Issues
Niruttidīpanīpāṭha
Niruttidīpanīpāṭha

Dīgha , rassarāsi

Author: _System_Pali_VRI_ @ Administrator

Dīgha , rassarāsi

AthaM0.18 dīgha , rassā dīpiyante .
34. Sesā dīghā .
Pakkhittamidaṃ suttaṃ .
Luttehi vā ādesakatehi vā vaṇṇehi sesā rassasarā kvaci dīghā honti vā .
Pubbalutte tāva –
Tatrāyamādi bhavatiṃ [ dha . pa .375], tatrābhiratimiccheyya [ dha . pa .88; saṃ . ni .5.198], buddhānussati , saddhīdha vittaṃ purisassa seṭṭhaṃ [ su . ni .183], anāgārehi cūbhayaṃ [ dha . pa .404; su . ni .633], dhammūpasaṃhitā [ dī . ni .2.349], tathūpamaṃ dhammavaraṃ adesayi [ khu . pā .6.13], tesaṃ vūpasamo sukho [ dī . ni .2.221] iccādi .
Paralutte –
Ajitāti bhagavā avoca [ su . ni .1039,1041], sumedho sājāto cāti , ruppatīti rūpaṃ [ saṃ . ni .3.79], bujjhatīti buddho , sādhūtipatissuṇitvā [ dha . pa . aṭṭha .1.4 kāḷayakkhinīvatthu ], kiṃsūdha vittaṃ purisassa seṭṭhaṃ [ su . ni .184] iccādi .
Bindulutte –
Tāsāhaṃ [ pāci .709], tesāhaṃ [ jā .2.22.313].
Ādesesu –
Myāyaṃdhammo [ mahāva .7], svāhaṃ [ pe . va .485], vityānubhūyate iccādi .
Yadipi imāni rūpāni byañjane uparisuttena sijjhanti , luttādesesu pana niccamiva dīghasiddhiñāpanatthaṃ idaṃ suttaṃ pakkhittanti daṭṭhabbaṃ .
35. Byañjane dīgharassā [ ka .25,26; nī .35,36,64,71,165,179].
ByañjaneM0.19 pare rassadīghānaṃ kvaci dīgha , rassā honti vā .
Tattha dīghavidhi nāma gāthāvasena vā āgamavasena vā vacanasukhavasena vā buddhisukhavasena vā hoti .
Tattha gāthāvasena tāva –
Madhuvāmaññati bālo [ dha . pa .69], khantī ca sovacassatā [ khu . pā .5.10], evaṃ gāme munī care [ dha . pa .49], sakko ujū ca suhujū ca [ khu . pā .9.1] iccādi .
Āgame –
Uragāmiva [ jā .1.7.30], arahatāmiva [ dī . ni .2.348], passatāmiva [ su . ni .769] iccādi .
Gāthāvasenātipi yujjati .
Vacanasukhañca buddhisukhañca purime sesadīghepi labbhati .
Tattha vacanasukhe –
Chārattaṃ mānattaṃ [ cūḷava .97], pakaṭṭhaṃ vacanaṃ pāvacanaṃ , pāsādo , pākāro , pāvassi megho , nagaraṃ pāvisi , pāvekkhi , pārisuddhi , pāṭipado , caturāsītisahassāni [ dha . sa . aṭṭha .584] iccādi .
Buddhisukhaṃ nāma padacchedañāṇasukhaṃ .
Tattha –
Sātthaṃ sabyañjanaṃ [ pārā .1], sātthikā dhammadesanā , cakkhumāssa yathā andho iccādi .
Bindulutte pana sārāgo , sāratto iccādīni pubbe uddhaṭāniyeva .
Iti dīgharāsi .
RassasandhimhiM0.20 gāthāvasena tāva –
Yiṭṭhaṃvahutaṃva loke [ dha . pa .108], bhovādi nāma so hoti [ dha . pa .396; su . ni .625], yathābhāvi guṇena so iccādi .
Āgame ya , ra , dāgamesu pubbarasso –
Yathayidaṃ [ a . ni .1.1-4], tathayidaṃ , yathariva amhākaṃ bhagavā , tathariva bhikkhusaṅgho , sammadeva samācare [ saṃ . ni .1.112], sammadakkhāto mayā satisambojjhaṅgo [ saṃ . ni .5.194] iccādi .
Saṃyogarasso nāma bahulaṃ labbhati –
Akkamo , parakkamo , akkhāto , aññā , aññindriyaṃ , aññātaṃ bhagavā , aññātaṃ sugata , attharaṇaṃ , apphoṭeti , alliyati , acchindati , assādo , ābhassaro , pabhassaro , sabbaññutaññāṇaṃ , jhānassa lābhimhi vasimhi [ pārā .203-204].
Tā , topaccayesupi rasso –
Kataññutā , atthaññutā , dhammaññutā , kaññato , nadito , vadhuto .
Samāse –
Itthipumaṃ , itthiliṅgaṃ , itthibhāvo , sabbaññubuddho iccādi .
Iti rassarāsi .
Dīgha , rassarāsi niṭṭhito .