Issues
Niruttidīpanīpāṭha
Niruttidīpanīpāṭha

Tumicchatthe khachasarāsi

Author: _System_Pali_VRI_ @ Administrator

Tumicchatthe khachasarāsi

701. Tuṃsmā lopo cicchāyaṃ te [ ka .434; rū .534; nī .910; caṃ .1.1.22; pā .3.1.7].
Tumantehi icchatthe te kha , cha , sā honti , tuṃpaccayassa ca lopo hoti .
Idañca suttaṃ tumicchatthasambhave sati sabbadhātupadehipi kha , cha , sānaṃ pavattidīpanatthaṃ .
Tena tumicchatthe sa , chapaccaye katvā ‘ ū byañjanassā ’ ti sa , chānaṃ ādimhi īāgamaṃ katvā ‘‘ aputtaṃ puttamiva ācarituṃ icchati puttīyīsati , pabbato viya attānaṃ ācarituṃ icchati pabbatāyīsati , dātuṃ icchati dicchati ’’ iccādīni sijjhanti .
Bhuja , ghasa , hana , ji , hara , pā , su .
Bhuñjituṃ icchatīti atthe-bhujato khapaccayo , tuṃpaccayalopo , dvittaṃ , pubbassa anādilopo , pararūpatte saṃyogādissa paṭhamattaṃ , pubbassa bhassa battaṃ , bubhukkhati , bubhukkhanti , bubhukkhīyati , bubhukkhīyanti , bubhukkheti , bubhukkhayati , bubhukkhāpeti , bubhukkhāpayati , bubhukkhāpīyati , bubhukkhāpīyanti , bubhukkhatu , bubhukkhantu , bubhukkheyya , bubhukkheyyuṃ , bubhukkhi , bubhukkhiṃsu , bubhukkhissati , bubhukkhissanti , bubhukkhissā , bubhukkhissaṃsu .
Ghasa-adane , ghasituṃ icchatīti atthe – chapaccayo , dvittādi , pubbassa ghassa gattaṃ , gassa jattaṃ , assa ittaṃ , jighacchati , jighacchanti , jighacchīyati , jighacchīyanti , jighaccheti , jighacchāpeti iccādi .
Hana-hiṃM0.466 sāyaṃ , hantuṃ icchatīti atthe – chapaccayo , dvittādi ,‘ kavaggahānaṃ cavaggajā ’ ti pubbassa hassa jo , assa ittaṃ .
702. Parassa ghaṃ se .
Dvitte parassa hanassa ghaṃ hoti se pare .
Jighaṃsati , jighaṃsanti .
Ji-jaye , jetuṃ icchatīti atthe – sapaccayo , dvittaṃ .
703. Jiharānaṃ gī [ ka .462,474; rū .467,535; nī .943-954].
Ji , harānaṃ dvitte parassa jissa harassa ca gī hoti se pare .
Jigīsati , jigīsanti , vijigīsati , vijigīsanti .
Hara-haraṇe , dvittādi , parassa gī , pubbassa hassa jo , assa ittaṃ , jigīsati , harituṃ icchatīti attho , jigīsanti .
Pā-pāne , pivituṃ icchatīti atthe – sapaccayo , dvittaṃ ,‘ rasso pubbassā ’ ti rasso , assa ittaṃ , pipāsati , pipāsanti , pipāsīyati , pipāsīyanti .
Su-savane , sotuṃ icchatīti atthe – dvitte parassa dvittaṃ , sussusati [ sussūsati ( bahūsu )], sussusanti , sussusīyati , sussusīyanti , sussuseti , sussusayati , sussusāpeti , sussusāpayati , sussusāpīyati , sussusāpīyanti , sussusatu , sussusantu iccādi .
Titikkhituṃ icchatīti atthe – titikkhato sapaccayo , sapaccayaparattā puna dvittappasaṅge –
704. Na puna [ caṃ .5.1.6].
SakiṃM0.467 dvitte kate puna dvittaṃ na āpajjatīti puna dvittābhāvo ,‘ ū byañjanassā ’ ti ū āgamo .
Titikkhisati , titikkhisanti iccādi .
Evaṃ tikicchituṃ icchatīti tikicchisati , tikicchisanti , cikicchisati , cikicchisanti iccādi .
Iti tumicchatthe kha , cha , sa rāsi .