Saṅketarāsi
13. Vidhi visesanaṃ yaṃ tassa [ caṃ .1.1.6; pā .1.1.72; vidhibbisesanantassa ( bahūsu )].
Sutte yaṃ visesanaṃ dissati , tassa vidhi ñātabbo .
‘ Ato yonaṃ ṭāṭe ’.
Narā , nare .
Yonanti visesanaṃ .
Ṭāṭeti vidhi .
14. Sattamiyaṃ pubbassa [ rū .8( piṭṭhe ); caṃ .1.1.7; pā .1.1.66].
Sattamīniddese pubbavaṇṇasseva vidhi ñātabbo .
‘ Saro lopo sare ’.
Lokaggo [ apa . thera 1.12.57].
15. Pañcamiyaṃ parassa [ caṃ .1.1.8; pā .1.1.67].
Pañcamīniddese parasseva vidhi ñātabbo .
‘ Ato yonaṃ ṭāṭe ’.
Narā , nare .
16. Ādissa [ caṃ .1.1.9; pā .1.1.54].
Parassa sissamāno [ dissamāno ( mū )] vidhi ādivaṇṇassa ñātabbo .
‘ Ra
M0.8 saṅkhyāto vā ’.Terasa .
17. Chaṭṭhiyantassa [ caṃ .1.1.10; pā .1.1.52].
Chaṭṭhīniddese tadantassa vidhi ñātabbo .
‘ Rājassi nāmhi ’.
Rājinā .
18. Ṅānubandho [ caṃ .1.1.11; pā .1.1.53].
Ṅānubandho ādeso chaṭṭhīniddiṭṭhassa antassa ñātabbo .
‘ Gossāvaṅa ’.
Gavassaṃ .
19. Ṭānubandhonekavaṇṇo sabbassa [ caṃ .1.1.12; pā .1.1.55; ṭānubandhānekavaṇṇā sabbassa ( bahūsu )].
Yo ca ṭānubandho ādeso , yo ca anekavaṇṇo ādeso , tadubhayaṃ chaṭṭhīniddiṭṭhassa sabbasseva vaṇṇasamudāyassa ñātabbaṃ .
Ṭānubandhe tāva –
‘ Imassānitthiyaṃ ṭe ’.
Esu .
Anekavaṇṇe –
‘ Animi nāmhi ’.
Anena , iminā .
20. Ñakānubandhā ādyantā [ caṃ .1.1.13; pā .1.1.46].
Ñānubandho āgamo ca kānubandho āgamo ca kamena chaṭṭhīniddiṭṭhassa ādimhi ca ante ca ñātabbo .
Ñānubandhe –
‘ Brūto tissiña ’.
Braviti .
Kānubandhe
M0.9 –‘ Bhūssa vuka ’.
Babhuva .
21. Mānubandho sarānamantā paro [ caṃ .1.1.14; pā .1.1.47].
Mānubandho āgamo sarānaṃ antasaramhā paro hoti .
‘ Najjāyo svāma ’.
Najjāyo sandanti .
‘ Maṃ vā rudhādīnaṃ ’.
Rundhati .
‘ Jara sadānamīma vā ’.
Jīrati , sīdati .
Imasmiṃ byākaraṇe anekasaratā nāma nadī , purisa iccādīsu liṅgapadesu eva atthi , gamu , pacaiccādīsu dhātupadesu natthi .
Sabbadhātuyo byañjanantā eva honti , dhātvantalopakiccaṃ natthi .
Tasmā najjāyoti ettha ī-kāro antasaro nāma .
Tato ‘ najjāyo svāma ’ iti suttena ā-kārāgamo .
Rundhatīti ettha pana u-kāro antasaro nāma , tato ‘‘ maṃ vā rudhādīnan ’’ ti suttena bindāgamo .
Evaṃ jīrati , sīdati iccādīsu .
Mrammapotthakesu pana ‘‘ mānubandho padānamantā paro ’’ ti pāṭho , so sīhaḷapotthakehi na sameti .
22. Vippaṭisedhe [ caṃ .1.1.16; pā .1.4.2].
Samānavisayānaṃ dvinnaṃ vidhīnaṃ aññamaññapaṭisedharahite ṭhāne yebhuyyena paro vidhi okāsaṃ labhati .
Cattārome bhikkhave dhammā [ aṅguttaranikāye ] -ettha cattārimeti pubbalope sampatte paralopo okāsaṃ labhati .
23. Saṅketo nāvayavonubandho [ caṃ .1.1.5].
Yo vaṇṇo payogassa avayavo na hoti , suttesu saṅketamatto hoti , so anubandho nāma .
‘ Gossāva ’
M0.10 .Gavassaṃ-etena padarūpavidhāne anubandho upayogaṃ na gacchatīti ñāpeti .
24. Vaṇṇaparena savaṇṇopi .
Vaṇṇasaddo paro etasmāti vaṇṇaparo , vaṇṇaparena rassasarena savaṇṇopi gayhati sayañca , avaṇṇoti vutte ā-kāropi gayhati a-kāro cāti vuttaṃ hoti .
Evaṃ ivaṇṇuvaṇṇesu .
25. Ntuvantumantāvantutavantusambandhī [ ntu vantumantvāvantutavantu sambandhī ( bahūsu )].
Ntuiti vutte vantu , mantu , āvantu , tavantūnaṃ sambandhībhūto ntukāro gayhati .
‘ Ntantūnaṃ nto yomhi paṭhame ’.
Guṇavanto , satimanto , yāvanto , bhuttavanto .
Saṅketarāsi niṭṭhito .