Saṅkhyārāsi
504. Ekā kākyasahāye [ ka .391; rū .423; nī .835; caṃ .4.2.67; pā .5.3.52].
Asahāyatthe ekamhā ka , ākī honti vā .
Asahāyo eko , ekako , ekākī , eko vā .
Itthiyaṃ ekikā , ekākinī , ekā vā ,‘ adhātussa ke ’ ti suttena itthiyaṃ kamhi pare assa ittaṃ .
505. Dviti catūhi tīyatthā [ ka .385; rū .409; nī .817; tisatthā ?].
Tehi tassa pūraṇanti atthe tīyo ca ttho ca honti .
506. Dvitīnaṃ dutā tīye [ ka .386,410; nī .818; tiye ?].
Tīye pare dvi , tisaddānaṃ du , tādesā honti .
Dvinnaṃ pūraṇo dutīyo [ chaṭṭhasaṃgīti pāṭhesu dutiyotyādinā dissanti ], dvinnaṃ pūraṇī dutīyā , dvinnaṃ pūraṇaṃ dutīyaṃ .
Evaṃ tatīyo , tatīyā , tatīyaṃ .
Catunnaṃ pūraṇo catuttho , catutthī , catutthaṃ .
507. Ma pañcādikatihi [ ka .373; rū .406; nī .802; caṃ .4.2.55; pā .5.2.49].
Pañcādīhi
M0.321 ca katimhā ca tassa pūraṇanti atthe mo hoti .Pañcamo , pañcamī , pañcamaṃ .
Evaṃ sattama , aṭṭhama , navama , dasama , ekādasamādi .
Katinnaṃ pūraṇo katimo , katimī , tithī .
508. Tassa pūraṇekādasādito vā [ ka .374; rū .412; nī .805; caṃ .4.2.51; pā .5.2.48].
Pūrate anenāti pūraṇaṃ , ekādasādito tassa pūraṇanti atthe ṭānubandho apaccayo hoti vā .
Ekādasannaṃ pūraṇo ekādaso , ekādasī , ekādasaṃ , ekādasamo vā .
Evaṃ dvādaso , dvādasamo , teraso , terasamo , cuddaso , cuddasamo , pañcadaso , pañcadasamo , pannaraso , pannarasamo , soḷaso , soḷasamo , sattaraso , sattarasamo , aṭṭhāraso , aṭṭhārasamo .
509. Ṭe satissa tissa [ ka .389; rū .413; nī .824].
Ṭe pare satissa ti-kārassa lopo hotīti vīsati , tīsatīnaṃ tissa lopo .
Ekūnavīso , ekūnavīsatimo , vīso , vīsatimo , tīso , tīsatimo , cattālīso , cattālīsamo , paññāso , paññāsamo .
Saṭṭhyādito purimasuttena mo , saṭṭhimo , sattatimo , asītimo , navutimo .
510. Satādīnami ca [ ka .373; rū .406; nī .802; caṃ .4.2.53… pe …5.2.57].
Satādito tassa pūraṇatthe mo hoti , satādīnaṃ antassa ittañca hoti .
Satassa
M0.322 pūraṇo satimo , dvisatimo , tisatimo , sahassimo . 511. Chā ṭṭhaṭṭhamā [ ka .384; rū .407; nī .803].
Chamhā tassa pūraṇanti atthe ṭṭha , ṭṭhamā honti .
Chaṭṭho , chaṭṭhī , chaṭṭhaṃ , chaṭṭhamo , chaṭṭhamī , chaṭṭhamaṃ .
512. Saṅkhyāya saccutīsāsadasantāyādhikāsmiṃ satasahasse ṭa [ ka .328; rū .352; nī .701; caṃ .4.2.50… pe …5.2.45,46;‘… ḍo ’( bahūsu )].
Sati , uti , īsa , āsa , dasantāhi saṅkhyāhi te adhikā asmiṃ satasahasseti atthe ṭānubandho apaccayo hoti .
Ettha ca ‘ satasahasse ’ ti sate vā sahasse vāti attho .
Tattha sahassasaddena sahassaṃ dasasahassaṃ satasahassaṃ dasasatasahassañca gayhati .
Dasanta , satyanta , īsanta , āsanta , utyantāti evaṃ anukkamo veditabbo .
Tattha dasa , ekādasato paṭṭhāya yāva aṭṭhārasā navasaṅkhyā dasantā nāma .
Vīsati , ekavīsatito paṭṭhāya yāva aṭṭhavīsatiyā navasaṅkhyā ca tīsati , ekatīsatito paṭṭhāya yāva aṭṭhatīsatiyā navasaṅkhyā ca satyantā nāma .
Cattālīsa , ekacattālīsato paṭṭhāya yāva aṭṭhacattālīsāya navasaṅkhyā īsantā nāma .
Paññāsa
M0.323 , ekapaññāsato paṭṭhāya yāva aṭṭhapaññāsāya navasaṅkhyā āsantā nāma .Navuti , ekanavutito paṭṭhāya yāva aṭṭhanavutiyā nava saṅkhyā utyantā nāma .
Sesā ṭṭhunta , tyantāpi idha saṅgayhanti .
Ṭṭhuntā nāma saṭṭhi , -ekasaṭṭhyādikā navasaṅkhyā .
Tyantā nāma sattati , ekasattatyādikā navasaṅkhyā ca asīti , ekāsītyādikā navasaṅkhyā ca .
Dasantāsu tāva – dasa adhikā yasmiṃ sate tayidaṃ dasasataṃ .
Evaṃ dasasahassaṃ , dasasatasahassaṃ , ekādasa adhikā yasmiṃ sate tayidaṃ ekādasasataṃ .
Evaṃ ekādasasahassaṃ , ekādasasatasahassaṃ .
Evaṃ dvādasasatamiccādīni .
Satyantāsu – ṭamhi ti-kāralopo , vīsati adhikā yasmiṃ sate tayidaṃ vīsasataṃ .
Evaṃ ekavīsasataṃ , dvāvīsasataṃ iccādi , tīsati adhikā yasmiṃ sate tayidaṃ tīsasataṃ .
Evaṃ ekatīsasataṃ , dvattīsasataṃ iccādi .
Esa nayo sahassepi .
Īsantāsu – cattālīsaṃ adhikā yasmiṃ sate tayidaṃ cattālīsasataṃ .
Evaṃ ekacattālīsasataṃ , dvecattālīsasataṃ iccādi .
Esa nayo sahassepi .
Āsantāsu – paññāsaṃ adhikā yasmiṃ sate tayidaṃ paññāsasataṃ .
Evaṃ ekapaññāsasataṃ , dvepaññāsasataṃ iccādi .
Esa nayo sahassepi .
Ṭṭhuntāsu – saṭṭhi adhikā yasmiṃ sate tayidaṃ saṭṭhisataṃ .
Evaṃ ekasaṭṭhisataṃ , dvāsaṭṭhisataṃ iccādi .
Esa nayo sahassepi .
Tyantāsu
M0.324 – sattati adhikā , ekasattati adhikā , asīti adhikā , ekāsīti adhikā iccādinā vattabbā .Utyantāsu – navuti adhikā yasmiṃ sate tayidaṃ navutisataṃ .
Evaṃ ekanavutisataṃ , dvenavutisataṃ iccādi .
Esa nayo sahassepi .
Atha vā dasantā nāma ekato paṭṭhāya dasasaṅkhyā .
Satyantā nāma ekādasato paṭṭhāya vīsasaṅkhyā .
Īsantā nāma ekatīsato paṭṭhāya dasasaṅkhyā .
Āsantā nāma ekacattālīsato paṭṭhāya dasasaṅkhyā .
Evaṃ ṭṭhunta , tyanta , utyantā pi veditabbā .
Eko adhiko yasmiṃ sate tayidaṃ ekasataṃ ,‘‘ athetthekasataṃ khatyā , anuyantā yasassino ’’ ti [ jā .2.22.594] pāḷi .
‘‘ Dve adhikā yasmiṃ sate tayidaṃ dvisataṃ ’’ iccādinā sabbaṃ vattabbaṃ , suvicittamidaṃ vidhānanti .
Yathā pana ‘‘ eko ca dasa ca ekādasa , ekādhikā vā dasa ekādasā ’’ ti sijjhati , tathā idhapi ‘‘ dasa ca satañca dasasataṃ , dasādhikaṃ vā sataṃ dasasatan ’’ tiādinā vutte sabbaṃ taṃ vidhānaṃ samāsavasena sijjhati .
Tattha pana ‘‘ dve satāni dvisataṃ , tīṇi satāni tisata ’’ miccādīni ca ‘‘ dve sahassāni dvisahassaṃ , tīṇi sahassāni tisahassa ’’ miccādīni ca ‘‘ dve satasahassāni dvisatasahassaṃ , tīṇi satasahassāni tisatasahassa ’’ miccādīni ca digusamāse sijjhanti .
513. Vārasaṅkhyāyakkhattuṃ [ ka .646; rū .419; nī .1282; caṃ .4.4.5; pā .5.4.17].
Vārasambandhibhūtā saṅkhyāsaddā kkhattuṃpaccayo hoti .
Dve
M0.325 vārā dvikkhattuṃ .Evaṃ tikkhattuṃ , catukkhattuṃ , pañcakkhattuṃ , dasakkhattuṃ , satakkhattuṃ , sahassakkhattuṃ .
514. Katimhā [ ka .646; rū .419; nī .1282; caṃ .4.4.6; pā .5.4.20].
Vārasambandhibhūtā katisaddā kkhattuṃ hoti .
Kati vārā katikkhattuṃ .
515. Bahumhā dhā ca paccāsattiyā [ ka .646; rū .419; nī .1282;‘ paccāsattiyaṃ ’( bahūsu )].
Vārasambandhibhūtā bahusaddā paccāsattiyā sati dhā ca hoti kkhattuñca .
Bahuvārā bahukkhattuṃ , bahusaddena anekavāraṃ upalakkheti , anekavārā anekakkhattuṃ .
Evaṃ bahuvārā bahudhā , anekavārā anekadhā .
Paccāsatti nāma vārānaṃ accāsannatā vuccati , divasassa bahukkhattuṃ bhuñjati , bahudhā bhuñjati , vārānaṃ dūrabhāve sati te paccayā na honti , māsassa bahuvāre bhuñjati .
516. Sakiṃ vā [ ka .646; rū .419; nī .1282; caṃ .4.4.8; pā .5.4.19].
Ekavāranti atthe sakinti nipaccate vā .
Sakiṃ bhuñjati , ekavāraṃ bhuñjati .
Saṅkhyārāsi niṭṭhito .