Bahubbīhisamāsa
Atha bahubbīhisamāso vuccate .
Bahavo vīhayo yasmiṃ dese soyaṃ bahubbīhi , tādiso gāmo vā deso vā janapado vā , bahubbīhisaddasadisattā sabbo cāyaṃ samāso bahubbīhīti vuccati .
Yathā hi bahubbīhisaddo samāsapadatthe atikkamma gāma , desa , janapadaiccādīnaṃ aññesaṃ padānaṃ atthesu tiṭṭhati , tathā ayaṃ samāsopi .
Aññapadatthapadhāno hi bahubbīhisamāso .
So saṅkhepena duvidho tagguṇasaṃviññāṇo , atagguṇasaṃviññāṇo cāti .
Tattha ‘ guṇo ’ ti appadhānabhūto samāsapadānaṃ attho , so aññapadatthassa visesanabhūtattā tassa aññapadatthassa guṇoti
M0.242 atthena tagguṇoti vuccati , viññātabboti viññāṇo , aññapadattho , tagguṇaṃ amuñcitvā tagguṇena saheva viññāṇo aññapadattho yasminti tagguṇasaṃviññāṇo , na tagguṇasaṃviññāṇo atagguṇasaṃviññāṇo , yattha samāsapadattho avayavabhāvena vā sahavidheyyabhāvena vā aññapadatthe antogadho hoti , so tagguṇasaṃviññāṇo .Yathā ?
Chinnahattho puriso , buddhappamukhassa bhikkhusaṅghassa bhattaṃ deti , saputtadāro āgato , pādayo upasaggā nāmāti .
Ettha ca ‘ buddhappamukhassa bhikkhusaṅghassa bhattaṃ detī ’ ti bhikkhusaṅghassa ca bhattaṃ deti , pamukhabhūtassa buddhassa ca bhattaṃ detīti attho .
‘ Saputtadāro āgato ’ ti puttadārā ca āgatā , puriso ca āgatoti attho .
‘ Pādayo upasaggā nāmā ’ ti pa-kāro ca upasaggo nāma , parādayo ca upasaggā nāmāti attho .
Evaṃ yojanārahatā aññapadatthena saha samāsapadatthassa vidheyyatā nāmāti .
Atagguṇasaṃviññāṇo yathā ?
Dinnasuṅko rājā dānaṃ deti , pabbatādīni khettāni kassati iccādi .
Imesu pana samāsapadattho avidheyyo , aññapadattho eva vidheyyo .