Itthipaccayarāsi
70. Itthiyamatvā [ ka .237; rū .176; nī .466; caṃ .2.3.15; pā .4.1.4].
Itthiyaṃ + ato + āti chedo .
Akārantanāmamhā itthiyaṃ āpaccayo hoti .
Abhāsitapumehi kehici saññāsaddehi niccaṃ –
Kaññā , paññā , saññā , nāvā , sālā , taṇhā , icchā , bhikkhā , sikkhā , gīvā , jivhā , vīsā , tiṃsā , cattālīsā , paññāsā iccādi .
Bhāsitapumehipi sabbanāmehi tabbā , nīya , tapaccayantehi ca niccaṃ –
Sabbā , katarā , katamā , anubhavitabbā , anubhavanīyā , gatā , jātā , bhūtā , hūtā iccādi .
Aññehi
M0.59 pana aniccaṃ –Kalyāṇā , kalyāṇī , sundarā , sundarī , sobhaṇā , sobhaṇī , kumbhakārā , kumbhakārī , kumbhakārinī , atthakāmā , atthakāmī , atthakāminī , paribbājikā , paribbājikinī , ekākā , ekākinī , dīpanā , dīpanī iccādi .
Suttavibhattena samāse mātu , dhītu iccādīhi āpaccayo hoti .
Nandamātā , uttaramātā , devadhītā , rājadhītā , assamaṇī hoti asakyadhītarā iccādi .
Ettha ca ‘ itthiyan ’ ti katthaci saddamattassa vā , katthaci atthamattassa vā itthibhāve jotetabbeti attho .
Evañca sati itthipaccayāpi syādayo viya jotakamattā eva honti , na vācakāti siddhaṃ hoti .
71. Nadādīhi ṅī [ ka .238; rū .187; nī .467; nadādito vī ( bahūsu )].
Nadādīhi itthiyaṃ ṭīhoti .
Ṅānubandho ‘ ntantūnaṃvīmhi to vā ’ ti ettha visesanattho .
Nadī , mahī , itthī , kumārī , taruṇī , vāseṭṭhī , gotamī , kaccānī , kaccāyanī , māṇavī , sāmaṇerī , nāvikī , pañcamī , chaṭṭhī , catuddasī , pañcadasī , sahassī , dasasahassī , satasahassī , kumbhakārī , mālakārī , cakkhukaraṇī , ñāṇakaraṇī , dhammadīpanī iccādi .
72. Ntantūnaṃ ṅīmhi to vā [ ka .239,241; rū .190,191; nī .468,471].
Nta , ntūnaṃ to hoti vā ṅīmhi pare .
Gacchatī , gacchantī , satī , santī , bhavissatī , bhavissantī , guṇavatī , guṇavantī , satimatī , satimantī , sabbāvatī , sabbāvantī , yāvatī , yāvantī , tāvatī , tāvantī , bhuttavatī , bhuttavantī .
73. Goto vā [ ka .238; rū .187; nī .467].
Gosaddamhā
M0.60 itthiyaṃ vī hoti vā .Gāvī .
Vāti kiṃ ?
Gokāṇā pariyantacārinīti pāḷi .
Tattha kāṇāti andhā .
74. Yakkhādīhinī ca [ ka .238,240; rū .287,193; nī .467,469; yakkhāditvinī ca ( bahūsu )].
Yakkhādīhi akārantehi itthiyaṃ vī ca hoti inī ca .
Yakkhī , yakkhinī , nāgī , nāginī , mahiṃsī , mahiṃsinī , migī , miginī , sīhī , sīhinī , dīpī , dīpinī , byagghī , byagghinī , kākī , kākinī , kapotī , kapotinī , mānusī , mānusinī iccādi .
75. Ārāmikādīhi [ ka .240; rū .193; nī .469].
Ārāmikādīhi akārantehi itthiyaṃ inī hoti .
Ārāmikinī , antarāyikinī , nāvikinī , olumbikinī , paṃsukūlikinī , paribbājikinī , rājinī , ekākinī iccādi .
Saññāyaṃ –
Mānusinī mānusā vā , aññatra mānusī sampatti .
76. Gharaṇyādayo [ ka .240; rū .193; nī .469].
Gharaṇīiccādayo itthiyaṃ nīpaccayantā sijjhanti .
Gharaṇī , vetraṇī , pokkharaṇī-esu nassa ṇattaṃ .
Ācarinīyalopo , ācariyā vā .
77. Mātulāditvānī
M0.61 bhariyāyaṃ [ ka .98; rū .189; nī .261].Mātulādīhi akārantehi bhariyāyaṃ ānī hoti .
Mātubhātā mātulo , tassa bhariyā mātulānī , evaṃ varuṇānī , gahapatānī , ācariyānī , khattiyānī .
‘ Bahulā ’ dhikārā khattiyī khattiyā ca .
78. Yuvaṇṇehi nī .
Ivaṇṇantehi uvaṇṇantehi ca itthiyaṃ nī hoti .
Chattapāṇinī , daṇḍapāṇinī , daṇḍinī , chattinī , hatthinī , mālinī , māyāvinī , medhāvinī , piyapasaṃsinī , brahmacārinī , bhayadassāvinī , atthakāminī , hitacārinī , bhikkhunī , khattiyabandhunī , paṭunī , paracittavidunī , mattaññunī , atthaññunī , dhammaññunī iccādi .
79. Timhāññatthe [ ktimhāññatte ( bahūsu ), moggallāne 31 suttaṅke ].
Aññapadatthasamāse tipaccayantamhā itthiyaṃ nī hoti .
Ahiṃsāratinī , dhammaratinī , vacchagiddhinī , puttagiddhinī , muṭṭhassatinī , micchādiṭṭhinī , sammādiṭṭhinī , attaguttinī iccādi .
Aññattheti kiṃ ?
Dhamme rati dhammarati .
80. Yuvāti .
Yuvato itthiyanti hoti .
Yuvati .
Ettha ca ‘ ti ’ iti suttavibhattena vīsa , tiṃsatopiti hoti vā .
Vīsati , vīsaṃ , tiṃsati , tiṃsaṃ .
81. Upamā
M0.62 saṃhita sahita saññata saha sapha vāmalakkhaṇāditūrutvū [ caṃ .2.3.79; pā .4.1.69,70 tūrutū ( bahūsu )].Lakkhaṇādito + ūruto + ūti chedo .
Aññapadatthasamāse upamādipubbā ūrusaddamhā itthiyaṃ ū hoti .
Nāgassa nāsā viya ūrū yassāti nāganāsūrū , saṃhitā sambandhā ūrū yassāti saṃhitorū , sahitā ekabaddhā ūrū yassāti sahitorū , saññatā alolā ūrū yassāti saññatorū , ūruyā [ ūrunā ?] saha vattatīti sahorū , sapho vuccati khuro , saṃsiliṭṭhatāya saphabhūtā ūrū yassāti saphorū , vāmā sundarā ūrū yassāti vāmorū , lakkhaṇasampannā ūrū yassāti lakkhaṇorū .
Suttavibhattena brahmabandhūti sijjhati .
‘‘ Sace maṃ nāganāsūrū , olokeyya pabhāvatī ’’ ti [ jā .2.20.14] ca ‘‘ ekā tuvaṃ tiṭṭhasi sahitūrū ’’ ti [ jā .1.16.297] ca ‘‘ saññatūrū mahāmāyā , kumāri cārudassanā ’’ ti [ jā .2.17.109] ca ‘‘ vāmorū saja maṃ bhadde ’’ ti [ dī . ni .2.348] ca ‘‘ kāraṇaṃ nappajānāmi , sammatto lakkhaṇūruyā ’’ ti [ dī . ni .2.348] ca ‘‘ gārayhassaṃ brahmabandhuyā ’’ ti [ jā .2.22.2109] ca pāḷipadāni dissanti .
Tattha ‘ sajā ’ ti āliṅgāhi ,‘ gārayhassan ’ ti ahaṃ gārayho bhaveyyaṃ .
Ettha ca tāpaccayantā sabhāvaitthiliṅgā eva – lahutā , mudutā , gāmatā , janatā , devatā iccādi .
Tathā tipaccayantā – gati , mati , ratti , sati , tuṭṭhi , diṭṭhi , iddhi , siddhi iccādi , tathā yāgu , dhātu , dhenu , kaṇḍu , kacchu , mātu , dhītu
M0.63 , duhitu iccādi , jambū , vadhū , camū , sutanū , sarabū iccādi ca .Sakkataganthesu pana sutanū , sarabū iccādīsupi ūpaccayaṃ vidahanti .
Tattha itthiliṅgabhūtā sabbe ‘ ivaṇṇuvaṇṇā pitthiyan ’ ti suttena niccaṃ pasaññā honti .
‘ Ākāro ca ghā ’ ti suttena niccaṃ ghasañño .
Itthipaccayarāsi niṭṭhito .