rūpaṃ na samuṭṭhāpeti .
Tattha hi sahajātaṃ vatthu uppādakkhaṇe dubbalaṃ hotīti vatthuno dubbalatāya rūpaṃ na samuṭṭhāpeti .
Yathā ca papāte patanto puriso aññassa nissayo bhavituṃ na sakkoti , evaṃ etampi kammavegakkhittattā papāte patamānaṃ viya appatiṭṭhitaṃ .
Iti kammavegakkhittattā , appatiṭṭhitatāyapi rūpaṃ na samuṭṭhāpeti .
Paṭisandhicittañca vatthunā saddhiṃ apacchāapure uppannaṃ .
Tassa vatthu purejātaṃ hutvā paccayo bhavituṃ na sakkoti .
Sace sakkuṇeyya , rūpaṃ samuṭṭhāpeyya .
Yatrāpi vatthu purejātaṃ hutvā paccayo bhavituṃ sakkoti , paveṇī ghaṭiyati , tatrāpi cittaṃ aṅgato aparihīnaṃyeva rūpaṃ samuṭṭhāpeti .
Yadi hi cittaṃ ṭhānakkhaṇe vā bhaṅgakkhaṇe vā rūpaṃ samuṭṭhāpeyya , paṭisandhicittampi rūpaṃ samuṭṭhāpeyya .
Na pana cittaṃ tasmiṃ khaṇadvaye rūpaṃ samuṭṭhāpeti .
Yathā pana ahicchattakamakulaṃ pathavito uṭṭhahantaṃ paṃsucuṇṇaṃ gahetvāva uṭṭhahati , evaṃ cittaṃ purejātaṃ vatthuṃ nissāya uppādakkhaṇe aṭṭha rūpāni gahetvāva uṭṭhahati .
Paṭisandhikkhaṇe ca vatthu purejātaṃ hutvā paccayo bhavituṃ na sakkotīti paccayavekallatāyapi paṭisandhicittaṃ rūpaṃ na samuṭṭhāpeti .
Yathā ca āgantukapuriso agatapubbaṃ padesaṃ gato aññesaṃ
P0.24 –‘ etha bho , antogāme vo annapānagandhamālādīni dassāmī ’ ti vattuṃ na sakkoti , attano avisayatāya appahutatāya , evameva paṭisandhicittaṃ āgantukanti attano āgantukatāyapi rūpaṃ na samuṭṭhāpeti .
Apica samatiṃsa kammajarūpāni cittasamuṭṭhānarūpānaṃ ṭhānaṃ gahetvā ṭhitānītipi paṭisandhicittaṃ rūpaṃ na samuṭṭhāpeti .
Khīṇāsavassa pana cuticittaṃ vaṭṭamūlassa vūpasantattā na samuṭṭhāpeti .
Tassa hi sabbabhavesu vaṭṭamūlaṃ vūpasantaṃ abhabbuppattikaṃ punabbhave paveṇī nāma
M0.23 natthi .Sotāpannassa pana satta bhave ṭhapetvā aṭṭhameva vaṭṭamūlaṃ vūpasantaṃ .
Tasmā tassa cuticittaṃ sattasu bhavesu rūpaṃ samuṭṭhāpeti
V0.23 , sakadāgāmino dvīsu , anāgāmino ekasmiṃ .Khīṇāsavassa sabbabhavesu vaṭṭamūlassa vūpasantattā neva samuṭṭhāpeti .
Dvipañcaviññāṇesu pana jhānaṅgaṃ natthi , maggaṅgaṃ natthi , hetu natthīti cittaṅgaṃ dubbalaṃ hotīti cittaṅgadubbalatāya tāni rūpaṃ na samuṭṭhāpenti .
Cattāri arūpavipākāni tasmiṃ bhave rūpassa natthitāya rūpaṃ na samuṭṭhāpenti .
Na kevalañca tāneva , yāni aññānipi tasmiṃ bhave aṭṭha kāmāvacarakusalāni , dasa akusalāni , nava kiriyacittāni , cattāri āruppakusalāni , catasso āruppakiriyā , tīṇi maggacittāni , cattāri phalacittānīti dvecattālīsa cittāni uppajjanti , tānipi tattha rūpassa natthitāya eva rūpaṃ na samuṭṭhāpenti .
Evaṃ paṭisandhicittaṃ rūpaṃ na samuṭṭhāpeti .
Utu pana paṭhamaṃ rūpaṃ samuṭṭhāpeti .
Ko esa utu nāmāti ?
Paṭisandhikkhaṇe uppannānaṃ samatiṃsakammajarūpānaṃ abbhantarā tejodhātu .
Sā ṭhānaṃ patvā aṭṭha rūpāni samuṭṭhāpeti .
Utu nāma cesa dandhanirodho ;
cittaṃ khippanirodhaṃ .
Tasmiṃ dharanteyeva soḷasa cittāni uppajjitvā nirujjhanti .
Tesu paṭisandhianantaraṃ paṭhamabhavaṅgacittaṃ uppādakkhaṇeyeva aṭṭha rūpāni samuṭṭhāpeti .
Yadā pana saddassa uppattikālo bhavissati , tadā utucittāni saddanavakaṃ nāma samuṭṭhāpessanti .
Kabaḷīkārāhāropi ṭhānaṃ patvā
P0.25 aṭṭha rūpāni samuṭṭhāpeti .Kuto panassa kabaḷīkārāhāroti ?
Mātito .
Vuttampi cetaṃ –
‘‘ Yañcassa bhuñjatī mātā , annaṃ pānañca bhojanaṃ ;
Tena so tattha yāpeti , mātukucchigato naro ’’ ti .( saṃ . ni .1.235);
Evaṃ kucchigato dārako mātarā ajjhohaṭaannapānaojāya yāpeti .
Sāva ṭhānappattā aṭṭha rūpāni samuṭṭhāpeti .
Nanu ca sā ojā kharā ?
Vatthu sukhumaṃ ?
Kathaṃ tattha patiṭṭhātīti ?
Paṭhamaṃ tāva na patiṭṭhāti ;
ekassa vā dvinnaṃ vā sattāhānaṃ gatakāle patiṭṭhāti .
Tato pana pure vā patiṭṭhātu pacchā vā ;
yadā mātarā ajjhohaṭaannapānaojā dārakassa sarīre patiṭṭhāti , tadā aṭṭha rūpāni samuṭṭhāpeti .
Opapātikassāpi
M0.24V0.24 pakatipaṭiyattānaṃ khādanīyabhojanīyānaṃ atthiṭṭhāne nibbattassa tāni gahetvā ajjhoharato ṭhānappattā ojā rūpaṃ samuṭṭhāpeti .Eko annapānarahite araññe nibbattati , mahāchātako hoti , attanova jivhāya kheḷaṃ parivattetvā gilati .
Tatrāpissa ṭhānappattā ojā rūpaṃ samuṭṭhāpeti .
Evaṃ pañcavīsatiyā koṭṭhāsesu dveva rūpāni rūpaṃ samuṭṭhāpenti – tejodhātu ca kabaḷīkārāhāro ca .
Arūpepi dveyeva dhammā rūpaṃ samuṭṭhāpenti – cittañceva kammacetanā ca .
Tattha rūpaṃ uppādakkhaṇe ca bhaṅgakkhaṇe ca dubbalaṃ , ṭhānakkhaṇe balavanti ṭhānakkhaṇe rūpaṃ samuṭṭhāpeti .
Cittaṃ ṭhānakkhaṇe ca bhaṅgakkhaṇe ca dubbalaṃ , uppādakkhaṇeyeva balavanti uppādakkhaṇeyeva rūpaṃ samuṭṭhāpeti .
Kammacetanā niruddhāva paccayo hoti .
Atīte kappakoṭisatasahassamatthakepi hi āyūhitaṃ kammaṃ etarahi paccayo hoti .
Etarahi āyūhitaṃ anāgate kappakoṭisatasahassapariyosānepi paccayo hotīti .
Evaṃ ‘ pubbāparato ’ veditabbā .
‘ Addhānaparicchedato ’ ti rūpaṃ kittakaṃ addhānaṃ tiṭṭhati ?
Arūpaṃ kittakanti ?
Rūpaṃ garupariṇāmaṃ dandhanirodhaṃ .
Arūpaṃ lahupariṇāmaṃ khippanirodhaṃ .
Rūpe dharanteyeva soḷasa cittāni uppajjitvā nirujjhanti .
Taṃ
P0.26 pana sattarasamena cittena saddhiṃ nirujjhati .Yathā hi puriso ‘ phalaṃ pātessāmī ’ ti muggarena rukkhasākhaṃ pahareyya , phalāni ca pattāni ca ekakkhaṇeyeva vaṇṭato mucceyyuṃ .
Tattha phalāni attano bhārikatāya paṭhamataraṃ pathaviyaṃ patanti , pattāni lahukatāya pacchā .
Evameva muggarappahārena pattānañca phalānañca ekakkhaṇe vaṇṭato muttakālo viya paṭisandhikkhaṇe rūpārūpadhammānaṃ ekakkhaṇe pātubhāvo ;
phalānaṃ bhārikatāya paṭhamataraṃ pathaviyaṃ patanaṃ viya rūpe dharanteyeva soḷasannaṃ cittānaṃ uppajjitvā nirujjhanaṃ ;
pattānaṃ lahukatāya pacchā pathaviyaṃ patanaṃ viya rūpassa sattarasamena cittena saha nirujjhanaṃ .
Tattha kiñcāpi rūpaṃ dandhanirodhaṃ garupariṇāmaṃ , cittaṃ khippanirodhaṃ lahupariṇāmaṃ , rūpaṃ pana arūpaṃ arūpaṃ vā rūpaṃ ohāya pavattituṃ na sakkonti .
Dvinnampi ekappamāṇāva pavatti .
Tatrāyaṃ upamā – eko puriso lakuṇṭakapādo , eko dīghapādo .
Tesu ekato maggaṃ gacchantesu yāva dīghapādo
M0.25 ekapadavāraṃ akkamati , tāva itaro pade padaṃ akkamitvā soḷasapadavārena gacchati .Dīghapādo lakuṇṭakapādassa soḷasa padavāre attano pādaṃ añchitvā
V0.25 ākaḍḍhitvā ekameva padavāraṃ karoti .Iti ekopi ekaṃ atikkamituṃ na sakkoti .
Dvinnampi gamanaṃ ekappamāṇameva hoti .
Evaṃsampadamidaṃ daṭṭhabbaṃ .
Lakuṇṭakapādapuriso viya arūpaṃ ;
dīghapādapuriso viya rūpaṃ ;
dīghapādassa ekaṃ padavāraṃ akkamaṇakāle itarassa soḷasapadavāraakkamanaṃ viya rūpe dharanteyeva arūpadhammesu soḷasannaṃ cittānaṃ uppajjitvā nirujjhanaṃ ;
dvinnaṃ purisānaṃ lakuṇṭakapādapurisassa soḷasa padavāre itarassa attano pādaṃ añchitvā ākaḍḍhitvā ekapadavārakaraṇaṃ viya rūpassa sattarasamena cittena saddhiṃ nirujjhanaṃ ;
dvinnaṃ purisānaṃ aññamaññaṃ anohāya ekappamāṇeneva gamanaṃ viya arūpassa rūpaṃ rūpassa arūpaṃ anohāya ekappamāṇeneva pavattananti .
Evaṃ ‘ addhānaparicchedato ’ veditabbā .
‘ Ekuppādanānānirodhato ’ ti idaṃ pacchimakammajaṃ ṭhapetvā dīpetabbaṃ .
Paṭhamañhi paṭisandhicittaṃ , dutiyaṃ
P0.27 bhavaṅgaṃ , tatiyaṃ bhavaṅgaṃ … pe … soḷasamaṃ bhavaṅgaṃ .Tesu ekekassa uppādaṭṭhitibhaṅgavasena tayo tayo khaṇā .
Tattha ekekassa cittassa tīsu tīsu khaṇesu samatiṃsa samatiṃsa kammajarūpāni uppajjanti .
Tesu paṭisandhicittassa uppādakkhaṇe samuṭṭhitaṃ kammajarūpaṃ sattarasamassa bhavaṅgacittassa uppādakkhaṇeyeva nirujjhati ;
ṭhitikkhaṇe samuṭṭhitaṃ ṭhitikkhaṇeyeva ;
bhaṅgakkhaṇe samuṭṭhitaṃ bhaṅgakkhaṇeyeva nirujjhati .
Evaṃ dutiyabhavaṅgacittaṃ ādiṃ katvā attano attano sattarasamena cittena saddhiṃ yojetvā nayo netabbo .
Iti soḷasa tikā aṭṭhacattālīsa honti .
Ayaṃ aṭṭhacattālīsakammajarūpapaveṇī nāma .
Sā panesā rattiñca divā ca khādantānampi bhuñjantānampi suttānampi pamattānampi nadīsoto viya ekantaṃ pavattati yevāti .
Evaṃ ‘ ekuppādanānānirodhato ’ veditabbā .
‘ Nānuppādaekanirodhatā ’ pacchimakammajena dīpetabbā .
Tattha āyusaṃkhārapariyosāne soḷasannaṃ cittānaṃ vāre sati heṭṭhāsoḷasakaṃ uparisoḷasakanti dve ekato yojetabbāni .
Heṭṭhāsoḷasakasmiñhi paṭhamacittassa uppādakkhaṇe samuṭṭhitaṃ samatiṃsakammajarūpaṃ uparisoḷasakasmiṃ paṭhamacittassa uppādakkhaṇeyeva nirujjhati ;
ṭhitikkhaṇe samuṭṭhitaṃ tassa ṭhitikkhaṇeyeva
M0.26 bhaṅgakkhaṇe samuṭṭhitaṃ tassa bhaṅgakkhaṇeyeva nirujjhati .Heṭṭhimasoḷasakasmiṃ pana dutiyacittassa … pe … soḷasamacittassa uppādakkhaṇe samuṭṭhitaṃ samatiṃsakammajarūpaṃ cuticittassa uppādakkhaṇeyeva nirujjhati ;
tassa ṭhitikkhaṇe samuṭṭhitaṃ cuticittassa ṭhitikkhaṇeyeva ;
bhaṅgakkhaṇe samuṭṭhitaṃ cuticittassa bhaṅgakkhaṇeyeva nirujjhati .
Tato paṭṭhāya kammajarūpapaveṇī
V0.26 na pavattati .Yadi pavatteyya , sattā akkhayā avayā ajarā amarā nāma bhaveyyuṃ .
Ettha pana yadetaṃ ‘ sattarasamassa bhavaṅgacittassa uppādakkhaṇeyeva nirujjhatī ’ tiādinā nayena ‘ ekassa cittassa uppādakkhaṇe uppannaṃ rūpaṃ aññassa uppādakkhaṇe nirujjhatī ’ ti aṭṭhakathāyaṃ āgatattā vuttaṃ , taṃ ‘‘ yassa
P0.28 kāyasaṅkhāro nirujjhati , tassa cittasaṅkhāro nirujjhatī ’’ ti ?‘‘ Āmantā ’’ ti ( yama .2. saṅkhārayamaka .79) imāya pāḷiyā virujjhati .
Kathaṃ ?
Kāyasaṅkhāro hi cittasamuṭṭhāno assāsapassāsavāto .
Cittasamuṭṭhānarūpañca cittassa uppādakkhaṇe uppajjitvā yāva aññāni soḷasa cittāni uppajjanti tāva tiṭṭhati .
Tesaṃ soḷasannaṃ sabbapacchimena saddhiṃ nirujjhati .
Iti yena cittena saddhiṃ uppajjati , tato paṭṭhāya sattarasamena saddhiṃ nirujjhati ;
na kassaci cittassa uppādakkhaṇe vā ṭhitikkhaṇe vā nirujjhati , nāpi ṭhitikkhaṇe vā bhaṅgakkhaṇe vā uppajjati .
Esā cittasamuṭṭhānarūpassa dhammatāti niyamato cittasaṅkhārena saddhiṃ ekakkhaṇe nirujjhanato ‘‘ āmantā ’’ ti vuttaṃ .
Yo cāyaṃ cittasamuṭṭhānassa khaṇaniyamo vutto kammādisamuṭṭhānassāpi ayameva khaṇaniyamo .
Tasmā paṭisandhicittena sahuppannaṃ kammajarūpaṃ tato paṭṭhāya sattarasamena saddhiṃ nirujjhati .
Paṭisandhicittassa ṭhitikkhaṇe uppannaṃ aṭṭhārasamassa uppādakkhaṇe nirujjhati .
Paṭisandhicittassa bhaṅgakkhaṇe uppannaṃ aṭṭhārasamassa ṭhānakkhaṇe nirujjhatīti iminā nayenettha yojanā kātabbā .
Tato paraṃ pana utusamuṭṭhānikapaveṇīyeva tiṭṭhati .
‘ Nīharitvā jhāpethā ’ ti vattabbaṃ hoti .
Evaṃ ‘ nānuppādaekanirodhato ’ veditabbā .
‘ Ekuppādaekanirodhato ’ ti rūpaṃ pana rūpena saha ekuppādaṃ ekanirodhaṃ .
Arūpaṃ arūpena saha ekuppādaṃ ekanirodhaṃ .
Evaṃ ‘ ekuppādaekanirodhato ’ veditabbā .
‘ Nānuppādanānānirodhatā ’
M0.27 pana catusantatirūpena dīpetabbā .Imassa hi uddhaṃ pādatalā adho kesamatthakā tacapariyantassa sarīrassa tattha tattha catusantatirūpaṃ ghanapuñjabhāvena vattati .
Evaṃ vattamānassāpissa na ekuppādāditā sallakkhetabbā .
Yathā pana upacikarāji vā kipillikarāji vā olokiyamānā ekābaddhā viya hoti , na pana ekābaddhā .
Aññissā hi
V0.27 sīsasantike aññissā sīsampi udarampi pādāpi , aññissā udarasantike aññissā sīsampi udarampi pādāpi , aññissā pādasantike aññissā sīsampi udarampi pādāpi honti .Evameva catusantatirūpānampi aññassa uppādakkhaṇe
P0.29 aññassa uppādopi hoti ṭhitipi bhaṅgopi , aññassa ṭhitikkhaṇe aññassa uppādopi hoti ṭhitipi bhaṅgopi , aññassa bhaṅgakkhaṇe aññassa uppādopi hoti ṭhitipi bhaṅgopi .Evamettha ‘ nānuppādanānānirodhatā ’ veditabbā .
‘ Atītādīni ’ pana dūradukapariyosānāni pāḷiyaṃ āgatāneva .
‘ Paccayasamuṭṭhānāni ’ pi ‘‘ kammajaṃ , kammapaccayaṃ , kammapaccayautusamuṭṭhānan ’’ tiādinā ( dha . sa . aṭṭha .975) nayena heṭṭhā kathitāniyeva .
Pañcapi pana khandhā parinipphannāva honti , no aparinipphannā ;
saṅkhatāva no asaṅkhatā ;
apica nipphannāpi hontiyeva .
Sabhāvadhammesu hi nibbānamevekaṃ aparinipphannaṃ anipphannañca .
Nirodhasamāpatti pana nāmapaññatti ca kathanti ?
Nirodhasamāpatti lokiyalokuttarāti vā saṅkhatāsaṅkhatāti vā parinipphannāparinipphannāti vā na vattabbā .
Nipphannā pana hoti samāpajjantena samāpajjitabbato .
Tathā nāmapaññatti .
Sāpi hi lokiyādibhedaṃ na labhati ;
nipphannā pana hoti no anipphannā ;
nāmaggahaṇañhi gaṇhantova gaṇhātīti .