Issues
Niruttidīpanīpāṭha
Niruttidīpanīpāṭha

Eyyādi

Author: _System_Pali_VRI_ @ Administrator

Eyyādi

Atha eyyādi vuccate .
577. Hetuphalesveyya eyyuṃ eyyāsi eyyātha eyyāmi eyyāma etha eraṃ etho eyyāvho [ eyyavho ( moggallānādīsu )] eyyaṃ eyyāmhe vā [ ka .416; rū .454; nī .880; caṃ .1.3.120; pā .3.3.156].
Aññamaññasambandhiniyā hetukriyāyañca phalakriyāyañca kriyatthā eyyādayo honti vā .
Hetuphalesupi kadāci aññavibhattuppattidīpanattho vāsaddo , sace so yānaṃ labhissati , gamissati , sace na labhissati , na gamissati iccādi .
Sace saṅkhāro nicco bhaveyya , sukho nāma bhaveyya , sace so paṇḍito bhaveyya , sukhito bhaveyya .
578. Pañhapatthanāvidhīsu [ caṃ .1.3.121; pā .3.3.161].
EtesuM0.367 eyyādayo honti .
Pañhe-kinnu kho tvaṃ vinayaṃ vā adhiyyeyyāsi dhammaṃ vā .
Patthanāyaṃ-bhaveyyaṃ jātijātiyaṃ .
Vidhimhi-pāṇaṃ na haneyya , adinnaṃ na ādiyeyya , dānaṃ dadeyya , sīlaṃ rakkheyya .
579. Sattārahesveyyādī [ ka .416; rū .454; nī .881-4; caṃ .1.3.128; pā .3.3.169-172; satyarahesveyyādī ( bahūsu )].
Sattiyaṃ arahatthe ca eyyādayo honti .
Bhavaṃ rajjaṃ kareyya , bhavaṃ rajjaṃ kātuṃ sakko , kātuṃ arahoti attho .
So imaṃ vijaṭaye jaṭaṃ [ saṃ . ni .1.23].
580. Sambhāvane vā [ ka .416; rū .854; nī .881,883-4; caṃ .1.3.118-9; pā .3.3.154-5].
Sambhāvanepi eyyādayo honti vā .
Pabbatamapi sirasā bhindeyya , bhaveyya , bhaveyyuṃ , bhaveyyāsi , bhaveyyātha , bhaveyyāmi , bhaveyyāma .
Parachakke-so bhavetha , te bhaveraṃ , tvaṃ bhavetho , tumhe bhaveyyāvho , ahaṃ bhaveyyaṃ , mayaṃ bhaveyyāmhe , iti suddhakatturūpāni .
Anubhūyeyya , anubhūyeyyuṃ .
Dvitte rassattaṃ , anubhuyyeyya , anubhuyyeyyuṃ iccādi suddhakammarūpaṃ .
BhāveyyaM0.368 , bhāveyyuṃ , bhāvayeyya , bhāvayeyyuṃ iccādi hetukatturūpaṃ .
Bhāvīyeyya , bhāvīyeyyuṃ .
Rassatte-bhāvayiyeyya , bhāvayiyeyyuṃ .
Dvitte-bhāviyyeyya , bhāviyyeyyuṃ .
Tathā bhāvayīyeyya , bhāvayīyeyyuṃ iccādi hetukammarūpaṃ .
581. Eyyeyyāseyyaṃnaṃ ṭe [ ka .517; rū .488; nī .1105].
Eyya , eyyāsi , eyyamiccetesaṃ ṭe hoti vā .
Atrimā pāḷī-caje mattā sukhaṃ dhīro , passe ce vipulaṃ sukhaṃ [ dha . pa .290].
Kiṃ tvaṃ sutasomā ’ nutappe [ jā .2.21.399], dhīraṃ passe suṇe dhīraṃ , dhīrena saha saṃvase [ jā .1.13.94] iccādi .
So bhave , bhaveyya , tvaṃ bhave , bhaveyyāsi , ahaṃ bhave , bhaveyyaṃ .
582. Eyyuṃssuṃ [ ka .517; rū .488; nī .1105].
Eyyuṃssa uṃ hoti vā .
Atrimā pāḷī-vajjuṃ vā te na vā vajjuṃ , natthi nāsāya rūhanā [ jā .1.3.33], upayānāni me dajjuṃ , rājaputta tayī gateti [ jā .2.22.26].
583. Eyyāmassemu ca [ ka .517; rū .488; nī .1105].
Eyyāmassa emu ca hoti , antassa u ca .
Atrimā pāḷī-kathaṃ jānemu taṃ mayaṃ [ dī . ni .2.318], muñcemu naṃ uragaṃ bandhanasmā [ jā .1.15.252], dakkhemu te nāga nivesanāni [ jā .1.15.254], gantvāna taṃ paṭikaremu accayaṃ , appeva naṃ putta labhemu jīvitaṃ [ jā .1.15.13], dajjemu khoM0.369 pañcasatāni bhoto [ jā .2.22.1302], pañhaṃ pucchemu mārisa [ dī . ni .2.354], viharemu averino [ dī . ni .2.357], tayājja guttā viharemu rattinti [ jā .1.2.18].
Bhaveyyāmu , bhaveyyāma .
Mahāvuttinā kvaci majjhe yyā-kārassa lopo , atthaṃ dhammañca pucchesi [ jā .1.16.150], uregaṇḍāyo bujjhesi , tāyo bujjhesi māṇava [ jā .2.17.132-133], yathā gatiṃ me abhisambhavetha [ jā .2.17.87-89], yathā gatiṃ te abhisambhavema [ jā .2.17.87-89], okāsaṃ sampajānātha , vane yattha vasemaseti [ jā .2.22.1885‘ vasāmase ’].
‘ Eyyāthasse ’ iccādisuttena eyyāthassa o ca , tumhe bhaveyyātho , bhaveyyātha vā .
Ettha ca pubbe vuttā pañha , patthanā , vidhippabhedā idhapi yathāpayogaṃ veditabbā .
Pañhasaddena paripañha , paripucchā , parivitakka , parivīmaṃsādayo saṅgayhanti .
Paripañhe-dhammaṃ vā paṭhamaṃ saṅgāyeyyāma vinayaṃ vā .
Paripucchāyaṃ-vadetha bhante kimahaṃ kareyyaṃ , ko imassa attho , kathañcassa atthaṃ ahaṃ jāneyyaṃ .
Parivitakke-kassāhaṃ paṭhamaṃ dhammaṃ deseyyaṃ [ dī . ni .2.72], yaṃnūnāhaṃ dhammañca vinayañca saṅgāyeyyaṃ [ pārā . aṭṭha .1. paṭhamamahāsaṅgītikathā ].
Parivīmaṃsāyaṃ-gaccheyyaṃ vā ahaṃ uposathaṃ , na vāgaccheyyaṃ [ mahāva .137].
Patthanāyaṃ-evaṃrūpo siyaṃ ahaṃ anāgatamaddhānaṃ [ ma . ni .3.274], ummādantyā ramitvāna , sivirājā tato siyaṃ [ jā .2.18.70], passeyya taṃ vassasataṃ arogaṃ [ jā .2.21.453].
Āyācane-labheyyāhaṃM0.370 bhante bhagavato santike pabbajjaṃ , labheyyaṃ upasampadaṃ [ mahāva .28; saṃ . ni .2.17].
Vidhimhi-careyya dhammaṃ [ jā .1.14.63].
Niyojane-careyyādittasīsova , natthi maccussa nā gamo [ saṃ . ni .1.145].
Ajjhesane-yassa siyā āpatti , so āvikareyya [ mahāva .132], yassa nakkhamati , so bhāseyya [ mahāva .70].
Pavāraṇāyaṃ-vadeyyātha bhante yenattho [ pārā .290].
Anumatiyaṃ-taṃ jano hareyya vā daheyya vā yathāpaccayaṃ vā kareyya [ ma . ni .1.247].
Anuññāyaṃ-ākaṅkhamāno saṅgho kammaṃ kareyya [ cūḷava .6].
Āmantane-yadā te pahiṇeyyāmi , tadā eyyāsi khattiya [ jā .2.22.635].
Nimantane-idha bhavaṃ nisīdeyya .
Pattakāle-saṅgho uposathaṃ kareyya , pātimokkhaṃ uddiseyya [ mahāva .167].
‘ Sambhāvane vā ’ ti vāsaddo avuttavikappanattho , tena parikappa , kriyātipannādayo saṅgayhanti .
Tattha parikappo duvidho bhūtā ’ bhūtavasena .
Tattha bhūtaparikappe-yo bālaṃ seveyya , sopi bālo bhaveyya .
Abhūtaparikappe-yadāM0.371 kacchapalomānaṃ , pāvāro tividho siyā [ jā .1.8.78].
Yadā sasavisāṇānaṃ , nisseṇī sukatā siyā [ jā .1.8.79].
Kriyātipanne-sace so agāraṃ ajjhāvaseyya , rājā assa cakkavattī [ dī . ni .3.136].
Iti eyyādi .