Suddhabhāvakammarūpa
568. Kyo
M0.357 bhāvakammesvaparokkhesu māna nta tyādīsu [ ka .440; rū .445; nī .920; caṃ .1.1.80; pā .3.1.67].Parokkhāvajjitesu māna , ntapaccayesu tyādīsu ca paresu kriyatthā bhāvasmiṃ kammani ca kānubandho yapaccayo hoti , bahulādhikārā kvaci kattari ca .
Rūpaṃ vibhuyyati , so pahīyissati [ saṃ . ni .1.249], bhattaṃ paccati , gimhe udakaṃ chijjati , kusūlo bhijjati .
569. Na te kānubandhanāgamesu .
Kānubandhe nāgame ca ivaṇṇu ’ vaṇṇānaṃ assa ca te e , o , -ā na hontīti kyamhi vuddhi natthi .
Kamme-tena purisena bhogo anubhūyati , tena bhogā anubhūyanti , tena tvaṃ anubhūyasi , tena tumhe anubhūyatha , tena ahaṃ anubhūyāmi , tena mayaṃ anubhūyāma .
Yassa dvittaṃ rassattañca , anubhuyyati , anubhuyyanti .
Tattha ‘‘ anubhūyatī ’’ ti ettha kyapaccayasahitassa tisaddassa attho duvidho vāccattho , abhidheyyatthoti .
Tattha kammasattisaṅkhāto sakattho vāccattho nāma .
Sattinissayo liṅgattho abhidheyyattho nāma .
Tisaddo pana kyapaccayasahito vāccatthameva ujuṃ vadati , na abhidheyyatthaṃ .
‘‘ Anubhūyatī ’’ ti suṇanto sādhyakriyāsahitaṃ kammasattiṃ eva ujuṃ jānāti , na kiñci dabbanti vuttaṃ hoti .
Sesaṃ pubbe vuttanayameva .
Anubhūyate
M0.358 , anubhuyyate , anubhūyante , anubhuyyante , anubhūyase , anubhūyavhe , anubhūye , anubhuyye , anubhūyamhe , anubhuyyamhe . 570. Garupubbā rassā re ntentīnaṃ [ ka .517; rū .488; nī .1105;‘ guru …’( bahūsu )].
Garupubbamhā rassato nte , ntīnaṃ reādeso hoti .
Jāyare , jāyanti , jāyare , jāyante , gacchare , gacchanti , gacchare , gacchante , gamissare , gamissanti , gamissare , gamissante .
Garupubbāti kiṃ ?
Pacanti , pacante .
Rassāti kiṃ ?
Pācenti , pācante .
Ettha ca suttavibhāgena ‘‘ sabbaṃ hidaṃ bhañjare kālapariyāyaṃ [ jā .1.15.370], muñcare bandhanasmā [ jā .2.22.1648], jīvare ’ vāpi sussatī ’’ ti [ jā .2.22.840] etāni pāḷipadāni sijjhanti .
Tattha ‘ bhañjare ’ ti bhijjati ,‘ muñcare ’ ti muñcantu ,‘ jīvare ’ vāpī ’ ti jīvanto ’ vāpi .
Anubhūyare , anubhūyanti , anubhūyare , anubhūyante .
Bhāvo nāma bhavana , gamanādiko kriyākāro , so dhātunā eva tulyādhikaraṇabhāvena visesīyati , na nāmapadena , tasmā tattha tumha ’ mha , sesanāmavasena tyādidukavisesayogo nāma natthi , paṭhamadukameva tattha bhavati , dabbasseva ca tassa abyattasarūpattā saṅkhyābhedopi natthi , ekavacanameva bhavati .
Tena bhogaṃ anubhūyati , anubhuyyati , anubhūyate , anubhuyyate , anubhavanaṃ hotīti attho .
Iti suddhabhāvakammarūpāni .