Tanādigaṇa
Atha tanādigaṇo vuccate .
Āpa , kara , tana , saka .
680. Tanāditvo [ ka .451; rū .520; nī .932; caṃ .1.1.97; pā .3.1.79].
Tanādīhi paraṃ opaccayo hoti .
Tanoti .
Āpa-pāpuṇane papubbo .
Dhātvantassa dvittaṃ rasso ca , pappoti , papponti .
Kamme-pāpīyati , pāpīyanti .
Kārite-pāpeti , pāpayati .
Kamme-pāpīyati
M0.455 pāpīyanti iccādi .Kara-karaṇe , karoti , karonti .
Kamme-karīyati , karīyanti .
‘ Tavaggavaraṇānaṃ ye cavaggabayañā ’ ti yamhi dhātvantassa yattaṃ , kayyati , kayyanti , kayyare , kayyate , kayyante .
Kārite-kāreti , kārayati , kārenti , kārayanti , kārāpeti , kārāpayati , kārāpenti , kārāpayanti .
681. Karassa sossa kuṃ [ ka .511; rū .521; nī .1124].
O-kārasahitassa karassa kuṃ hoti mi , mesu paresu .
Kummi , kumma ,‘‘ bhattu apacitiṃ kummi [ jā .1.3.126], dhammassāpacitiṃ kummī ’’ ti [ jā .2.22.1752] pāḷī .
682. Karotissa kho [ ka .594; rū .582; nī .1198].
Pādito parassa karadhātussa kvaci kho hoti .
Saṅkharoti , saṅkharonti , abhisaṅkharoti , abhisaṅkharonti .
Kamme-saṅkharīyati , saṅkharīyanti .
Kārite-saṅkhāreti , saṅkhārayati .
Ṇāpimhi na vuddhi , saṅkharāpeti , saṅkharāpayati .
Kamme-saṅkhārīyati , saṅkharāpīyati .
683. Karassa sossa kubbakurukayirā [ ka .511-2; rū .521-2; nī .1077-8-9-10; caṃ .5.2.103; pā .6.4.110].
O-kārasahitassa karassa kubba , kuru , kayirā honti vā nta , māna , tyādīsu , mahāvuttinā vikappena kussa kruttaṃ .
Kubbati
M0.456 kubbanti , krubbati , krubbanti .Parachakke-kubbate , krubbate , kubbante , krubbante , kurute , kayirati , kayiranti , kayirasi , kayiratha , kayirāmi , kayirāma , kayirate , kayirante .
Karotu , saṅkharotu , kubbatu , krubbatu , kurutu , agghaṃ kurutu no bhavaṃ [ dī . ni .2.318], kayiratu .
Kareyya , saṅkhareyya , kubbeyya , krubbeyya , kayireyya .
684. Ṭā [ ka .517; rū .488; nī .1105].
Kayirādesato parassa eyyavibhattissa ṭānubandho ā hoti vā .
So puññaṃ kayirā , puññaṃ ce puriso kayirā [ dha . pa .118], kayirā naṃ punappunaṃ [ dha . pa .118].
685. Kayireyyasseyyumādīnaṃ [ ka .517; rū .488; nī .1083-4-5-6-7].
Kayirādesato parassa eyyuṃādīnaṃ eyyasaddassa lopo hoti .
Kayiruṃ , kayireyyuṃ , kayirāsi , kayireyyāsi , kayirātha , kayireyyātha , kayirāmi , kayireyyāmi , kayirāma , kayireyyāma .
686. Ethassā [ ka .517; rū .488; nī .1082].
Kayirādesato parassa ethassa e-kārassa ā hoti vā .
So
M0.457 kayirātha , dīpaṃ kayirātha paṇḍito [ dha . pa .28], kayirā ce kayirāthenaṃ [ dha . pa .313; saṃ . ni .1.89].Īādimhi-akari , kari , saṅkhari , abhisaṅkhari , akubbi , kubbi , akrubbi , krubbi , akayiri , kayiri , akaruṃ , karuṃ , saṅkharuṃ , abhi , saṅkharuṃ , akariṃsu , kariṃsu , saṅkhariṃsu , abhisaṅkhariṃsu , akubbiṃsu , kubbiṃsu , akrubbiṃsu , krubbiṃsu , akayiriṃsu , kayiriṃsu , akayiruṃ , kayiruṃ .
687. Kā īādīsu [ ka .491; rū .523; nī .983].
Īādīsu saokārassa karassa kā hoti vā .
688. Dīghā īssa [ ka .517; rū .488; nī .1105].
Ā , e , ūdīghehi parassa īvacanassa si hoti vā .
Aṭṭhāsi , adāsi , vadesi , vajjesi , bhāvesi , kāresianubhosi , ahosi iccādi .
So akāsi , te akaṃsu , gāthāyaṃ ‘‘ akaṃsu satthuvacanan ’’ ti [ jā .2.22.564] pāḷi .
Akāsuṃ , tvaṃ akāsi .
Mā tumhe evarūpaṃ akattha [ gavesitabbaṃ ], mākattha pāpakaṃ kammaṃ , āvī vā yadi vā raho [ udā .44].
Akāsittha , ahaṃ akāsiṃ , mayaṃ akāsimhā , akamhā .
Bhogesu vijjamānesu , dīpaṃ nākamha attano [ jā .1.4.53].
So akā .
‘‘ Tato ekasataṃ khatye , anuyante bhavaṃ akā ’’ ti [ jā .2.20.94] pāḷi .
Akāsittha vā , ahaṃ akaṃ , akaraṃ vā .
‘‘ Tassāhaṃ vacanaṃ nākaṃ , pitu vuddhassa bhāsitan ’’ ti [ jā .2.17.134] pāḷi .
Kārite-so kāresi , kārayi , kārāpesi , kārāpayi , te kāresuṃ , kārayuṃ , kārāpesuṃ , kārāpayuṃ iccādi .
Karissati
M0.458 saṅkharissati , kubbissati , krubbissati , kayirissati iccādi .‘‘ Harassa cāhaṅa sse ’ ti ssena saha karassa rakārassa āhaṅa hoti , kāhati , kāhanti , kathaṃ kāhanti dārakā [ jā .2.22.1849].
Iñāgame-kāhiti , kāhinti iccādi .
Kāhasi , kāhatha .
Kāhāmi kusalaṃ bahuṃ [ jā .1.4.56], kāhāma puññasañcayaṃ [ apa . thera 1.1.401].
‘ Āīādīsū ’ ti sutte yogavibhāgena ssatyādīsupi kā hoti , saṃyoge rassattaṃ , kassati , kassanti , kassasi , kassatha , kassāmi , kassāma , kassaṃ purisakāriyaṃ [ jā .2.22.131].
Ssādimhi-akāhā , akarissā iccādi .
Tanu-vitthāre , tanoti .
Parassaralopo-tanonti .
689. Ovikaraṇassu parachakke [ ka .511; rū .521; nī .1024].
Parachakke pare ovikaraṇassa u hoti .
Tanute , tanunte .
‘ Yavā sare ’ ti ussa vatte-tanvante .
690. Pubbachakke vā kvaci [ ka .511; rū .521; nī .1024].
Pubbachakke ovikaraṇassa kvaci u hoti vā .
Tanuti , kurutu .
Kvacīti kiṃ ?
Karoti .
Vāti
M0.459 kiṃ ?Tanoti .
Kamme-tanīyati , taññati .
691. Tanassā vā [ ka .517; rū .488; nī .1105].
Tanadhātussa na-kārassa ā hoti vā kyamhi .
Tāyati , tāyanti , patāyati , patāyanti .
‘‘ Ito ’ dāni patāyanti , sūciyo balisāni cā ’’ ti [ jā .1.6.84] pāḷi .
Tāyate , tāyante .
Saka-sattiyaṃ , sakkoti , sakkonti , sakkosi , sakkotha , sakkomi , sakkoma .
Tanādigaṇo niṭṭhito .