Ṇyādipaccayarāsi
Atha
M0.532 ṇya , ya , yakapaccayantā vuccante . 777. Ghyaṇa .
Bhāva , kammesu gha , ṇānubandho yapaccayo hoti .
Ghānubandho ‘ kagācajānaṃ ghānubandhe ’ tiādīsu visesanattho .
Ṇānubandho vuddhidīpanattho .
Evaṃ sabbattha .
Anubhavitabboti anubhāviyo bhogo purisena , anubhāviyaṃ sukhaṃ , anubhāviyā sampatti .
778. Āsse ca .
Ādantadhātūnaṃ āssa e hoti ghyaṇamhi .
Casaddena ivaṇṇadhātūnaṃ āgamaīkārassa ca ettaṃ .
Akkhātabbaṃ kathetabbanti akkheyyaṃ .
Yassa dvittaṃ , saṅkhātabbanti saṅkhyeyyaṃ , saṅkhātuṃ asakkuṇeyyanti asaṅkhyeyyaṃ , gāyitabbanti geyyaṃ-sagāthakaṃ suttaṃ , ghāyituṃ arahatīti gheyyaṃ , ghāyanīyaṃ , apacāyituṃ arahatīti apaceyyaṃ , ñātuṃ arahatīti ñeyyaṃ , ājānituṃ arahatīti aññeyyaṃ , viññeyyaṃ , abhiññeyyaṃ , pariññeyyaṃ .
Īāgame-jāniyaṃ , vijāniyaṃ , īssa rasso .
Jāneyyaṃ , vijāneyyaṃ , adhiṭṭhātabbanti adhiṭṭheyyaṃ , adhiṭṭhaheyyaṃ , dātabbanti deyyaṃ , ādātabbanti ādeyyaṃ , saddahituṃ arahatīti saddaheyyaṃ , vidhātuṃ arahatīti vidheyyaṃ , na vidheyyaṃ avidheyyaṃ-anattalakkhaṇaṃ , mārassa āṇā dahati etthāti māradheyyaṃ , maccudheyyaṃ , sannihitabbanti sannidheyyaṃ , abhidhātabbaṃ kathetabbanti abhidheyyaṃ , pidahitabbanti pidheyyaṃ , alopo , apidheyyaṃ vā , pātabbanti peyyaṃ , minetabbanti meyyaṃ , pametabbanti
M0.533 pameyyaṃ , upecca minituṃ arahatīti upameyyaṃ , hātabbanti heyyaṃ , paheyyaṃ , pajaheyyaṃ .Ivaṇṇesu-ajjhāyitabbanti ajjheyyaṃ , adhiyeyyaṃ , upetabbanti upeyyaṃ , vikkiṇitabbanti vikkeyyaṃ , vikkāyiyaṃ , vikkāyeyyaṃ , vikkiṇeyyaṃ vā , vicinitabbanti viceyyaṃ , vicineyyaṃ , jetabbanti jeyyaṃ , vijeyyaṃ , netabbanti neyyaṃ , vineyyaṃ , adhisayitabbanti adhiseyyaṃ , pahitabbanti pāheyyaṃ , pahiṇeyyaṃ vā .
Uvaṇṇesu vuddhiāvādeso , ku-sadde , kuyyatīti kāveyyaṃ .
Īssa abhāve vassa battaṃ rasso ca , kabyaṃ .
Pubbarūpatte kabbaṃ , cāvetabbanti cāveyyaṃ , javitabbanti javeyyaṃ , abhitthavitabbanti abhitthaveyyaṃ , bhavituṃ arahatīti bhabbaṃ .
Juhotabbanti habyaṃ-sappi .
Edantesu-apacāyitabbanti apaceyyaṃ , apacāyiyaṃ .
Ve-tantasantāne , vetabbanti veyyaṃ .
Vaca , bhaja , bhuja , yujādīhi ghyaṇpaccayo .
779. Kagā cajānaṃ ghānubandhe [ ka .623; rū .554; nī .1229].
Ca , jānaṃ dhātvantānaṃ ka , gā honti ghānubandhe paccaye pare .
Vattabbanti vākyaṃ , vākkaṃ , vāccaṃ , vāceyyaṃ vā .
Bhaja-sevāyaṃ , bhajitabbanti bhāgyaṃ , bhaggaṃ , bhuñjitabbanti bhogyaṃ , bhoggaṃ , yuñjitabbanti yogyaṃ , yoggaṃ .
780. Vadādīhi yo [ ka .541; rū .552; nī .1126].
Vadādīhi bhāva , kammesu bahulaṃ yo hoti .
Bhuñjibhabbanti
M0.534 bhojjaṃ , khāditabbanti khajjaṃ , vituditabbanti vitujjaṃ , panuditabbanti panujjaṃ , pajjitabbanti pajjaṃ , majjati etenāti majjaṃ .Muda-hāse , pamodati etenāti pāmojjaṃ , vadīyatīti vajjaṃ .
Vadha-hiṃsāyaṃ , vadhitabbanti vajjhaṃ , vijjhitabbanti vijjhaṃ , punanti sujjhanti sattā etenāti puññaṃ , nāgamo .
Vihaññate vihaññaṃ , vapiyateti vappaṃ , supanaṃ soppaṃ , labhitabbanti labbhaṃ , gantabbanti gammaṃ , damituṃ arahatīti dammaṃ , ramitabbanti rammaṃ , abhirammaṃ , nisāmīyate nisammaṃ , visamīyate visammaṃ , phusīyateti phasso , ussa attaṃ .
Sāsitabboti sisso ,‘ sāsassa sisā ’ ti sittaṃ .
Gaha , guha , garaha , duha , vaha , saha .
781. Guhādīhi yaka [ ka .541; rū .552; nī .1126].
Etehi bhāva , kammesu bahulaṃ yaka hoti , hassa vipallāso .
Gahetabbanti gayhaṃ , guhitabbanti guyhaṃ .
Garaha-nindāyaṃ , garahitabbanti gārayhaṃ , duhitabbanti duyhaṃ , vahitabbanti vayhaṃ .
Saha-sāhase , sahitabbanti sayhaṃ , pasayhaṃ .
782. Kicca ghacca bhacca gabba lyā [‘… babbaleyyā ’( bahūsu )].
Ete saddā yapaccayantā sijjhanti , iminā yapaccayaṃ katvā tena saha karassa kiccaṃ , hanassa ghaccaṃ , bharassa bhaccaṃ , gussa gabbaṃ , lissa lyattaṃ katvā sijjhanti .
Karīyateti
M0.535 kiccaṃ , kiccayaṃ vā , haññateti ghaccaṃ , haccaṃ vā , bharīyateti bhaccaṃ .Gu-dabbe , guyate gabbaṃ , paṭisallīyate paṭisalyaṃ .
Visesavidhānaṃ –
Bhara-bharaṇe , bharitabbanti bhāriyaṃ , haritabbanti hāriyaṃ , bhājetabbanti bhājiyaṃ , bhājeyyaṃ , upāsitabbanti upāsiyaṃ , icchitabbanti iccheyyaṃ , adhigantabbanti adhigameyyaṃ iccādi .
Rundhitabbanti rundheyyaṃ , chinditabbanti chindeyyaṃ , chejjaṃ iccādi .
Dibbitabbanti dibbeyyaṃ , dibbaṃ , bujjhitabbanti bujjheyyaṃ , bodheyyaṃ , bojjhaṃ iccādi .
Sotabbanti suṇeyyaṃ , pāpuṇitabbanti pāpuṇeyyaṃ , sakkuṇitabbanti sakkuṇeyyaṃ , na sakkuṇeyyaṃ asakkuṇeyyaṃ iccādi .
Tanitabbanti tāneyyaṃ , taññaṃ , kātabbanti kāriyaṃ , kayyaṃ .
Coretabbanti coreyyaṃ , thenīyate theyyaṃ , nassa pararūpattaṃ , cintetabbanti cinteyyaṃ , na cinteyyaṃ acinteyyaṃ , acintiyaṃ , manteyyaṃ , mantiyaṃ , vediyaṃ , vedeyyaṃ iccādi .
Titikkheyyaṃ , vīmaṃseyyaṃ iccādi ca yojetabbāni .
Iti ṇyādipaccayarāsi .