Issues
Niruttidīpanīpāṭha
Niruttidīpanīpāṭha

Parokkhā

Author: _System_Pali_VRI_ @ Administrator

Parokkhā

Atha parokkhā vuccate .
596. Parokkhe a u e tha aṃ mha ttha re ttho vho iṃ mhe [ ka .417; rū .460; nī .887; caṃ .1.2.81; pā .3.2.115].
Akkhānaṃ indriyānaṃ paraṃ parokkhaṃ , apaccakkhanti attho .
Bhūte kāle attano parokkhakriyāya vattabbāya kriyatthā aādayo honti .
Mahāvuttinā gassa dīgho vā , so kira jagāma , te kira jagāmu , tvaṃ kira jagāme , tumhe kira jagāmittha , ahaṃ kira jagāmaṃ , mayaṃ kira jagāmimha iccādi .
Ettha ca ‘ so kira jagāma ’ iccādīni anussavaparokkhāni nāma .
‘ AhaṃM0.378 kira jagāmaṃ , mayaṃ kira jagāmimhā ’ ti idaṃ attanā gantvāpi gamanaṃ pamuṭṭhassa vā asampaṭicchitukāmassa vā paṭivacanaparokkhaṃ nāma .
597. Parokkhāyañca [ ka .458; rū .461; nī .939; caṃ .5.1.3; pā .6.1.2].
Parokkhamhi pubbakkharaṃ ekassaraṃ dverūpaṃ hoti , casaddena aññasmimpi dvedverūpaṃ sijjhati .
Caṅkamati , daddallati , dadāti , jahāti , juhoti , lolupo , momūho .
598. Dutiyacatutthānaṃ paṭhamatatiyā [ ka .461; rū .464; nī .942].
Dvitte pubbesaṃ dutiya , catutthānaṃ kamena paṭhama , tatiyā honti .
599. Pubbassa a [ ka .450; rū .463; nī .946; caṃ .6.2.126; pā .7.4.73].
Dvitte pubbassa bhūssa anto a hoti .
600. Bhūssa vuka [ ka .475; rū .465; nī .956; caṃ .5.3.92; pā .6.4.88].
Dvitte bhūdhātussa ante vuka hoti , vāgamo hotīti attho .
‘‘ Tatthappanādo tumulo babhūvā ’’ ti [ jā .2.22.1437] pāḷi .
So kira rājā babhūva , te kira rājāno babhūvu , tvaṃ babhūve .
‘ A ī ssā ssatyādīnaṃ byañjanassiu ’ iti suttena byañjanādimhi iāgamo , tumhe babhūvittha , ahaṃ babhūvaṃ , mayaṃ babhūvimhaM0.379 , so babhūvittha , te babhūvire , tvaṃ babhūvittho , tumhe babhūvivho , ahaṃ babhūviṃ , mayaṃ babhūvimhe , imāni suddhakatturūpāni .
‘ Kyo bhāvakammesvaparokkhesū ’ ti paṭisiddhattā parokkhamhi bhāvakammesu yapaccayo na hoti ,‘ tena kira bhogo anubabhūvittha , tena bhogo anubabhūvire ’ tiādinā yojetabbaṃ .
Iti parokkhā .