Issues
Niruttidīpanīpāṭha
Niruttidīpanīpāṭha

Akapaccayarāsi

Author: _System_Pali_VRI_ @ Administrator

Akapaccayarāsi

Atha akapaccayantā vuccante .
791. Āsīsāyamako [‘ āsiṃsāmako ’( bahūsu )].
Āsīsā vuccati patthanā , āsīsāyaṃ gamyamānāyaṃ ako hoti kattari .
JīvatūtiM0.546 jīvako , nandatūti nandako .
‘‘ Jinabuddhi , dhanabhūti , bhūto , dhammadinno , vaḍḍhamāno ’’ ti ete saddā aññathā sijjhanti , jino imaṃ bujjhatūti jinabuddhi , dhanaṃ etassa bhavati vaḍḍhatīti dhanabhūti , bhavati vaḍḍhatīti bhūto , dhammena dinno dhammadinno , yathā devadatto , brahmadatto , vaḍḍhatīti vaḍḍhamānoti .
‘ Kattari ltuṇakā ’ ti ṇako , so ca sāmaññavidhānattā arahe sattiyaṃ sīle dhamme sādhukāre ca sijjhati , akkhāyatīti akkhāyako ,‘ āssāṇāpimhi yuka ’ iti yāgamo , akkhātuṃ arahati , sakkoti , akkhānamassa sīlaṃ , dhammo , akkhānaṃ sakkaccaṃ karotīti attho .
Kālattayepi sijjhati , pubbepi akkhāsi , ajjapi akkhāti , pacchāpi akkhāyissatīti attho .
Evaṃ sesesu sāmaññavidhīsu yathārahaṃ veditabbo .
Itthiyaṃ- ‘ adhātussa ke …’ ti suttena akassa assa ittaṃ , akkhāyikā-itthī , akkhāyakaṃ-kulaṃ , saṅgāyako , jānātīti jānako .
Vikaraṇapaccayato paraṃ nāgame sati vikaraṇassa rasso , jānanako , ājānanako , vijānanako , sañjānanako .
Kārite-ñāpetīti ñāpako , viññāpako , saññāpako .
Nāgame-ñāpanako , viññāpanako , saññāpanako , adhiṭṭhātīti adhiṭṭhāyako , adhiṭṭhāpetīti adhiṭṭhāpako , detīti dāyako , dāpetīti dāpako .
Ṇāpimhi yāgamo natthi , samādapetīti samādapako , ubhayattha rasso .
Vidhetīti vidhāyako , pajahatīti pajahāyako , avahiyyatīti ohiyako , āssa ittaṃ iccādi .
Ivaṇṇesu-ajjhetītiM0.547 ajjhāyako , mantaṃ ajjhetīti mantajjhāyako , kiṇātīti kāyako , kiṇāpetīti kāyāpako , ācinātīti ācinako , vicinako , parājayatīti pārājiko , alopo , puggalo , parājetīti pārājiko , alopo kāritalopo ca , dhammo , bhāyāpetīti bhayānako , nāgamo ādirasso ca .
Bhūmiyaṃ setīti bhūmisāyako , sayāpetīti sayāpako , pāhetīti pahiṇako iccādi .
Uvaṇṇesu-punāti sodhetīti pāvako-aggi , bhavatīti bhāvako , vibhāvetīti vibhāvako , lunātīti lāvako , suṇātīti sāvako-puriso , sāvikā-itthī , juhotīti hāvako iccādi .
Apa-pāpuṇane , pāpetīti pāpako , sampāpetīti sampāpako , upāsatīti upāsako-puriso , upāsikā-itthī , upāsakaṃ-kulaṃ , karotīti kārako , kārikā , kārakaṃ , upakārako , kāretīti kārāpako , saṅkharotīti saṅkhārako , abhisaṅkhārako , khipatīti khipako , ukkhipako , nikkhipako , khepako , ukkhepako , nikkhepako , nāgamekhipanako .
Gaṇhātīti gāhako , gaṇhāpetīti gāhāpako .
Evaṃ gopako , pādamūle caratīti pādacārako , pupphaṃ ocināyatīti ocināyako , edanto dhātu .
Chindatīti chedako , chindako , chedāpetīti chedāpako , chindāpako , janetīti janako-puriso , janikāmātā , janakaṃ-kammaṃ , kāritalopo .
Jhāpa-dāhe , jhāpetīti jhāpako .
Ñapa-paññāpane , paññapetīti paññāpako .
Ṭhāpa-ṭhāne , patiṭṭhāpetīti patiṭṭhāpako .
Ṇāpa-pesaneM0.548 , āṇāpetīti āṇāpako , tudatīti tudako , santussatīti santussako , visesena passatīti vipassako , sandassetīti sandassako , dūsetīti dūsako , ādidīgho .
Pacatīti pācako , pācetīti pācāpako , āpādetīti āpādako , nipphādako , sampādako , paṭipajjako , paṭipādako , pūretīti pūrako , garupantattā na vuddhi .
Phusatīti phusako , tudādittā na vuddhi .
Bhājetīti bhājako , bhindatīti bhindako , bhedako , kārabhedako , bhuñjatīti bhuñjako , bhojako , gāmabhojako , bujjhatīti bujjhako , bodhako , maratīti miyyako , māretīti mārako , muñcatīti muñcako , mocako , yācatīti yācako , yajatīti yājako , yuñjatīti yuñjako , anuyuñjako , yojako , payojako , yujjhatīti yujjhako , yodhako , rundhatīti rundhako , avarodhako , vacatīti vācako , ovadatīti ovādako , ovajjako , vīṇaṃ vādetīti vīṇāvādako , bherivādako , garuṃ abhivādetīti abhivādako , vidatijānātīti vedako , vindati paṭilabhatīti vindako , anuvijjati vicāretīti anuvijjako , paṭisaṃvedetīti paṭisaṃvedako , vijjhatīti vedhako , aṭṭhiṃ vijjhatīti aṭṭhivedhako , pattaṃ vijjhatīti pattavedhako .
Bahulādhikārā kammepi dissati , antare vāsīyati nivāsīyatīti antaravāsako , pasīdatīti pasīdako , pasādako vā , dīpappasādako , udakappasādako , sibbatīti sibbako , sevatīti sevako , hanatīti ghātako , gāvo hanatīti goghātako , hanassa ghāto .
Haratīti hārako .
KammeM0.549 –
‘‘ pādehi paharīyatīti pādapahārako ’’ ti vuttiyaṃ vuttaṃ .
Titikkhatīti titikkhako , tikicchatīti tikicchako , vīmaṃsatīti vīmaṃsako , bubhukkhatīti bubhukkhako , pabbatāyatīti pabbatāyako iccādi .
Iti akapaccayarāsi .