Issues
Niruttidīpanīpāṭha
Niruttidīpanīpāṭha

Divādigaṇa

Author: _System_Pali_VRI_ @ Administrator

Divādigaṇa

Atha divādigaṇo vuccate .
Idha dhātūnaṃ kamo antakkharavasena vattabbo sabbaso sadisarūpattā .
Muca , vica , yuja , luja , vija , gada , pada , mada , vida , idha , kudha , gidha , budha , yudha , vidha , sidha , sudha mana , hana , kupa , dīpa , lupa , vapa , supa , divu , sivu , tasa , tusa , disa , dusa , sisa , susa , daha , naha , muha .
663. Divādīhi yaka [ ka .447; rū .510; nī .928; caṃ .1.1.87; pā .3.1.69].
Divādīhi kriyatthehi kattari kānubandho yapaccayo hoti .
Dibbati .
Muca-muttiyaṃ , yassa pubbarūpattaṃ , muccati , vimuccati .
Akammakattā suddhakammarūpaṃ na labbhati .
Kārite-mocetiM0.442 , mocayati , mocāpeti , mocāpayati .
Kamme-mocīyati , mocāpīyati , muccatu , dukkhā muccantu .
Ssatyādimhi dhātvantassa kkho , mokkhati , mokkhanti .
Vica-viveke , viviccati , viviccanti .
Kārite-viveceti , vivecayati , vivecāpeti , vivecāpayati .
Kamme-vivecīyati , vivecāpīyati iccādi .
Yuja-yuttiyaṃ , yujjati , yujjanti .
Luja-vināse , lujjati , lujjanti .
Vija-bhaya , calanesu , saṃvijjati , saṃvijjanti .
Kārite-saṃvejeti , saṃvejayati , saṃvejenti , saṃvejayanti iccādi .
Gada-gajjane , megho gajjati , gajjanti .
Pada-gatimhi , uppajjati , uppajjanti , nipajjati , vipajjati , sampajjati , āpajjati , samāpajjati , paṭipajjati .
Kamme-tena āpatti āpajjati , jhānaṃ samāpajjati , maggo paṭipajjati .
Kyamhi parepi yaka hoti , tena āpatti āpajjīyati .
Jhānaṃ samāpajjīyati , maggo paṭipajjīyati .
Kārite-uppādeti , uppādayati , nipphādeti , nipphādayati .
Sampādeti , sampādayati , āpādeti , āpādayati , paṭipādeti , paṭipādayati , paṭipajjāpeti , paṭipajjāpayati .
Kamme-uppādīyati , nipphādīyati , sampādīyati , āpādīyati , paṭipādīyati .
UppajjatuM0.443 , uppajjantu , uppajjeyya , uppajjeyyuṃ , kinti nu kho saddhivihārikassa patto uppajjiyetha , cīvaraṃ uppajjiyetha , parikkhāro uppajjiyethāti [ mahāva .67] imāni pana kattu , kammarūpāni .
Īādimhi-uppajji , nipajji , vipajji , sampajji , āpajji , samāpajji , paṭipajji .
664. Kvaci vikaraṇānaṃ [ ka .517; rū .488; nī .1105].
Vikaraṇānaṃ kvaci lopo hoti .
Cakkhuṃ udapādi , ñāṇaṃ udapādi , vijjā udapādi , āloko udapādi [ saṃ . ni .5.1081] iccādi , uppajjiṃsu , nipajjiṃsu .
Mada-ummāde , majjati , majjanti .
Vida-sattāyaṃ , vijjati , saṃvijjati .
Idha-samiddhiyaṃ , ijjhati , samijjhati .
Kudha-kope , kujjhati , kujjhanti .
Budha-avagamane , bujjhati , sambujjhati .
Paṭipubbo niddakkhaye vikasane ca , paṭibujjhati .
Kamme-tena dhammo bujjhati , dhammā bujjhanti , bujjhare , bujjhīyati , bujjhīyanti .
Kārite-bodheti , bodhayati , bodhāpeti , bodhāpayati , bujjhāpeti , bujjhāpayati .
Yudha-sampahāre , mallo mallena saddhiṃ yujjhati , dve senā yujjhanti , dve meṇḍā yujjhanti , dve usabhā yujjhanti , dve hatthino yujjhanti , dve kukkuṭā yujjhanti .
Kamme-yujjhīyati , yujjhīyanti .
Kārite-yodhetiM0.444 , yodhayati , yujjhāpeti , yujjhāpayati ,‘‘ yodhetha māraṃ paññāvudhenā ’’ ti [ dha . pa .40] pāḷi .
Vidha-tāḷane , sarena migaṃ vijjhati , dhammaṃ paṭivijjhati , paṭivijjhanti .
Kamme kattusadisampi rūpaṃ hoti , tena dhammo paṭivijjhati , dhammā paṭivijjhanti , paṭivijjhīyati , paṭivijjhīyanti .
Kārite-vedheti , vedhayati , paṭivedheti , paṭivedhayati , iccādi .
Sidha-saṃsiddhiyaṃ , sijjhati , sijjhanti , sijjhare .
Kārite mahāvuttinā issa āttaṃ , sādheti , sādhayati , sādhenti , sādhayanti .
Kamme-sādhīyati , sādhīyanti iccādi .
Sudha-suddhiyaṃ , sujjhati , sujjhanti , visujjhati , parisujjhati .
Kārite-sodheti , sodhayati .
Mana-maññanāyaṃ , maññati , avamaññati , atimaññati , maññanti , avamaññanti , atimaññanti iccādi .
Hana-vighāta , saṅghātesu , haññati , vihaññati , haññanti , vihaññanti iccādi .
Kupa-kope , paro parassa kuppati , kucchivāto kuppati , rogo kuppati , paṭikuppati , tejodhātu pakuppati [ ma . ni .1.305].
Kārite-kopeti , kopayati iccādi .
Dīpa-dittiyaṃ , dippati , dippanti , pure adhammo dippati [ cūḷava .437].
Kamme-dīpīyati , dīpīyanti .
Kārite garupantattā na vuddhi , dīpeti , dīpayati , dīpenti , dīpayanti iccādi .
Lupa-adassaneM0.445 , luppati , luppanti .
Kārite-lopeti , lopayati iccādi .
Vapa-bījanikkhepe , vappati , vappanti iccādi .
Supa-suppane , suppati , suppanti .
Mahāvuttinā ādivuddhi , soppati , soppanti .
Samu-upasame nivāse ca , sammati , visammati , upasammati , vūpasammati , assame sammati , yattha sammati temiyo [ jā .2.22.73], sammanti .
Kārite na vuddhi , sameti , vūpasameti iccādi .
Divu-kīḷāyaṃ vijigīsāyaṃ byavahāre thuti , kanti , gati , sattīsu ca ,‘ tavaggavaraṇānaṃ ye cavaggabayañā ’ ti yamhi vassa battaṃ ,‘ vaggalasehi te ’ ti yassa battaṃ , dibbati , dibbanti iccādi .
Sivu-saṃsibbane , sibbati , sibbanti , sibbeyya vā sibbāpeyya vā [ pāci .176] iccādi .
Tasa-santāse , tassati .
Mahāvuttinā tassa trattaṃ , utrassati , ubbijjatīti attho .
Tassati , paritassati , pipāsatīti attho .
Kārite-tāseti , tāsayati iccādi .
Tusa-pītimhi , tussati , santussati .
Kammepi-tussati , santussati , tussīyati .
Kārite-toseti , tosayati iccādi .
Disa-paññāyane , dissati , padissati , sandissati .
Dissanti bālā abyattā [ mahāva .76], nimittāni padissanti [ bu . vaṃ .2.82], ime dhammā mayi sandissanti , ahañca imesu dhammesu sandissāmi [ ma . ni .3.253( thokaṃ visadisaṃ )].
Dusa-paṭighāteM0.446 , dussati .
Dosaneyyesu dussati .
Padussati , dussanti , padussanti .
Kārite dīgho , dūseti , dūsayati .
Kamme-dūsīyati iccādi .
Sisa-asabbayoge , sissati , avasissati .
Sarīrāni avasissanti .
Kārite-seseti , sesayati iccādi .
Susa-sussane , sussati .
Aṭṭhi ca nhāru ca cammañca avasissatu , upasussatu me sarīre maṃsalohitaṃ [ ma . ni .2.184( thokaṃ visadisaṃ )] iccādi .
Daha-dāhe , ha , yānaṃ vipariyāyo , dayhati , dayhanti , ekacitakamhi dayhare .
Kārite-dāheti , dāhayati iccādi .
Naha-bandhane , sannayhati , sannayhanti iccādi .
Muha-muyhane , muyhati , sammuyhati , sammuyhāmi , pamuyhāmi .
Sabbā muyhanti me disā [ jā .2.22.2185].
Kārite-moheti , mohayati iccādi .
Divādigaṇo niṭṭhito .