Gacchantādigaṇarāsi
127. Ntassaṃ simhi [ ka .186; rū .107; nī .382-4;‘ tassaṃ ’( bahūsu )].
Simhi
M0.85 ntassa aṃ hoti vā .Silopo .
Gacchaṃ , gacchanto , gacchantā , gacchanto , bho gaccha , bho gacchā , bho gacchaṃ , bhonto gacchantā , bhonto gacchanto , gacchantaṃ , gacchante , gacchantena , gacchatā , gacchantehi , gacchantebhi , gacchantassa , gacchato , gacchantānaṃ , gacchataṃ , gacchantasmā , gacchantamhā , gacchantā , gacchatā , gacchantehi , gacchantebhi , gacchantassa , gacchato , gacchantānaṃ , gacchataṃ , gacchantasmiṃ , gacchantamhi , gacchati , gacchante , gacchantesu .
Evaṃ karaṃ , kubbaṃ , caraṃ , cavaṃ , jayaṃ , jahaṃ , jānaṃ , jiraṃ , dadaṃ , dahaṃ , juhaṃ , suṇaṃ , pacaṃ , saraṃ , bhuñjaṃ , muñcaṃ , sayaṃ , saraṃ , haraṃ , tiṭṭhaṃ , bhavissaṃ , karissaṃ , gamissaṃ iccādi .
Visesavidhānamuccate .
‘ Ntassa ca ṭa vaṃse ’ ti aṃ , sesu ntassa ṭattaṃ , yaṃ yañhi rāja bhajati , santaṃ vā yadi vā asaṃ .
Sīlavantaṃ visīlaṃ vā , vasaṃ tasseva gacchati [ jā .1.15.181].
Kiccānukrubbassa kareyya kiccaṃ [ jā .1.2.145]– anukrubbassāti puna karontassa .
Mahāvuttinā paṭhamāyomhi ca savibhattissa ntassa aṃ hoti , api nu tumhe ekantasukhaṃ lokaṃ jānaṃ passaṃ viharatha [ dī . ni .1.425], kasaṃ khettaṃ bījaṃ vapaṃ , dhanaṃ vindanti māṇavā [ therīgā .112], bharanti mātāpitaro , pubbe katamanussaraṃ [ a . ni .5.39].
128. Mahantārahantānaṃ ṭā vā [ nī .387,712].
Simhi etesaṃ ntassa ṭā hoti vā .
Mahā
M0.86 , mahaṃ , mahanto , mahantā , mahanto , bho maha , bho mahā , bho mahaṃ , bhonto mahantā , bhonto mahanto , mahantaṃ .‘ Ntassa ca ṭa vaṃse ’ ti aṃmhi ntassa ṭattaṃ ,‘‘ sumahaṃ puraṃ , parikkhipissan ’’ ti [ jā .2.22.792] pāḷi-suṭṭhu mahantaṃ bārāṇasipuranti attho .
Sesaṃ gacchantasamaṃ .
Arahā tiṭṭhati .
‘ Ntassaṃ simhī ’ ti simhi ntassa aṃ , arahaṃ sugato loke [ saṃ . ni .1.161], arahaṃ sammāsambuddho [ pārā .1], arahantā , arahanto , arahantaṃ , arahante , arahantena , arahatā , arahantehi , arahantebhi , arahantassa , arahato , arahantānaṃ , arahataṃ iccādi .
Mahāvuttinā brahmantassa ca ntassa ṭā hoti simhi , brahā , brahanto , brahantā , brahanto , brahantaṃ , brahante iccādi .
‘‘ Sā parisā mahā hoti , sā senā dissate mahā ’’ ti [ jā .2.22.771] ca ‘‘ mahā bhante bhūmicālo ’’ ti [ a . ni .8.70] ca ‘‘ mahā te upāsaka pariccāgo ’’ ti [ jā . aṭṭha .4.13. akittijātakavaṇṇanā ] ca ‘‘ mahā me bhayamāgatan ’’ ti ca ‘‘ bārāṇasirajjaṃ nāma mahā ’’ ti [ jā . aṭṭha .1.1. mahāsīlavajātakavaṇṇanā ] ca ‘‘ mahāssa honti parivārā brāhmaṇagahapatikā , mahāssa honti parivārā bhikkhū bhikkhuniyo ’’ ti [ dī . ni .3.204] ca ‘‘ mahā vahanti dudiṭṭhiṃ , saṅkappā rāganissitā ’’ ti ca pāḷī .
Atra mahāsaddo nipātapaṭirūpakopi siyā .
129. Bhūto .
Bhūdhātusiddhato ntassa aṃ hoti simhi .
Suddhe niccaṃ , upapade aniccaṃ .
Bhavaṃ
M0.87 tiṭṭhati , sampattiṃ anubhavaṃ , anubhavanto , taṇhaṃ abhibhavaṃ , abhibhavanto , dukkhaṃ paribhavaṃ , paribhavanto tiṭṭhati , bhavantā , bhavanto , he bhavanta , he bhavantā , he bhavanto , he bhava , he bhavā , he bhavaṃ .‘‘ Kacci bhavaṃ abhiramasi araññe ’’ ti [ jā .2.18.18] pāḷi .
He bhavantā , he bhavanto , bhavantaṃ , bhavante , bhavantena , bhavatā , bhavantehi , bhavantebhi , bhavantassa , bhavato , bhavantānaṃ , bhavataṃ , bhavantasmā , bhavantamhā , bhavantā , bhavatā , bhavantehi , bhavantebhi , bhavantassa , bhavato , bhavantānaṃ , bhavataṃ , bhavantasmiṃ , bhavantamhi , bhavati , bhavante , bhavantesu .
130. Bhavato vā bhonto gayonāse [ ka .243; rū .8,110; nī .484].
Ga , yo , nā , sesu bhavantassa bhonto hoti vā .
Suttavibhattena aṃ , hi , naṃ , smādīsu ca .
Bhontā , bhonto , he bhonta , he bhontā , he bhonto , bhontaṃ , bhonte , bhontena , bhotā , bhontehi , bhontebhi , bhontassa , bhoto , bhontānaṃ , bhotaṃ , bhontasmā , bhontamhā , bhontā , bhotā , bhontehi , bhontebhi , bhontassa , bhoto , bhontānaṃ , bhotaṃ , bhontasmiṃ , bhontamhi , bhoti , bhonte , bhontesu .
Bho , bhanteti dve vuddhiatthe siddhā āmantanatthe nipātā eva , tehi paraṃ ga , yonaṃ lopo , ito bho sugatiṃ gaccha [ itivu .83], ummujjabho puthusile , kuto nu āgacchatha bho tayo janā [ jā .1.9.87], passatha bho imaṃ kulaputtaṃ , ehi bhante khamāpehi , so te bhikkhū khamāpesi ‘‘ khamatha bhante ’’ ti .
Tathā bhaddante , bhaddantāti dve ‘‘ tuyhaṃ bhaddaṃ hotu
M0.88 , tumhākaṃ bhaddaṃ hotū ’’ ti atthe siddhā āmantananipātāva ,‘‘ bhaddante ’’ ti te bhikkhū bhagavato paccassosuṃ [ saṃ . ni .1.249], taṃ vo vadāmi bhaddante , yāvantettha samāgatā [ jā .1.7.108].Bhaddanta , bhadantasaddā pana purisādigaṇikā eva .
Santasaddo pana sappurise vijjamāne samāne ca pavatto idha labbhati .
Sameti asatā asaṃ [ jā .1.2.16].
Saṃ , santo , santā , santo , bhosanta , bhosantā , bhosa , bho sā , bho saṃ vā , bhonto santā , bhonto santo .
Yaṃ yañhi rāja bhajati , santaṃ vā yadi vā asaṃ [ jā .1.15.180].
Sante , santena , satā .
131. Sato sabba bhe [ ka .185; rū .112; nī .378].
Bhe pare santassa sabaādeso hoti vā .
Santehi , santebhi , sabbhi , santassa , sato , santānaṃ , sataṃ , santasmā , santamhā , santā , satā , santehi , santebhi , sabbhi , santassa , sato , santānaṃ , sataṃ , santasmiṃ , santamhi , sati , sante , santesu .
Santo sappurisā loke , dūresanto pakāsenti [ dha . pa .304], cattāro puggalā santo saṃvijjamānā lokasmiṃ [ a . ni .4.85], pahusanto na bharati [ su . ni .91].
Khede nirodhe ca pavatto santo purisādigaṇādiko , dīghaṃ santassa yojanaṃ [ dha . pa .61], santā honti samitā niruddhā iccādi .
Iti gacchantādigaṇarāsi .