တတော့၊ ထိုကြောင့်။
ပဏ္ဍိတော၊ ပညာရှိသော။
သော၊ ထိုရဟန်းသည်။
သဗ္ဗာ၊ အလုံးစုံကုန်သော။
ဝေဒနာ၊ တို့ကို။
ပရိဇာနာတိ၊ ပိုင်းခြား၍ သိ၏။
၁။ ဝိဝတ္တယိ သံယောဇနန္တိ ဒသဝိဓမ္ပိ သံယောဇနံ ပရိဝတ္တယိ နိမ္မူလမကာသိ။
၂။ န ရိဉ္စတိ-ကို န ပဇတိ ဟု ဋ္ဌ၌ ဖွင့်သည်။ ရိစော ရု ရိဉ္စနေ စု-ဘူဟူသော ဓာတ်ကျမ်းအလို “မကင်းဆိတ်စေ ဟု သဒ္ဒတ္ထ ပေး။
ဘိက္ခဝေ၊ တို့။
သုတဝါ၊ အာဂမ အဓိဂမဟူသော အကြားအမြင်ရှိသော။
အရိယသာဝကော၊ အရိယာဖြစ်သော သာဝကသည်။
၁။ သင်္ချံ နောပေတီတိ ရတ္တော ဒုဋ္ဌော မုဠှောတိ ပညတ္တိံ န ဥပေတိ-ဟူသော ဤဋ္ဌနှင့် ဤဋီကာ ပ- ဝိကပ်နှင့်အညီ ပေးသည်။ သင်္ချံ နောပေတီတိ ဝါ ဒိဋ္ဌေ ဓမ္မေ အနာသဝေါ ဓမ္မဋ္ဌော ဝေဒဂူ ကာယဿ ဘေဒါ မနုသော ဒေဝေါတိ ဝ, ပညတ္တိံ န ဥပေတီတိ အနုပါဒိသေသနိဗ္ဗာနဝသနပိ အတ္ထော ဝတ္တဗ္ဗော ဟူသော ဋီ-ဒု-ဝိကပ်အလို “အနာသဝေါ၊ သော။ပ။ ဝေဒဂူ၊ သည်။ ကာယဿ၊ ၏။ ဘေဒါ၊ ကြောင့်။ သင်္ချံ၊ နတ်လူဟု ခေါ်ဆိုသမုတ်အပ်သည်၏ အဖြစ်သို့။ နောပေတိ၊ မရောက်”ဟု ပေး။ ကာယဿ ဘေဒါထောက်လျှင် အနုပါဒိသေသနိဗ္ဗာန်ကို ရည်သော ဋီကာဒုနည်းသည် ယုတ္တတရ။
၂။ ပါတဿ အလံ ပရိယတ္တော, နတ္ထိ ဧတ္ထ ပတိဋ္ဌာဘိ ပါတာလောနှင့် ယံ လောကေ ဗလဝါမုခန္တိ ဝုစ္စတိ၊ တံ သန္ဓာယ ဟူသော ဤဋ္ဌကို ရှု၍ ပေးသည်။ ပါတာလသဒ္ဒါ ဟောအပ်သော ဝဲကား သာမန်ဝဲမဟုတ်၊ ထောက်တည်ရာ လုံးဝမရှိသော ဝဲတည်း။
၃။ အသန္တံ အဝိဇ္ဇမာနန္တိ အသမ္ဘူတတ္ထံ အပညာယာနတ္ထံ၊ ဋ္ဌ။ နသမ္ဘူတတ္ထံ၊ မုသာတိ အတ္ထော။ပ ။ အသန္တန္တိ အဘူတံ။ အတ္ထဝသေန ဟိ ဝါစာ အဘူတံ နာမ၊ ဋီတို့နှင့်အညီပေးသည်။ အပညာယမာနတ္ထံ ဟူသော အဖွင့်နှင့်အညီ ဝိဇ္ဇမာနံကို ဝိဒဓာတ် ဘူဝါဒိဂဏိက၊ ယပစ္စည်း မာနပစ္စည်းဟု ကြံ၊ ဝိဒီယတေတိ ဝိဇ္ဇမာနာ၊ န ဝိဇ္ဇမာနာ၊ အဝိဇ္ဇမာနာ၊ တံ အဝိဇ္ဇမာနံ ဝိဂ္ဂဟပြု။ သန္တောတိ ဣဒံ သံဝိဇ္ဇမာနာတိ ပဒဿေဝ ဝေဝစနံ။ပ။ ဣဓ ပန ဝိဇ္ဇာမာနာ ဥပလဗ္ဘမာနာတိ အတ္ထော ဟူသော မ-ဋ္ဌ-၃ စာပိုဒ် ၄ ၌ကဲ့သို့ ဤအသန္တံ အဝိဇ္ဇမာန၌ ဝိဇ္ဇမာနဒ္ဒါသည်လည်း ဥပလဗ္ဘမာနတ္ထမျိုးပင်တည်း။
သာရီရိကာယ၊ သော။ ဒုက္ခာယ၊ သော။ ဝေဒနာယ၊ သည်။ ဖုဋ္ဌော၊ သည်။ သမာနော၊ သော်။ နေဝ သောစတိ၊ မစိုးရိမ်။ န ကိလမတိ၊ မပင်ပန်း။ န ပရိဒေဝတိ၊ မငိုကြွေး။ ဥရတ္တာဠိံ၊ ရင်ထု၍။ နကန္ဒတိ၊ မမြည်တမ်း။ သမ္မောဟံ၊ သို့။ န အာပဇ္ဇတိ၊ မရောက်။နာဓိဝါသေတိ၊ သည်းမခံနိုင်။ သော၊ သည်။ ပါတာလေ၊ ထောက်တည်ရာမဲ့ ကျသွားနိုင်သော ဒုက္ခဝေဒနာ တည်းဟူသော ဝဲ၌။ န ပစ္စုဋ္ဌာသိ၊ မတည်တံ့နိုင်။ အထော၊ ထိုပြင်။ ဂါဓမ္ပိ၊ ထောက်တည်ရာကိုလည်း။ နာဇ္ဈဂါ၊ မရနိုင်။
ယော စ၊ သည်ကား။ ယာဟိ၊ တို့သည်။ ဖုဋ္ဌော၊ ၍။ န ဝေဓတိ၊ မတုန်လှုပ်။ သာရီရိကာ၊ ကုန်သော။ ပါဏဟရာ၊ ကုန်သော။ ဥပ္ပန္နာ၊ ကုန်သော။ ဒုခါ၊ ကုန်သော။ ဧတာ ဝေဒနာ၊ တို့ကို။ အဓိဝါသေတိ၊ သည်းခံနိုင်၏။ သ၊ ထိုသူသည်။ ဝေ၊ စင်စစ်။ ပါတာလေ၊ ၌။ ပစ္စုဋ္ဌာသိ၊ တည်တံ့နိုင်၏။ အထော၊ ထိုပြင်။ ဂါဓမ္မိ၊ ကိုလည်း။ အဇ္ဈဂါ၊ ရပြီ။ ဣတိ၊ ပြီးပြီ။
စတုတ္ထံ၊ လေးခုမြောက်သောသုတ်တည်း။
၁။ ဣမသ္မိံ သုတ္တေ အရိယသာဝကောတိ သောတာပန္နော၊ သောတာပန္နော ဟိ ဧတ္ထ ဓုရံ၊ဋ္ဌ။“အဿုတပါ ပုထုဇ္ဇနော” တိဝတွာ “သုတဝါ အရိယသာဝကော”တိ ဝုတ္တတ္တာ “သောတာပန္နော ဓုရ”န္တိ ဝုတ္တံ၊ ဣတရေသု အရိယသာဝကေသု ဝတ္တဗ္ဗမေဝ နတ္ထိ၊ ဋီတို့နှင့် အရိယာသာဝကောပုဒ်သည် ကမ္ပဓာရ်တည်း၊ ပဓာနအားဖြင့် အရိယာသာဝက ရှစ်ယောက်ကိုကောက်။ ဗလဝဝိပဿကော။ ပ။ ယောဂါဝစရောပိ ဝဋ္ဋတိဟူသော ဋ္ဌ-နှင့်အညီ ဗလဝဝိပဿကပုထုဇဉ်ယောဂီပုဂ္ဂိုလ်ကိုကား အပဓာနအားဖြင့်ကောက်။
စကြဝဠာ မြင့်မိုရ်တောင်အထိ သို့မဟုတ် ဆယ်ယူဒနာ အမြင့်တိုင်အောင် လေအဟုန်ဖြင့် အထက်သို့ သမုဒ္ဒရာရေ ထောင်တက်၍ အသူတရာနက်သော ချောက်ကြီးသဖွယ် အလွန်ကြီးကျယ်သော ဗလဝါမုခဝဲကြီး သည် ရှိစေကာမူ ပါတဿ အလံ ပရိယတ္တော , နတ္တိ ဧတ္ထ ပတိဋ္ဌာတိ ပါတာလော (ထောက်တည်ရာမရှိလောက် အောင် ကျသွားနိုင်သော ပါတာလ) ဟုကားမဆိုသင့်မဆိုနိုင်။ အဘယ်ကြောင့်ဆိုသော် သမုဒ္ဒရာ၏ ငါး ,လိပ် နတ် အသုရာတို့၏တည်ရာ ချမ်းချမ်းသာသာ နေရာဌာနအဖြစ် တည်ရှိနေသောကြောင့်တည်း။ ထိုကြောင့် သမုဒ္ဒရာရှိ ဗလဝါမုခဝဲကို ထောက်တည်ရာမဲ့ကျသွားနိုင်သော ပါတာလဟူသော အသုံးအနှုံးသည် စင်စစ် မဟုတ်မမှန်သော မုသားစကားမျှသာ၊ အသိအမှတ် မပြုအပ်သော စကားမျှသာဖြစ်၏။ ထောက်တည်တဲ့ ကျသွားနိုင်သော ပါတာလဟု စင်စစ်ခေါ်ဆိုသင့်သော အရာအား ဒုက္ခဝေဒနာသာဖြစ်၏။ အဘယ်ကြောင့်ဆိုသော် အဆိုပါဒုက္ခဝေဒနာနှင့် ရင်ဆိုင်ရသော အဿတဝါ ပုထုဇဉ်သည် ဒုက္ခဝေဒနာနှင့် ပတ်သက်၍ ထောက်တည်ရာမရနိုင် သောကြောင့်တည်း။ သို့သော် သုတဝါ အရိယသာဝကတို့အဖို့ ဒုက္ခဝေဒနာနှင့် ရင်ဆိုင်ရသော်လည်း ငိုကြွေးခြင်း ပူပန်ခြင်း စသည်မရှိတော့ပဲ ထောက်တည်ရာရ၏ဟူလို။ ဤသုတ်၏ပိဏ္ဍတ္ထခဲကပ်သောကြောင့် ဋ္ဌ-ဋီတို့နှင့် ညှိ၍ အကျဉ်းချုပ်ကာ ရေးသားလိုက်သည်။
ဘိက္ခဝေ၊ တို့။
တတြ၊ ထိုပုဂ္ဂိုလ် ၂ယောက် တို့၌။
ဝိသေသောအ၊ ထူးသည်။
ကော၊ အဘယ်နည်း။
အဓိပ္ပယာသော၊ လွန်ကဲစွာ အားထုတ်ခြင်း လုံ့လ(ပယောဂ)သည်။
ကော၊ နည်း။
သုတဝတော၊ အာဂမ အမိဂမဟူသော အကြားအမြင်ရှိသော။
၁။ ယုဝဏ္ဏာနမိယဝု ဝင် သရေ၊ ၅-ကဏ္ဍ ၁၃၆-သုတ် မောဂ္ဂလ္လာန်အလို ဝေဒိယတိ-ဟု ရှိရမည်။ သီ၊ ဣ မူ၌လည်း ဝေဒိယတိ ပင် ရှိသည်။
၂။ အဓိပ္ပယာသောသာတိ အဓိကပ္ပယောဂေါ၊ အံ-ဋ္ဌ ၂၊ စာပိုဒ်-၁၁၇။ အဓိကံ ပယသတိ ပယုဉ္ဇတိ ဧတေနာတိ အဓိပ္ပာသော၊ သဝိသေသံ ဣတိ ကတ္တဗ္ဗ ကိရိယာ၊ တေနာဟ “ အဓိကပ္ပယောဂေါ ”တိ၊ ၎င်းဋီ။ အဓိကံ သဝိသေယံ ပယသတိ ပဉ္စတိ ပယုဉ္ဇတိ ဧတေနာတိ အဓိပ္ပယာသော၊ ဝိသိဋ္ဌပယောဂေါ၊ တေနာဟ " အဓိကပ္ပ ယောဂေါ"တိ၊ သံ-ဋီ ၂-ခန္ဓဝဂ် စာပိုဒ် ၅၈နှင့်အညီ ပေးသည်။ အဓိက သဒ္ဒူပပဒ ပ ပုဗ္ဗ ယသုဓာတ် ဏ-ပစ္စည်း ကရဏသာမိ၊ လွန်ကဲသော လုံ့လ ပယောဂ အရကောက်။ အဓိကံ ( ယသနံ ပယုဉ္ဇနန္တိ အဓိပ္ပယာသော၊ အဓိကပ္ပ ယောဂေါ ဟူသော မဟာဝဂ္ဂသံယုတ်ဋီကာ စာပိုဒ် ၂၃၃-အလို လွန်ကဲစွာ အားထုတ်ခြင်းသည်ဟု ဘာဝသာဓ်ပေး
အရိယသာဝကဿ၊ အရိယာဖြစ်သော သာဝက၏။ အဿုတဝတာ၊ အကြားအမြင်မရှိသော။ ပုထုဇ္ဇနေန၊ နှင့်။ နာနာကရဏံ၊ အသီးအသီးပြုကြောင်းဖြစ်သော အထူးသည်။ ကိံ၊ အဘယ်နည်း။ ဣတိ၊ ဤသို့မေးတော်မူ၏။သော၊ ထိုပုထုဇဉ်သည်။
တာသံ ဝေဒနာနံ၊ တို့၏။
သမုဒယဉ္စ၊ ဖြစ်ကြောင်းကိုလည်းကောင်း။
အတ္ထင်္ဂမဉ္စ၊ ချုပ်ရာကိုလည်းကောင်း။
အဿာဒဉ္စ၊ သာယာဖွယ်ကိုလည်းကောင်း။
အာဒီနဝဉ္စ၊ အပြစ်ကိုလည်းကောင်း။
၁။ နာနာကရဏံကိုလည်း နာနာ ကရီယတိ ဧတေနာတိ နာနာကရဏံ၊ ဘေဒေါတိ အာဟ “ကိံ နာနတ္တ”န္တိ ဟူသော မဟာဝဂ္ဂသံယုတ်ဋီကာ စာပိုဒ် ၂၃၃-နှင့်အညီ ကရဏသာဓ်ပေါ်အောင် ပေးသည်။
၂။ အနုသေတိကြိယာသည် သကမ္မက အကမ္မက ၂ မျိုးတို့တွင် “ ဘူ ဟူ သိ ဌာ ဤလေးဖြာ ဗလာကံမရှိ ” ဟူသည်နှင့်အညီ သိဓာတ်ဖြစ်သောကြောင့် အကမ္မကတည်း။ အကမ္မကဖြစ်လျှင် အနုသေတိကြိယာ၏ ကံအဖြစ်ဖြင့် ပဋိဃဝန္တံဟု မရှိနိုင်။ ပဋိဃဝန္တံပုဒ်ကိုလည်း ကမ္မတ္ထ အနက်မပေးနိုင်။
ထိုကြောင့် အနုသေဘိပုဒ်၌ အနုသည် ဥပသာရမဟုတ် ကမ္မပ္ပဝစနီယ၊ ယင်းကမ္မပ္ပဝစနီယ အနု၏ အယှဉ်ဖြစ်သောကြောင့် “ တမေနံ ပဋိဃန္တိ၊ ၏”ဟု ပြန်ဆိုသည်။ ပဋိဃဝန္တံပုဒ်နှင့် အနုသေတိကြားဝယ် “ယော ဒုက္ခာယ။ပ။ သော”ဟူသော ပုဒ်တို့ များစွာခြားသော်လည်း “တံ ခေါ ပန ဘဂဝန္တံ ဂေါတမံ ဧဝံ ကလျာဏော အဗ္ဘုဂ္ဂတော”၌ ဂေါတမံသည် အဘိဟူသော ကမ္မပ္ပဝစနီယ အယှဉ်ဖြစ်သကဲ့သို့ ဤ၌လည်း ဖြစ်နိုင်သည်။
နိဿရဏဉ္စ၊ ထွက်မြောက်ရာကိုလည်းကောင်း။ ယထာဘူတံ၊ ဟုတ်တိုင်းမှန်စွာ။ နပ္ပဇာ နာတိ၊ မသိ။န ဝိဇ္ဈေယျ၊ မထိုးဖောက်ရာ။ ဒုက္ခာယ ဝေဒနာယ၊ ကြောင့်။ တမေနံ အပ္ပဋိဃဝန္တံ၊ ထိုအမျက်ဒေါသမရှိသူ၏။ ပ။ သော၊ ထိုပဋိဃာနုသယသည်။ နာနုသေတိ၊ မကိန်း မဖြစ်။ ဝိသညုတ္တော၊ ကိလေသာနှင့်မယှဉ်သည်ဖြစ်၍။ ဇာတိယာ၊ နှင့်။ ပ။ ဥပါယာသေဟိ၊ တို့နှင့်။ ဝိသညုတ္တော၊ မယှဉ်စပ်သူဟူ၍”ဟု ပေးသည်မှတပါး ကြွင်းမထူး။)
ဘိက္ခဝေ၊ တို့။ အယံ၊ ဤဆိုအပ်ခဲ့ပြီးသည်ကား။ ဝိသေသော၊ အထူးတည်း။ အယံ၊ ကား။ အဓိပ္ပယာသော၊ လွန်ကဲစွာ အားထုတ်ကြောင်း လုံ့လပယောဂတည်း။ ဣဒံ၊ သည်။ သုတဝတော၊ သော။ အရိယသာဝကဿ၊ အရိယာသာဝက၏။ အဿုတဝတာ၊ သော။ ပုထုဇ္ဇနေန၊ နှင့်။ နာနာကရဏံ၊ အသီးအသီးပြုခြင်း ဖြစ်ကြောင်း ဖြစ်သော အထူးတည်း။ ဣတိ၊ ဤသို့ ဖြေတော်မူ၏။
[အရိယသာဝကဿ၏အရ ရဟန္တာကို ပဓာနအားဖြင့် ကောက်။ အနာဂါမ်ကိုလည်း အပ္ပဓာနအားဖြင့် ယူနိုင်သည်။ ထိုကြောင့် ဋ္ဌ-၌ အရိယသာဝကေသု စ ခီဏာသဝေါ ဧတ္ထ ဓုရံ၊ အနာဂါမီပိ ဝဋ္ဋတီတိ ဝဒန္တိ-ဟု မိန့်အပ်ပြီ။]
၁။ ( သံ ဋ္ဌ-၂ စာပိုဒ် ၂၀ ၌ ဝိရာဂဓမ္မန္တိ ဝိရဇ္ဇနကသဘာဝံ၊ ၎င်းဋီကာ၌ ဝိရဇ္ဇကသဘာဝန္တိပလုဇ္ဇနက သဘာဝံဟူ၍၎င်း။ ဝိသုဒ္ဓိမဂ် ဋ္ဌ ၂ စာပိုဒ် ၅၇၁-၌ ဝိရဇ္ဇနသဘာဝံ ပလုဇ္ဇနဘာဝံ ဝိရာဂမ္မံဟူ၍၎င်း။ နိဒါနိ သံယုတ်ဋီကာစာပိုဒ် ၃၄- ၌ ဝိရဇ္ဇနံ ပလုဇ္ဇနံဟူ၍၎င်း ဖွင့်ဆို၏။ပရနသဘ၁ဝ ဝိရာဂဓမ္မံဟူ၍၎င်း။ နိဒါန သံယုတ်ဋီကာစာပိုဒ် ၃၄ ၌ ဝိရန် ပလုန်ဟူ၍၎င်း ဖွင့်ဆို၏။ ဤ၌ကား ရန္တဓာတ်၏ ဓာတ်နက်အားလျော်စွာ ပေးလိုက်သည်။ ပဋိနိဿဂ္ဂါနုပ၏အဖွင့်ကို အံ ဋ္ဌ-၃ သက္ကက စာပိုဒ် ၆၁-၄။)၁။ သီတီဘဝိဿန္တိကား ဓဝလီကရောတိ ဝေလီသိယာ ဝဓလီဘဝတိတို့ကဲ့သို့ သီတပုဒ်နှင့် ဘဝိဿန္တိ ဟူသော အာချာတ်ပုဒ်ကို သမာသ်တွဲစပ်ထားသော ပုဒ်တည်း။ အဘူတတဗ္ဘာဝေ ကရာသဘူယောဂေဝိကာရာ စီ-ဟူသော မောဂ္ဂလ္လာန် ၁၁၉-သုတ်ဖြင့် ဘူဓာတ်၏အယှဉ် သီတနောင် စီပစ္စည်းသက်၍ ပြီးစေရာ၏။ ၁။ သုခဝေဒနိယန္တိ သုခဝေဒနာယ ပစ္စယဘူတံ ဟူသော ဋ္ဌနှင့်အညီ ပေးသည်။ ဝစနတ္ထကိုကား သုခ ဝေဒနာယ ဟိတံ သုခဝေဒနိယ၊ သော ပနေသ ဟိတဘာဝေါ ပစ္စယဘာဝေနာတိ အာဟ "သုခဝေဒနာယ ပစ္စယဘူတ"န္တိ ဟူသောဋီအတိုင်းပြု။