Issues
Niruttidīpanīpāṭha
Niruttidīpanīpāṭha

Ajjattanī

Author: _System_Pali_VRI_ @ Administrator

Ajjattanī

Atha ajjattanī vuccate .
587. Bhūte ī uṃ o ttha iṃ mhā ā ū se vhaṃ aṃ mhe [ ka .419; rū .469; nī .887].
Abhavīti bhūto , atītoti attho , bhūte kāle kriyatthā paraṃ īiccādayo honti .
588. A ī ssā ssatyādīnaṃ byañjanassiu [ ka .516; rū .466; nī .1030; caṃ .1.2.76; pā .3.2.110 aīssaādīnaṃ byañjanassiu ( bahūsu )].
Aādissa īādissa ssāādissa ssatiādissa ca byañjanassa ādimhi iu hoti .
‘ Byañjanassā ’ ti etena aādimhiM0.373 pañca , īādimhi sattāti dvādasa suddhasaravibhattiyo paṭikkhipati .
‘ Āīssādīsvau vā ’ iti suttena vikappena dhātvādimhi akāro .
So abhavī , bhavī , te abhavuṃ , bhavuṃ , tvaṃ abhavo , bhavo , tumhe abhavittha , bhavittha , ahaṃ abhaviṃ , bhaviṃ , mayaṃ abhavimhā , bhavimhā , so abhavā , bhavā , te abhavū , bhavū , tvaṃ abhavise , bhavise , tumhe abhavivhaṃ , bhavivhaṃ , ahaṃ abhavaṃ , bhavaṃ , mayaṃ abhavimhe , bhavimhe .
‘ Āīū ’ iccādinā ī , mhā , ā , ūnaṃ rassatte-so abhavi , bhavi , mayaṃ abhavimha , bhavimha , so abhava , bhava , te abhavu , bhavu .
589. Eyyāthasseaāīthānaṃ o a aṃ ttha ttho vho vā [ ka .517; rū .488; nī .1105;‘… vhoka ’( bahūsu )].
Eyyāthādīnaṃ yathākkamaṃ oādayo honti vā .
Tumhe gaccheyyātho , gaccheyyātha vā , tvaṃ agacchissa , agacchisse vā , ahaṃ agamaṃ , gamaṃ , agama , gama vā , so agamittha , gamittha , agamā , gamā vā , so agamittho , gamittho , agamī , gamī vā , tumhe gacchavho , gacchatha vāti .
Iminā ī , ā , avacanānaṃ ttho , ttha , aṃādesā honti , so abhavittho , bhavittho , so abhavittha , bhavittha , ahaṃ abhavaṃ , bhavaṃ .
Atrimā pāḷī – īmhi-paṅko ca mā visiyittho [ jā .1.13.44], sañjagghittho mayā saha [ jā .1.16.241].
Āmhi-anumodittha vāsavo [ jā .2.22.1667], nimantayitthaM0.374 vāsavo [ jā .2.22.1667], khubbhittha nagaraṃ tadā [ jā .2.22.1673], subhūtitthero gāthaṃ abhāsittha [ theragā .1].
Amhi-idhāhaṃ mallikaṃ deviṃ etadavocaṃ [ saṃ . ni .1.119], ajānamevaṃ āvuso avacaṃ jānāmīti [ pārā .195], ahaṃ kāmānaṃ vasamanvagaṃ [ jā .2.19.45], ajjhagaṃ amataṃ santiṃ iccādi .
590. Uṃssiṃsvaṃsu [ ka .504,517; rū .470-488; nī .1016-1105].
Umiccassa iṃsu , aṃsu honti .
Agamiṃsu , agamaṃsu , agamuṃ .
Iminā uṃssa iṃsu , abhaviṃsu , bhaviṃsu .
591. Ossa a i ttha ttho [ ka .517; rū .488; nī .1105].
Ossa aiccādayo honti .
Tvaṃ abhava , tvaṃ abhavi , tvaṃ abhavittha , tvaṃ abhavittho .
Atrimā pāḷī-ossa atte-mā hevaṃ ānanda avaca [ dī . ni .2.95], tvameva dāni ’ makara , yaṃ kāmo byagamā tayi [ jā .1.2.167].
Itte-mā tvaṃ bhāyi mahārāja , mā tvaṃ bhāyi rathesabha [ jā .2.22.684], mā cintesi mā tvaṃ soci , yācāmi luddakaṃ ahaṃ [ gavesitabbaṃ ].
Tthattemāssu tiṇṇo amaññittha [ jā .2.22.255], mā kilittha mayā vinā [ jā .2.22.1713], māssu kujjhittha nāvika [ jā .1.6.5].
Tthotte-mā purāṇe amaññittho [ theragā .280], mā dayhittho punappunaṃ [ saṃ . ni .1.212], tiṇamatte asajjittho [ jā .1.1.89], mā tvaṃ brahmuno vacanaṃ upātivattittho [ ma . ni .1.502], mā tvaṃ maññittho na maṃ jānātī [ ma . ni .1.502]ti .
TatthaM0.375 ‘ mā dayhittho ’ iccādīni parokkhāvacanenapi sijjhanti .
Suttavibhattena tthassa ttho hoti , taṃ vo vadāmi bhaddante , yāvantettha samāgatā [ apa . thera 1.1.367], massu mittānaṃ dubbhittho .
Mittadubbho hi pāpakoti [ jā .1.16.222].
Mahāvuttinā ossa kvaci lopo , puna dānaṃ adā tuvaṃ [ jā .2.22.1786], mā no tvaṃ tāta adadā [ jā .2.22.2126], mā bhoti kupitā ahu [ jā .2.22.1931], māhu pacchānutāpinī [ saṃ . ni .1.162; therīgā .57].
592. Si [ ka .517; rū .488; nī .1105].
Ossa si hoti vā .
Tvaṃ abhavasi , bhavasi , tvaṃ anubhosi .
593. Mhātthānamuu [ ka .517; rū .488; nī .1105].
Mhā , tthānaṃ ādimhi uu hoti .
Assosumhā , ahesumhā , avocumhā , avocuttha iccādīni dissanti .
Tumhe abhavuttha , bhavuttha , abhavittha , bhavittha vā , mayaṃ abhavumhā , bhavumhā , abhavimhā , bhavimhā vā .
594. Iṃssa ca suu [ ka .517; rū .488; nī .1105;‘‘… siu ’’( bahūsu )].
Imiccassa mhā , tthānañca ādimhi suu hoti , sāgamo hotīti attho .
Casaddena īādīnampi ādimhi sāgamo hoti , sāgame ca sati byañjanaṃ hoti , tassa ādimhi iāgamo labbhati .
Tena ‘‘ imā gāthā abhāsisuṃ [ gavesitabbaṃ ], te meM0.376 asse ayācisuṃ , yathābhūtaṃ vipassisuṃ ’’[ jā .2.22.1863] iccādīni [ dī . ni .3.277] sijjhanti .
So bhogaṃ anubhosi , anubhavi vā , tumhe anubhosittha , anubhavittha vā , ahaṃ anubhosi , anubhaviṃ vā .
Mayaṃ anubhosimhā anubhavimhā vā .
595. Eontā suṃ [ ka .517; rū .488; nī .1105;‘ eottā suṃ ’’( bahūsu )].
Edantato odantato ca parassa uṃvacanassa suṃ hoti vā .
Ānesuṃ , sāyesuṃ , cintesuṃ , paccanubhosuṃ , paribhosuṃ , adhibhosuṃ , abhibhosuṃ .
Suttavibhattena ādantatopi ca , vihāsuṃ viharanti ca [ saṃ . ni .1.173], te anubhosuṃ , imāni suddhakatturūpāni .
Tena bhogo anvabhūyī , anubhūyī .
Rassatte-anvabhūyi , anubhūyi .
Dvitte-anvabhuyyi , anubhuyyi .
Tena bhogā anvabhūyuṃ , anubhūyuṃ , anvabhūyiṃsu , anubhūyiṃsu iccādi suddhakammarūpaṃ .
So maggaṃ abhāvi , bhāvi , abhāvesi , bhāvesi , abhāvayi , bhāvayi , te maggaṃ abhāviṃsu , bhāviṃsu .
‘ Eontāsun ’ ti edantamhā suṃ .
Te maggaṃ abhāvesuṃ , bhāvesuṃ , abhāvayiṃsu , bhāvayiṃsu , tvaṃ maggaṃ abhāvaya , bhāvaya , abhāvayi , bhāvayi , tvaṃ maggaṃ abhāvittha , bhāvittha , abhāvayittha , bhāvayittha , tvaṃ maggaṃ abhāvayittho , bhāvayittho , tvaṃ maggaṃM0.377 abhāvesi , bhāvesi , tumhe maggaṃ abhāvittha , bhāvittha , abhāvayittha , bhāvayittha , ahaṃ maggaṃ abhāviṃ , bhāviṃ , abhāvesiṃ , bhāvesiṃ , abhāvayiṃ , bhāvayiṃ , mayaṃ maggaṃ abhāvimhā , bhāvimhā , abhāvimha , bhāvimha , abhāvayimhā , bhāvayimhā , abhāvayimha , bhāvayimha .
So maggaṃ abhāvā , bhāvā , abhāvittha , bhāvittha , abhāvayittha , bhāvayittha iccādi hetukatturūpaṃ .
Tena maggo abhāviyi , bhāviyi , tena maggā abhāviyiṃsu , bhāviyiṃsu iccādi hetukammarūpaṃ .
Iti ajjattanī .