Akāranta pulliṅgapurisādirāsi
Atha pulliṅgāni dīpiyante .
Sattavidhaṃ pulliṅgaṃ – adantaṃ , ādantaṃ , idantaṃ , īdantaṃ , udantaṃ , ūdantaṃ , odantaṃ .
107. Sisso [ ka .104; rū .66; nī .272].
Ato sissa o hoti pume .
Puriso tiṭṭhati .
108. Ato yonaṃ ṭāṭe [ ka .107; rū .69; nī .275,277].
Ato paṭhamāyonaṃ dutiyāyonañca kamena ṭā , ṭe honti puṃ , napuṃsakesu .
Ṭānubandho sabbādesattho .
Purisā tiṭṭhanti .
‘ Gasīnan ’ ti silopo , bho purisa ,‘ ayunaṃ vā dīgho ’ ti dīgho , bho purisā , bhonto purisā , purisaṃ , purise .
109. Atena [ ka .103; rū .79; nī .271].
Ato nāvacanassa enādeso hoti puṃ , napuṃsakesu .
Purisena .
110. Suhisvasse [ ka .101; rū .80; nī .68].
Su , hisu paresu assa e hoti puṃ , napuṃsakesu .
Purisehi , purisebhi .
111. Suu
M0.77 sassa [ ka .61; rū .86; nī .208].Sassa ādimhi sāgamo hoti .
Ukāro uccāraṇattho , ñānubandho ādimhīti dīpanattho .
Purisassa ,‘ sunaṃhisū ’ ti dīgho .
Purisānaṃ , purisasmā , purisamhā .
112. Smāsmiṃnaṃ [ ka .108; rū .90; nī .276].
Ato smā , smiṃnaṃ kamena ṭā , ṭe honti puṃ , napuṃsakesu .
Purisā , purisehi , purisebhi , purisassa , purisānaṃ , purisasmiṃ , purisamhi , purise , purisesu .
Evaṃ buddho , dhammo , saṅgho , sakko , devo , satto , naro , goṇo , puṅgavo , jaraggavo , sagavo , paragavo , rājagavo , mātugāmo , orodho , dāroiccādi .
Visesavidhānamuccate .
113. Kvace vā [ nī .277].
Ato sissa kvaci e hoti vā puṃ , napuṃsakesu .
Pume tāva –
Vanappagumbe yatha phussitagge [ khu . pā .6.13; su . ni .236],‘‘ ke gandhabbe rakkhase ca nāge , ke kimpurise cāpi mānuse .
Ke paṇḍite sabbakāmadade .
Dīgharattaṃ bhattā me bhavissati ’’[ jā .2.22.1352].
Natthi attakāre natthi parakāre natthi purisakāre [ dī . ni .1.168], eke ekatthe , same samabhāge , nahevaṃ vattabbe [ kathā .1], ke chave siṅgāle , ke chave pāthikaputte [ dī . ni .3.29-31] iccādi .
Napuṃsake
M0.78 pana –Bhogavatī nāma mandire , nagare nimmite kañcanamaye [ jā .2.22.1370] iccādi .
Vāti kiṃ ?
Vanappagumbo .
Kvacīti kiṃ ?
Puriso .
Mahāvuttinā paṭhamāyonañca kvaci ṭe hoti .
Bāle ca paṇḍite ca sandhāvitvā saṃsaritvā dukkhassantaṃ karissanti [ dī . ni .1.168], kvaci yonaṃ pakati hoti , vane vāḷamigā ceva , acchakokataracchayo , bahūhi paripanthayo [ jā .2.22.255], kyassa byapathayo assu iccādi .
114. Divādito [ ka .206; rū .165].
Divādīhi smiṃno ṭi hoti .
Divi-devaloketyattho .
Ādisaddena asa bhuvi , niccaṃ vāgamo .
Ayyasaddamhā mahāvuttinā ālapane ga , yonaṃ ṭo hoti vā .
Bho ayyo ayya vā , bhonto ayyo ayyā vā .
Sesaṃ purisasamaṃ .
Purisādirāsi niṭṭhito .