Issues
Select Version
arhaငaindāsabha
မြန်မာဘာသာ
Bhikkhuvibhaṅgavaṇṇanā
Bhikkhuvibhaṅgavaṇṇanā

၂=ဘူတဂါမဝဂ္ဂ

Author: arhaငaindāsabha @ IAPT

**၂၊ ဘူတဂါမဝဂ္ဂ**

၁။ ဘူတဂါမသိက္ခာပဒဝဏ္ဏနာ

၈၉။ ဒုတိယဝဂ္ဂဿ၊ ၏။ ပဌမေ၊ ပဌမသိက္ခာပုဒ်၌။ နိဂ္ဂဟေတုံ အသက္ကောန္တောတိ၊ ဟူသည်ကား။ သာခဋ္ဌကဝိမာနေ၊ သစ်ခက်၌တည်သောဗိမာန်သည်။ သာခါယ၊ သစ်ခက်၏။ ဆိဇ္ဇမာနာယ၊ ဖြတ်ခြင်းကြောင့်။ ဆိဇ္ဇန္တေ၊ ပျက်စီးအံ့သည်ရှိသော်။ အဆေဒနတ္ထာယ၊ မဖြစ်စေခြင်းငှာ။ တတ္ထ၊ ထိုသစ်ပင်၌။ ဒေဝတာယ၊ နတ်သည်။ ဥပနီတံ၊ ဆောင်အပ်သော။ ပုတ္တံ၊ သားကို။ ဒိသွာပိ၊ မြင်၍လည်း‌။ ကုဌာရိနိက္ခေပဝေဂံ၊ ဓားမကိုချ‌သောအဟုန်ကို။ နိဝတ္တေတုံ၊ နစ်စိမ့်ခြင်းငှာ။ အသက္ကန္တော၊ မတတ်နိုင်သည်ဖြစ်၍။ ဣတိ အယံ၊ ကား။ အတ္ထော၊ တည်း။
ရုက္ခဓမ္မေတိ၊ ဟူသည်ကား။ ရုက္ခဿ၊ သစ်ပင်၏။ ပဝတ္တိယံ၊ သဘော၌။
ဟိ၊ သင့်စွ။ ရုက္ခာနံ၊ သစ်ပင်တို့ကို။ ဆေဒနာဒီသု၊ ဖြတ်ခြင်းအစရှိသည်တို့ကြောင့်။ တေသံ၊ ထိုသစ်ပင်တို့၏။ (ထည့်)။ အကုပ္ပနံ ဝိယ၊ အမျက်မထွက်ခြင်းကဲ့သို့။ ဒေဝတာယ၊ သစ်ပင်စောင့်နတ်၏။ အကုပ္ပနံ၊ အမျက်မထွက်ခြင်းသည်။ ရုက္ခဓမ္မော နာမ၊ မည်၏။
ဥပ္ပတိတန္တိ၊ ဟူသည်ကား။ ဥပ္ပန္နံ၊ ဖြစ်သော။
ဘန္တန္တိ၊ ဟူသည်ကား။ ဓာဝန္တံ၊ ပြေးသောရထားကို။
ဝါရယေတိ၊ ဟူသည်ကား။ နိဂ္ဂဏှေယျ၊ နှိပ်ရာ၏။
ဣတရောတိ၊ ဟူသည်ကား။ ဥပ္ပန္နကောဓံ၊ ဖြစ်သောအမျက်ကို။ အနိဂ္ဂဏှန္တော၊ မနှိပ်သောသူသည်။ ရာဇဥပရာဇာဒီနံ၊ မင်း, အိမ်ရှေ့မင်းအစရှိသည်တို့၏။ ရသ္မိမတ္တဂ္ဂါဟကဇနော ဝိယ၊ ကြိုးမျှကို ကိုင်တတ်သောသူကဲ့သို့တည်း။ န ဥတ္တမသာရထိ၊ မြတ်သောရထားထိန်းမဟုတ်။ ဣတိ အယံ၊ ကား။ အတ္ထော၊ တည်း။
ဝိသဋံသပ္ပဝိသန္တိ၊ ဟူသည်ကား။ သရီရေ၊ ကိုယ်၌။ ဒါဌာ-ဝဏာနုသာရေန၊ အစွယ်ရာပမာဏမှအစဉ်လျှောက်သဖြင့်။ ဝိတ္ထိဏ္ဏံ၊ ပြန့်သော။ ဗျာပေတွာ၊ နှံ့၍။ ဌိတံ၊ တည်သော။ ကဏှသပ္ပဝိသံ၊ ‌မြွေဟောက်ဆိတ်ကို။ ဇဟာတိ ဝိယ၊ စွန့်သကဲ့သို့။
ဇဟာတိ ဩရပါရန္တိ၊ ဟူသည်ကား။ ပဉ္စောရမ္ဘါ-ဂိယသညောဇနာနိ၊ ငါးပါးသောဩရမ္ဘာဂိယသံယောဇဉ်တို့ကို။ တတိယမဂ္ဂေန၊ အနာဂါမိမဂ်ဖြင့်။ ဇဟာတိ၊ စွန့်၏။
ဟိ၊ မှန်၏။ ဩရိမတီရံ၊ ဤမှာဘက်ကမ်းကို။ ဝါ၊ ဤမှာဘက်နှင့်တူသော ဩရမ္ဘါဂိယသံယောဇဉ်ကို။ "ဩရပါရ"န္တိ၊ ဟူ၍။ (၁၁) ဝုစ္စတိ၊ ၏။
အထ ဝါ၊ တနည်းကား။ သောတိ၊ သောဟူသည်ကား။ တတိယမဂ္ဂေန၊ ဖြင့်။ ကောဓံ၊ အမျက်ကို။ ဝိနေတွာ၊ ဖျောက်၍။ ဌိတော၊ တည်သော။ ဘိက္ခု၊ သည်။ အရဟတ္တမဂ္ဂေန၊ ဖြင့်။ ဩရပါရံ၊ ဤမှာဘက်ကမ်း,ထိုမှာဘက်ကမ်းတည်းဟူသောမိမိအတ္တဘော,သူတပါးအတ္တဘော အဇ္ဈတ္တိကာယတနဗာဟိရာယတနကို။ ဇဟာတိ၊ ၏။ ဣတိ အယံ၊ ကား။ အတ္ထော၊ တည်း။
တတ္ထ၊ ထို ဩရပါရံ ဟူသောပါဌ်၌။ သကတ္တဘာဝေါ ဝါ၊ မိမိအတ္တဘောသည်လည်းကောင်း။ အဇ္ဈတ္တိကာနိ၊ အဇ္ဈတ္တိကဖြစ်ကုန်သော။ အာယတနာနိ ဝါ၊ အာယတနတို့သည်လည်းကောင်း။ ဩရံ နာမ၊ မည်၏။
ပရတ္တဘာ-ဝေါ ဝါ၊ သူတပါးအတ္တဘောသည်လည်းကောင်း။ ဗာဟိရာနိ၊ ဗာဟိရဖြစ်ကုန်သော။ အာယတနာနိ ဝါ၊ တို့သည်လည်းကောင်း။ ပါရံ နာမ၊ မည်၏။
တဒုဘယေ၊ ထိုနှစ်ပါးသော အတ္တဘာဝ,အာယတန၌။ ဆန္ဒရာဂံ၊ အားကြီးသောရာဂကို။ ဇဟန္တော၊ ပယ်သော ရဟန်းကို။ "ဩရိမပါရံ၊ ထိုမှာဘက် ဤမှာဘက်ကို။ ဇဟာတီတိ၊ စွန့်၏ ဟူ၍"။ ဝုစ္စတိ၊ ၏။
၉၀။ ဘဝန္တီတိ၊ ဟူသည်ကား။ ဝဍ္ဎန္တိ၊ ပွားကုန်၏။
အဟုဝုန္တီတိ၊ ဟူသည်ကား။ ပဘူဝု၊ ပွားကုန်ပြီ။
တေန၊ ထိုကြောင့်။ "ဓာတာ ဝဍ္ဎိတာ"တိ၊ ဟူ၍။ အာဟ၊ ၏။
ဘူတာနံ ဂါမောတိ၊ ဟူသည်ကား။ ဟရိတ-တိဏာဒိဘာဝေန၊ စိမ်းသော မြက်အစရှိသည်တို့၏အဖြစ်ဖြင့်။ သမဂ္ဂါနံ၊ ညီညွတ်ကုန်သော။ မဟာဘူတာနံ၊ များစွာသောသစ်ပင်တို့၏။ သမူဟော၊ အပေါင်းတည်း။
တဗ္ဗိနိမုတ္တဿ၊ ထိုအစိတ်မှ လွတ်သော။ ဂါမဿ၊ အပေါင်း၏။ အဘာဝံ၊ မရှိခြင်းကို။ ဒဿေတုံ၊ ပြခြင်းငှာ။ "ဘူတာ ဧဝ ဝါ ဂါမော"တိ၊ ဟူ၍။ ဝုတ္တံ၊ ၏။
ပါတဗျသဒ္ဒဿ၊ ပါတဗျသဒ္ဒါ၏။ ပါ၊ ပါဓာတ်သည်။ ပါနေ၊ သောက်စား သုံးဆောင်ခြင်းအနက်၌။ ဝတ္တတိ၊ ၏။ ဣတိ ဓာတွတ္ထံ၊ ဤသို့သော ဓာတ်အနက်ကို။ သန္ဓာယ၊ ၍။ "ပရိဘုဉ္ဇိတဗ္ဗတာ"တိ၊ ဟူ၍။ အာဟ၊ ၏။
သာ စ ပါတဗျတာ၊ ထိုသုံးဆောင်အပ်သော အဖြစ်သည်လည်း။ ဆေဒနာဒိ ဧဝ၊ ဖြတ်ခြင်းအစရှိသည်ပင်လျှင်။ ဟောတိ၊ ၏။ ဣတိ၊ ထိုကြောင့်။ "တဿာ။ပ။ ဘူတဂါမဿ ဇာတာ ဆေဒနာဒိပစ္စယာ"တိ၊ ဟူ၍။ အာဟ၊ ၏။
၉၁။ ဧတ္ထ၊ ဤ ဘူတဂါမော နာမ ပဉ္စဗီဇ ဇာတာနိ-ဟူသော ပါဠိ၌။ ဇာတသဒ္ဒေါ၊ ဇာတသဒ္ဒါသည်။ ဝိဇာတပရိယာယော၊ ဝိဇာတသဒ္ဒါ၏ပရိယာယ်တည်း။ ဣတိ၊ ထိုကြောင့်။ သော၊ ထိုဇာတသဒ္ဒါသည်။ (ထည့်)။ "ပုတ္တံ ဝိဇာတာ ဣတ္ထီ"တိ အာဒီသု၊ အစရှိသောပါဌ်တို့၌။ ဝိဇာတ-သဒ္ဒေါ ဝိယ၊ ဝိဇာတသဒ္ဒါကဲ့သို့။ ပသူတဝစနော၊ မွေးဖွားခြင်းအနက်ကိုဟော၏။ ဣတိ၊ ထိုကြောင့်။ "ပသူတာနီ"တိ၊ ဟူ၍။ အာဟ၊ ၏။ နိဗ္ဗတ္တ-ပဏ္ဏမူလာနိ၊ ဖြစ်ပြီးသော အရွက် အမြစ်ရှိကုန်၏။ ဣတိ အယံ၊ ကား။ အတ္ထော၊ တည်း။
တာနိ ဒဿေန္တောတိ၊ ဟူသည်ကား။ တာနိ ဗီဇာနိ၊ ထိုမျိုးစေ့တို့ကို။ ဒဿေန္တော၊ ပြလို၍။
ကာရိယဒဿနမုခေနေဝ၊ အကျိုးကို ပြခြင်းကိုအရင်းမူသဖြင့်သာလျှင်။ ကာရဏဉ္စ၊ အကြောင်းကိုလည်း။ ဂဟိတံ၊ ယူအပ်သည်။ ဟောတိ၊ ၏။ ဣတိ၊ ထိုကြောင့်။ "ဗီဇတော နိဗ္ဗတ္တေန ဗီဇံ ဒဿိတ"န္တိ၊ ဟူ၍။ အာဟ၊ ၏။
၉၂။ "ဗီဇတော သမ္ဘူတော ဘူတဂါမော ဗီဇ"န္တိ ဣမိနာ၊ ဟူသောပါဌ်ဖြင့်။ ဥတ္တရပဒလောပေန၊ နောက်ပုဒ်ကျေသဖြင့်။ "ပဒုမဂစ္ဆတော၊ ပဒုမာချုံမှ။ နိဗ္ဗတ္တံ ပုပ္ဖံ၊ ဖြစ်သော ပန်းသည်။ ပဒုမံ၊ မည်၏"။ ဣတိ အာဒီသု ဝိယ၊ ဤသို့အစရှိသော စကားတို့၌ကဲ့သို့။ အယံ ဝေါဟာရော၊ သည်။ ဟောတိ၊ ၏။ ဣတိ၊ သို့။ ဒဿေတိ၊ ၏။
ယံ ဗီဇံ ဘူတဂါမော နာမ ဟောတီတိ၊ ဟူသော စကားကို။ နိဗ္ဗတ္တပဏ္ဏမူလံ၊ အရွက်အမြစ်ထွက်သော မျိုးစေ့ကို။ သန္ဓာယ၊ ၍။ ဝဒတိ၊ ၏။
ယထာရုတန္တိ၊ ဟူသည်ကား။ ယထာပါဌံ၊ ပါဠိတော်ရှိတိုင်း။
"သဉ္စိစ္စာ"တိ၊ ဟူ၍။ ဝုတ္တတ္တာ၊ ဆိုအပ်သည်၏အဖြစ်ကြောင့်။ သရီရေ၊ ကိုယ်၌။ လဂ္ဂဘာဝံ၊ ကပ်သောအဖြစ်ကို။ ဉတွာပိ၊ သိလျက်လည်း။ ဥဋ္ဌဟတိ၊ ထ၏။ တထာပိ၊ ထိုသို့ထသော်လည်း။ (ထည့်)။ "တံ၊ ထိုမြေကို။ ဥဒ္ဓ-ရိဿာမီ"တိ သညာယ၊ နုတ်အံ့ဟူသော အမှတ်၏။ အဘာဝ‌တော၊ မရှိခြင်းကြောင့်။ ဝဋ္ဋတိ၊ အပ်၏။
အနန္တကဂ္ဂဟဏေန၊ အနန္တကသဒ္ဒါဖြင့်။ သာသပမတ္တိကာ၊ မုန်ညင်းစေ့မျှရှိသော မှော်ကို။ ဂဟိတာ နာမ၊ ယူအပ်သည်မည်သည်။ ဟောတိ၊ ၏။ ဟိ သစ္စံ၊ မှန်၏။ ဧတံ၊ ဤအမည်သည်။ တဿာ သေဝါလဇာတိယာ၊ ထိုမှော်မျိုး၏။ နာမံ၊ အမည်တည်း။
မူလ-ပဏ္ဏာနံ၊ အမြစ်, အရွက်တို့၏။ အဘာဝေန၊ မရှိသည်၏ အဖြစ်ကြောင့်။ "အသမ္ပုဏ္ဏဘူတဂါမော နာမာ"တိ၊ ဟူ၍။ ဝုတ္တံ၊ ၏။
သော၊ ကို။ ဗီဇ-ဂါမေန၊ ဖြင့်။ သင်္ဂဟိတော၊ သင်္ဂြိုဟ်အပ်၏။ ဣတိ၊ ဤသို့မှတ်အပ်၏။
အဝဍ္ဎ-မာနေပိ၊ မတိုးမပွား‌သော်လည်း။ ဘူတဂါ‌မမူလကတ္တာ၊ ဘူတဂါမ်လျှင်မူလရှိသည်၏အဖြစ်ကြောင့်။ "အမူလကဘူတဂါမေသင်္ဂဟံ ဂစ္ဆတီ"တိ၊ ဟူသောစကားကို။ ဝုတ္တံ၊ ၏။
နာဠိကေရဿ၊ အုန်း၏။ အာဝေဏိကံ၊ အသီးသော ဘူတဂါမ်အဖြစ်ကို။ ကတွာ၊ ၍။ ဝဒတိ၊ ၏။
(၁၂) သေလေယျကံ နာမ၊ မည်သည်ကား။ သိလာယ၊ ကျောက်၌။ သမ္ဘူတာ၊ ဖြစ်သော။ ဧကာ၊ တခုသော။ ဂန္ဓဇာတိ၊ နံံ့သာမျိုးတည်း။
ပုပ္ဖိတကာလတော ပဋ္ဌာယာတိ၊ ဟူသည်ကား။ ဝိကသိတကာ‌လတော၊ ပွင့်သောကာလမူ။ ပဘုတိ၊ စ၍။
ဆတ္တကံ ဂဏှန္တောတိ၊ ဟူသည်ကား။ ဝိက-သိတံ၊ ပွင့်သောမှိုကို။ ဂဏှန္တော၊ ယူသောရဟန်းသည်။
မကုဠံ ပန၊ မှိုငုံကိုကား။ ရုက္ခတ္တစံ၊ သစ်ခွံကို။ အကောပေန္တေနပိ၊ မပျက်စီးစေ မူ၍လည်း။ ဂဟေတုံ၊ ယူခြင်းငှာ။ န ဝဋ္ဋတိ၊ မအပ်။ ဖုလ္လံ၊ ပွင့်မူကား။ ဝဋ္ဋတိ၊ ၏။
ဟတ္ထကုက္ကုစ္စကေနာတိ ဟတ္ထကုက္ကုစ္စေနာတိ- (ဆဋ္ဌ) ၊ ဟူသည်ကား။ ဟတ္ထစာပလ္လေန၊ လက်‌ဆော့သောရဟန်းသည်။
"ပါနီယံ န ဝါသေတဗ္ဗ"န္တိ ဣဒံ၊ ဟူသောစကားကို။ အတ္တနော၊ ၏။ အတ္ထာယ၊ အကျိုးငှာ။ နာမိတေန၊ ညွတ်စေအပ်သောပန်းဖြင့်။ ဝါသိတံ၊ ထုံအပ်သော။ (ထည့်သည်)။ ပိဝနပါနီယံ၊ သောက်ရေကို။ သန္ဓာယ၊ ၍။ ဝုတ္တံ၊ ၏။ အညေသံ၊ တပါးသော လူ, သာမဏေတို့၏။ အတ္ထာယ၊ ငှာ။ နာမိတေ ပန၊ ညွတ်စေသော်ကား။ တေန၊ ထိုပန်းဖြင့်။ ဝါသိတံ၊ ထုံသောရေသည်။ အတ္တနောပိ၊ မိမိအားလည်း။ ဝဋ္ဋတိ၊ ၏။ (ထည့်၍ပေးသည်) အနုဂ္ဂဟိတ္တတ္တာ- (ဆဋ္ဌ)။
တေန၊ ထိုကြောင့်။ "အတ္တနာ ခါဒိတုကာမေနာ"တိ၊ ဟူ၍။ အာဟ၊ ၏။
ယေသံ ရုက္ခာနံ သာခါ ရုဟတီိတိ၊ ဟူသည်ကား။ မူလံ၊ အမြစ်ကို။ အနောတာ-ရေတွာ၊ မဆင်းစေမူ၍။ ပဏ္ဏမတ္တနိဂ္ဂမနမတ္တေနပိ၊ အရွက်မျှ ထွက်ခြင်းအတိုင်းအရှည်ဖြင့်လည်း။ ဝဍ္ဎတိ၊ ပွား၏။
တတ္ထ ဝစနေ၊ ထိုစကား၌။ ကပ္ပိယမ္ပိ၊ ကပ္ပိခြင်းကိုလည်း။ အကရောန္တော၊ မပြုမူ၍။ ဆိန္နနာဠိကေရဝေဠု-ဒဏ္ဍာဒယော၊ ဖြတ်အပ်သော အုန်းပင် ဝါးချောင်းအစရှိသည်တို့ကို။ ကော-ပေတုံ၊ ဖျက်ဆီးခြင်းငှာ။ ဝဋ္ဋတိ၊ အပ်၏။
"စင်္ကမိတဋ္ဌာနံ ဒဿေဿာမီ"တိ၊ ဟူ၍။ ဝုတ္တတ္တာ၊ ဆိုအပ်သည်၏အဖြစ်ကြောင့်။ ကေဝလံ၊ သက်သက်။ စင်္ကမနာဓိပ္ပာယေန ဝါ၊ စင်္ကြံသွားလိုသဖြင့်လည်းကောင်း။ မဂ္ဂဂမနာဓိပ္ပာယေန ဝါ၊ ခရီးသွားလိုသဖြင့်လည်းကောင်း။ အက္ကမန္တဿ စ၊ နင်းသောရဟန်းအား လည်းကောင်း။ တိဏာနံ၊ မြက်တို့၏။ ဥပရိ၊ အထက်၌။ နိသီဒနာဓိပ္ပါယေန၊ ထိုင်လိုသဖြင့်။ နိသိန္နဿ နိသီဒန္တဿ စ- (ဆဋ္ဌ) စ၊ ထိုင်သောရဟန်းအားလည်းကောင်း။ ဒေါသော၊ အပြစ်သည်။ နတ္ထိ၊ မရှိ။
သမဏကပ္ပေဟီတိ၊ ဟူသည်ကား။ သမဏာနံ၊ ရဟန်းတို့၏။ ကပ္ပိယ-ဝေါဟာရေဟိ၊ အပ်သော ဝေါဟာရတို့ဖြင့်။ အဗီဇနိဗ္ဗဋ္ဋဗီဇာနိပိ၊ အစေ့မရှိသော သစ်သီး, ထုတ်၍ စားကောင်းသော အစေ့ရှိသော သစ်သီးတို့ကိုလည်း။ ကပ္ပိယဘာဝတော၊ အပ်သည်၏ အဖြစ်ကြောင့်။ "သမဏ-ကပ္ပာနီ"တိ၊ ဟူ၍။ ဝုတ္တာနိ၊ ကုန်၏။
အဗီဇံ နာမ၊ မည်သည်ကား။ တရုဏအမ္ဗဖလာဒီနိ၊ သရက်သီးနု အစရှိသည်တို့တည်း။
ယသ္မိံ၊ အကြင်သစ်သီး၌။ ဗီဇံ၊ မျိုးစေ့ကို။ နိဗ္ဗဋ္ဋေတဗ္ဗံ ဝိယောဇေတဗ္ဗံ၊ ကင်းစေအပ်၏။ ဣတိ၊ ထိုကြောင့်။ ပနသာဒိ၊ ပိန္နဲသီး အစရှိသော။ တံ၊ ထို သစ်သီးသည်။ နိဗ္ဗဋ္ဋဗီဇံ နာမ၊ မည်၏။
"ကပ္ပိယန္တိ ဝတွာဝါ"တိ၊ ကပ္ပိယန္တိဝတွာဝဟူ၍။ ပုဗ္ဗကာလကိရိယာဝသေန၊ ပုဗ္ဗကာလကိရိယာ၏ အစွမ်းအားဖြင့်။ ဝုတ္တေပိ၊ ဆိုသော်လည်း။ ဝစနက္ခ‌တော စ ဝစနက္ခဏေဝ- (ဆဋ္ဌ) ၊ ဆိုဆဲခဏ၌လည်း။ အဂ္ဂိ-သတ္ထာဒိနာ၊ မီး, ဓား အစရှိသည်ဖြင့်။ ဗီဇဂါမေ၊ ဗီဇဂါမ်၌။ ဝဏံ၊ အမာကို။ ကာတဗ္ဗံ ကာတဗ္ဗန္တိ- (ဆဋ္ဌ) ၊ ပြုအပ်၏။ ဝစနတော ပန ပုဗ္ဗေ၊ ရှေး၌။ ကာတုံ၊ ပြုခြင်းငှာ။ န ဝဋ္ဋတိ၊ မအပ်။ တဉ္စ၊ ထို ကပ္ပိခြင်းကိုလည်း။ ဒွိဓာ၊ နှစ်ပိုင်း။ အကတွာ၊ မပြုမူ၍။ ဆေဒနဘေဒနမေဝ၊ ဖြတ်ခြင်း, ခွဲခြင်းမျှကိုသာလျှင်။ ကတွာ၊ ပြု၍။ ဒဿေတဗ္ဗံ၊ ပြအပ်၏။
ကရောန္တေနစ၊ ပြုသောသူသည်လည်း။ (ကာတဗ္ဗံ-၌ စပ်။) ဘိက္ခုနာ၊ သည်။ "ကပ္ပိယံ ကရောဟီ"တိ၊ ဟူ၍။ ယာယ ကာယစိ ဘာသာယ၊ အမှတ်မရှိသော ဘာသာဖြင့်။ ဝုတ္တေယေဝ၊ ဆိုမှသာလျှင်။ ကာတဗ္ဗံ၊ ၏။
ကသ္မာ၊ နည်း။ "ဗီဇဂါမပရိမောစနတ္ထံ ပုန ကပ္ပိယံ ကာရေတဗ္ဗ"န္တိ၊ ဟူ၍။ ကာရာပနဿ၊ ပြုစေခြင်းကို။ ပဌမမေဝ၊ ရှေးဦးကလျှင်။ အဓိကတတ္တာ၊ စီရင်အပ်သည်၏ အဖြစ်ကြောင့်တည်း။
"ကဋာဟေပိ ကာတုံ ဝဋ္ဋတီ"တိ၊ ဟူ၍။ ဝုတ္တတ္တာ၊ ဆိုအပ်သည်၏ အဖြစ်ကြောင့်။ ကဋာဟတော၊ အခွံမှ။ နီဟတာယ၊ ထုတ်အပ်သော။ မိဉ္ဇာယ ဝါ၊ အနှစ်၌လည်းကောင်း။ ဗီဇေ ဝါ၊ အစေ့၌လည်းကောင်း။ ယတ္ထ ကတ္ထစိ၊ အမှတ်မရှိ တစ်ခုခု၌။ ဝိဇ္ဈိတုံ၊ ထိုးခြင်းငှာ။ ဝဋ္ဋတိ ဧဝ၊ အပ်သည်သာလျှင်တည်း။
ဘူတဂါမော၊ ဘူတဂါမ်လည်းကောင်း။ ဘူတဂါမသညိတာ၊ ဘူတဂါမ်ဟုမှတ်သောအဖြစ်လည်းကောင်း။ ဝိကောပနံ ဝါ ဝိကောပါပနံ ဝါ၊ ဖျက်ခြင်း, ဖျက်စေခြင်း လည်းကောင်း။ ဣတိ ဣမာနိ တီဏိ၊ ဤသုံးပါးတို့သည်။ ဧတ္ထ၊ ၌။ အင်္ဂါနိ၊ တို့တည်း။
ဘူတဂါမသိက္ခာပဒဝဏ္ဏနာ၊ သည်။ နိဋ္ဌိတာ၊ ပြီ။

၂။ အညဝါဒကသိက္ခာပဒဝဏ္ဏနာ

၉၄။ ဒုတိယေ၊ ဒုတိယသိက္ခာပုဒ်၌။ အညံ ဝစနန္တိ၊ ဟူသည်ကား။ ဒေါသ-ဝိဘာဝနတ္ထံ၊ အပြစ်ကို ထင်စွာပြုခြင်းငှာ။ ပရေဟိ၊ သူတပါးတို့သည်။ ယံ ဝုတ္တဝစနံ၊ အကြင်ဆိုအပ်သောစကားသည်။ အတ္ထိ၊ ၏။ တံ ဝစနံ၊ ထိုသူတပါးတို့ ဆိုအပ်သော စကားကို။ တဿ၊ ထိုစကားနှင့်။ အနနုစ္ဆဝိကေန၊ မလျော်သော။ အညေန ဝစနေန၊ တပါးသော စကားဖြင့်။ ပဋိစရတိ၊ ဖုံးလွှမ်းတတ်၏။
(၁၃) ၉၈။ အညေနညံ၊ တပါး တပါးဖြင့် တပါးပါးကို။ ပဋိ-စရဏဝသေန၊ ဖုံးလွှမ်းသည်၏အစွမ်းဖြင့်။ ယံ ပဝတ္တဝစနံ၊ အကြင်ဖြစ်သောစကားသည်။ အတ္ထိ၊ ၏။ တဒေဝ၊ ထိုစကားသည်သာလျှင်။ ပုစ္ဆိတံ အတ္ထံ၊ မေးအပ်သောအနက်ကို။ ဌပေတွာ၊ ထား၍။ အညံ၊ တပါးသောစကားကို။ ဝဒတိ ပကာသေတိ၊ ပြတတ်၏။ ဣတိ၊ ထိုကြောင့်။ အညဝါဒကံ၊ မည်၏။ ဣတိ၊ ထိုကြောင့်။ "အညေနညံ ပဋိစရဏဿေတံ နာမ"န္တိ၊ ဟူ၍။ အာဟ၊ ၏။
တုဏှီဘူတဿေတံ နာမန္တိ၊ ဟူသည်ကား။ ဧတံ၊ ဤဝိဟေသကအမည်သည်။ တုဏှီဘာဝဿ၊ ဆိတ်ဆိတ်နေရခြင်း၏။ နာမံ၊ အမည်တည်း။ ဝါ၊ တနည်းကား။ အယမေဝ ပါဌော၊ ဤတုဏှီဘာဝဿပါဌ်သည်လျှင်။ အတ္ထိ၊ ၏။
အညဝါဒကံရောပေတုန္တိ၊ ဟူသည်ကား။ အညဝါဒေ၊ အညဝါဒအဖြစ်သို့။ အာရောပေတုံ၊ တင်ခြင်းငှာ။
ဝိဟေသကန္တိ၊ ဟူသည်ကား။ ဝိဟေသကတ္တံ၊ ဝိဟေသကအဖြစ်သို့။
၉၉။ ပါဠိယံ၊ ၌။ န ဥဂ္ဃာဋေတုကာမောတိ၊ ဟူသည်ကား။ ပဋိစ္ဆာ-ဒေတုကာမော၊ ဖုံးလွှမ်းလိုသည်ဖြစ်၍။
၁၀၀။ "အနာရောပိတေ အညဝါ‌ဒကေ"တိ၊ ဟူ၍။ ဝုတ္တဒုက္ကဋံ၊ ဟောတော်မူအပ်သော ဒုက္ကဋ်သည်။ ပါဠိယံ၊ ၌။ အာဂတအညေနညပဋိစရဏ-ဝသေန၊ "ကော အာပန္နော"စသည်ဖြင့် လာသော စကားချင်းချင်း ဖုံးလွှမ်းသည်၏ အစွမ်းဖြင့်။ ယုဇ္ဇတိ၊ သင့်၏။ အဋ္ဌကထာယံ၊ ၌။ အာဂတ-နယေန၊ လာသော "တိပုမဏ္ဍလံ ဧတံ"-အစရှိသော နည်းဖြင့်။ မုသာ-ဝါဒေန၊ မုသားဆိုသဖြင့်။ အညေနညံ၊ စကားချင်းချင်း။ ပဋိစရန္တဿ၊ ဖုံးလွှမ်းသော ရဟန်းအား။ ပါစိတ္တိယေန၊ နှင့်။ သဒ္ဓိံ၊ တကွ။ ဒုက္ကဋံ၊ သည်။ ဟောတိ၊ ၏။ အာရောပိတေ၊ အညဝါဒကကံသို့ တင်သည်ရှိသော်။ ဣမိ-နာဝ၊ ဤသိက္ခာပုဒ်ဖြင့်သာလျှင်။ ပါစိတ္တိယံ၊ သည်။ ဟောတိ၊ ၏။
ကေစိ ပန၊ တို့သည်ကား။ "မုသာဝါဒပါစိတ္တိယေန၊ နှင့်။ သဒ္ဓိံ၊ တကွ။ ပါစိတ္တိယ-ဒွယံ၊ ပါစိတ်နှစ်ခုအပေါင်းတည်း"။ ဣတိ၊ သို့။ ဝဒန္တိ၊ ကုန်၏။ ဝီမံသိတဗ္ဗံ၊ စုံစမ်းအပ်၏။
အာဒိကမ္မိကဿပိ၊ အာဒိကမ္မိကအားလည်း။ မုသာဝါဒေ၊ မုသားဖြင့် ဖုံးလွှမ်း၍ဆိုရာ၌။ ဣမိနာဝ၊ ဤသိက္ခာပုဒ်ဖြင့်သာလျှင်။ အနာပတ္တိ၊ အာပတ်မသင့်။ ဣတိ၊ သို့။ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ၊ ၏။
ဓမ္မကမ္မေန၊ ဓမ္မကံဖြင့်။ အာရောပိတတာ၊ တင်အပ်သောအဖြစ်လည်းကောင်း။ အာပတ္တိယာ ဝါ၊ အာပတ်ဖြင့်မူလည်းဖြစ်စေ။ ဝတ္ထုနာ ဝါ၊ ဝတ္ထုဖြင့်မူလည်းဖြစ်စေ။ အနုယုဉ္ဇိယမာနတာ၊ မေးစစ်အပ်သောအဖြစ်လည်းကောင်း။ ဆာဒေတုကာ‌မတာယ၊ ဖုံးလွှမ်းလိုသဖြင့်။ အညေ-နညံ ပဋိစရဏံ၊ စကားတပါးဖြင့် စကားတပါးကို ဖုံးလွှမ်းခြင်းလည်းကောင်း။ တုဏှီဘာဝေါ စ၊ ဆိတ်ဆိတ်နေခြင်းလည်းကောင်း။ ဣမာနိ တီဏိ၊ ဤသုံးပါးတို့သည်။ ဧတ္ထ၊ ၌။ အင်္ဂါနိ၊ တို့တည်း။
အညဝါဒကသိက္ခာပဒဝဏ္ဏနာ၊ သည်။ နိဋ္ဌိတာ၊ ပြီ။

**၃၊ ဥဇ္ဈာပနကသိက္ခာပဒဝဏ္ဏနာ**

၁၀၃။ တတိယေ၊ တတိယသိက္ခာပုဒ်၌။ စိန္တာယံ၊ ကြံခြင်းအနက်၌။ ပတိဋ္ဌိတဿ စိန္တာယနတ္ထဿ- (ဆဋ္ဌ) ၊ တည်သော။ ဈေ-ဓာတုဿ၊ ဈေ-ဓာတ်၏။ အနေကတ္ထ-တာယ၊ များသောအနက်ရှိသည်၏ အဖြစ်ဖြင့်။ ဩလောကနတ္ထသမ္ဘဝတော၊ ကြည့်ခြင်းအနက်ရှိသည် ဖြစ်သင့်သောကြောင့်။ "ဩလောကာပေန္တီ"တိ၊ ဟူ၍။ ဝုတ္တံ၊ ၏။
ဆန္ဒာယာတိ၊ ဆန္ဒာယဟူသော ပုဒ်သည်။ လိင်္ဂဝိပလ္လာ-သော၊ လိင်ပြန်သော ပုဒ်တည်း။ ဣတိ၊ ထိုကြောင့်။ "ဆန္ဒေနာ"တိ၊ ဟူ၍။ အာဟ၊ ၏။
၁၀၅။ ဘိက္ခုံ၊ ကို။ လာမကတော၊ အယုတ်အားဖြင့်။ စိန္တာပနတ္ထံ၊ ကြံစေခြင်းငှာ။ အညေသံ၊ တပါးသော ရဟန်းတို့အား။ တံ အဝဏ္ဏကထနံ၊ ထိုရဟန်း၏ ကျေးဇူးမဲ့ကို ဆိုခြင်းသည်။ ဥဇ္ဈာပနံ နာမ၊ မည်၏။
အညေသံ၊ တပါးသောရဟန်းတို့အား။ အဝတွာ၊ ‌မပြောမူ၍။ အညမညံ၊ အချင်းချင်း။ သမုလ္လပနဝသေန၊ ပြောဆိုသည်၏ အစွမ်းဖြင့်။ ဘိက္ခုနော၊ ၏။ ဒေါသပ္ပ-ကာသနံ၊ အပြစ်ကို ထင်စွာပြခြင်းသည်။ ခိယျနံ နာမ၊ မည်၏။ ဣတိ အယံ၊ သည်လျှင်။ ဧတေသံ၊ ထို ဥဇ္ဈာပန, ခိယျနတို့၏။ ဘေဒေါ၊ အထူးတည်း။
အညံ အနုပသမ္ပန္နံ ဥဇ္ဈာပေတီတိ၊ ဟူသည်ကား။ အညေန၊ တပါးသော။ အနုပသမ္ပန္နေန၊ လူသာမဏေကို။ ဘိက္ခုံ၊ ကို။ (ထည့်)။ ဥဇ္ဈာ-ပေတိ၊ ကဲ့ရဲ့စေ၏။
တဿ ဝါ တံ သန္တိကေတိ၊ ဟူသည်ကား။ တဿ အနုပ-သမ္ပန္နဿ၊ ၏။ သန္တိကေ၊ အထံ၌။ သံဃေန၊ သည်။ သမ္မတံ၊ သမုတ်အပ်သော။ တံ ဥပသမ္ပန္နံ၊ ထိုပဉ္စင်းကို။ ခိယျတိ၊ ရှုံ့ချ၏။
ဣဓာပိ၊ ဤသိက္ခာပုဒ်၌လည်း။ မုသာဝါဒေန၊ ဖြင့်။ ဥဇ္ဈာပနာဒီနံ၊ ကဲ့ရဲ့ခြင်းအစရှိသည်တို့၏။ သမ္ဘဝတော၊ ဖြစ်သင့်ခြင်းကြောင့်။ ဒုက္ကဋဋ္ဌာနာနိ စ၊ ဒုက္ကဋ်အရာတို့ကို လည်းကောင်း။ အာဒိကမ္မိကဿ၊ အား။ အနာပတ္တိ စ၊ ကိုလည်းကောင်း။ ဣမိနာ ဧဝ သိက္ခာပဒေန၊ ဤသိက္ခာပုဒ်ဖြင့်သာလျှင်။ (၁၄) ဝုတ္တာ ဝုတ္တာတိ ဝေဒိတဗ္ဗံ- (ဆဋ္ဌ) ၊ ၏။ ကသ္မာ၊ နည်း။ သဗ္ဗတ္ထ၊ ခပ်သိမ်းသောအရာတိို့၌။ မုသာဝါဒ-ပါစိတ္တိယဿ၊ ၏။ အနိဝတ္တိတော၊ မနစ်ခြင်းကြောင့်တည်း။
ဓမ္မကမ္မေန၊ ဓမ္မကံဖြင့်။ သမ္မတတာ၊ သမုတ်အပ်သောအဖြစ်လည်းကောင်း။ ဥပသမ္ပန္န-တာ၊ ပဉ္စင်း၏ အဖြစ်လည်းကောင်း။ အဂတိဂမနာဘာဝေါ၊ အဂတိသို့မလိုက်သောအဖြစ်လည်းကောင်း။ တဿ၊ ထိုရဟန်း၏။ အဝဏ္ဏကာမတာ၊ အကျိုးမဲ့ကို အလိုရှိသော အဖြစ်လည်းကောင်း။ ယဿ၊ အကြင်သူ၏။ သန္တိကေ၊ အထံ၌။ ဝဒတိ၊ ဆို၏။
တဿ၊ ထိုသူ၏။ ဥပသမ္ပန္နတာ၊ ပဉ္စင်း၏အဖြစ် လည်းကောင်း။ ဥဇ္ဈာပနံ ခိယျနံ ဝါ၊ ကဲ့ရဲ့,ရှုတ်ချခြင်း လည်းကောင်း။ ဣတိ ဣမာနိ ဆ၊ ဤခြောက်ပါးတို့သည်။ ဧတ္ထ၊ ၌။ အင်္ဂါနိ၊ တို့တည်း။
ဥဇ္ဈာပနကသိက္ခာပဒဝဏ္ဏနာ၊ သည်။ နိဋ္ဌိတာ၊ ပြီ။

၄။ ပဌမသေနာသနသိက္ခာပဒဝဏ္ဏနာ

၁၁၀။ စတုတ္ထေ၊ စတုတ္ထသိက္ခာပုဒ်၌။ အပညာ‌တေတိ၊ ဟူသည်ကား။ အပ္ပသိဒ္ဓေ၊ မိုးလဟု မထင်ရှားသော။
အဋ္ဌ မာသေ၊ ရှစ်လတို့ပတ်လုံး။ မဏ္ဍပါဒီသု၊ မဏ္ဍပ်အစရှိသည်တို့၌။ ဌပနသင်္ခါတံ၊ ထားခြင်းဟုဆိုအပ်သော။ ဣမံ အတ္ထဝိသေသံ၊ ဤအနက်အထူးကို။ ဂဟေတွာ၊ ယူ၍။ ဘဂဝတာ၊ မြတ်စွာဘုရားသည်။ ပဌမမေဝ၊ ရှေးဦးကလျှင်။ ဣမံ ပန သိက္ခာပဒံ၊ ကို။ ပညတ္တံ၊ ပညတ်တော်မူအပ်၏။ ဣတိ အဓိပ္ပာယံ၊ ဤသို့သော အဓိပ္ပာယ်ကို။ အနုပညတ္တိသဒိသေန၊ အနုပညတ်နှင့်တူသော။ "အနုဇာနာမိ ဘိ‌က္ခဝေ အဋ္ဌမာသေ" တိအာဒိ ဝစနေန၊ အစရှိသောစကားဖြင့်။ ပကာသေတွာ၊ ပြပြီးဖြစ်၍။ ဝိသုံ၊ အသီး။ အနုပညတ္တိ၊ အနုပညတ်ကို။ န ဝုတ္တာ၊ မဟောအပ်။
ပရိဝါရေ ပန၊ ပရိဝါ၌ကား။ ဧတံ အနုဇာနနဝစနံ၊ ဤခွင့်ပြုသောစကားသည်။ အနုပညတ္တိဋ္ဌာနံ၊ အနုပညတ်အရာ၌ တည်၏။ ဣတိ၊ ထိုကြောင့်။ "ဧ‌ကာ အနုပညတ္တီ" တိ၊ ဟူ၍။ ဝုတ္တံ၊ ၏။
နဝဝါယိမောတိ၊ ဟူသည်ကား။ အဓုနာ၊ ယခု။ သုတ္တေန၊ ချည်ဖြင့်။ ဝီတကစ္ဆေန၊ ရက်အပ်သော ကပ်ကျစ်ဖြင့်။ ပလိဝေဌိတမဉ္စော၊ ရစ်အပ်သော ညောင်စောင်းတည်း။
ဩနဒ္ဓေါတိ၊ ဟူသည်ကား။ ကပ္ပိယစမ္မေန၊ အပ်သောသားရေဖြင့်။ ဩနဒ္ဓေါ၊ မြှေးယှက်အပ်သော ညောင်စောင်းတည်း။
ဟိ၊ သင့်စွ။ ‌တေ၊ ထို နဝ ဝါယိမ, ဩနဒ္ဓ ညောင်စောင်းတို့သည်။ ဝဿေန၊ မိုးဖြင့်။ သီဃံ၊ လျင်စွာ။ န နဿန္တိ၊ မပျက်စီးကုန်။
"ဥက္ကဋ္ဌအဗ္ဘောကာသိ-ကော" တိ ဣဒံ၊ ဟူသော စကားသည်။ တဿ၊ ထိုရဟန်း၏။ သုခ-ပဋိပတ္တိဒဿနမတ္တံ၊ ချမ်းသာသော အကျင့်ကို ပြကြောင်းမျှသာတည်း။ ဥက္ကဋ္ဌဿာပိ၊ ဥက္ကဌ် ဆောက်တည်သော ရဟန်းအားလည်း။ စီဝရကုဋိ၊ သင်္ကန်းကုဋိသည်။ ဝဋ္ဋတေဝ၊ အပ်သည်သာလျှင်တည်း။
"ကာယာနုဂတိ-ကတ္တာ"တိ၊ ဟူသောပါဌ်ဖြင့်။ ဘိက္ခုနော၊ ၏။ တတ္ထေဝ၊ ထိုသင်္ကန်း-ကုဋိ၌သာလျှင်။ နိသီဒနဘာဝံ၊ နေသောအဖြစ်ကို။ ဒီပေတိ၊ သိစေ၏။ တေန စ၊ ထိုကာယာနုဂတိကတ္တာ-ဟူသော ပါဌ်ဖြင့်လည်း။ ဝဿဘယေန၊ မိုးမှကြောက်သောကြောင့်။ သယံ၊ မိမိသည်။ အညတ္ထ၊ အရပ်တပါးသို့။ ဂစ္ဆန္တဿ၊ သွားသောရဟန်းအား။ အာပတ္တိ၊ တည်း။ ဣတိ၊ သို့။ ဒဿေတိ၊ ၏။
အဗ္ဘောကာသိကာနံ၊ အဗ္ဘောကာသိက် ဆောက်တည်သော ရဟန်းတို့အား။ တေမနတ္ထာယ၊ စွတ်စိုစိမ့်သောငှာ။ နိယမေတွာ၊ မှတ်၍။ ဒါယ-ကေဟိ၊ ဒါယကာတို့သည်။ ဒိန္နမ္ပိ၊ လှူအပ်သော ညောင်စောင်းကိုလည်း။ အတ္တာနံ၊ မိမိကိုယ်ကို။ ရက္ခန္တေန၊ စောင့်သဖြင့်။ ရက္ခိတဗ္ဗမေဝ၊ စောင့်အပ်သလျှင်ကတည်း။
"ဝလာဟကာနံ အနုဋ္ဌိတဘာဝံ သလ္လက္ခေတွာ"တိ ဣမိနာ၊ ဟူသောပါဌ်ဖြင့်။ ဂိမှာနေပိ၊ နွေကာလ၌လည်း။ မေဃေ၊ မိုးသည်။ ဥဋ္ဌိတေ၊ တက်သည်ရှိသော်။ အဗ္ဘောကာသေ၊ လွင်တီးခေါင်၌။ နိက္ခိပိတုံ၊ ထားခြင်းငှာ။ န ဝဋ္ဋတိ၊ မအပ်။ ဣတိ၊ သို့။ ဒီပေတိ၊ သိစေ၏။
တတြ တတြာတိ၊ ဟူသည်ကား။ စေတိယင်္ဂဏာဒိကေ၊ စေတီပြင် အစရှိသော။ တသ္မိံ တသ္မိံ အဗ္ဘောကာသေ၊ ထိုထို လွင်တီးခေါင်၌။ နိယမေတွာ၊ မှတ်၍။ နိက္ခိတ္တာ၊ ထားအပ်၏။
"မဇ္ဈတော ပဋ္ဌာယ ပါဒဋ္ဌာနာဘိမုခါ"တိ၊ ဟူသော စကားကို။ ယတ္ထ၊ အကြင်အရပ်၌။ သမန္တတော၊ ထက်ဝန်းကျင်မှ။ သမ္မဇ္ဇိတွာ၊ တံမြက်လှည်း၍။ အင်္ဂဏမဇ္ဈေ၊ တလင်းလယ်၌။ သဗ္ဗဒါ၊ အခါခပ်သိမ်း။ ကစဝရဿ၊ အမှိုက်ကို။ သင်္ကဍ္ဎနေန၊ ရုံးစုသဖြင့်။ မဇ္ဈေ၊ အလယ်၌။ ဝါလိကာ၊ သဲကို။ သဉ္စိတာ၊ စုပုံအပ်သည်။ ဟောတိ၊ ၏။
တတ္ထ၊ ထိုအရပ်၌။ ကတ္တဗ္ဗဝိဓိဒဿနတ္ထံ၊ ပြုအပ်သော အစီအရင်ကို ပြခြင်းငှာ။ ဝုတ္တံ၊ ၏။
ဥစ္စဝတ္ထုပါဒဋ္ဌာနာဘိမုခံ ဝါ၊ မြင့်သော မြေခုံခြေသို့ရှေးရှုလည်းကောင်း။ ဘိတ္တိပါဒါဘိမုခံ ဝါ ဆဋ္ဌ-၌ မပါ။။ နံရံခြေသို့ရှေးရှုလည်းကောင်း။ ဝါလိကာ၊ သဲကို။ ဟရိတဗ္ဗာ၊ ဆောင်အပ်၏။ ဣတိ၊ ဤသို့သိအပ်၏။
ယတ္ထ ဝါ ပန၊ အကြင်အရပ်၌ကား။ ကောဏေသု၊ အထောင့်တို့၌။ ဝါလိကာ၊ သဲကို။ သဉ္စိတာ၊ စုပုံအပ်၏။ တတ္ထ၊ ထိုအရပ်၌။ တတော ပဋ္ဌာယ၊ ထိုသဲစုပုံရာ အရပ်မှ။ ပရဒိသာဘိမုခါ၊ တပါးသော အရပ်သို့ရှေးရှု။ ဟရိ-တဗ္ဗာ၊ ဆောင်အပ်၏။ ဣတိ၊ သို့။ ကေစိ၊ တို့သည်။ အတ္ထံ၊ အနက်ကို။ ဝဒန္တိ၊ ကုန်၏။
ကေစိ ပန၊ တို့သည်ကား။ (၁၅) "သမ္မဋ္ဌဋ္ဌာနဿ၊ တံမြက်လှည်းပြီးသောအရပ်၏။ ပဒဝဠဉ္ဇေန၊ ခြေရာဖြင့်။ အဝိကောပနတ္ထာယ၊ မပျက်စီးခြင်းငှာ။ သယံ၊ မိမိသည်။ အသမ္မဋ္ဌဋ္ဌာနေ၊ မလှည်း‌သော အရပ်၌။ ဌတွာ၊ တည်၍။ အတ္တနော၊ ၏။ ပါဒါဘိမုခံ၊ ခြေသို့ ရှေးရှု။ ဝါလိ-ကာ၊ သဲကို။ ဟရိတဗ္ဗာတိ၊ ဆောင်အပ်၏ ဟူ၍။ ဝုတ္တံ၊ ၏"။ ဣတိ၊ သို့။ ဝဒန္တိ၊ ကုန်၏။ တတ္ထ၊ ထိုကေစိဆရာတို့ဝါဒ၌။ "မဇ္ဈတော ပဋ္ဌာယာ"တိ ဝစနဿ၊ မဇ္ဈတော ပဋ္ဌာယ-ဟူသော စကား၏။ ပယောဇနံ၊ အကျိုးသည်။ န ဒိဿတိ၊ မထင်။
၁၁၁။ ဝင်္ကပါဒတာမတ္တေန၊ အခြေကောက်သည်၏ အဖြစ်မျှဖြင့်။ ကုဠီရပါဒကဿ၊ ကုဠီရပါဒက ညောင်စောင်း၏။ သေသေဟိ၊ ကြွင်းသောညောင်စောင်းတို့မှ။ ဝိသေသော၊ အထူးတည်း။ အဋနီသု၊ အပေါင်တို့၌။ ပါဒပ္ပဝေ-သနဝိသေသေန၊ ခြေကိုသွင်းသောအထူးဖြင့်။ န အာဟ၊ မဆို။ ဣတိ၊ သို့။ ဒဿေတုံ၊ ငှာ။ "ယော ဝါ ပန ကောစီ"တိအာဒိ၊ ကို။ ဝုတ္တံ၊ ၏။
တဿာတိ၊ ဟူသည်ကား။ ဥပသမ္ပန္နဿေဝ၊ ပဉ္စင်း၏သာလျှင်။
"နိသီဒိတွာ။ ပ။ ပါစိတ္တိယ"န္တိ ဧတ္ထ၊ ဟူသောဝါကျ၌။ မေဃုဋ္ဌာနာဘာဝံ၊ မိုးမတက်ခြင်းကို။ ဉတွာ၊ သိ၍။ "ပစ္ဆာ၊ နောက်မှ။ အာဂန္တွာ၊ လာလတ်၍။ ဥဒ္ဓရိဿာမိ၊ သိုမှီးအံ့"။ ဣတိ အာဘောဂေန၊ ဤသို့သောနှလုံးသွင်းခြင်းဖြင့်။ ဂစ္ဆန္တဿ၊ သွားသော မထေရ်အား။ အနာပတ္တိ၊ အာပတ်မသင့်။ တေန၊ ထိုရဟန်းသည်။ ပုန၊ တဖန်။ အာဂန္တဗ္ဗမေဝ၊ လာအပ်သလျှင်ကတည်း။
ကပ္ပံ လဘိတွာတိ၊ ဟူသည်ကား။ "ဂစ္ဆ၊ သွားလေလော့။ ဣဓ၊ ဤအရပ်၌။ မာ တိဋ္ဌ၊ မတည်လင့်"။ ဣတိ၊ သို့။ ဝုတ္တဝစနံ၊ ဆိုအပ်သောစကားကို။ လဘိတွာ၊ ရ၍။
အာဝါသိကာနံ ယေဝ ပလိဗောဓောတိ၊ ဟူသည်ကား။ အာဂန္တုကေသု၊ အာဂန္တု ရဟန်းတို့သည်။ ကိဉ္စိ၊ တစုံတခွန်းကို။ အဝတွာ၊ မဆိုမူ၍။ နိသီဒိတွာ၊ ထိုင်၍။ "အာဝါသိကာ ဧဝ၊ ကျောင်းနေရဟန်းတို့သည်သာလျှင်။ ဥဒ္ဓရိဿန္တီ"တိ၊ သိုမှီးကုန်လတ္တံ့ဟူ၍။ ဂတေသုပိ၊ သွားကုန်သော်လည်း။ အာဝါသိကာနမေဝ၊ တို့သည်သာလျှင်။ ပလိဗောဓော၊ ကြောင့်ကြခြင်းတည်း။
မဟာပစ္စရိဝါဒေ ပန၊ မဟာပစ္စရိက်ဝါဒ၌ကား။ "ဣဒံ၊ ဤနေရာသည်။ အမှာကံ၊ ငါတို့အား‌ရောက်၏"။ ဣတိ၊ သို့။ အဝတွာပိ၊ မဆိုသော်လည်း။ နိသိန္နာနမေဝ၊ ထိုင်သော အာဂန္တုတို့၏သာလျှင်။ ဘာရော၊ ဝန်တည်း။ ဣတိ အဓိပ္ပါယော၊ ဤသို့သောအဓိပ္ပါယ်သည်။ ဟောတိ၊ ၏။
"သန္ထရိတွာ ဝါ သန္ထရာပေတွာ ဝါ"တိ၊ ဟူ၍။ ဝုတ္တတ္တာ၊ ဟောအပ်သည်၏အဖြစ်ကြောင့်။ အနာဏတ္တိယာ ပညာပိတတ္တာတိ ....ပညာပိတတ္တာပိ (ဆဋ္ဌ) ၊ ဟူ၍။ ဒုက္ကဋေ၊ ၌။ ကာရဏံ၊ အကြောင်းကို။ ဝုတ္တံ၊ ၏။
ဥဿာရကောတိ၊ ဟူသည်ကား။ သရဘာဏကော၊ သာယာသော အသံဖြင့် ရွတ်အံတတ်သော ရဟန်းတည်း။
ဟိ၊ သင့်စွ။ သော၊ ထိုရွတ်အံတတ်သောရဟန်းကို။ ဥဒ္ဓံ ဥဒ္ဓံ၊ အထက်အထက်၌။ ပါဠိပါဌံ၊ ပါဠိပါဌ်သားကို။ သာရေတိ ပဝတ္တေတိ၊ ဖြစ်စေတတ်၏။ ဣတိ၊ ထို‌ကြောင့်။ ဥဿာရကောတိ၊ ဟူ၍။ ဝုစ္စတိ၊ ၏။
၁၁၂။ ဝဏ္ဏာနုရက္ခဏတ္ထံ ကတာတိ၊ ဟူသည်ကား။ ပဋခဏ္ဍာဒီဟိ၊ ပုဆိုးပိုင်းစသည်တို့ဖြင့်။ သိဗ္ဗိတွာ၊ ချုပ်၍။ ကတာ၊ ပြုအပ်၏။
ဘူမိယံ အတ္ထရိတဗ္ဗာတိ၊ ဟူသည်ကား။ စိမိလိကာယ၊ ပုဆိုးကြမ်းအခင်းသည်။ သတိ၊ ရှိသော်။ တဿာ၊ ထိုပုဆိုးကြမ်းအခင်း၏။ ဥပရိ၊ အထက်၌။ စိမိလိကာယ၊ သည်။ အသတိ၊ မရှိသော်။ သုဒ္ဓဘူမိယံ၊ သက်သက်သော ‌မြေ၌။ အတ္ထရိ-တဗ္ဗာ၊ ခင်းအပ်သော အခင်းတည်း။
"သီဟစမ္မာဒီနံ ပရိဟရဏေယေဝ ပဋိက္ခေပေါ"တိဣမိနာ၊ ဟူသောပါဌ်ဖြင့်။ မဉ္စပီဌာဒီသု၊ ညောင်စောင်းအင်းပျဉ်အစရှိသည်တို့၌။ အတ္ထရိတွာ၊ ခင်း၍။ ပုန၊ တဖန်။ သံဟရိတွာ၊ လိပ်၍။ ဌပနာဒိဝသေန၊ ထားခြင်းအစရှိသည်တို့၏ အစွမ်းအားဖြင့်။ အတ္တနော၊ ၏။ အတ္ထာယ၊ အကျိုးငှာ။ ပရိဟရဏမေဝ၊ ဆောင်ခြင်းသည်သာလျှင်။ န ဝဋ္ဋတိ၊ မအပ်။ ဘူမတ္ထရဏာဒိဝသေန၊ မြေအခင်းအစရှိသည်တို့၏ အစွမ်းအားဖြင့်။ ပရိဘောဂေါ ပန၊ သုံးဆောင်ခြင်းသည်ကား။ အတ္တနော ပရိဟရဏံ၊ မိမိသုံးဆောင်သည်။ န ‌ဟောတိ၊ မဖြစ်။ ဣတိ၊ သို့။ ဒဿေတိ၊ ၏။
ဟိ၊ သင့်စွ။ ခန္ဓကေ၊ ဓမ္မက္ခန္ဓက၌။ "အန္တောပိ မဉ္စေ ပညတ္တာနိ ဟောန္တိ၊ ဗဟိပိ မဉ္စေ ပညတ္တာနိ ဟောန္တီ"တိ၊ ဟူ၍။ ဧဝံ၊ ဤသို့။ အတ္တနော အတ္တနော၊ ၏။ အတ္ထာယ၊ အလို့ငှာ။ မဉ္စာဒီသု၊ ညောင်စောင်းအစရှိသည်တို့၌။ ပညပေတွာ၊ ခင်း၌။ ပရိဟရဏ-ဝတ္ထုသ္မိံ၊ ဆောင်သောဝတ္ထု၌။-
"န ဘိက္ခဝေ မဟာစမ္မာနိ ဓာရေတဗ္ဗာနိ သီဟစမ္မံ ဗျဂ္ဃစမ္မံ ဒီပိစမ္မံ၊ ယော ဓာရေယျ၊ အာပတ္တိ ဒုက္ကဋဿာ"တိ၊ ဟူ၍။
(၁၆) ပဋိက္ခေပေါ၊ ပယ်ခြင်းကို။ က‌တော၊ ပြုအပ်၏။
တသ္မာ၊ ထိုကြောင့်။ ဝုတ္တနယေနေဝ၊ ဆိုအပ်ပြီးသောနည်းဖြင့်သာလျှင်။ ဧတ္ထ၊ ဤပါဌ်၌။ အဓိပ္ပာယော၊ ကို။ ဒဋ္ဌဗ္ဗော၊ ၏။
ဒါရုမယပီဌန္တိ၊ ဟူသည်ကား။ ဖလကမယ-ပီဌမေဝ၊ ပျဉ်ဖြင့် ပြီးသော အင်းပျဉ်ပင်တည်း။
ပါဒကထလိကန္တိ၊ ဟူသည်ကား။ ယသ္မိံ၊ အကြင် သစ်ပျဉ်အစရှိသည်၌။ အဓောတပါဒံ၊ မဆေးသောခြေကို။ ဃံသန္တာ၊ ပွတ်ကုန်လျက်။ ဓောဝန္တိ၊ ဆေးကုန်၏။ တံ ဒါရုဖလ-ကာဒိ၊ ထို သစ်ပျဉ်အစရှိသည်တည်း။
၁၁၃။ "အာဂန္တွာ ဥဒ္ဓရိဿာမီတိ ဂစ္ဆတိီ"တိ၊ ဟူ၍။ ဝုတ္တတ္တာ၊ ဆိုအပ်သည်၏အဖြစ်ကြောင့်။ အနောတာပေန္တဿပိ၊ နေလှန်းသည် မဟုတ်သော်လည်း။ အညေနာပိကာရဏေန၊ တပါးသော အကြောင်းဖြင့်လည်း။ သန္ထရိတွာ၊ ခင်း၍။ (ထည့်)။ အာဂမနေ၊ လာခြင်း၌။ သာပေက္ခဿ၊ ငဲ့ခြင်းရှိသောရဟန်းအား။ အနာပတ္တိ ဧဝ၊ အာပတ်မသင့်သလျှင်ကတည်း။
တေနေဝ၊ ထိုကြောင့်သာလျှင်။ မာတိကာဋ္ဌကထာယံ၊ မာတိကာအဋ္ဌကထာ၌။ (ဝုတ္တာနိ-၌ စပ်)။ "မဉ္စာဒီနံ၊ ညောင်စောင်းအစရှိသည်တို့၏။ သံဃိက-တာ၊ သံဃိကအဖြစ်လည်းကောင်း။ ဝုတ္တလက္ခဏေ၊ ဆိုအပ်ပြီးသော လက္ခဏာရှိသော။ ဒေသေ၊ အရပ်၌။ သန္ထရဏံ ဝါ သန္ထရာပနံ ဝါ၊ ခင်းခြင်း, ခင်းစေခြင်း လည်းကောင်း။ အပလိဗုဒ္ဓတာ၊ တစုံတယောက် မတားမမြစ်ခြင်းလည်းကောင်း။ လေဍ္ဍုပါတာတိက္ကမော၊ ခဲတကျကို လွန်ခြင်းလည်းကောင်း"။ ဣတိ ဧဝံ၊ ဤသို့။ ဧတ္ထ၊ ဤသိက္ခာပုဒ်၌။ နိရပေက္ခတာယ၊ မငဲ့သောအဖြစ်နှင့်။ သဒ္ဓိံ၊ တကွ။ ဆ အင်္ဂါနိ၊ ခြောက်ပါးသော အင်္ဂါတို့ကို။ ဝုတ္တာနိ၊ ကုန်၏။
ပဌမသေနာသနသိက္ခာပဒဝဏ္ဏနာ၊ သည်။ နိဋ္ဌိတာ၊ ပြီ။

၅။ ဒုတိယသေနာသနသိက္ခာပဒဝဏ္ဏနာ

၁၁၆။ ပဉ္စမေ၊ ပဉ္စမသိက္ခာပုဒ်၌။ ပါဝါရော ကောဇဝေါတိ၊ ဟူသည်ကား။ ပစ္စတ္ထရဏတ္ထာယေဝ၊ အခင်းအလို့ငှာသာလျှင်။ ဌပိတာ၊ တားအပ်ကုန်သော။ ဥဂ္ဂတလောမာ၊ တက်သောအမွေးရှိကုန်သော။ အတ္ထရဏဝိသေသာ၊ အခင်းအထူးတို့တည်း။
ဧတ္တကမေဝ ဝုတ္တန္တိ၊ ဟူသည်ကား။ အဋ္ဌကထာသု၊ တို့၌။ ဝုတ္တံ၊ ၏။
သေနာသနတောတိ၊ ဟူသည်ကား။ သဗ္ဗပစ္ဆိမသေနာသနတော၊ အားလုံးထက် အစွန်းဆုံးကျောင်းမူ။
၁၁၇။ ကုရုန္ဒဋ္ဌကထာယံ၊ ကုရုန္ဒဋ္ဌကထာ၌။ ဝုတ္တမေဝတ္ထံ၊ ဆိုအပ်သောအနက်ကိုသာလျှင်။ သဝိသေသံ၊ အထူးရှိသည်ကို။ ကတွာ၊ ပြု၍။ ဒဿေ-တုံ၊ ပြခြင်းငှာ။ "ကိဉ္စာပိ ဝုတ္တော"တိအာဒိ၊ အစရှိသောစကားကို။ အာရဒ္ဓံ၊ အားထုတ်အပ်၏။
"ဝတ္တဗ္ဗံ နတ္ထီ"တိ၊ ဟူသောစကားကို။ ရုက္ခမူလဿ၊ သစ်ပင်ရင်း၏။ ပါကဋတ္တာ၊ ထင်ရှားသည်၏အဖြစ်ကြောင့်။ ဝုတ္တံ၊ ၏။
ပလုဇ္ဇတီ-တိ၊ ဟူသည်ကား။ ဝိနဿတိ၊ ပျက်၏။
၁၁၈။ ယေန၊ အကြင် သားရေအစရှိသည်ဖြင့်။ မဉ္စံ ဝါ၊ ညောင်စောင်းကိုလည်းကောင်း။ ပီဌံ ဝါ၊ အင်းပျဉ်ကိုလည်းကောင်း။ ဝီနန္တိ၊ ချုပ်ကုန်၏။ ဝါ၊ လွှမ်းကုန်၏။ တံ၊ ထိုလွှမ်းသော သားရေအစရှိသည်သည်။ မဉ္စပီဌက-ဝါနံ၊ မည်၏။
သီလုစ္စယလေဏန္တိ၊ ဟူသည်ကား။ ပဗ္ဗတဂုဟာ၊ တောင်ခေါင်းတည်း။
"အာပုစ္ဆနံ ပန ဝတ္တ"န္တိ ဣမိနာ၊ ဟူသောပါဌ်ဖြင့်။ အာ-ပတ္တိ၊ သည်။ နတ္ထိ၊ မရှိ။ ဣတိ၊ သို့။ ဒဿေတိ၊ ပြ၏။
ဝုတ္တလက္ခဏ-သေယျာ၊ ဆိုအပ်ပြီးသော လက္ခဏာရှိသော အခင်းလည်းကောင်း။ တဿာ၊ ထို အခင်း၏။ သံဃိကတာ၊ သံဃိကအဖြစ် လည်းကောင်း။ ဝုတ္တလက္ခဏေ၊ ဆိုအပ်ပြီးသော လက္ခဏာရှိသော။ ဝိဟာရေ၊ ကျောင်း၌။ သန္ထရဏံ ဝါ သန္ထရာပနံ ဝါ၊ ခင်းခြင်း, ခင်းစေခြင်း လည်းကောင်း။ အပလိဗုဒ္ဓတာ၊ တားမြစ်ခြင်း၏ မရှိသော အဖြစ်လည်းကောင်း။ အာပဒါယ၊ ‌ဘေးရန်၏။ အဘာဝေါ၊ မရှိခြင်းလည်းကောင်း။ အနပေက္ခဿ၊ မငဲ့ကွက်သောရဟန်း၏။ ဒိသာပက္ကမနံ၊ အရပ်တပါးသို့ဖဲခြင်းလည်းကောင်း။ ဥပစာရသီမာတိက္ကမော၊ ဥပစာရသိမ်ကို လွန်ခြင်းလည်းကောင်း။ ဣတိ ဣမာနိ သတ္တ၊ ဤခုနစ်ပါးတို့သည်။ ဧတ္ထ၊ ၌။ အင်္ဂါနိ၊ တို့တည်း။
ဒုတိယသေနာသနသိက္ခာပဒဝဏ္ဏနာ၊ သည်။ နိဋ္ဌိတာ၊ ပြီ။

**၆၊ အနုပခဇ္ဇသိက္ခာပဒဝဏ္ဏနာ**

(၁၇) ၁၁၉။ ဆဋ္ဌေ၊ ဆဋ္ဌသိက္ခာပုဒ်၌။ အနုပဝိသိတွာတိ၊ ဟူသည်ကား။ သမီပံ၊ အနီးသို့။ ပဝိသိတွာ၊ ဝင်၍။
၁၂၂။ ဥပစာရံ ဌပေတွာတိ၊ ဟူသည်ကား။ ဒိယဍ္ဎဝတ္ထူပစာရံ၊ တထောင့်ထွာ ဥပစာကို။ ဌပေတွာ၊ ထား၍။
သံဃိကဝိဟာရတာ၊ သံဃိကကျောင်းအဖြစ်လည်းကောင်း။ အနုဋ္ဌာပနီယဘာဝဇာနနံ၊ မထစေအပ်သောအဖြစ်ကို သိခြင်းလည်းကောင်း။ သမ္ဗာဓေတုကာမတာ၊ ကျဉ်းမြောင်းစေလိုသော အဖြစ်လည်းကောင်း။ ဥပစာရေ၊ ဥပစာအတွင်း၌။ နိသီဒနံ ဝါ နိပဇ္ဇနံ ဝါ၊ ထိုင်ခြင်း, အိပ်ခြင်းလည်းကောင်း။ ဣတိ ဣမာနိ စတ္တာရိ၊ ဤလေးပါးတို့သည်။ ဧတ္ထ၊ ၌။ အင်္ဂါနိ၊ တို့တည်း။
အနုပခဇ္ဇသိက္ခာပဒဝဏ္ဏနာ၊ သည်။ နိဋ္ဌိတာ၊ ပြီ။

**၇၊ နိက္ကဍ္ဎနသိက္ခာပဒဝဏ္ဏနာ**

၁၂၆။ သတ္တမေ၊ သတ္တမသိက္ခာပုဒ်၌။ ကောဋ္ဌကာနီတိ၊ ဟူသည်ကား။ ဒွါရကောဋ္ဌကာနိ၊ တံခါးမုခ်တို့တည်း။
၁၂၈။ "သကလသံဃာရာမတော နိက္ကဍ္ဎိတုံ န ဝဋ္ဋတီ"တိ ဣဒံ၊ ဟူသောစကားကို။ အနနုရူပတော၊ မလျော်ခြင်းကြောင့်။ ဝုတ္တံ၊ ၏။
ဟိ၊ သင့်စွ။ ပါပဂရဟိတာယ၊ မကောင်းမှုကို ကဲ့ရဲ့လေ့ရှိသဖြင့်။ အကုပိတစိတ္တေန၊ အမျက်မထွက်သောစိတ်ဖြင့်။ နိက္ကဍ္ဎန္တဿ နိက္ကဍ္ဎာပေန္တံဿံ- (ဆဋ္ဌ) ၊ ကျောင်းထုတ်သောရဟန်းအား။ ဣမိနာ သိက္ခာပဒေန၊ ဖြင့်။ အာပတ္တိ၊ သည်။ နတ္ထိ၊ မရှိ။ ကသ္မာ၊ နည်း။ "ကုပိ‌တော အနတ္တမနော"တိ၊ ဟူ၍။ ဝုတ္တတ္တာ၊ ဟောအပ်သည်၏ အဖြစ်ကြောင့်တည်း။
အညာပေက္ခာ၊ အကြောင်းတပါးကို ငဲ့သော။ အာပတ္ထိ၊ သည်။ န ဒိဿတိ၊ မထင်။
ပါဠိယံ၊ ၌။ "အလဇ္ဇိံ နိက္ကဍ္ဎတီ"တိအာဒီသု၊ အစရှိသည်တို့၌။ စိတ္တဿ၊ ၏။ လဟုပရဝတ္တိတာယ၊ လျင်သောအပြန်ရှိသည်၏အဖြစ်ဖြင့်။ အန္တရန္တရာ၊ အကြားအကြား၌။ ကောပေ၊ အမျက်သည်။ ဥပ္ပ‌န္နေပိ၊ ဖြစ်သော်လည်း။ အလဇ္ဇိတာဒိပစ္စယေ နေဝ၊ အလဇ္ဇီ၏အဖြစ် အစရှိသော‌အကြောင်းဖြင့်သာလျှင်။ နိက္ကဍ္ဎနဿ၊ ကျောင်းထုတ်ခြင်းကို။ အာရဒ္ဓတ္တာ၊ အားထုတ်အပ်သည်၏ အဖြစ်ကြောင့်။ အနာပတ္တိ၊ အာပတ်မသင့်။
သံဃိကဝိဟာရော၊ သံဃိကကျောင်းလည်းကောင်း။ ဥပသမ္ပန္နဿ၊ ပဉ္စင်း၏။ ဘဏ္ဍနကာရက-ဘာဝါဒိဝိနိမုတ္တတာ၊ ငြင်းခုံခြင်းကို ပြုတတ်သည်၏အဖြစ် အစရှိသည်မှ လွတ်သောအဖြစ် လည်ကောင်း။ ကောပေန၊ အမျက်ဖြင့်။ နိက္ကဍ္ဎနံ ဝါ နိက္ကဍ္ဎာပနံ ဝါ၊ ကျောင်းထုတ်ခြင်း,ကျောင်းထုတ်စေခြင်း လည်းကောင်း။ ဣတိ ဣမာနိ တီဏိ၊ ဤသုံးပါးတို့သည်။ ဧတ္ထ၊ ၌။ အင်္ဂါနိ၊ တို့တည်း။
နိက္ကဍ္ဎနသိက္ခာပဒဝဏ္ဏနာ၊ သည်။ နိဋ္ဌိတာ၊ ပြီ။

**၈၊ ဝေဟာသကုဋိသိက္ခာပဒဝဏ္ဏနာ**

၁၂၉။ အဋ္ဌမံ၊ အဋ္ဌမသိက္ခာပုဒ်သည်။ ဥတ္တာနမေဝ၊ ပေါ်သလျှင်ကတည်း။
သံဃိကော ဝိဟာရော၊ သံဃိက ကျောင်းလည်းကောင်း။ အသီသ-ဃဋ္ဋဝေဟာသကုဋိ၊ ဦးခေါင်း မထိအောင်မြင့်သော ဟင်းလင်းအပြင်ရှိသောကုဋိလည်းကောင်း။ ဟေဋ္ဌာပရိ‌ဘောဂတာ၊ အောက်၌ သုံးဆောင်ကောင်းသော အဖြစ်လည်းကောင်း။ အပဋာဏိဒိန္နေ၊ စို့မနှက်အပ်သော။ အာဟစ္စ-ပါဒကေ၊ အပေါင်၌ အခြေစွပ်သော ညောင်စောင်း၌။ နိသီဒနံ ဝါ နိပဇ္ဇနံ ဝါ၊ ထိုင်ခြင်း, အိပ်ခြင်းလည်းကောင်း။ ဣတိ ဣမာနိ စတ္တာရိ၊ ‌ဤလေးပါးတို့သည်။ ဧတ္ထ၊ ၌။ အင်္ဂါနိ၊ တို့တည်း။
ဝေဟာသကုဋိသိက္ခာပဒဝဏ္ဏနာ၊ သည်။ နိဋ္ဌိတာ၊ ပြီ။

**၉၊ မဟလ္လကဝိဟာရသိက္ခာပဒဝဏ္ဏနာ**

(၁၈) ၁၃၅။ နဝမေ၊ နဝမသိက္ခာပုဒ်၌။ "မဟလ္လကော နာမ ဝိဟာ-ရော သဿာမိကော" တိ၊ ဟူ၍။ ဝုတ္တတ္တာ၊ ဟောအပ်သည်၏ အဖြစ်ကြောင့်။ သညာစိကာယ ကုဋိယာ၊ သညာစိကကုဋီဖြင့်။ အနာပတ္တိ၊ အာပတ်မသင့်။ ဣတိ၊ သို့။ ဝဒန္တိ၊ ကုန်၏။
ယဿာတိ၊ ဟူသည်ကား။ ဝိဟာရဿ၊ ကျောင်း၏။
သာ အပရိပူရူပစာရာပိ ဟောတီတိ၊ ဟူသည်ကား။ ဝိဝရိယမာနံ၊ ဖွင့်အပ်သော။ ကဝါဋံ၊ တံခါးရွက်သည်။ ယံ ဘိတ္တိံ၊ အကြင် နံရံကို။ အာဟနတိ၊ ထိခိုက်၏။ သာ ဘိတ္တိ၊ ထိုနံရံသည်။ သမန္တာ၊ ထက်ဝန်းကျင်မှ။ ကဝါဋဝိတ္ထာရပ္ပမာဏာ၊ တံခါးရွက်အပြန့် ပမာဏရှိသည်ဖြစ်၍။ ဥပ-စာရရဟိတာပိ၊ ဥပစာရမှ ကင်းသည်လည်း။ ဟောတိ၊ ၏။ ဣတိ အယံ၊ ကား။ အတ္ထော၊ တည်း။
အာလောကံ ဝါတပါနံ၊ အလင်းဖြစ်သောလေသာပေါက်ကို။ သန္ဓေတိ ဃဋယတိ၊ စပ်တတ်၏။ ဣတိ၊ ထိုကြောင့်။ ကဝါဋံ၊ တံခါးရွက်ကို။ အာလောကသန္ဓီတိ၊ ဟူ၍။ ဝုစ္စတိ၊ ၏။
ဒွါရ-ဝါတပါနူပစာရတော၊ တံခါးမ, လေသောက်တံခါး၏ ဥပစာမှ။ အညတ္ထ၊ တပါးသောအရပ်၌။ ပုနပ္ပုနံ၊ အဖန်တလဲလဲ။ လိမ္ပနာဒိံ၊ လိမ်းကျံခြင်းအစရှိသည်ကို။ ကရောန္တဿ၊ ပြုသောရဟန်းအား။ ပိဏ္ဍဂဏနာယ၊ မြေစိုက်အရေအတွက်ဖြင့်။ ပါစိတ္တိယံ၊ တည်း။
ကေစိ ပန၊ တို့သည်ကား။ "ပါဠိယံ၊ ၌။ ပါစိတ္တိယဿ၊ ကို။ အဝုတ္တတ္တာ၊ မဟောအပ်သည်၏ အဖြစ်ကြောင့်။ ဒုက္ကဋံ၊ တည်း"။ ဣတိ၊ သို့။ ဝဒန္တိ၊ ကုန်၏။
အဓိဋ္ဌာတဗ္ဗန္တိ၊ ဟူသည်ကား။ သံဝိဓာတဗ္ဗံ၊ စီရင်အပ်၏။
ဟရိတေဌိတော အဓိဋ္ဌာတိ၊ အာပတ္တိ ဒုက္ကဋဿာတိ၊ ဟူသည်ကား။ ဟရိတ-ယုတ္တေ၊ ကောက်စိမ်း, ပဲစိမ်းနှင့်ယှဉ်သော။ ခေတ္တေ၊ လယ်၌။ ဌတွာ၊ တည်၍။ ဆာဒေန္တဿ၊ မိုးသော ရဟန်းအား။ ဒုက္ကဋံ၊ တည်း။ ဣတိ အယံ၊ ကား။ အတ္ထော၊ တည်း။
ကေစိ ပန၊ တို့သည်ကား။ "တာ-ဒိသေ၊ ထိုသို့သဘောရှိသော။ ခေတ္တေ၊ လယ်၌။ ဝိဟာရံ၊ ကို။ ကရောန္တဿ၊ ပြုသော ရဟန်းအား။ ဒုက္ကဋံ၊ တည်း"။ ဣတိ၊ သို့။ ဝဒန္တိ၊ ကုန်၏။ တံ ဝစနံ၊ သည်။ ပါဠိယာ၊ နှင့်။ န သမေတိ၊ မညီ။
၁၃၆။ ဥဇုကမေဝ ဆာဒနန္တိ၊ ဟူသည်ကား။ ဆာဒနမုခဝဋ္ဋိတော၊ အမိုးခြင်ပိတ်မှ။ ပဋ္ဌာယ၊ စ၍။ ယာဝ၊ အကြင်မျှလောက်။ ပိဋ္ဌိဝံသ-ကူဋာဂါရကဏ္ဏိကာဒိ၊ ခေါင်အုပ်,စုလစ်မွှမ်းချွန်အထွက်အစရှိသည်သည်။ အတ္ထိ၊ ရှိ၏။ တာဝ၊ ထို၍လောက်။ ဣဋ္ဌကာဒီဟိ၊ အုတ်အစရှိသည်တို့ဖြင့်။ ဥဇုကံ၊ ဖြောင့်စွာ။ ဆာဒနံ၊ မိုးခြင်းတည်း။
ဣမိနာ ပန နယေန၊ ဤနည်းဖြင့်သာလျှင်။ သဗ္ဗသ္မိံ ဝိဟာရေ၊ ခပ်သိမ်းသော ကျောင်း၌။ ဧကဝါရံ ဆာဒိ-တေ၊ တကြိမ်မိုးအပ်သည်ရှိသော်။ တံ ‌ဆာဒနံ၊ ထိုအမိုးကို။ ဧကမဂ္ဂန္တိ၊ တခုသော အစဉ်ဟူ၍။ ဂဟေတွာ၊ ယူ၍။ ပါဠိယံ၊ ၌။ "ဒွေ မဂ္ဂေ"တိအာဒိ၊ အစရှိသော စကားကို။ ဝုတ္တံ၊ ၏။
ပရိယာယေန၊ မြက်,သက်ကယ်အစဉ်အားဖြင့်။ ဆာဒနမ္ပိ၊ မိုးခြင်းကိုလည်း။ ဣမိနာဝ န ‌ယေန၊ ဤနည်းဖြင့်သာလျှင်။ ယောဇေတဗ္ဗံ၊ ယှဉ်အပ်၏။ ဣတိ၊ သို့။ ဝဒန္တိ၊ ကုန်၏။ တံ ဝစနံ၊ ထိုစကားသည်။ "ပုနပ္ပုနံ ‌ဆာဒါပေသီ"တိ၊ ဟူသော။ ဣမာယ ပါဠိယာ စ၊ ဤပါဠိနှင့် လည်းကောင်း။ "သဗ္ဗမ္ပိ စေတံ ‌ဆဒနံ ဆဒနူ-ပရိ ဝေဒိတဗ္ဗ"န္တိ၊ ဟူသော။ ဣမိနာ အဋ္ဌကထာဝစနေန စ၊ ဤအဋ္ဌ-ကထာစကားနှင့် လည်းကောင်း။ သမေတိ၊ ညီ၏။
ပါဠိယံ၊ ၌။ "မဂ္ဂေန ဆာဒေန္တဿ ပရိယာယေန ဆာဒေန္တဿာ"တိ ဣဒဉ္စ၊ ဟူသောစကားကိုလည်း။ ဣဋ္ဌကာဒီဟိ စ၊ အုတ်အစရှိသည်တို့ဖြင့်လည်းကောင်း။ တိဏပဏ္ဏေဟိ စ၊ မြက်, သစ်ရွက်တို့ဖြင့် လည်းကောင်း။ ဆာဒနပ္ပကာရဘေဒဒဿနတ္ထံ၊ မိုးသောအခြင်းအရာအထူးကို ပြခြင်းငှာ။ ဝုတ္တံ၊ ၏။
ကေစိ ပန၊ တို့သည်ကား။ "ပန္တိယာ၊ အစဉ်ဖြင့်။ ဆာဒိတဿ၊ မိုးအပ်သော။ ဆဒနဿ၊ အမိုး၏။ ဥပရိ၊ အထက်၌။ ဆဒနမုခဝဋ္ဋိတော၊ အမိုးခြင်ပိတ်မှ။ ပဋ္ဌာယ၊ စ၍။ ဥဒ္ဓံ၊ အထက်သို့။ ဥဇုကမေဝ၊ ဖြောင့်ဖြောင့်သာလျှင်။ ဧကဝါရံ ဆာဒနံ၊ တကြိမ်မိုးခြင်းကို။ ဧကမဂ္ဂန္တိ၊ တခုသော အစဉ်ဟူ၍။ ဂဟေတွာ၊ ၍။ ဒွေ 'မဂ္ဂေ' တိ အာဒိ၊ အစရှိသောစကားကို။ ဝုတ္တံ၊ ၏။ သကလဝိဟာရဆာဒနံ၊ အလုံးစုံသောကျောင်းအမိုးကို။ ဂဟေတွာ၊ ၍။ န ဝုတ္တံ၊ မဆိုအပ်။
ပရိယာယေန၊ မြက်,သစ်ကယ်အစဉ်ဖြင့်။ ဆာဒနေပိ၊ မိုးရာ၌လည်း။ ဧသ နယော၊ ဤနည်းတည်း"။ ဣတိ၊ သို့။ ဝဒန္တိ၊ ကုန်၏။ တံ ဝစနံ၊ သည်။ ပါဠိအဋ္ဌကထာဟိ၊ တို့နှင့်။ န သမေတိ၊ မညီ။
"တတိယာယ မဂ္ဂ"န္တိ ဧတ္ထ၊ ဟူသောပုဒ်၌။ တတိယာယာတိ၊ တတိ-ယာယ-ဟူသောပုဒ်သည်။ ဥပယောဂတ္ထေ၊ ဒုတိယာအနက်၌။ သမ္ပဒါန-ဝစနံ၊ သမ္ပဒါန်ဝိဘတ်အဆုံးရှိသောပုဒ်တည်း။ တတိယံ၊ သုံးခုမြောက်သော။ မဂ္ဂံ၊ အစဉ်ကို။ ဣတိ အယံ၊ ကား။ အတ္ထော၊ တည်း။
ဝါ၊ ကား။ အယမေဝ၊ ဤတတိယံ မဂ္ဂံ သည်ပင်လျှင်။ ပါဌော၊ ရှိရင်းပါဌ်တည်း။
"တိဏပဏ္ဏေဟိ လဗ္ဘတီ"တိ၊ ဟူသောစကားကို။ တိဏပဏ္ဏေဟိ၊ မြက်,သစ်ရွက်တို့ဖြင့်။ ဆာဒေတွာ၊ မိုး၍။ ဥပရိ၊ အထက်၌။ ဥလ္လိတ္တာဝလိတ္တ-ကရဏံ၊ အတွင်း အပ လိမ်းကျံခြင်းကို ပြုခြင်းကို။ သန္ဓာယ၊ ၍။ ဝုတ္တံ၊ ၏။
(၁၉) ဟိ၊ သင့်စွ။ ကေဝလံ၊ သက်သက်။ တိဏကုဋိယာ၊ မြက်ကုဋိ-၌။ အနာပတ္တိ၊ အာပတ်မသင့်ခြင်းကို။ ဝုတ္တာ၊ ၏။ ဣတိ၊ ဤသို့သိအပ်၏။
တိဏ္ဏံ မဂ္ဂါနန္တိ၊ ဟူသည်ကား။ မဂ္ဂဝသေန၊ အစဉ်၏ အစွမ်းအားဖြင့်။ ဆာဒိတာနံ၊ မိုးအပ်ကုန်သော။ တိဏ္ဏံ ဆဒနာနံ၊ သုံးခုသော အမိုးတို့၏။
"တိဏ္ဏံ ပရိယာ-ယာန"န္တိ ဧတ္ထာပိ၊ ဟူသောပုဒ်၌လည်း။ ဧသေဝ နယော၊ ဤနည်းလျှင် နည်းရှိ၏။
မဟလ္လကဝိဟာရတာ၊ ကြီးသောကျောင်း၏ အဖြစ်လည်းကောင်း။ အတ္တ-နော၊ မိမိ၏။ ဝါသာဂါရတာ၊ နေရာကျောင်း၏ အဖြစ်၌လည်းကောင်း။ ဥတ္တရိ အဓိဋ္ဌာနံ၊ နှစ်ထပ် သုံးထပ်လွန် စီရင်ခြင်းလည်းကောင်း။ ဣတိ ဣမာနိ တီဏိ၊ ဤသုံးပါးတို့သည်။ ဧတ္ထ၊ ၌။ အင်္ဂါနိ၊ တို့တည်း။
မဟလ္လကဝိဟာရသိက္ခာပဒဝဏ္ဏနာ၊ သည်။ နိဋ္ဌိတာ၊ ပြီ။

၁၀။ သပ္ပါဏကသိက္ခာပဒဝဏ္ဏနာ

၁၄၀။ ဒသမေ၊ ဒသမသိက္ခာပုဒ်တို့၌။ မာတိကာယံ၊ မာတိကာ၌။ သပ္ပါဏကံ၊ ပိုးရှိသော။ ဥဒကံ၊ ရေကို။ တိဏေန ဝါ၊ မြက်ဖြင့်လည်းကောင်း။ မတ္တိကာယ ဝါ၊ မြေညက်ဖြင့်လည်းကောင်း။ သိဉ္စေယျ၊ သွန်းငြားအံ့။ ဆဍ္ဍေ-ယျ၊ စွန့်ပစ်ငြားအံ့။ ဣတိ အယံ၊ ကား။ အတ္ထော၊ တည်း။
အထ ဝါ၊ တနည်းကား။ ဥဒကံ၊ ရေကို။ ဂဟေတွာ၊ ယူ၍။ ဗဟိ၊ အပ၌။ သိဉ္စေယျ၊ သွန်းငြားအံ့။ တသ္မိဉ္စ ဥဒကေ၊ ထိုရေ၌လည်း။ တိဏံ ဝါ၊ မြက်ကိုလည်းကောင်း။ မတ္တိကံ ဝါ၊ မြေညက်ကိုလည်းကောင်း။ အာဟရိတွာ၊ ဆောင်၍။ ပက္ခိပေယျ၊ ထည့်ငြားအံ့။ ဣတိ၊ သို့။ အဇ္ဈာဟရိတွာ၊ ဆောင်ပါဌ်ထည့်၍။ အတ္ထော၊ ကို။ ဝေဒိတဗ္ဗော၊ ၏။
တေန၊ ထိုကြောင့်။ "သကဋဘာရ-မတ္တဉ္စေပီ"တိအာဒိ၊ အစရှိသောစကားကို။ အာဟ၊ ၏။
ဣဒန္တိ၊ ဟူသည်ကား။ တိဏမတ္တိကပက္ခိပနဝိဓာနံ၊ မြက် မြေညက်ထည့်သော အစီအရင်ကို။
ဝုတ္တန္တိ၊ ဟူသည်ကား။ မာတိကာယံ၊ မာတိကာ၌။ "တိဏံ ဝါ မတ္တိကံ ဝါ"တိ၊ ဟူ၍။ ဧဝံ၊ သို့။ ဝုတ္တံ၊ ၏။ ဝါ၊ တနည်းကား။ အဋ္ဌကတာသု၊ တို့၌။ ဝုတ္တံ၊ ဆိုအပ်၏။
ဣဒဉ္စ သိက္ခာပဒံ၊ ကိုလည်း။ ဗာဟိရပရိဘောဂံ၊ ကိုယ်ပအသုံးအဆောင်ကို။ သန္ဓာယ၊ ရည်၍။ ဝတ္ထုဝသေန၊ ဝတ္ထု၏အစွမ်းဖြင့်။ ဝုတ္တံ၊ ၏။ ကသ္မာ၊ နည်း။ အဗ္ဘန္တရပရိဘောဂဿ၊ ကိုယ်တွင်းအသုံးအဆောင်ကို။ ဝိသုံ၊ အသီး။ ဝက္ခမာနတ္တာ၊ ဆိုလတ္တံ့ဖြစ်သောကြောင့်တည်း။
တဒုဘယမ္ပိ၊ ထိုသပ္ပာဏကသိက္ခာပုဒ်နှစ်ခုအပေါင်းကိုလည်း။ "သပ္ပာဏက"န္တိကတွာ၊ ပိုးရှိ၏-ဟုနှလုံးသွင်း၍။ ဝဓကစိတ္တံ၊ သတ်လိုသောစိတ်ကို။ ဝိနာဝ၊ ကြည်၍သာလျှင်။ သိဉ္စနေ၊ သွန်းခြင်း၌။ ပညတ္တတ္တာ၊ ပညတ်သည်၏အဖြစ်ကြောင့်။ "ပဏ္ဏတ္တိဝဇ္ဇ" န္တိ၊ ပဏ္ဏတ္တိ-ဝဇ္ဇံဟူ၍။ ဝုတ္တံ၊ ၏။
ဝဓကစိတ္တေ၊ သတ်လိုသော စိတ်သည်။ သတိ ပန၊ ရှိမူကား။ သိက္ခာပဒန္တရေနေဝ၊ သဉ္စိစ္စပါဏ-ဟူသော သိက္ခာပုဒ်တပါးဖြင့်သာလျှင်။ ပါစိတ္တိယံ၊ တည်း။ ဣမိနာ၊ ဤသိက္ခာပုဒ်ဖြင့်။ န ပါစိတ္တိယံ၊ ပါစိတ်မသင့်။ ဣတိ၊ သို့။ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ၊ ၏။
ဥဒကဿ၊ ရေ၏။ သပ္ပာဏကတာ၊ ပိုးရှိသောအဖြစ်လည်းကောင်း။ "သိဉ္စနေန၊ သွန်းသဖြင့်။ ပါဏကာ၊ ပိုးတို့သည်။ မရိဿန္တီ"တိ၊ သေကုန်လတ္တံ့ ဟူ၍။ ဇာနနံ၊ သိခြင်းလည်းကောင်း။ တာဒိသမေဝ၊ ထိုသို့သ‌ဘောရှိသည်သာလျှင်ဖြစ်သော။ ဥဒကံ၊ ကို။ ဝဓက-စေတနာယ၊ သတ်လိုသော စေတနာကို။ ဝိနာ၊ ကြဉ်၍။ ကေနစိ ဒေဝကရဏီယေန၊ တစုံတခုသော ပြုဖွယ်ဖြင့်။ တိဏာဒီနံ သိဉ္စနံ၊ မြက်အစရှိသည်သို့သွန်းခြင်းလည်းကောင်း။ ဣတိ ဣမာနိ တီဏိ၊ ဤသုံးပါးတို့သည်။ ဧတ္ထ၊ ၌။ အင်္ဂါနိ၊ တို့တည်း။
သပ္ပာဏကသိက္ခာပဒဝဏ္ဏနာ၊ သည်။ နိဋ္ဌိတာ၊ ပြီ။
ဒုတိယော၊ သော။ သေနာသနဝဂ္ဂေါ၊ သည်။ နိဋ္ဌိတော၊ ပြီ။
"ဘူတဂါမဝဂ္ဂေါ"တိပိ၊ ဘူတဂါမဝဂ်ဟူသည်လည်း။ ဧတဿေဝ၊ ဤသေနာသနဝဂ်၏သာလျှင်။ နာမံ၊ အမည်တည်း။