Issues
Select Version
arhaငaindāsabha
မြန်မာဘာသာ
Bhikkhuvibhaṅgavaṇṇanā
Bhikkhuvibhaṅgavaṇṇanā

၁ ၃ –ကုလဒူသကသိက္ခာပဒဝဏ္ဏနာ

Author: arhaငaindāsabha @ IAPT

၁ ၃ –ကုလဒူသကသိက္ခာပဒဝဏ္ဏနာ

၄၃၁။ တေရသမေ၊ ၌။ ကီဋာဂိရီတိ၊ ကား။ တဿနိဂမဿ၊ ထို နိဂုံး၏။ နာမံ၊ အမည်တည်း။
ဟိ၊ စွ။ ယံ၊ အကြင်နိဂုံးကို။ သန္ဒာယ၊ ပရတော= နောက်မှ။ “န အဿဇိပုနဗ္ဗသုကေဟိ ဘိက္ခူဟိ ကီဋာဂိရိသ္မိ ဝတ္ထဗ္ဗ” န္တိ၊ ဟူ၍။ ဂုတ္တံ၊ ၏။ ဂါမနိဂမတောဝ၊ ရွာ နိဂုံးမှသာလျှင်။ ပဗ္ဗာဇနံ၊ နှင်ထုတ်ခြင်းတည်း။ ဟောတိ= ၏။ ဇနပဒတော၊ ဇနပုဒ်မှ။ ပဗ္ဗာဇနံ၊ သည်။
န၊ မဟုတ်။ တေန၊ ထိုနိဂုံးနှင့်။ ယောဂတော၊ ယှဉ်ခြင်း ကြောင့်။ ဇနပဒေါပိ၊ သည်လည်း။ “ကီဋာဂီရိ” ဣစ္စေဝ၊ ဟူ၍သာလျှင်။ သင်္ချေ၊ ရေတွက်ခြင်းသို့။ ရောက်၏။ ဣတိ၊ ကြောင့်။ “ဧဝံနာမကေ ဂတော၊ ဇနပဒေ” တိ= ဟူ၍။ အာဟ၊ ၏။
တတြာတိ၊ ကား။ သာဝတ္ထိယံ၊ ၌။
မုရဋ္ဌာနေတိ၊ ကား။ အဘိမုခဋ္ဌာနေ၊ ရှေးရှူရာ အရပ်၌။ ဇေတဝန ရသမီပေ= ဇေတဝန်ကျောင်းတံခါးအနီး၌။ ဣတိ အတ္တော၊ နက်။
ဒီဟိ မေဟီတိ၊ ကား။ ၀ဿိကေန စ၊ မိုးတွင်း၌ ရွာသောမိုးဖြင့်လည်းကောင်း။ ဟေမန္တိကေန စ၊ ဆောင်းတွင်းမိုးဖြင့်လည်း ကောင်း။ ဣတိ၊ ဤသို့။ ဒီဟိ မေဟိ၊ နှစ်ပါးသော မိုးတို့ဖြင့်။ ဆဟိ၊ ကုန်သော။
ဂဏာစရိယေဟိ၊ ဂိုဏ်းဆရာတို့ဖြင့်။ အဓိကတာယ၊ လွန်သည်၏ အဖြစ်ကြောင့်။ “သမဓိက” န္တိ၊ ဟူ၍။ ဝုတ္တံ၊ ၏။
ဥဒကဿာတိ၊ ကား။ အကပ္ပိယဥဒကဿ၊ အကပ္ပိယရေကို။ “ကပ္ပိယ” ဥဒကသိဉ္စန” န္တိ၊ ဟူ၍။ ဝိသုံ၊သီး။ ဝက္ခမာနတ္တာ၊ ကပ္ပိယရေကို ဆိုလတ္တံ့ သောကြောင့်။ ဧဝံ၊ သို့။ ဝဏ္ဏိတံ၊ ဖွင့်အပ်၏။ (ထည့်။) တဉ္စ၊ ထို ကပ္ပိယ- ရေသည်လည်း။ “အာရာမာဒိအတ္ထာယ ရုက္ခရောပနေ အကပ္ပိယဝေါဟာရေ- သုပ် ကပ္ပိယဥဒကသိဉ္စနာဒိ ဝဇ္ဇတိ” တိ၊ ဟူ၍။ ဝက္ခမာနတ္တာ၊ ဆိုလတ္တံ့ သော ကြောင့်။ ဣဓာပိ၊ ဤ အကပ္ပိယဝေါဟာရ၌လည်း။ ဝိဘာဂံ ကတွာ၊ ဝေဖန် ခြင်းကိုပြု၍= (၂၉၉) ကပ္ပိယဥဒကသိဉ္စနာဒိ= ကပ္ပိယရေဖြင့် လောင်းခြင်း အစရှိသည်ကို။ ဝိသုံ၊ အသီး။ ဒဿိတံ၊ ၏။
ကောဇ္ဇန, ခဏနာဒိ ကာယိက ကိရိယာပိ၊ ဖောက်ခြင်းတူးခြင်းအစရှိသော ကိုယ်အမူအရာကိုလည်း။ အကပ္ပိယ- ဝေါဟာရေ၊ ၌။ သင်္ဂဟိတာ ယထာ၊ ယူအပ်သကဲ့သို့။ ဧဝံ တထာ၊ တူ။ မာတိကာဥကရဏာဒိပိ၊ မြောင်းကို ဖြောင့်စွာပြုခြင်းအစရှိသည်ကိုလည်း။ ကပ္ပိယဝေါဟာရေ၊ ၌။ သင်္ဂဟိတာ၊ ၏။ ဣတိ၊ ကြောင့်။ “သုက္ခမာတိကာယ ဥကရဏ” န္တိ၊ ဟူ၍။ အာဟ၊ ၏။
ဧတ္ထ၊ ဤမြောင်းကို ဖြောင့်ရာ၌။ ပုရာဏပဏ္ဏာဒိဟရဏမ္ပိ၊ သစ်ရွက်ဟောင်းအစရှိသည်ကို ပယ်ခြင်းကိုလည်း။ သင်္ဂယှတိ၊ သင်္ဂြိုဟ်အပ်၏။
မဟာပစ္စရိယဝါဒေါဝ၊ မဟာပစ္စရိတ် ဝါဒကိုသာ လျှင်။ ပမာဏတ္တာ၊ ပမာဏပြုအပ်သောကြောင့်။ ပစ္ဆာ၊ နောက်၌။ ဝုတ္တော၊ ၏။
အကပ္ပိယ ဝေါဟာရေပိ၊ တွင်လည်း။ ဧကစ္စံ၊ အချို့ သည်။ ဝဋ္ဋတိ၊ ၏။ ဣတိ၊ သို့။ ဒသောတုံ၊ ငှါ။ “န ကေဝလဉ္စ သေသ အန္တိအာဒိ၊ အစရှိသော ကို။ အာဟ၊ ၏။
ယံကိဉ္စိ မာတိကန္တိ၊ ကား။ သုက္ခံ ကာ ဝါ၊ ခြောက်သည်လည်း ဖြစ်သော။ အသုက္ခံ ဝါ၊ မခြောက်သည်လည်းဖြစ်သော။
တတ္ထာတိ၊ ကား။ အာရာမာဒိအတ္ထာယ၊ အရံအစရှိသည်အလို့ငှါ။ ရုက္ခရောပနေ၊ သစ်ပင်စိုက်ရာ ၌။
“တထာ”တိ၊ တထာဟူသောစကားကို။ ကပ္ပိယဝေါဟရပရိယာယာဒီဟိ၊ တို့ဖြင့်။ ဂန္ဓာပနံ၊ ကုံးစေခြင်းကို။ သန္တာယ၊ ၍။ ဝုတ္တံ၊ ၏။
ဣမိနာ ဤ တထာ-အစရှိသောပါဌ်ဖြင့်လည်း။ ကုလသင်္ဂဟတ္ထာယ၊ ကုလသင်္ဂဟ အလို့ငှါ။ ဂန္ထာပနာဒိပိ၊ ကုံးစေခြင်းအစရှိသည်လည်း။ န ဝဋတိ၊ မအပ်။ ဣတိ၊ သို့။ ဒဿေတိ၊ ၏။
ဝတ္ထုပူဇနတ္ထာယ၊ ရတနာသုံးပါးကို ပူဇော်ခြင်းငှါ။ သယံ ဂဠုနံ၊ ကိုယ် တိုင် ကုံးခြင်းသည်။ ကသ္မာ၊ ကြောင့်။ န ဝဋ္ဋတိ၊ မအပ်သနည်း။ ဣတိ၊ သို့။ စောဒေန္တော၊ စောဒနာလိုရကား။ “နနု စာ” တိအာဒိ”၊ ကို။ အာဟ၊ ၏။
အာရာမာဒိအတ္ထံ၊ အရံအစရှိသော အလို့ငှါ။ ကပ္ပိယပထဝီယံ၊ ကပ္ပိယမြေ၌။ သယံ= ကိုယ်တိုင်။ ရောပေတုမ္မိ၊ ငှါလည်း။ ဝဇ္ဇတိ ယထာ၊ အပ်သကဲ့သို့။ တထာ= တူ= ဝတ္ထုပူဇနတ္ထာယ= ငှါ။ သယံ ဂမ္မေ= ကိုယ်တိုင်ကုံးခြင်း သည်လည်း။ ကသ္မာ၊ ကြောင့်။ န ဝဋ္ဋတိ၊ မအပ်ပဲရှိအံ့နည်း။ ဣတိ အယံ၊ ကား။ စောဒက၊ ၏။ အဓိပ္ပါယော၊ တည်း။
“ဝုတ္တန္တိအာဒိ၊ ဝုတ္တံ-အစ ရှိသည်သည်။ ပရိဟာရော၊ အဖြေတည်း။
အထ၊ ထိုသို့ အဖြေဖြစ်မှု။ န ပန မဟာအဋ္ဌကထာယန္တိ၊ ဟူ၍။ ကသ္မာ= ကြောင့်။ ဝဒတိ၊ နည့်း။
မဟာပစ္စရိအာဒီသု၊ တို့၌။ ဝုတ္တမ္ပိ၊ ဆိုအပ်သော စကားသည်လည်း။ ပမာဏ မေဝ၊ ပမာဏလောက်သည်သာ မဟုတ်လော။ ဣတိ၊ ဤကား။ စောဒနာ၊ တည်း။ အယံ ဝိရောဓော၊ ဤသို့သော ဆန့်ကျင်ခြင်းသည်။ န ဟောတိ၊ မဖြစ်။ ကသ္မာ၊ ကြောင့်နည်း။ “မဟာအဋ္ဌကထာယံ၊ ၌။ အဝုတ္ထဿ၊ မဆို အပ်သော။ သည်် ရောပနဿ၊ ကိုယ်တိုင်စိုက်ခြင်း၏။ တစ္ဆေဝ၊ ထိုမဟာအဋ္ဌ ကထာ၌သာလျှင်။ ဝုတ္တေန၊ သော။ ဥဒကသိဒ္ဓနေန၊ ရေလောင်းခြင်းနှင့် သဟ= ကူ။ သံသဒ္ဒနနယဒဿနမုခေန၊ နှီးနှောသောနည်းကို ပြခြင်းကို အရင်းမူသဖြင့်။ ပမာဏမေဝါတိ၊ ပမာဏပင်တည်းဟု။. ပတိဋ္ဌာပေတုံ၊ တည် စေခြင်းငှါ။ ဝုတ္တတ္တာ၊ ကြောင့်တည်း။
“မညေယျာသီ”တိ ပဒံ၊ ဟူသောပုဒ် ကို။ “တံကထ တိ ဣမိနာ၊ ဟူသောပုဒ်နှင့်။ သမ္မိတတ္ထံ၊ စပ်အပ်၏။
တတ္ထ ဝစနေ၊ ၌။ အယံ၊ ကား။ အဓိပ္ပါယော၊ တည်း။-မဟာအဋ္ဌကထာ- ယံ= ၌။ သယံ ရောပနံ၊ ကို။ ကိဉ္စာပိ နံ ဝုတ္တံ၊ အကယ်၍ကား မဆိုအပ် ၏ရှင့်။ တထာပိ၊ သော်လည်း။ ကပ္ပိယဥဒကဿ၊ ကပ္ပိယရေကို။ သယံ အာသိဉ္စနံ= ကိုယ်တိုင် လောင်းခြင်းကို= ဝုတ္တမေဝ= ဆိုအပ်သလျှင်ကတည်း။ တသ္မာ၊ ကြောင့်။ အာရာမာဒိအတ္ထာယ၊ ငှါ။ ကပ္ပိယံ၊ သော။ ဥဒကံ၊ ကို။ သယံ သိဒ္ဓိတုမ္မိ၊ ငှါလည်း။ ဝုတိ ယထာ၊ ကဲ့သို့။ တထာ၊ တူ။ ဝတ္ထု ပူဇနတ္ထာယ၊ ရတနာသုံးပါးကို ပူဇော်ခြင်းငှါ။ ဂန္ထမ္ပိ၊ ကုံးခြင်းသည်လည်း။ ကသ္မာ၊ ကြောင့်= န ဝဋ္ဋတိ= မအပ်သနည်း။ ဣတိ အယံ၊ ကား။ ယော၊ တည်း။
တမ္ပိ န ဝိရုဒ္ဓတီတိ၊ ကား။ ဝတ္ထုပူဇနတ္ထာယပိ၊ ငှါလည်း။ ဂန္ထနာဒိ၊ ကုံးခြင်းစသည်ကို။ ပဋိက္ခိပိတွာ၊ ပယ်၍။ အာရာမာဒိအတ္ထာယ၊ အဓိပ္ပါ- ငှါး။ သယံ၊ ကိုယ်တိုင်။ ယဒေတံ ရောပနသိဉ္စနံ၊ အကြင် စိုက်ခြင်း, ရေသွန်း ခြင်းကို။ ဝုတ္တံ၊ ၏။ တမ္ပိ၊ ထိုစိုက်ခြင်း, ရေသွန်းခြင်းသည်လည်း။ ပါဠိယာ၊ နှင့်။ သံသန္နနတော၊ နှီးနှောခြင်းကြောင့်။ ပုဗ္ဗာပရံ၊ ရွှေနှင့် နောက်သည်။ န ဝိရုဇ္ဈတိ၊ မဆန့်။
တံ ဝစနံ၊ သည်။ ကထံ န ဝိရုဒ္ဓတိ၊ အဘယ်သို့ မဆန့်သနည်း။ ဣတိ၊ ဤသို့သော စောဒနာကြောင့်။ “တတြဟီ”တိအာဒိ၊ ကို။ အာဟ၊ ၏။
တတြာတိ၊ ကား။ ရောပနသိဉ္စနဝိသယေ၊ စိုက်သော ရေသွန်းသော အရာ၌။
ပုပ္ပါဒီဟိ၊ ပန်းအစရှိသည်တို့ဖြင့်။ ကုလသင်္ဂဟပ္ပသင်္ချေ= ကုလသင်္ဂဟနှင့် စပ်လျဉ်းသည်။ သတိ၊ သော်။ “မာလာဝစ္ဆန္တိ၊ ဟူ၍။ ဝိသေသိတတ္ထာ၊ အထူးပြုအပ်သည်၏ အဖြစ်ကြောင့်။ ကုလသင်္ဂဟတ္ထမေဝ၊ ငှါသာလျှင်။ ရောပနံ= ကို။ အဓိပ္မတန္တိ၊ လိုအပ်၏ဟူ၍။ ဝိညာယတိ၊ ၏။ ဣတိ၊ ကြောင့်။ “မာလာဝစ္ဆန္တိ ၀ဒန္တော”တိအာဒိ၊ ကို။ အာဟ၊ ၏။
ဧတံ ဝုတ္တန္တိ၊ ကား။ “မာလာဝတ္တံ။ပ။သိက္ခာပေန္တိပီ”တိ၊ ဟူသော။ ဧတံ ဝစနံ၊ ကို။ ဝုတ္တံ၊ ၏။
အညတြ ပနာတိ၊ ကား။ အာရာမာဒိအတ္ထာယ၊ ငှါ။ မာလာဝစ္ဆာန၊ ပန်းပင်ငယ်အစရှိသည်တို့ကို။ ရောပနေ ပန၊ စိုက်ရာ၌ကား။
ပရိယာယောတိ၊ ကား။ သယံကရဏ ကာရာပနသင်္ခါတော၊ ကိုယ်တိုင် ပြုခြင်း,ပြုစေခြင်းဟု ဆိုအပ်သော= ပရိယာယော ဝေါဟာရော= ပရိယာယ်ဝေါဟာရကို။ အတ္ထ- ဝိသေသော= အနက်ထူးကို။ဣတိ အတ္ထော= နက်ကို။ (၃၀၀)ကုလသင်္ဂဟတ္ထတ္တာ- ဘာဝါ၊ ကုလသင်္ဂဟအဖြစ် မရှိခြင်းဖြင့်။ အတ္ထိ ဥပလဗ္ဘတိ၊ ရအပ်၏။ ဣတိ အယံ၊ ကား။ အဓိပ္ပါယော၊ တည်း။
ဧဝံ၊ သို့။ တ္ထု၊ ဤ အတ္ထိ ပရိယာယော- ဟူသော ပုဒ်၌။ ပရိယာယသဒ္ဒဿ၊ ၏။ ကရဏကာရာပနဝသေန၊ ပြုခြင်း, ပြုစေခြင်း၏ အစွမ်းဖြင့်။ အတ္ထေ၊ အနက်ကို။ ဂယှမာနေ၊ ယူချေသော်။ “ဂန္တိပိ ဂန္ထာပေန္တိပီတိ၊ ဟူ၍။ ပါဠိယံ၊ ၌။ ပဋိက္ခိတ္တံ၊ ပယ်အပ်သော။ ဂန္ထနဂန္ထာပနံ၊ ကုံးခြင်းကုံးစေခြင်းကို။ ဌပေတွာ၊ ထား၍။ ပရတာ၊ နောက်မှု။ “ဧဝံ ဇာန၊ ဧဝံ ကတေ သောဘေယျာ”တိအာဒိကပ္ပိယဝစနေဟိ= ဧဝံ ဇာန= ဧဝံ ကတေ သောဘေယျ= အစရှိသော ကပ္ပိယစကားတို့ဖြင့်။ ယံ ဂန္ထာပနံ၊ အကြင်ကုံးစေခြင်းကို။ ဝုတ္တံ၊ ၏။ တတ္ထ၊ ထိုကပ္ပိယပရိယာယ် ဖြင့် ကုံးစေခြင်း၌။ ဒေါသာဘာဝေါ၊ အပြစ်မရှိသော အဖြစ်ကို။ သမတ္တိ၊ တော= ပြီးစေအပ်သည်။ ဟောတိ= ၏။ ကသ္မာ၊ နည်း။ “ဂန္တေဟီ”တိ၊ ကုံးလောဟူ၍။ အာဏတ္တိယာ၊ စေခြင်းဖြင့်။ ကာရာပနဿပ၊ ပြုစေခြင်း ကိုသာလျှင်။ ဂန္ဓာပနန္တိ၊ ကုံးစေခြင်းဟူ၍။ အဓိပ္မတတ္ထာ၊ အလိုရှိအပ် သည်၏အဖြစ်ကြောင့်တည်း။
တတ္ထ ပရိယာယံ ဣဓ စ ပရိယာယာဘာဝံ ဉ္စတာတိ၊ ကား။ “မာလာဝန္တံ ရောန္တိတိအာဒီသု၊ အစရှိသည်တို့၌။ ကုလသင်္ဂဟတ္ထတာသူစနကဘာ၊ ကုလသင်္ဂဟအကျိုးရှိသည်၏အဖြစ်ကို ပြတတ် သော။ “မာလာဝစ္ဆန္တိ၊ ဝိသေသနဿ= မာလာဝန္တံ - ဟူသောဝိသေသန၏။ သမ္ဘာဝတော= ဖြစ်ခြင်းကြောင့်။ ကရုဏကာရာပနသင်္ခါတပရိယာယသဗ္ဗာဝံ၊ ပြုခြင်း,ပြုစေခြင်းဟုဆိုအပ်သော ပရိယာယ်၏ ဖြစ်ခြင်းကိုလည်းကောင်း။
ဣဓ “ဂန္တေစီ”တိအာဒီသု၊ ဤဂန္တေန္တိ-အစရှိသည်တို့၌။ တထာဝိဓဝိသေသ ဝစနာဘာဝတော၊ ထိုသို့သဘောရှိဧသာ ဝိသေသစကား၏ မရှိသောကြောင့်။ တဿ ပရိယာယဿ၊ ထိုပရိယာယ်၏။ အဘာဝဉ္စ၊ မရှိခြင်းကိုလည်းကောင်း။ ဉာ၊ သိ၍။
တံ ဝစနံ၊ သည်။ သုတ္တမေဝ၊ ကောင်းစွာ ဆိုအပ်သော စကားသည်သာလျှင်။ ဟောတိ၊ ၏။ ဣတိ သို့။ ဝေဒိတဗ္ဗ၊ ၏။ ဣတိ အယံ၊ ကား။ ယောဇနာ၊ တည်း။
သဗ္ဗေ ဝုတ္တနယေနေဝ ဝေဒိတဗ္ဗန္တိ၊ ကား။ အဋ္ဌကထာသု၊ တို့၌။ အာဂတနယေနေဝ၊ လာသော နည်းဖြင့်သာလျှင်။ ရောပနာဒိ စ၊ စိုက် ခြင်းစသည်ကိုလည်းကောင်း။ ဂန္ဓာပနာဒီ ကုံးစေခြင်းစသည်ကို လည်း 이 ကောင်း။ သပ္ပံ၊ အလုံးစုံကို။ ဝေဒိတဗ္ဗံ၊ ၏။
ဟိ၊ စွ။ ဧတ္ထ၊ ဤစကား၌။ သန္ဓေဟော၊ ယုံမှားခြင်းကို။ န ကာတဗ္ဗော၊ မပြုအပ်။ ဣတိ၊ သို့။ နိဂမေတိ၊ နိဂုံးအုပ်၏။
ဟရဏာဒီသူတိ၊ ကား။ ဝတ္ထုပူဇနတ္ထာယ၊ ရတနာသုံးပါးကို ပူဇော် ခြင်းငှါ။ ဟရဏာဒီသု၊ ဆောင်ခြင်းစသည်တို့၌။
ကုလိတ္ထိအာဒီနံ အတ္ထာယ ဟရဏတောတိ၊ ကား။ ကုလိတ္ထိအာဒီနံ၊ အမျိုးမိန်းမ အစရှိသည်တို့၏။ ဟရဏသောဝ၊ ဆောင်ခြင်း ကို သာ လျှင်။ ဝိသေသေတွာ၊ အထူးပြု၍။ ပဋိက္ခိတ္တတ္တာ၊ ပယ်အပ်သောကြောင့်တည်း။ ဣတိ အယံ၊ ကား။ အဓိပ္ပါ- ယော၊ တည်း။
တေန၊ ကြောင့်။ “ဟရုဏာဓိကာရေ ဟီ”တိ အာဒိ၊ ကို။ အာဟ၊ ၏။
မဉ္စရီတိ၊ ကား။ ပုပ္ဖဂေါက္ကံ၊ ပန်းခိုင်တည်း။
ဝဋံသကောတိ၊ ကား။ ကဏ္ဏ၊ နား၏။ ဥပရှိ၊ အထက်၌။ ပိဠန္ဓနတ္ထံ၊ ပန်ခြင်းငှါ။ ကတပုပ္ဖဝိကတိ၊ ပြုအပ်သော ပန်အထူးတည်း။ သော၊ ထိုပန်းအထူးကို။ “ဝဋံသော”တိ၊ ဟူ၍။ ဝုစ္စတိ၊ ၏။
ကလ္လိကာတိ၊ ကား။ ဗဟူနံ၊ ကုန် သော။ ပုပ္ဖါနံ ၀ါ၊ ပန်းပွင့်တို့၏လည်းကောင်း။ မာလာနံ ၀ါ၊ နွယ် ပန်းစသည်တို့၏လည်းကောင်း။ ဧကတော၊ တပေါင်းတည်း။ ဗန္တိတဿ၊ ဖွဲ့အပ်သည်၏။ နာမံ၊ အမည်တည်း။ “ကဏ္ဏာဘရဏ” န္တိပိ၊ နားတန်ဆာ ဟူ၍လည်း။ ၀ဒန္တိ၊ ကုန်၏။
ဟာရသဒိသန္တိ၊ ကား။ မုတ္တာဟာရသဒိသံ၊ ပုလဲသွယ်နှင့် တူစွာ။
ကပ္ပိယေနာတိ၊ ကား။ ကပ္ပိယဥဒကေန၊ အပ်သောရေဖြင့်။
တေသံယေဝ ခ်ိန္တိ၊ ကား။ဒွိန္နံ= ကုန်သော။ ကုလဒူသနပရိဘောဂါနံ၊ ကုလသနပရိဘောဂ တို့၏။
ဒုက္ကဋန္တိ၊ ကား။ ကုလသင်္ဂဟတ္ထာယ၊ ငှါ။ သယံ သိဉ္စနေ၊ ကိုယ်တိုင် သွန်းခြင်း၌လည်းကောင်း။ ကပ္ပိယဝေါဟာရေန ဝါ၊ ဖြင့်လည်းကောင်း။ အကပ္ပိယဝေါဟာရေန ဝါ၊ ဖြင့်လည်းကောင်း။ သိဉ္စာပနေ သွန်း စေခြင်း၌လည်းကောင်း။ ဒုက္ကဋံ၊ ၏။ ပရိဘောဂတ္ထာယ၊ သုံးဆောင်ခြင်း ငှါး သယံ သိနေ ၌လည်းကောင်း။ အကပ္ပိယဝေါဟာရေန၊ ဖြင့်။ သိက္ခာပနေ စ၊ ၌လည်းကောင်း။ ဒုက္ကဋံ၊ ၏။
ပယောဂဗဟုလတာယာတိ၊ ကား။ သယံ ကရဏေ= ကိုယ်တိုင်ပြုရာ၌။ ကာယပယောဂဿ ကိုယ် 이 ပယောဂလည်းကောင်း။ ကာရာပနေ၊ ပြုစေရာ၌။ ဝစီပယောဂဿ စ၊ နှုတ်ပယောဂလည်းကောင်း။ ဗဟုတ္တေန၊ များသော အဖြစ်ကြောင့်။
ဂန္တေန၊ ကုံးသောအားဖြင့်။ နိဗ္ဗတ္တံ ဒါမံ၊ ဖြစ်သော ပန်းကုံးသည်။ ဂမံ၊ မည်၏။
သေသေသုပိ၊ ကြွင်းသော ဂေါပို့မ-စသည်တို့၌လည်း။ သေဝ နယော၊ ဤနည်းလျှင်တည်း။
န ဝဋတီတိ၊ ကား။ ဝတ္ထုပူဇနတ္ထာ ယပိ၊ ရတနာသုံးပါးကို ပူဇော်ခြင်းငှါလည်း။ န ဝဋ္ဋတိ၊ မအပ်။ ဒုက္ကဋန္တိ၊ ၏။ ဣတိ အတ္ထော၊ နက်။
ဝတီတိ၊ ကား။ ဝတ္ထုပူဇာဒိအတ္ထာယ၊ ဝတ္ထုပူဇန-စသော အကျိုးငှါ။ ဝဋ္ဋတိ၊ ၏။ ကုလသင်္ဂဟတ္ထာယ ပန၊ ငှါ ကား။ ကပ္ပိယဝေါဟာရေန ဖြင့်။ ကာရာပေန္တာပိ၊ ပြုစေသော ရဟန်း အားလည်း။ ဒုက္ကဋမေဝ၊ သာတည်း။
(၃၀၁) နီပုပ္ပံ နာမ၊ မည်သည်ကား။ ကဒမ္မပ္ပံ၊ ထိပ်ပွင့်တည်း။
ပုရိမနယေနေဝါတိ၊ ကား။ “ဘိက္ခု ဝါ” တိ အာဒိနာ၊ အစရှိသော။ ဝုတ္တနယေန၊ ဆိုအပ်ပြီးသော နည်းဖြင့်။
“ကဒလိက္ခမှီ” တိ အာဒိနာ၊ အစရှိသည်ဖြင့်။ ဝုတ္တံ၊ သော။ သဗ္ဗမေဝ၊ ခပ်သိမ်းသော စကားကိုသာလျှင်။ သန္ဓာယ၊ ၍။ "တံ အတိသြဠာရိကမေ၀ါ” တိ၊ ဟူ၍။ ဝုတ္တံ၊ ၏။ သဗ္ဗတ္ထံ၊ ကရဏေ စ= ပြုခြင်း၌လည်းကောင်း။ အကပ္ပိယဝစနေန၊ ဖြင့်။ ကာရာပနေ စ၊ ၌လည်းကောင်း။ ဒုက္ကဋမေဝ၊ င်္သာတည်း။ ဣတိ အတ္ထော၊ နက်။
“ပုပ္ဖဝိဇ္ဈနတ္ထံ ကကံ ဗန္ဓိတုမ္ပိ န တီ” တိ ဣမဿ၊ ဟူသောပုဒ်၏။ ဥပလက္ခဏတ္တာ၊ ဥပလက္ခဏ နည်းဖြစ်သော ကြောင့်။ ပုပ္ဖဒါမောလမ္ဗနာဒိအတ္ထာယ၊ ပန်းဆိုင်းဆွဲခြင်း စသည်တို့၏ အလို့ ငှါ။ ရဠုဗန္ဓုနာဒိပိ၊ ကြိုးဖွဲ့ခြင်းအစရှိသည်လည်း။ န ဝဋ္ဋတိ၊ မအပ်။ ဣတိ၊ သို့။ ကေစိ၊ တို့သည်။ ၀ဒန္တိ၊ ကုန်၏။ အညေ ပန၊ တို့သည်ကား။ “မုပ္ပဝိနတ္ထံ ကဏှ” န္တိ၊ ဟူ၍။ ဝိသေသိတတ္တာ၊ အထူးပြုအပ်သော ကြောင့်။ တဒတ္ထံ၊ ထို ပန်းထိုးခြင်းငှါ။ ကကမေဝ၊ ဆူးကိုသာလျှင်။ ဗန္ဓိတုံ၊ ဖွဲ့ခြင်းငှါ။ န ဝဋ္ဋတိ၊ မအပ်။ တဉ္စ၊ ထိုမအပ်ခြင်းကိုလည်း။ အဋ္ဌကထာပမာဏေန= အဋ္ဌကထာကို ပမာဏမူသဖြင့်။ ဝေဒိတဗ္ဗု၊ ၏။ ဣတိ၊ သို့။ ၀ဒန္တိ၊ ကုန်၏။ ဝီမံသိတ္တာ၊ စုံစမ်း၍။ ဂဟေတဗ္ဗံ၊ ၏။
ပုပ္ပဋိစ္ဆကံ နာမ၊ မည်သည်ကား။ ဒဏ္ဍာဒီဟိ၊ လှန်တံအစရှိသည်တို့ဖြင့်။ ကတံ၊ သော။ ပုပ္ပါဓာနံ၊ ပန်းခံတည်း။ တေမို့၊ ဤ ပန်းခံကိုလည်းကောင်း။ နာဂဒန္တကမ္ပိ၊ ဆင်စွယ်ကောက်ကိုလည်း။ သဆိဒ္ဒကမေဝ၊ . အပေါက်ရှိသည်ကိုသာလျှင်။ ဂဟေတဗ္ဗံ၊ ၏။
အသောကပိဏ္ဍိယာတိ၊ ကား။ အသောကသာခါနံ ၀ါ= ပန်းသုံးခက်တို့၏လည်းကောင်း။ ပုပ္ဖါနံ ဝါ၊ ပန်းသုံးပွင့်တို့၏လည်းကောင်း။ သမူဟေ၊ အပေါင်း၌။
ဓမ္မ၊ နာမ= မည်သည်ကား။ စေတိယာဒီနိ၊ စေတီ အစရှိသည်တို့ကို။ ပရိက္ခပိက္ခာ၊ ရစ်၍။ တေသဉ္စ၊ ထိုစေတီအစရှိသည်တို့၏ လည်းကောင်း။ ရဇ္ဇုယာ စ၊ ကြိုး၏လည်းကောင်း။ အန္တရာ၊ အကြား၌။ ပုပ္ဖပ္ပဝေသနတ္ထာယ၊ ပန်းကို သွင်းခြင်းငှါ။ ဗန္ဓရ၊ ဖွဲ့အပ်သော ကြိုးတည်း။
“ဝါ၊ ကား။ သိထိလိုတာ၊ လျော့လျော့ လွန်းအပ်သော။ ရဠု၊ ကြိုးတည်း။ ဝူအန္တရေ၊ ကြိုးလွန်း၏ အကြား၌။ ပုပ္ပဝေသနတ္ထာယ၊ ပန်း ကို သွင်းခြင်းငှါ။ ဧဝံ၊ သို့။ ဗန္ဓာ၊ ဖွဲ့ခြင်းသည်။ ဟောတိ၊ ၏ သို့လည်း။ ဝဒန္တိ၊ ကုန်၏။
ဣတိပိ၊ မတ္ထကဒါန္တိ= ကား။ ဓမ္မာသနာဒိမတ္ထကေ၊ တရားဟောနေရာစသည်၏ အထက်၌။ လမ္မကဒါမံ၊ ဆွဲသော ပန်းဆိုင်းတည်း။
တေသံယေဝါတိ၊ ကား။ ဥပ္ပလာဒီနံ ဧဝ၊ ကြာအစရှိသည်တို့၏သာလျှင်။
ဝါကေန ဝါ ဒဏ္ဏကန ဝါတိ၊ ကား။ ပုပ္ဖနာဝံ့= ပန်း၏ အရိုးကို။ ဖာလေတာ၊ ခွဲ၍။ ပုဗ္ဗေန= ပန်းနှင့်။ ဧကာ- ဗုဒ္ဓံ ဌိတဝါကေန စ= တစပ်တည်းတည်သော လျှော်ဖြင့်လည်းကောင်း။ ဧက- ဗန္ဓုနေနေဝ၊ တစပ်ထီးတည်းသာလျှင်ဖြစ်သော။ ဒဏ္ဍကေန စ၊ အရိုးဖြင့် လည်း ကောင်း။ ဧတေန၊ ဤ ဝါကေန ဝါ ဒဏ္ဍကေန ဝါဟူသောပါဌ်ဖြင့်။ (ဉာယတိ၌ စပ်။) ပုညံ့၊ အပွင့်သည်။ ပဉ္စသု ဗီသု၊ မျိုးစေ ့ငါးပါးတို့၌။ အပ္ပဝိဋ္ဌတ္တာ= မဝင်သောကြောင့်။ ပဏ္ဏိ ဝိယ၊ အရွက်ကဲ့သို့။ ဗီဇဂါမေ၊ ဗီဇဂါမိ၌။ သင်္ဂဟံ၊ ရေတွက်ခြင်းသို့။ နဂစ္ဆတိ၊ မရောက်။ တသ္မာ= ကြောင့်။ ကပ္ပိယံ၊ ကပ္ပိခြင်းကို။ အကာရာပေတာပဲ၊ မပြုစေမူ၍လည်း။ ကောပနေ၊ ဖျက်ဆီး ခြင်း၌။ ဒေါသော၊ အပြစ်သည်။ နတ္ထိ၊ မရှိ။
ဆိဿ၊ ဆွတ်ခူးအပ်ပြီး သော။ မကုဠာပိ၊ ပန်းငုံ၏လည်း။ ယဉ္စ ဝိကသနံ၊ အကြင် င့်ခြင်းသည်။ အတ္ထိ၊ ၏။ တမ္ပိ၊ ထို ပွင့်ခြင်းသည်လည်း။ အတိတရုဏာ= အလွန်နုသော ပန်းငုံအား။ အဘာဝါ၊ ပွင့်ခြင်းမရှိသောကြောင့်။ ဝုလိုလက္ခဏံ၊ ကြီးပွား ခြင်းလက္ခဏာသည်။ န ဟောတိ၊ မဖြစ်။ ပန၊ စင်စစ်ကား။ ပရိဏတဿ၊ ရင့်ပြီးသော။ မကုဠဿ၊ အုံ၏။ ပတ္တာနံ= ပွင့်ချပ်တို့၏။ သိနေဟေ၊ အစေးသည်။ ပရိယာဒါနံ၊ ခန်းခြောက်ခြင်းသို့။ ရောက်သည်ရှိသော်။ ဂတေ၊ ဝိသုဘာဝေါ ဧဝ= အသီးအသီးဖြစ်ခြင်းသည်သာလျှင်။ ဝိကာသော၊ ပွင့်ခြင်း မည်၏။ တေနေဝ၊ ကြောင့်သာလျှင်။ ဆိန္နမကုဠဝိကာသော။ ဆွတ်ခူးအပ် သောအငုံ၏ ပွင့်ခြင်းသည်။ အစ္ဆိန္နမကုဠဝိကာသတော၊ မဆွတ်ခူးအပ်သော အငုံ၏ပွင့်ခြင်းမှ။ ပရိဟီနော၊ ယုတ်သည်ဖြစ်၍ လည်းကောင်း။ မိလာတ ယုတ္တော၊ ညှိုးခြင်းနှင့်ယှဉ်သည်ဖြစ်၍လည်းကောင်း။ ဒိဿတိ၊ ထင်၏။
မိလာ- တဿ၊ ညှိုးသောပန်း၏။ ဥဒကသညောဂေ၊ ရေနှင့်ပေါင်းယှဥ်သည်ရှိသော်။ ယဉ္စ အမိလာနတာပနံ၊ အကြင်မညှိုးသောအဖြစ်သို့ ရောက်ခြင်းသည်လည်း။ အတ္ထိ၊ ၏။ တမ္ပိ၊ ထို မညှိုးသောအဖြစ်သို့ ရောက်ခြင်းသည်လည်း။ တမ္ဗုလ- ပဏ္ဏာဖီသု၊ ကွမ်းရွက် အစရှိသည်တို့၌လည်း။ သမာနံ၊ ရှိခြင်းတူ၏။ ဣတိ= ကြောင့်။ ဗုဒ္ဓိလက္ခဏံ၊ ကြီးပွားခြင်း လက္ခဏာသည်။ န ဟောတိ၊ မဖြစ်။ ပါဠိအဋ္ဌကထာဒီသု စ၊ ပါဠိ အဋ္ဌကထာအစရှိသည်တို့၌လည်း။ ကတ္ထစိ= တစုံ တခုသောအရာ၌။ ပုပ္ဖာနံ၊ အပွင့်တို့ကို။ ကပ္ပိယကရဏံ၊ ကပ္ပိခြင်းကို ပြုခြင်း သည်။ န အာဂတံ၊ မလာ။ တသ္မာ။ ကြောင့်။ ပုညံ့၊ အပွင့်သည်။ သဗ္ဗဏာ၊ ခပ်သိမ်းသော အပြားဖြင့်။ အဗီဇမေဝ၊ ဗီဇမဟုတ်သည်သာတည်း။ ဣတိ၊ သို့။ ဝိညာယတိ၊ ၏။ ဝီမံသိက္ခာ၊ စုံစမ်း၍။ ဂဟေတဗ္ဗံ၊ ၏။
“ပသိဗ္ဗကေ ဝိယာတိ၊ ဟူ၍း ဝုတ္တတ္တာ= ကြောင့်။ ပုပ္ပသိဗ္ဗက ဝါ၊ ပန်းထည့်ရန် အိတ်၌လည်းကောင်း။ ပသိဗ္ဗကသဒိသံ၊ အိတ်နှင့် တူစာ။ ဗန္ဓော= ဖွဲ့အပ်သော= ယတ္ထ ကတ္ထစိ၊ အမှတ်မရှိသော။ စီဝရေ ၀ါ၊ ၌လည်းကောင်း။ ပက္ခိပိတုံ၊ ထည့်ခြင်းငှါ။ ဝဋ္ဋတိ၊ ၏။ ဣတိ၊ သို့။ သိဒ္ဓံ၊ ပြီး၏။
“ဗဇ္ဇိတုံ န ဝဇ္ဇတီ”တိ၊ ဟူ၍။ ရက္ခု အာဒီဟိ၊ ကြိုးအစရှိသည်တို့ဖြင့်။ ဗန္ဓနံ၊ ဖဲ့ခြင်းကို။ သန္ဓာယ၊ ၍။ ဝုတ္တံ၊ ၏။ ပုပ္ဖဝ၊ ၏သာလျှင်။ အစိဒဏ္ဍဝါကေဟိ ပန၊ မဖြတ်အပ်သော အရှိုးအမျှင်တို့ဖြင့်ကား။ ဗဇ္ဇိတုံ၊ ဖွဲ့ခြင်းငှါ။ ဝဋ္ဋတိ ဧဝ၊ အပ်သလျှင်ကတည်း။
(၃၀၂) “ပုပ္ပပ စ ဒဋ္ဌဗ္ဗ” န္တိ၊ ဟူသော စကားကို။ ပုပ္ဖပဋိ၊ ပန်းကုံး ပုဆိုးကို။ ကရောန္တဿ၊ ပြုသော ရဟန်း၏။ ဒီဃတော= အလျားမှ။ ပုပ္ဖဒါ- ပန်းကုံးကို။ ဟရဏ ပစ္စာဟရဏဝသေန၊ ဆောင်ခြင်း, တဖန်ဆောင် ခြင်း၏ အစွမ်းဖြင့်။ ပူရဏံ၊ ပြည့်စေခြင်းကို။ သန္ဓာယ၊ ၍။ ဝုတ္တံ၊ ၏။ တိရိယတော၊ ဖီလာအားဖြင့်။ ဟရဏံ ပန၊ ဆောင်ခြင်းသည်ကား။ ၀ါယိမံ နာမ၊ ဝါယိမပန်းကုံးမည်သည်။ ဟောတိ၊ ၏။ ပုရိမံ၊ သ န၊ မဟုတ်။
“ပုရိမဋ္ဌာနံ အတိက္ကာမေတီ”တိ၊ ဟူ၍။ သာမညတော၊ သာမညအားဖြင့်။ ဝုတ္တတ္ထာ= ကြောင့်။ ပုရိမံ၊ ပုရိမပန်းကုံးကို။ ပုပ္ဖကောဋိ၊ ပန်းအစွန်းကို။ ဖုသာပေက္ခာ ဝါ= ထိစေ၍လည်းကောင်း။ အဖုသာပေတွာ ဝါ= မထိစေ မူ၍လည်းကောင်း။ ပရိက္ခပနဝသေန၊ ရစ်သည်၏အစွမ်းဖြင့်။ အတိက္ကမန္တဿ၊ လွန်စေသော ရဟန်းအား။ အာပတ္တိယေဝ၊ သာတည်း။
ဗန္ဓိတုံ ဝဋ္ဋတီတိ၊ ကား။ ပုပ္ဖရဟိတာယ၊ ပန်းမူကင်းသော သုတ္တဝါကကောဋိယာ= ချည် လျှော်တို့၏ အစွန်း၌။ ဗဇ္ဇိတုံ၊ ဖဲ့ခြင်းငှါ။ ဝဋ္ဋတိ၊ ၏။
“ဧကဝါရံ ဟရိတွာ ၀ါပရိက္ခိပိက္ခာ ဝါတိ ဣဒံ၊ ဟူသော စကားကို။ ပုဗ္ဗေ၊ ရှေး၌။ ဝုတ္တစေတိ- ယာဒိပရိက္ခေပံ၊ ဆိုအပ်ပြီးသော စေတီကို ရစ်ခြင်းအစရှိသည်ကိုလည်းကောင်း။ ပုပ္ပပဋကရဏဉ္စ၊ ပန်းကုံးပုဆိုး ရက်ခြင်းကိုလည်းကောင်း။ သန္ဓာယ၊ ၌။ ဝုတ္တံ၊ ၏။
ပရေဟိ ပူရိတန္တိ၊ ကား။ ဒီဃတော၊ အလျားမှ။ ပသာရိတံ၊ ဖြန့်အပ်သော။
ဝါယိတုန္တိ၊ ကား။ တိရိယတော၊ ဖီလာ။ ဟရိတုံ၊ ဆောင်ခြင်းငှာ။ တံ ထိုဆောင်ခြင်းကိုကား။ ဧကဝါရမ္ပိ၊ တကြိမ်လည်း။ န လဗ္ဘတိ၊ မရအပ်။
ပုပ္ဖာနိ ဌပေန္တေနာတိ၊ ကား။ အဂန္တိတပုပ္ဖာနိ၊ မကုံးအပ်သော ပန်းတို့ကို။ အညမညံ၊ အချင်းချင်း။ ဖုသာပေတာပိ၊ ထိစေ၍လည်း။ ဌပေန္တေန၊ ထား သော ရဟန်းသည်။
`ဋိကဒါမဩလမ္မကောတိ၊ ကား။ ဟေဋ္ဌာဘာဂေ= အောက်အဖို့၌။ သံဃိကာကာရယုတ္တော၊ ကြာသွတ်အိုးအခြင်းအရာရှိသော။ ဝါ= ကား။ ဒါရူဃဋိကာကာရော၊ သစ်သားအိုးသဏ္ဌာန်ရှိသော။ ဩလမ္မကော၊ ပန်းဆိုင်းတည်း။
ဂေဏ္ဍုက္ခံ နာမ၊ အိပ်ကျင်မည်သည်ကား။ သုတ္တပယံ၊ ချည် ဖြင့် ပြီး၏။
သဗ္ဗတ္ထာတိ၊ ကား။ သဗ္ဗတ္ထ၊ ကုန်သော။ ဂန္ဒိမာဒီသု၊ ဂန္တိမ အစရှိသည်တို့၌။
ရေစကန္တိ၊ ကား။ အဘိနယံ၊ တူသော နည်းပြခြင်းတည်း။ ဧဝံ၊ သို့။ နစ္စာဟိ၊ ကလော့။” ဣတိ၊ သို့။ နန္ဒာကာရဒဿနံ= ကသော အခြင်းအရာကို- ပြခြင်းတည်း။ ဣတိ အတ္ထော၊ နက်။ “စက္ကံ ဝိယ၊ စက်ကဲ့သို့။ အတ္တာနံ၊ မိမိ ကိုယ်ကို။ ဘမာပနံ၊ လည်စေခြင်းတည်း။” ဣတိပိ၊ ဤသို့လည်း။ ကေစိ၊ တို့ သည်။ ၀ဒန္တိ၊ ကုန်၏။
အာကာသေယေ၀ ကီဠနီတိ၊ ကာ။။ “အယံ သာရီ၊ ဤငယ်ကို။ အသုကပဒံ၊ ဤမည်သော အကွက်သို့။ မယာ၊ သည်။ နီတာ= ဆောင်အပ်၏။” ဣတိ ဧဝံ၊ သို့။ မုခေနေဝ၊ ခံတွင်းဖြင့်သာလျှင်။ ဥဘောပိ၊ နှစ်ယောက်သော သူတို့သည်လည်း။ ၀ဒန္တာ၊ ဆိုကုန်လျက်။ ကီဠန္တိ၊ ကစားကုန် ၏။
ဇူတဖလကေတိ၊ ကား။ ဇူတမဏ္ဍလေ၊ အန်ပျဉ်၌။
ပါသကကီဠာယာတိ၊ ကား။ ဒ္ဓိ၊ ကုန်သော။ တိဝင်္ဂုလပ္ပမာဏာနံ၊ လက်သုံးသစ်ပမာဏရှိကုန်သော။ ဒါရူဒန္တာဒိမယာနံ၊ သစ်သား ဆင်စွယ် အစရှိသည်တို့ဖြင့် ပြီးကုန်သော။ ပါသ- ကာနံ၊ ဖဲတို့၏။ စတုသု ပာသု၊ နံပါးလေးဘက်တို့၌။ ကေကာဒိဝသေန၊ တပေါက်အစရှိ၏ အစွမ်းဖြင့်။ ဗိန္ဓုနိ၊ အပေါက်တို့ကို။ ကတွာ၊ ၍။ ဖလကေ၊ အင်ပျဉ်၌။ ခိပိတွာ၊ ပစ်ချ၍။ ဥပရိဘာဂေ၊ အထက်အဖို့၌။ ဒိဋ္ဌိဗိန္ဒူနံ၊ မြင်အပ် သော အပေါက်တို့၏။ ဝသေန၊ ဖြင့်။ သာရှိယော၊ ငယ်တို့ကို။ အပနေတာ၊ ရွှေ့၍။ ကီဠနကဋတကီဠာယ၊ ကစားသော ဖဲကစားခြင်းဖြင့်။
မတ္တိ နာမ၊ မည်သည်ကား။ မဋ္ဌရုက္ခံသာရကသာဝံ၊ ထန်းကျင်ပင်၏ အနှစ်ဖြစ်သော ဖန်ပေါက်ရေကို။
သလာကဟတ္ထန္တိ၊ ကား။ နာဠိကေရဟီရာဇီနံ၊ အုံးမျှင်အစရှိသည်တို့၏။ ကလာပ၊ အပေါက်၏။ ဧကံ နာမံ၊ ဤသလာ- ကဟတ္ထအမည်သည်။ ဟောတိ၊ ၏။
ပါဠိယံ၊ ၌။ ထရုသို့န္တိ၊ ကား။ ခဂ္ဂေ၊ သန်လျှက်၌။
ဥဿေ ဠေန္တီတိ၊ ကား။ မုခေန၊ ခံတွင်းဖြင့်။ ဥဿဇ္ဇေန၊ လေချွန်သံဖြင့်။ သဒ္ဒ၊ အသံကို။ ပမုဉ္စန္တိ၊ လွှတ်ကုန်၏။ မဟဘွဲ့၊ ကြီးသည်ကို။ ကတ္တာ၊ ရွှေး။ အဗျတ္တသဒ္ဒ၊ ပုဒ်, ဗျည်း မထင်သော အသံကို။ မဝတ္တေန္တိ၊ ဖြစ်စေကုန်၏။ ဣတိ အတ္ထော၊ နက်။
အပေါဋ္ဌိန္တိတိ၊ ကား။ ဒ္ဓိဂုဏိတဝါမဟတ္ထိ၊ ကွေး အိပ်သော လက်ဝဲ လက်မောင်း၌။ ဒက္ခိဏဟတ္ထေန၊ လက်ျာလက်ဖြင့်။ တာဠ- တွာ၊ ခတ်၍။ သဒ္ဒံ၊ ကို။ ကရောန္တိ၊ ကုန်၏။
မုခဍတ္တိမန္တိ၊ ကား။ မုခဘေရီ၊ နှုတ်စည် တီးခြင်းတည်း။
၄၃၂။ “တေသန္တိ၊ တေသံ-ဟူသော ပုဒ်ဖြင့်။ သမာသေ၊ သမာသ်၌။ ဂုဏီဘူတာနိ၊ မပြဋ္ဌာန်းသည်လည်း ဖြစ်ကုန်သော။ ပဗ္ဗာနိပိ၊ အဆစ်တို့ကို လည်း။ ပရာမသတိ၊ သုံးသပ်၏။
ဗောန္ဒောတိ၊ ကား။ ` လောလော၊ လျှပ်ပေါ်၏။ မန္ဓဓာတုကော၊ မုန့်သောသဘောရှိ၏။ ဣတိ အတ္ထော၊ နက်။
ဘကုဋိ ကာတိ၊ ကား။ ဘမုကဘေဒံ၊ မျက်မှောင်အထူးကို။ ကတွာ၊ ၍။
နေလာတိ၊ ကား။ နိဒ္ဒေါသာ၊ အပြစ်ကင်းကုန်၏။
(၃၀၃)၄၃၃။ ပါဠိယံ၊ ၌။ “သာရိပုတ္တာ”တိဣဒံ၊ ဟူသောဤစကားသည်။ ဧကသေသနယေန၊ ဧကေသိက်နည်းဖြင့်။ ဥဘိန္နဲ၊ နှစ်ယောက် ကုန်သော။ သာရိပုတ္တ မောဂ္ဂလ္လာနာနံ၊ တို့ကို။ အာလပနံ၊ ခေါ်ကြောင်းတည်း။ တော နေဝ၊ ကြောင့်သာလျှင်။ ဗဟုဝစနနိဒ္ဒေသော၊ ဗဟုဝုစ်ဖြင့် ညွှန်းခြင်းကို။ ကတော၊ ။
၄၃၅။ အဋ္ဌာရသ ဝတ္တာနီတိ၊ ကား။ “န ဥပသမ္ပာဒေတဗ္ဗ” န္တိ— အာဒီနိ၊ န ဥပသမ္ပာဒေတဗ္ဗ အစရှိကုန်သော။ “န ဘိက္ခူဟိ သမ္ပယောဇေတဗ္ဗန္တိ ပရိယောသာနာနိ၊ န ဘိက္ခု ဟိ သမ္ပယောဇေတဝံ့အဆုံးရှိကုန်သော။ ကမ္မက္ခန္ဓကေ၊ ကမ္မက္ခန္ဓက၌။ အာဂတာနိ၊ လာကုန်သော။ အဋ္ဌာရသ ဝတ္ထာနိ၊ တဆယ့်ရှစ်ပါးသောဝတ်တို့ကို။
န ပန္နလောမာတိ၊ ကား။ န ပတိတမာန- လောမာ= ကျသော အမွေးမရှိကုန်။ အနနုလဝတ္ထိနော၊ မလျော်သောအကျင့် ရှိကုန်သည်။ န၊ မဟုတ်ကုန်။ ဣတိ အတ္ထော၊ နက်။
၄၃၇။ “ပရသန္တကံ ဒေတိ ဒုက္ကဋမေဝါတိ၊ ဟူသောစကားကို။ ပိဿာ- သဂါဟေန၊ အကျွမ်းဝင်၍ ယူသဖြင့်။ ဒါနံ၊ ပေးခြင်းကို။ သန္ဓာယ၊ ၍။ ဝုတ္တံ၊ ၏။
“ထုလ္လစ္စယန္တိ ဧတ္ထု၊ ဟူသောပုဒ်၌။ ဘဏ္ဍဒေယျမ္ပိ၊ သည်လည်း။ ဟောတိ ဧဝ၊ ဖြစ်သလျှင်ကတည်း။
“တဉ္စ ခေါ ဝတ္ထုဇနတ္ထာယာ” ”တိ၊ ဟူသောပါဌ်ဖြင့်။ မာတာပိတူနမ္ပိ၊ တို့အားလည်း။ ပုညံ့၊ ပန်းကို။ ဒေန္တေန၊ ပေးသောရဟန်းသည်။ ဝတ္ထု ပူဇနတ္ထာယေဝ၊ ရတနာသုံးပါးကို ပူဇော်ခြင်းငှါသာလျှင်။ ဒါတဗ္ဗ၊ ၏။ ဣတိ၊ သို့။ ဒဿေတိ၊ ၏။
“မဏ္ဍနတ္ထာယ ပန သိဝလိင်္ဂါဒိပူဇနတ္ထာယာ”တိ၊ ဟူ၍။ ဧတ္တကမေဝ၊ ဤမျှကိုသာလျှင်။ ဝုတ္တတ္တာ၊ ကြောင့် “ဣမံ၊ ဤပန်းကို။ ဝိတ္ထိဏိတွာ၊ ရောင်း၍။ ဇီဝိန္တိတိ၊ အသက်မွေးကုန်လတ္တံ့ ဟူ၍။ မာတာ ပိတုနံ၊ တို့အား။ ဒါတုံ၊ ငှါ။ ဝဋ္ဋတိ၊ ၏။ သေသဉာတီနံ ပန၊ ကြွင်းသော ဆွေမျိုးတို့အားကား။ တာဝကာလိကမေ၀၊ အခိုက်အတန့်သာလျှင်။ ဒါတုံ၊ ငှါ။ ဝဋ္ဋတိ၊ ၏။
“ဉာတိသာမဏေရေဟေဝါ” တိ၊ ဟူသောစကားကို။ တေသံ၊ ထိုသာမဏေတို့၏။ ဂိဟိကမ္မပရိမောစနတ္ထံ၊ လူတို့အမှုကိုပြုပြင်ခြင်းမှ လွှတ်ခြင်းငှါ။ ဝုတ္တံ၊ ၏။
ဣဘရေတိ၊ ကား။ အညာတကာ၊ အမတော် သော သာမဏေတို့သည်။ တေဟိပိ သာမဏေရေဟိ၊ တို့သည်လည်း။ အာစရိ- ယုပဇ္ဈယာနံ၊ ဆရာဥပဇ္ဈာယ်တို့၏။ ဝတ္ထုသီသေန၊ ဝတ်ကိုအရင်းမူသဖြင့်။ ဟရိတဗ္ဗု၊ ဆောင်အပ်၏။
စူဠန္တိ၊ ကား။ ဥပဘာဂတောပိ၊ ထက်ဝက် သော အဖို့မူလည်း။ ဥပဍ္ဎံ၊ ထက်ဝက်ကို။
“သာမဏေရာ။ပ။ ဌပေန္တီတိ၊ ဟူသောစကားကို။ အရက္ခိတာဂေါပိတံ၊ မစောင့်, မထိန်းအပ်သည်ကို။ သန္ဓာယ၊ ၍။ ဝုတ္တံ၊ ၏။
တတ္ထ တတ္ထာတိ၊ ကား။ မဂ္ဂေ ဝါ= ခရီး၌လည်းကောင်း။ စေတိယင်္ဂဏေဝါ၊ စေတီရင်ပြင်၌ လည်းကောင်း။
“သာမဏေရေဟိ ဒါပေတုံ န လဘန္တိတိ ဣဒံ၊ ဟူသောစကား ကို။ သာမဏေရေဟိ၊ တို့ကို။ ဂိဂိဟီနံ၊ ကာတို့၏။ ကမ္မံ၊ အမှုကို။ ကာရိတံ ၀ိယ၊ ပြုစေသကဲ့သို့။ ဟောတိ၊ ၏။ ဣတိ၊ ဤသို့သော အကြောင်းကြောင့်။ ဝုတ္တံ၊ ၏။ ပုပ္ဖဒါနံ၊ ပန်းပေးခြင်းသည်။ ဟောတီတိ၊ ဖြစ်၏ဟူ၍။ န ဂုတ္တံ၊ အပ်။ ကသ္မာ၊ နည်း။ သာမဏေရာနမ္ပိ၊ တို့အားလည်း။ န ဝဇ္ဇနတော၊ မအပ်ခြင်း ကြောင့်တည်း။
“သယမေ၀”” တိအာဒိ၊ အစရှိသော စကားကို။ ဝုတ္တဉ္စ၊ ဆိုလည်းဆိုအပ်၏။
“အဝိသေသေန ဝုတ္တ”န္တိ ဣမိနာ၊ ဟူသောပါဌ်ဖြင့်။ သဗ္ဗေသမ္ပိ၊ ခပ်သိမ်းသော သူတို့အားလည်း။ န ဝဋ္ဋတိ၊ မအပ်။ ဣတိ၊ သို့။ ဒဿေတိ၊ ၏။
“ခီဏပရိဗ္ဗယာနန္တိ၊ ဟူ၍။ အာဂန္တုကေ၊ အာဂန္တုကတို့ကို။ သာန္ဓာယ၊ ၍။ ဝုတ္တံ၊ ၏။
ပရိစ္ဆေဒေသု၊ ပိုင်းခြားအပ်ကုန်သော။ ရုက္ခေသုပိ၊ တို့၌လည်း။ “ဣဓ၊ ဤသစ်ပင်၌။ ဖလာနိ၊ သစ်သီးတို့သည်။ သုန္ဒရာနိ၊ ကောင်းကုန် ၏။” ဣတိအာဒိ”၊ ဤသို့အစရှိသည်ကို။ ဝဒန၊ ဆိုသော ရဟန်းသည်။ ကုလသင်္ဂဟော၊ ကုလဒူသကကို။ ကတော၊ နာမ= ပြုသည်မည်သည်။ ဟောတိ၊ ၏။ ဣတိ၊ ကြောင့်။ “ဧဝံ ပန န ဝတ္တတ္ထံ”န္တိ၊ ဟူ၍။ အာဟ၊ ၏။
ရုက္ခစ္ဆလ္လီတိ၊ ကား။ ရုက္ခတ္တစော၊ သစ်ခွံတည်း။
အဘာဇနီယတ္ထာ၊ မ ဝေဖန်အပ်သောကြောင့်။ ဂရုဘန္တိ၊ ဟူ၍။ ဝုတ္တံ၊ ၏။
“ဝုတ္တနယနာ”တိ၊ ဟူသော ပါဌ်ဖြင့်။ ပဏ္ဏဒါနမ္ပိ= သစ်ရွက်ပေးခြင်းသည်လည်း။ ပုပ္ဖဖလာဒီသု ပန်း သစ်သီး စသည်တို့၌။ ဝုတ္တနယေန၊ ဖြင့် ကုလင်္ဂဟော= သည်။ ဟောတိ၊ ၏။ ဣတိ၊ သို့။ ဒဿေတိ၊ ၏။
ပုဗ္ဗေ ဝုတ္တပ္ပကာရန္တိ၊ ကား။ “မမ ဝစန ဘဂဝတော ပါဒေ လွှ- ထာတိအာဒိနာ၊ အစရှိသည်ဖြင့်။ ဝုတ္တပ္ပကာရေ၊ ဆိုအပ်သောအပြား ရှိသော။ သိက္ခာပဒေ၊ ၌။ ပဌမံ၊ စ္စာ။ ဝုတ္တံ၊ ၏။
“ပက္ကမတာယသ္မာ”တိ ဣဒံ၊ ဟူသောစကားကို။ (၃၀၄) ပဗ္ဗာဇနီယကမ္မဝသေန၊ ပဗ္ဗာဇနီယကံ၏ အစွမ်းဖြင့်။ ဝုတ္တံ၊ ၏။
ပုန၊ ဖန်။ “ပက္ကမတာယသ္မာ”တိ ဣဒမ္ပိ၊ ဟူသော စကားကိုကား။ ပဗ္ဗာဇနိယကမ္မကတာ၊ ပဗ္ဗဇနိယကံ ပြုအပ်သော ရဟန်အပြားရှိကုန်သ ဝတ်၏ အစွမ်းဖြင့်။ ဝုတ္တံ၊ ၏။
ဧတ္ထ၊ ဤသိက္ခာ ပုဒ်၌။ အဿဇိပုနဗ္ဗသုကေဟိ၊ တို့သည်။ အာစရိယေသု= ကျင့်အပ်ကုန်သော။ အနေကဝိဓေသု၊ များသော အပြားရှိကုန်သော။ အနာစာရေသု၊ မကောင်း သော အကျင့်တို့၌။ ပညပေတဗ္ဗာ၊ ပညတ်အပ်ကုန်သော။ အာပတ္တိယော၊ တို့ကို။ သိက္ခာပဒန္တရေသု၊ သိက္ခာပုဒ်တပါးတို့၌။ ပညတ္ထာ ဝေ၊ ပညတ် ကုန်ပြီးသလျှင်ကတည်း။ ဣတိ၊ ကြောင့်။ တာ၊ ထိုအာပတ်တို့ကို။ ဣဓ၊ ဤသိက္ခာပုဒ်၌။ အပညပေၻာ၊ မပညတ်၍။ ကုလဒူသကာနံ၊ ကုလဒူသက ပြုအပ်သော ရဟန်းတို့အား။ ပဗ္ဗာဇနီယကမ္မဝသေန၊ ဖြင့်။ နိဂ္ဂဟံ၊ နှိပ် ခြင်းကို။ ကာတုဉ္စ၊ ပြုခြင်းငှါလည်းကောင်း။ တစ္ဆေဝ= ထိုသိက္ခာပုဒ်၌သာ လျှင်။ သမ္မာ= ကောင်းစွာ။ အဝတ္တိတွာ၊ မကျင့်မူ၍။ ကာရကသံဃံ၊ ကံပြုသော သံဃာကို။ ဆန္ဒဂါမိတာဒီဟိ၊ ဆန္ဒဂါမိတာ အစရှိသည်တို့ဖြင့်။ ပါးပန္တာနံ၊ ရောက်စေကုန်သော ရဟန်းတို့အား။ သမနုဘာသနာယ၊ ဉတ် ကမ္မဝါစာဖြင့်။ သံဃာဒိသေသံ၊ သို့။ အာရောပိတဉ္စ၊ တင်ခြင်းငှာ လည်း ကောင်း။ ဣဒံ သိက္ခာပဒံ၊ ကို။ ပညတ္တံ၊ ၏။ ဣတိ၊ သို့။ ဝေဒိတဗ္ဗံ၊ ၏။
“ပဌမသံဃဘေဒသဒိသာနေဝါ”တိ၊ ဟူသော ပုဒ်၌။ အေဂ်- သုပိ၊ တို့တွင်လည်း= တို့တ ထိုသံဃဘေဒ၌။ ပရက္ကမနံ ယထာ၊ လုံ ့လ ပြုခြင်းကဲ့သို့။ ဧဝံ တထာ၊ တူ။ ဣဓ၊ ဤသိက္ခာပုဒ်၌။ ဆန္ဒာဒီဟိ၊ ချစ်ခြင်းအစရှိသည်တို့ဖြင့်။ ပါပနံ၊ ရောက်ခြင်းကို။ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ၊ ၏။
သေသံ၊ ကြွင်းသော အင်္ဂါသည်။ တာဒိသမေဝ၊ ထိုသံဃဘေဒနှင့် တူသလျှင်ကတည်း။
ကုလဒူသကသိက္ခာပဒဝဏ္ဏနာ၊ သည်။ နိဋ္ဌိတာ၊ ပြီ။