Digusamāsa
Atha
M0.240 digusaṅkhāto paṭhamātappuriso vuccate .Dve gāvo digu , saṅkhyāpubbattena napuṃsakekattena ca digusaddasadisattā sabbo cāyaṃ samāso digūti vuccati .
352. Saṅkhyādi [ ka .321; rū .349; nī .699].
Samāhārekatthe saṅkhyāpubbakaṃ ekatthaṃ napuṃsakaṃ hoti , samāhāravacaneneva ekattañca siddhaṃ .
Dve gāvo digu ,‘ gossū ’ ti suttena ossa uttaṃ , tayo lokā tilokaṃ , tayo lokā ñāṇasmiṃ samāhaṭā sampiṇḍitāti tilokaṃ , tiṇṇaṃ lokānaṃ samāhāroti tilokaṃ , tayo ca te lokā cāti tilokaṃ .
Evaṃ tibhavaṃ , tipurisaṃ , tīṇi malāni timalaṃ , tiratanaṃ , tisso saññāyotisaññaṃ ,‘ syādīsu rasso ’ ti rassattaṃ .
Cattāro pathā catuppathaṃ , cattāri saccāni catusaccaṃ , catasso disā catuddisaṃ .
Evaṃ pañcasikkhāpadaṃ , saḷāyatanaṃ , sattāhaṃ , aṭṭhapadaṃ , navalokuttaraṃ , dasasikkhāpadaṃ , satayojanaṃ , sahassayojanaṃ iccādi .
Imasmiṃ samāhāradigu mhi sabbaṃ napuṃsakameva rassantameva ekavacanantameva cāti .
Asamāhāradigu [ rū .350 nī .703] yathā ?
Eko puggalo ekapuggalo , tayo bhavā tibhavā , catasso disā catuddisā iccādi .
Saṅkhyāṭhāne pana [ ka .392; rū .418; nī .831] dve satāni dvisataṃ .
Evaṃ tisataṃ , catusataṃ , pañcasataṃ , chasataṃ , sattasataṃ , aṭṭhasataṃ , navasataṃ , dasasataṃ , dvisahassaṃ , tisahassaṃ , catusahassaṃ , pañcasahassaṃ , dasasahassaṃ .
Dve
M0.241 satasahassāni dvisatasahassaṃ .Evaṃ ‘‘ tisatasahassaṃ , catusatasahassaṃ , pañcasatasahassan ’’ ti vā ‘‘ dvisatāni , dve satāni , tisatāni , tīṇi satāni , catusatāni , cattāri satāni , dvisahassāni , dve sahassāni , tisahassāni , tīṇi sahassāni , dvisatasahassāni , dve satasahassānī ’’ ti vā evaṃ vacanadvayañca vākyañca veditabbaṃ .
Evaṃ satasahassepīti .
Ettha siyā – digu nāma saṅkhyāpubbameva siyā , imesu ca sabbaṃ saṅkhyāpadameva hotīti ?
Digumhi pubbaṃ saṅkhyāpadameva siyā , parapadaṃ pana saṅkhyāpadampi aññampi yujjatīti .
Digusamāso niṭṭhito .