Issues
Niruttidīpanīpāṭha
Niruttidīpanīpāṭha

Svādigaṇa

Author: _System_Pali_VRI_ @ Administrator

Svādigaṇa

Atha svādigaṇo vuccate .
Gi , ci , mi , vu , su , hi , āpa , saka .
‘ Kā ’ ti vattate .
665. Svādito kṇo [ ka .448; rū .512; nī .929; caṃ .1.1.95; pā .3.1.74;‘ svādīhi …’( bahūsu )].
SvādīhiM0.447 kriyatthehi paraṃ kānubandhā ṇā , ṇo iti dve paccayā honti .
666. Na te kānubandhanāgamesu .
Ivaṇṇu ’ vaṇṇānaṃ akārassa ca te e , o , ā na honti kānubandhanāgamesu paresūti vuddhipaṭisedho .
Suṇāti , suṇoti .
Gi-sadde , giṇāti , giṇoti , anugiṇāti , paṭigiṇāti .
Pubbassaralopo , anugiṇanti , paṭigiṇanti .
Ci-caye , mahāvuttinā ṇassa nattaṃ , vaḍḍhakī pākāraṃ cināti , cinoti , ācināti , ācinoti , apacināti , apacinoti , viddhaṃsetīti attho .
Pubbassaralopo , cinanti , ācinanti , apacinanti .
Kamme-cīyati , ācīyati , apacīyati , cinīyati , ācinīyati , apacinīyati .
Kārite-cayāpeti , cayāpayati , cināpeti , cināpayati iccādi .
Mi-pakkhepe , miṇāti , miṇoti , mināti , minoti vā .
Vu-saṃvaraṇe , saṃvuṇāti , saṃvuṇoti , āvuṇāti , āvuṇoti .
Su-savane , suṇāti , suṇoti , suṇanti , suṇāsi , suṇosi .
Rassatte-suṇasiM0.448 nāga [ mahāva .126].
Suṇātha , suṇotha , suṇāmi , suṇomi , suṇāma , suṇoma .
Kamme ‘ dīgho sarassā ’ ti kyamhi dīgho , sūyati , suyyati , sūyanti , suyyanti , suṇīyati , suṇīyanti .
Kārite-sāveti , anusāveti , sāvayati , anusāvayati , suṇāpeti , suṇāpayati .
Kamme-sāvīyati , anusāvīyati .
Suṇātu , suṇantu , suyyatu , suyyantu , sāvetu , sāventu , suṇe , suṇeyya , suṇeyyuṃ , sūyeyya , suyyeyya , sūyeyyuṃ , suyyeyuṃ , sāveyya , sāveyyuṃ .
Īādimhi-asuṇi , suṇi .
667. Tesu suto kṇokṇānaṃ roṭa [ ka .517; rū .488; nī .1105].
Tesu īādīsu ssakāravantesu ca vacanesu sudhātuto paresaṃ kṇo , kṇānaṃ roṭa hoti , rānubandho sabbādesadīpanattho .
‘ Rānubandhentasarādissā ’ ti suttena ādisarassa lopo , dvittaṃ .
Assosi , assosuṃ , assosi , assosittha , assosiṃ , assosimhā , assosumhā , assosittha iccādi .
Ssatyādimhi-suṇissati , sossati , suṇissanti , sossanti , suṇissasi , sossasi , suṇissatha , sossatha , suṇissāmi , sossāmi , suṇissāma , sossāma .
Evaṃ parachakke .
Ssādimhi-asuṇissā , asossā , asuṇissaṃsu , sossaṃsu iccādi .
PapubboM0.449 hi-pesane , pahiṇāti , pahiṇoti , pahiṇanti .
Īādimhi-dūtaṃ pahiṇi , pahiṇiṃsu ,‘ kvaci vikaraṇānan ’ ti vikaraṇalopo , mahāvuttinā passa dīgho , dūtaṃ pāhesi [ pārā .297; mahāva .198], pāhesuṃ iccādi .
Āpa-pāpuṇane papubbo –
668. Sakāpānaṃ kukku kṇe [ ka .517; rū .488; nī .1105;‘‘… kukakū ṇe ’’( bahūsu )].
Saka , āpadhātūnaṃ kānubandhā kukāra , ukārā kamena āgamā honti kṇamhi paccaye .
Pāpuṇoti , pāpuṇanti , sampāpuṇanti .
Paripubbo pariyattiyaṃ , pariyāpuṇāti , pariyāpuṇanti .
Saṃpubbo-samāpuṇāti , parisamāpuṇāti , niṭṭhānaṃ gacchatīti attho .
Kṇeti kiṃ ?
Pappoti .
Kamme-pāpīyati , pāpīyanti .
Kārite-pāpeti , pāpayati , pāpenti , pāpayanti .
Kamme-pāpīyati , pāpīyanti .
Īādimhi-pāpuṇi , pāpuṇiṃsu iccādi .
Saka-sattiyaṃ , sakkuṇoti , sakkuṇāti .
Kṇeti kiṃ ?
Sakkoti , sakkuṇanti .
Īādimhi-asakkuṇi , sakkuṇi , asakkuṇiṃsu , sakkuṇiṃsu .
669. Sakā kṇāssa kho īādo [‘… ṇāssa kha …’’( bahūsu )].
SakamhāM0.450 parassa kṇāssa kho hoti īādimhi .
Asakkhi , sakkhi , asakkhiṃsu , sakkhiṃsu iccādi .
670. Sse vā [ ka .517; rū .488; nī .1105].
Sakamhā parassa kṇassa kho hoti vā sse pare .
Sakkhissati , sakkuṇissati , sakkhissanti , sakkuṇissanti , sakkhissasi , sakkhissatha , sakkhissāmi , sakkhissāma , sakkuṇissāma .
‘ Dakkha sakkha hehi hohīhi lopo ’ ti ssassa vikappena lopo , sakkhiti , sakkhissati , sakkhinti , sakkhissanti .
Ssādimhi-asakkhissā , sakkhissā , asakkuṇissā , sakkuṇissā iccādi .
Svādigaṇo niṭṭhito .