Nānāttarāsi
556. Jo vuddhassiyiṭṭhesu [ ka .262; rū .391; nī .513; caṃ .4.3.50; pā .5.3.61,62].
Iyi ’ ṭṭhapaccayesu paresu vuddhasaddassa jo hoti .
Vuddhānaṃ atisayena vuddhoti jeyyo , jeṭṭho .
557. Bāḷhantikapasatthānaṃ sādhanedasajā [ ka .263,264,265; rū .392,393,394; nī .512,514,515; caṃ .4.3.49,51; pā .5.3.60,63;‘… dasā ’( bahūsu )].
Iya , iṭṭhapaccayesu paresu bāḷha , antika , pasatthasaddānaṃ sādha , neda , sa , jādesā honti .
Bāḷhānaṃ atisayena bāḷhoti sādhiyo , sādhiṭṭho , antikānaṃ atisayena antikoti nediyo , nediṭṭho , pasatthānaṃ atisayena pasatthoti seyyo , seṭṭho , jeyyo , jeṭṭho .
558. Kaṇakana appayuvānaṃ [ ka .266,267; rū .395,396; nī .516,517; caṃ .4.3.53; pā .5.3.64].
Iya
M0.343 , iṭṭhapaccayesu paresu appa , yuvasaddānaṃ kaṇa , kanaādesā honti .Appānaṃ navānaṃ atisayena appo navoti kaṇiyo , kaṇiṭṭho , yuvānaṃ taruṇānaṃ atisayena yuvā taruṇoti kaniyo , kaniṭṭho , kaniye vaye bhavā kaññā .
559. Kosajjājjava pārisajja suhajja maddavārisyāsa bhājaññatheyyabāhusaccā [ ka .360,361; rū .387,388; nī .780,781;‘… rissā …’’( bahūsu )].
Bhāva , kammesu ṇānubandhe paccaye pare ete saddā nipaccante .
Tattha ajjava , maddavā ’ sabhasaddā ṇamhi sijjhanti , sesā ṇyamhi .
Tattha ujuno bhāvo ajjavaṃ , iminā suttena ṇamhi ussa attaṃ ,‘ uvaṇṇassāvaṅa …’ iti ussa avattaṃ .
Evaṃ muduno bhāvo maddavaṃ , usabhassa bhāvo āsabhaṃ , ussa āttaṃ .
Kusitassa [ kusītassa ?] bhāvo kosajjaṃ , iminā ilopo , tyassa jjattaṃ , parisāsu uppanno pārisajjo [ dī . ni .2.215], dāgamo , suhadayova suhado , yalopo , suhadassa bhāvo sohajjaṃ [ jā .1.5.23], isino idaṃ ārisyaṃ , issa ārittaṃ , ājāniyassa [ ājānīyassātipi dissati ] bhāvo ājaññaṃ , yalopo , puna ‘ lopovaṇṇivaṇṇānan ’ ti ilopo , tato paraṃ sandhirūpaṃ , ājāniyo eva vā ājañño [ jā .1.1.24], sakatthe ṇyo , thenassa bhāvo , kammaṃ vā theyyaṃ , nassa yattaṃ , bahusutassa bhāvo bāhusaccaṃ , ussa attaṃ , puna sandhirūpaṃ .
560. Adhātussa ke [ pāṇiniye , cande ca ‘ kāka ’ iti pañcamyantaṃ dissate ] syādito ghessi [ ka .404; rū .370; nī .859].
‘ Ghessī ’ ti
M0.344 ghe + assa + i , chapadamidaṃ suttaṃ .Adhātussa avayavabhūte kakāre pare pubbassa akārassa bahulaṃ i hoti kanissite ghe asyādito pare sati .
Bālikā , ekikā , hatthipotikā , mahallikā , kumbhakārikā , kammakārikā , annadāyikā , upāsikā , sāvikā , dhammavācikā .
Adhātussāti kiṃ ?
Kulupakā- bhikkhunī , dhenupakā , khīrupakā-vacchī , idha dhātvādesopi kakāro dhātusaññaṃ labhatiyeva .
Keti kiṃ ?
Vedanā , cetanā .
Asyāditoti kiṃ ?
Bahuparibbājakā-rājadhānī .
Assāti kiṃ ?
Bahukattukā-sālā .
Ettha ca bahavo paribbājakā yassā sā bahuparibbājakāti viggaho .
Paribbājakasaddo pakatisyādisaddo hoti , tasmā kanissitassa ghasaññassa ākārassa syādito parattā pubbassa assa ittaṃ na bhavati .
Yadi bhaveyya , bahukā paribbājikāyo yassanti atthappasaṅgo siyāti .
Iti nānāttarāsi niṭṭhito .
Iti niruttidīpaniyā nāma moggallānabyākaraṇa-
Dīpaniyā taddhitakaṇḍo pañcamo .