Issues
Select Version
Bhāsāṭīkā-ဘာသာဋီကာ
မြန်မာဘာသာ
Kathāvatthupakaraṇa-mūlaṭīkā
Kathāvatthupakaraṇa-mūlaṭīkā

2. Paccanīkānulomavaṇṇanā

Author: Bhāsāṭīkā-ဘာသာဋီကာ @ IAPT

၁၄။ **တတ္ထ အနုလောမပဉ္စကဿာ**တိ အာဒိမှိ၊ တတ္ထ အနုလောမပဉ္စကဿ အစရှိသော စကားရပ်၌။ အနုလောမ ပဉ္စကန္တိ၊ ဟူသော ပါဌ်ဖြင့်။ နိဂ္ဂဟပဉ္စကံ၊ ကို။ (ဝုတ္တံ၊ ဆိုအပ်ပြီ။) ပစ္စနီကန္တိ စ၊ ဟူသောပါဌ်ဖြင့်လည်း။ ပဋိကမ္မံ၊ ကို။ ဝုတ္တံ၊ ဆိုအပ်ပြီ။ ဣတိ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ၊ တတ္ထ၊ ထို “တတ္ထ အနုလောမပဉ္စကဿ အစရှိသော အဋ္ဌကထာ စကားရပ်၌။

“သဗ္ဗတ္ထ ပုဂ္ဂလော နုပလဗ္ဘတီတိ အာဒိကဿ၊ အစရှိသော။အမှာ။ ။"ဤအဖွင့်သည် ဩကာသာဒိသစ္စိကဋ္ဌဝယ် ပရဝါဒီ၏ စကားရှေ့သွားရှိ၍ သကဝါဒီ၏ ပဋိကမ္မ စသော စကား နောက်လိုက်ရှိသော ပစ္စနီကာ နူလောမအဖွင့် ဖြစ်၏”ဟု ရှေးဦးစွာ သတိပြုပါ။ ထို့ကြောင့် ပရဝါဒီ၏ “ပုဂ္ဂလော နူပလဗ္ဘတိ" စသော စကားသည် “အာဇာနာတိ နိဂ္ဂဟံ”ကို ထောက်၍ နိဂ္ဂဟပဉ္စက ဖြစ်၏။ ထိုနိဂ္ဂဟဉ္စကကိုပင် အဋ္ဌကထာ၌“တတ္ထ အနူလောမပဉ္စကဿ”ဟု အနုလောမ ပဉ္စကအမည်ဖြင့် ဆိုထား၏။ ဘာကြောင့်နည်း-နောက်၌ ပဋိကမ္မစတုက္က စသော ပစ္စနီကတွေ လာလတ္တံ့ ဖြစ်သောကြောင့် ထို ပစ္စနီကကို ထောက်လျှင် “အနုလောမဟု ခေါ်နိုင်သောကြောင့်တည်း။ ၁။ အနုလောမ ။ ပေ ။ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ။ ။"အနုလောမပဉ္စကံ ” ဟူသော ပါဌ်ဖြင့် ဤ ပစ္စနီကာနုလောမပါဠိတော်ဝယ် “အာဇာနာဟိ နိဂ္ဂဟံ”ဟု လာသော “နိဂ္ဂဟ ပဉ္စက”ကို ဆိုသည်ဟု၎င်း “ ပစ္စနီကဿ စ" ဟု လာသော အဋ္ဌကထာပါဌ်ဝယ် “ပစ္စနီကံ”ပါဌ်ဖြင့် ပါဠိတော်၌ ချုံးရာတွင် ပါဝင်သွားသော ပဋိကမ္မကို ဆိုသည်ဟု ၎င်း မှတ်ပါ။ ကဿ၊ အစရှိသော။ အနုလောမပဉ္စကဿ၊ ၏။ အတ္ထော၊ ကို။ သဗ္ဗတ္ထပုဂ္ဂလော နုပလဗ္ဘတီတိအာဒိပါဠိံ၊ အစရှိသော ပါဠိတော်ကို။ သင်္ခိပိတွာ၊ ချုံး၍။ အာဂတေ၊ လာသော။ သရူပေန၊ သရုပ်သကောင် အားဖြင့်။ အဝုတ္တေ၊ မဆိုအပ်သော။ (ပစ္စနီကေ၊ ၌။) ယသ္မာ သရီရံ သန္ဓာယာတိ အာဒိနာ၊ အစရှိသော။ ဝုတ္တနယေန၊ ဆိုအပ်ပြီးသော သဒ္ဒါနည်းဖြင့်။ ဝေဒိတဗ္ဗော၊ ၏။ (တနည်း) ယသ္မာ သရီရံ သန္ဓာယာတိအာဒိနာ၊ အစရှိသော ပါဌ်ဖြင့်။ ဝုတ္တနယေန၊ ဆိုအပ်ပြီးသော အနက်နည်းဖြင့်။ ဝေဒိတဗ္ဗော၊ သိထိုက်၏ ။

“သဗ္ဗတ္ထ ပုဂ္ဂလော ဥပလဗ္ဘတီ”တိ အာဒိကဿ၊ အစရှိသော။ ပဋိကမ္မကရဏဝသေန၊ ပဋိကမ္မကို ပြုခြင်း၏ အစွမ်းအားဖြင့်။ ဝုတ္တဿ၊ ဟောတော်မူ အပ်သော။ ပစ္စနီကဿစ၊ ပစ္စနီက၏လည်း။ အတ္ထော၊ ကို။ ပဋိကမ္မာဒိပါဠိံ၊ ပဋိကမ္မ အစရှိသော ပါဠိကို။ [အာဒိဖြင့် နိဂ္ဂဟစတုက္က, ဥပနယန စတုက္က,နိဂ္ဂမန စတုက္က တို့ကိုယူ။] သံခိပိတွာ၊ ချုံး၍။ အာဒိမတ္တဒဿနေန၊ အစမျှဖြစ်သော အနုလောမပဉ္စကကို ပြခြင်းဖြင့်။ အာဂတေ၊ လာသော။ “ပုဂ္ဂလော ဥပလဗ္ဘတီ”တိအာဒိမှိ၊ အစရှိသော။ အနုလောမေ၊ ၌။၁။ အနုလောမပဉ္စကဿ အတ္ထော။ ။ဤပုဒ်ကို “သဗ္ဗတ္ထ ပုဂ္ဂလော နုပလဗ္ဘတီတိ အာဒိကဿ”ဟု သရုပ်ဖော်သည်။ [ပစ္စနိကာနုလောမ အခန်းဝယ် ဒုတိယပုစ္ဆာနှင့် အဖြေပင်တည်း။] ထိုပါဠိ၏ အနက်အဓိပ္ပါယ်ကို... ၂။ သဗ္ဗတ္ထ ။ပေ။ ဝုတ္တနယေန။ ။အနုလောမ ပစ္စနီကဝယ် ပစ္စနီက၌ “သဗ္ဗတ္ထပုဂ္ဂလော နူပလဗ္ဘတိ" ဟူသော ပါဠိသည် ချုံးအပ်သော ပါဠိဖြစ်၍ စာအုပ်တို့၌ တိုက်ရိုက် မတွေ့ရ၊ ထို ပစ္စနီကကို ဖွင့်ရာ၌ “ယသ္မာ သရီရံ သာယ သဗ္ဗတ္ထ န ဥပလဗ္ဘတီ”တိ ဝုတ္တေ သရီရတော ဗဟိ ဥပလဗ္ဘတီတိ-ဟု ဆိုခဲ့၏။ ထိုဆိုအပ်ပြီးသော နည်းဖြင့် ဤ ပစ္စနီက၌ အနက်အဓိပ္ပါယ်-ဟု ဆိုသည်။ ၃။ သာဒိနာ ဝုတ္တနယေန။ ။"ယသ္မာ သန္ဓာယာတိ အာဒိနာ- ဤပုဒ်ကို ဝုတ္တနယေန၏ ဝိသေသနဖြစ်အောင် “အစရှိသော”ဟု ပေးလျှင် “ဝုတ္တနယ” အရ ဆိုအပ်ပြီးသော သဒ္ဒါနည်းကို ယူရ၏။ “အာဒိနာ-အစရှိသောပါဌ်ဖြင့်"ဟု ကရိုဏ်းအနက် ပေးလျှင် “ဝုတ္တနယ”အရ ဆိုအပ်ပြီးသော အနက်အဓိပ္ပါယ်နည်းကို ယူရ၏။ နေရာတိုင်း၌ ဤသို့ သဒ္ဒနယ အတ္ထနယ ယူပုံကို အနက်ပေးပုံလိုက်၍ သိပါ။ ၄။ ပစ္စနီကဿ စ။ ။ဤ“ပစ္စနီကဿ”ကို “သဗ္ဗတ္ထ ပုဂ္ဂလော ဥပလဗ္ဘတီ”တိ အာဒိကဿ ပဋိကမ္မကရဏဝသေန ဝုတ္ထဿ- ဟု သရုပ်ဖော်၍ ထို ပစ္စနီက၏ အနက်ကို… **၅။ ပဋိကမ္မာဒိပါဠိံ ။ပေ။ အနုလောမေ**၊ အဋ္ဌကထာဝယ်“ပါဠိံ သံခိပိတွာ အာဂတေ အနုလောမေ”ကို “ပဋိကမ္မာဒိပါဠိံ သံခိပိတွာ အာဒိမတ္တဒဿနေန အာဂတေ ပုဂ္ဂလော ဥပလဗ္ဘတီတိ အာဒိမှိ အနုလောမေ”ဟု ဖွင့်သည်။ ထိုအဖွင့်အရဩကာသာဒိသစ္စကဋ္ဌ အနုလောမ ပစ္စနီက ပါဠိဝယ် ပဋိကမ္မစတုက္က စသော ပါဠိကိုဆိုသည်ဟု မှတ်ပါ။ "သဗ္ဗတ္ထာတိ သရီရံ သန္ဓာယ အနုယောဂေါ သကဝါဒိဿာ”တိ အာဒိနာ၊ အစရှိသော ပါဌ်ဖြင့်။ ဝုတ္တနယေန၊ ဆိုအပ်ပြီးသော သဒ္ဒါကို ညွှန်ပြသောနည်းဖြင့်။ ဝေဒိတဗ္ဗော၊ ၏။ (နောက်တနည်းလည်း ပေးပါ။) ဣတိ ဧဝံ၊ သို့။ အတ္တော၊ ကို။ ဒဋ္ဌဗ္ဗော၊ ၏။

အထဝါ၊ ကား။ **တတ္ထာ**တိ၊ ဟူသောပုဒ်၏။ (အတ္တော-၌ စပ်။) ယံ၊ အကြင် “ပုဂ္ဂလော ဥပလဗ္ဘတိ” အစရှိသော စကားကို။ အာရဒ္ဓံ၊ အားထုတ်အပ်ပြီ။ တသ္မိံ၊ ထို “ပုဂ္ဂလော ဥပလဗ္ဘတိ” အစရှိသော စကား၌။ ဣတိ ဧဝံ၊ သို့။ အတ္ထံ၊ ကို။ အဂ္ဂဟေတွာ၊ မယူမူ၍။ [အဋ္ဌကထာ ဖွင့်သကဲ့သို့ အနက်မယူမူ၍။] **တတ္ထ** တေသု တီသု မုခေသု၊ ထို ဩကာသ စသော ၃-ပါး သော ဝါဒမုခတို့၌။ ဣတိ၊ သို့။ အတ္ထော၊ ကို။ ဂဟေတဗ္ဗော၊ ၏။
စ၊ ဆက်။ ဧတ္ထ၊ ဤ ဒုတိယ အတ္ထ ဝိကပ်၌။ အနုလောမပဉ္စကမူလကာ၊ အနုလောမ ပဉ္စက မူလရှိသော။ သဗ္ဗာနုလောမပစ္စနီက ပဉ္စကပါဠိ၊ အလုံးစုံသော အနုလောမ ပစ္စနီက ပဉ္စကပါဠိကို။ အနုလောမ ပဉ္စကဿ၊ ၏။ ပါဠီတိ၊ ဟူ၍။ (သင်္ဂဟကာ ရေန) ဝုတ္တာ၊ တထာ၊ ထို့အတူ။ ပစ္စနီကာနုလောမ ပဉ္စကပါဠိစ၊ ကိုလည်း။ ပစ္စနီကဿ၊ ၏။ ပါဠီတိ၊ ဟူ၍။
(သင်္ဂဟကာရေန) ဝုတ္တာ၊ တံ၊ ထိုအနုလောမ ပစ္စနီကပါဠိ, ပစ္စနီကာ နုလောမ ပါဠိကို။ သံခိပိတွာ၊ ချုံး၍။ ပဋိကမ္မဝသေန၊ ဖြင့်။**၁။ အထ ဝါ **။ ။အဋ္ဌကထာဝယ် “အာဒိ အာရဒ္ဓံ၊ တတ္ထ”ဟု ရှိသောကြောင့်““တတ္ထ”အတွက် အာရဒ္ဓံ””ဟူသော ကြိယာ၏ ကံပုဒ်ဖြစ်သော “ပုဂ္ဂလော နုပလဗ္ဘတိ” အစရှိသော စကားကိုစွဲရိုးရှိသော်လည်း ထို ကံပုဒ်ကို မစွဲပဲ ဌာနအားလျော်သော ဝါဒမုခ ၃-ပါးကို စွဲစေသည်။ ဤနည်း၌ “အနုလောမပဉ္စက "အရ အနုလောမပဉ္စက တခန်းသာမက အနုလောမပဉ္စကမူလရှိသော ပဋိကမ္မ ,နိဂ္ဂဟ, ဥပနယန, နိဂ္ဂမန တို့ကိုပါ ယူရသည်။ ပစ္စနီက အရလည်း ပစ္စနီကပဉ္စကမူလရှိသော ပဋိကမ္မစသည် ပါရှိသော ပစ္စနီကာနုလောမ ပါဠိတစ်ရပ်လုံးကို ယူရသည်။ ဤနည်းသည် အဋ္ဌကထာ နည်းကိုပင် တနည်းဖွင့်ခြင်းတည်း။ မှတ်ချက်။ ။ပဌမနည်း၌“အလောမပဉ္စက”ဟု ဆိုပါလျက် အရကောက်သောအခါ ပရဝါဒီ၏ ပစ္စနီကပဉ္စကကို အရကောက်ရခြင်း, ပစ္စနီကအရလည်း အနုလောမ တုန်းက ပဋိကမ္မစတုက္က တစ်ခုကိုသာ ယူရခြင်းသည် ရိုးရာ မရောက်သောကြောင့် ဤ ဒုတိယနည်းကို ဋီကာဆရာ ပြရသည်ဟု မှတ်ပါ။ ဤနည်း၏ အနက်အဓိပ္ပါယ်ကို ဩကာသ စသည် မပါသော သုဒ္ဓသစ္စိကဋ္ဌကို ပြန်၍ ညွှန်သောကြောင့် သုဒ္ဓသစ္စိကဋ္ဌ၌ သဗ္ဗတ္ထ စသည် မပါခြင်းနှင့် ဤ ဩကာသာဒိသစ္စိကဋ္ဌ၌ သဗ္ဗတ္ထ စသည် ပါခြင်းသာ ထူးသည်ဟု မှတ်ပါ။[တတ္ထ သဗ္ဗတ္ထာတိ အာဒိနာ သရီရာဒိနော ပရာမသနံ နတ္ထိ၊ဣဓ အတ္ထီတိ အယမေဝ ဝိသေသော၊ အညံ့ သမာနန္တိ။ အနူ။] အာဂတေ၊ သော။ သရူပေန၊ သရုပ်သကောင် အားဖြင့်။ အဝုတ္တေ၊ သော။ [သံခိပိတွာကိုပင် ထင်ရှားအောင် “သရူပေန အဝုတ္တေ" ဟု ထပ်ဆိုသည်။] ပုဂ္ဂလော နုပလဗ္ဘတီတိ အာဒိကေ၊ အစရှိသော။ ပစ္စနီကေ၊ ၌၎င်း။ ဥပလဗ္ဘတီတိအာဒိကေ၊ သော။ အနုလောမေ စ၊ ၌၎င်း။ အတ္ထော၊ ကို။ ဟေဋ္ဌာ၊ သော။ သုဒ္ဓိက သစ္စိကဋ္ဌေ၊ ၌။ ဝုတ္တနယေနေဝ၊ ဖြင့်သာ။ ဝေဒိတဗ္ဗော၊ ၏။ ဣတိ ဝုတ္တံ ဟောတိ၊
ဩကာသာဒိသစ္စိကဋ္ဌဝဏ္ဏနာ၊ သည်။ နိဋ္ဌိတာ၊ ပြီ။ [စာအုပ်တို့၌ “ဩကာသာဒိ” မပါပဲ“သစ္စိကဋ္ဌဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ”ဟု ရှိ၏။ “ဩကာသာဒိ”ဟု ပါသင့်သည်။]