Issues
Niruttidīpanīpāṭha
Niruttidīpanīpāṭha

Garusaññārāsi

Author: _System_Pali_VRI_ @ Administrator

Garusaññārāsi

VaṇṇoM0.2 , saro , savaṇṇo , dīgho , rasso , byañjano , vaggo , niggahītaṃ .
1. Aādayo titālīsaṃ [ titālīsa ( bahūsu )] vaṇṇā [ ka .2; rū .2; nī .1,2].
Aādayo bindantā tecattālīsakkharā vaṇṇā nāma honti .
A , ā , i , ī , u , ū , eta , e , ota , o .
Ka , kha , ga , gha , ṅa , ca , cha , ja , jha , ña , ṭa , ṭha , ḍa , ḍha , ṇa , ta , tha , da , dha , na , pa , pha , ba , bha , ma , ya , ra , la , va sa , ha , ḷa , aṃ .
Atthaṃ vaṇṇenti pakāsentīti vaṇṇā , akkharāti ca vuccanti , nāmapaññattirūpattā nakkharanti khayavayaṃ na gacchantīti akkharā .
‘‘ Nāmagottaṃ na jīratī ’’ ti [ saṃ . ni .1.76] hi vuttaṃ .
2. Dasādo sarā [ ka .3; rū .3; nī .3].
Tesu vaṇṇesu ādimhi dasa vaṇṇā sarā nāma honti .
Sayameva laddhasarūpā hutvā rājanti virocantīti sarā .
3. Dve dve savaṇṇā .
Tesu saresu dve dvesarā savaṇṇā nāma honti .
A , ā avaṇṇo , i , ī ivaṇṇo , u , ū uvaṇṇo , eta , e etavaṇṇo , ota , o otavaṇṇo .
Samāno vaṇṇo suti etesanti savaṇṇā , sarūpāti ca vuccanti , samānaṃ rūpaṃ suti etesanti sarūpā .
4. Pubbo rasso [ ka .4; rū .4; nī .4.22].
DvīsuM0.3 dvīsu savaṇṇesu yo yo pubbo hoti , so so rasso nāma hoti .
Rassena kālena vattabbāti rassā , rassakālo nāma akkhidalānaṃ ummisananimmisanasamakālo .
Tattha eta , ota iti dve ekapadasaṃyoge pare kvaci labbhanti .
Eṭṭhi , seṭṭho , oṭṭho , sotthi .
Ekapadasaṃyogeti kiṃ ?
Padantarasaṃyoge pare rassā mā hontūti .
Maṃ ce tvaṃ nikhaṇaṃ vane ,[ jā .2.22.5] putto tyāhaṃ mahārāja [ jā .1.1.7].
Kvacīti kiṃ ?
Ekapadasaṃyogepi vaggantesu vā ya , ra , la , vesu vā paresu rassā mā hontūti .
Enti , senti , eyya , bhāseyya , meṇḍo , soṇḍo .
5. Paro dīgho [ ka .5; rū .5; nī .5].
Dvīsu dvīsu savaṇṇesu yo yo paro hoti , so so dīgho nāma hoti .
Dīghena kālena vattabbāti dīghā , dīghakālo nāma rassehi diguṇakālo .
6. Kādayo byañjanā [ ka .6; rū .8; nī .6].
Tesu vaṇṇesu kādayo bindantā vaṇṇā byañjanā nāma honti .
Atthaṃ byañjayantīti byañjanā .
Te pana suddhā addhamattikā , rassayuttā diyaddhamattikā , dīghayuttā tiyaddhamattikā .
7. Pañcapañcakā vaggā [ ka .7; rū 9; nī .7].
Tesu byañjanesu kādi-mantā pañcabyañjanapañcakā vaggā nāma honti .
KādiM0.4 pañcako kavaggo , cādi ca vaggo , ṭādi ṭavaggo , tādi tavaggo , pādi pavaggo .
Sesā avaggāti siddhaṃ .
Vaṇṇuddese ekaṭṭhānikānaṃ byañjanānaṃ vagge samūhe niyuttāti vaggā .
8. Bindu niggahītaṃ [ ka .8; rū .10; nī .8].
Ante bindumatto vaṇṇo niggahītaṃ nāma .
Niggayha gayhati uccāriyatīti niggahītaṃ .
Garusaññārāsi niṭṭhito .