Issues
Select Version
Bhāsāṭīkā-ဘာသာဋီကာ
မြန်မာဘာသာ
Kathāvatthupakaraṇa-mūlaṭīkā
Kathāvatthupakaraṇa-mūlaṭīkā

1. Anulomapaccanīkavaṇṇanā

Author: Bhāsāṭīkā-ဘာသာဋီကာ @ IAPT

၁။ မာယာယ၊ မျက်လှည့်အတတ်ကြောင့်။ (ဒိဿမာနာ-၌ စပ်။) မဏိအာဒိအာကာရေန၊ ပတ္တမြား အစရှိသည်တို့၏ အခြင်းအရာအားဖြင့်။ ဒိဿမာနာ၊ မြင်အပ်ကုန်သော။ အမဏိအာဒယော၊ ပတ္တမြားမဟုတ်သော အုတ်ခဲ အစရှိသော အရာဝတ္ထုတို့ကို။ မာယာတိ၊ ဟူ၍။ (သင်္ဂဟကာရေန) ဝုတ္တာ၊ ပြီ။
အဘူတေန၊ မဟုတ်မမှန်သော။ မဏိ ဥဒကာဒိအာကာရေန၊ ပတ္တမြားရေ အစရှိသည်တို့၏ အခြင်းအရာအားဖြင့်။ [တံလျှပ်ကို ရည်ရွယ်၍ ဥဒကကို ထည့်သည်။ ] ဂယုမာနာ၊ စိတ်ဖြင့် ယူအပ်ကုန်သော။ မာယာ, မရီစိအာဒယော၊ မျက်လှည့်ရုပ်, တံလျှပ် အစရှိသော အရာဝတ္ထုတို့သည်။ အဘူတညေယျာ ကာရတ္တာ၊ မဟုတ်မမှန်သည်ဖြစ်၍ သိထိုက်သော အခြင်းအရာရှိကုန်သည်၏ အဖြစ်ကြောင့်။ အသစ္စိကဋ္ဌာ၊ မှန်သောအနက် မဟုတ်ကုန်။
ယော၊ အကြင်ရုပ်,ဝေဒနာ အစရှိသော အနက်သည်။ တထာ၊ ထိုမျက်လှည့်ရုပ်, တံလျှပ် အစရှိသည်တို့ ကဲ့သို့ မမှန်သည် ဖြစ်၍ သိထိုက်သော အခြင်းအရာရှိသည်။ န ဟောတိ၊ မဟုတ်။ သော၊ ထို ရုပ်ဝေဒနာ အစရှိသော အနက်သည်။ သစ္စိကဋ္ဌော၊ သစ္စိကဋ္ဌ မည်၏။ ဝါ၊ မှန်သောအနက် သဘောမည်၏။ ဣတိ၊ ဤ အနက်အဓိပ္ပါယ်ကို။ ဒဿေန္တော၊ ပြလိုသည်၏အဖြစ်ကြောင့်။ **မာယာ၊ ပေ ၊ ဘူတတ္ထော**တိ၊ ဟူ၍။ (သင်္ဂဟကာရော) အာဟ၊ ပြီ။
အနုဿဝါဒိဝသေန၊ တဆင့်စကားကြားရခြင်း အစရှိသည်တို့၏ အစွမ်းဖြင့်။ ဂယှမာနော၊ စိတ်ဖြင့် မှတ်ယူအပ်သော အနက်သည်။ တထာပိ၊ ထို ကြားအပ်တိုင်းသော အခြင်းအရာအားဖြင့်လည်း။ ဟောတိ၊ ဖြစ်တတ်၏။ အညထာပိ၊ ကြားအပ်တိုင်းသော အခြင်းအရာမှ တပါးသော အခြင်းအရာအားဖြင့်လည်း။ ဟောတိ၊ ဖြစ်တတ်၏။ ဣတိ၊ ကြောင့်။ တာဒိသော၊ ထိုအနုဿဝ အစရှိသည်တို့၏ အစွမ်းဖြင့် ယူအပ်သော အနက်ကဲ့သို့ ရှုအပ်သော။ ဉေယျော၊ သိအပ်သောအနက်သည်။ ပရမတ္ထော၊ မဖောက်မပြန် မြတ်သောအနက်သည်။ န၊ မဟုတ်။ အတ္တပစ္စက္ခော ပန၊ မိမိ၏ မျက်မှောက်ဖြစ်သော အနက်သည်ကား။ ပရမတ္ထော၊ မဖောက်မပြန် မြတ်သောအနက်သည်။ ဟောတိ၊ ဣတိ၊ ဤ အနက်အဓိပ္ပါယ်ကို။ ဒသောန္တော၊ ကြောင့်။ **အနုဿဝါ ။ ပေ ။ ဥတ္တမတ္ထော**တိ၊ ဟူ၍။ (သင်္ဂဟကာရော) အာဟ၊
**ဆလဝါဒဿာ**တိ(ဧတ္ထ)၊ ဟူသော ဤပါဌ်၌။ အတ္တီတိဝစနသာမညေန၊ “အတ္ထိ ပုဂ္ဂလော အတ္တဟိတာယ ပဋိပန္နော” စသည်၌လာသော အတ္ထိ ဟူသော သဒ္ဒါသာမညအားဖြင့်။ (ဝုတ္တေဟိ-၌စပ်။) အတ္တီတိ၊ အတ္ထိ ဟူ၍။ ဝုတ္တေဟိ၊ ဟောတော်မူအပ်ကုန်သော။ ရူပါဒီဟိ၊ ရုပ်အစရှိသောတရားတို့နှင့်။ သာမည ဝစနဿ၊ တူသည်၏ အဖြစ်ကို ဟောသော သဒ္ဒါအား။ ဝါ၊ သဒ္ဒါ၏။ (“ဩကာသံ အဒဒမာနော”တို့ ၌ စပ်။) ဣတိ၊ ဤသည်ကား။ အဓိပ္ပါယော၊ အဋ္ဌကထာဆရာ၏အလိုတည်း။
[ထို–ဆလဝါဒဿ” ဟူသော စကားကို မနှစ်သက်သောကြောင့် “သော သစ္စိ ၊ ပေ၊ ဝတ္တုံ”ဟု မိန့်သည်။] ပန၊ ထိုသို့ပင် အလိုဖြစ်ပါသော်လည်း။ သော သစ္စိ ၊ ပေ ၊ လဒ္ဓိံ ဂဟေတွာ အာမန္တာတိ ပဋိဇာနာတိတိ၊ ဟူ၍။ ဝစနတော၊ ဆိုခဲ့ခြင်းကြောင့်။ ထလဝါဒဿာတိ၊ ဟူ၍။ ဝတ္တုံ၊ ဆိုခြင်းငှါ။၁။ ဆလဝါဒဿ။ ။"ဆသဝါဒ”အရ “အယူဝါဒ ဟူသော အနက်ကို ယူမည် စိုး၍ “သာမညဝစနဿ”ဟု ဖွင့်သည်။ ဆလကို သာမည၎င်း, ဝါဒကို “ဝစနဿ”ဟု၎င်း ဖွင့်ခြင်းတည်း၊ “သမာနဿ+ဘာဝေါ သာမညံ”နှင့်အညီ တခုနှင့်တခု၏ တူသည်၏ အဖြစ် (တူခြင်း) သည် သာမည မည်၏။ ဤ နေရာ၌ကား"အတ္ထိ ပုဂ္ဂလော အတ္တဟိတာယ ပဋိပန္နော”ဝယ် လာသော ပုဂ္ဂလအတ္ထိနှင့် “ရူပံ အတ္ထိ” စသည် ဝယ်လာသော ရုပ-အတ္ထိ စသည်၏ အတ္ထိချင်း တူသည်၏ အဖြစ်ကို သာမည ဟု ခေါ်သည်။ ထို တူသော အနက်ကို ဟောသော အတ္ထိ သဒ္ဒါလည်း သာမညဝစန ပင်ဖြစ်သည်။ အနုဋီကာ။ ။"အတ္ထဝိကပ္ပုပပတ္တိယာ၊ တမျိုးတဖုံ ကြံဆအပ်သော အနက်၏ (ဤနေရာ၌) သင့်လျော်ခြင်း အားဖြင့်။ ဝစနစိယာတော၊ သဒ္ဓါကို ဖျက်ခြင်းသည်။ ဆလံ၊ ဆလ မည်၏။ ဣတိ ဝဒန္တိ"ဟု အနူဋိကာ၌ ဝဒန္တိဝါဒကို ပြ၏။ ပုံစံကား ဂန္ထာရမ္ဘ၌ ပြအပ်ခဲ့သော “နဝကမ္ဗလော”တည်း။ ဤ ပုံစံ၌ အလိုရှိအပ်သော မူလ အနက်သည် “နဝ-အသစ်”ဟူသော အနက်တည်း။ "နဝကမ္ဗလော-အသစ် ကမ္ဗလာ ရှိသူ”စကားကို ကတ်သီးကတ်သတ်ပြောလေ့ရှိသော"ဆလဝါဒိ-လေသဝါဒီ”ပုဂ္ဂိုလ် ကား “နဝ”အတွက် ၉-သင်္ချာအနက်ကို ယူ၍ “န+နဝကမ္ဗလော-ကမ္ဗလာ ကိုးထည်ရှိသူ မဟုတ်ပါ”ဟု ပြောဆိုလေသည်။ ဤသို့ ပြောဆိုခြင်းသည် နဝကမ္ဗလ၏ မူလ အနက်ကို ဖုံးသောအားဖြင့် သဒ္ဒါကို ဖျက်ခြင်းပင်တည်း။ [ဆောင်] မူလအနက်, ဖုံးကွယ်ဝှက်၍, အနက်တဖန်, သင့်အောင်ကြံလျက်, သဒ္ဒါဖျက်, ခေါ်မြွက် ဆလ တည်း။
န သက္ကာ၊ မတတ်ကောင်း။ ဟိ၊ မှန်။ လဒ္ဓိ၊ အယူသည်။ ဆလံ၊ ဆလသည်။ န၊ မဟုတ်။ ဣတိ၊ ဤသို့မှတ်အပ်၏။ (တနည်း) ကသ္မာသော၊ ပေ ၊ ပဋိဇာနာတီတိ ဝစနတော ဆလဝါဒဿာတိ ဝတ္ထုံ န သက္ကာ၊ နည်း။ ဟိ(ယသ္မာ) လဒ္ဓိ၊ သည်။ ဆလံ၊ သည်။ န၊ မဟုတ်။ ဣတိ၊ ထို့ကြောင့်။ သော ပေ။ ပဋိဇာနာတီတိ၊ ဟူ၍။ ဝစနတော၊ အဋ္ဌကထာ၌ ဆိုခဲ့ခြင်းကြောင့်။ ဆလဝါဒဿာတိ၊ ဟူ၍။ ဝတ္ထုံ န သက္ကာ၊
**ဩကာသံ အဒဒမာနော**တိ၊ ကား။ ပတိဋ္ဌံ၊ တည်ရာဖြစ်သောအကြောင်းကို။ ပစ္ဆိန္ဒန္တော၊ ဖြတ်လိုသော။ (သကဝါဒီ-၌စပ်။) ဝါ၊ ဖြတ်လိုသည်၏ အဖြစ်ကြောင့်။
(အဋ္ဌကထာ ဝယ်လာသော“အာဟ”ပုဒ်-၌ စပ်။) (ပုဂ္ဂလော၊ ပုဂ္ဂိုလ်ကို။) သစ္စိကဋ္ဌေန၊ မှန်သောအနက်၏ အဖြစ်ဖြင့်။ ယဒိ၊ ဥပလဗ္ဘတိ၊ ပညာဖြင့် ကပ်၍ ရှုမှတ်သည်ရှိသော်အကယ်၍ ရအပ်သည်ဖြစ်အံ့။ (ဧဝံ သတိ)၊ ရူပါဒယောဝိယ၊ ရုပ်အစရှိသော သဘောတရားတို့ကို ကဲ့သို့။၁။ သော သစ္စိ။ ပေ ။ န သက္ကာ ဝတ္တုံ။ ။ အဋ္ဌကထာ (ရှေ့နား)၌ “သော သစ္စိကဋ္ဌပရမတ္ထေနေဝ အတ္တီတိ လဒ္ဓိံ ဂဟေတွာ အာမန္တာတိ ပဋိဇာနာတိ”ဟု ဆိုခဲ့၏။ ထို အဆိုအတိုင်းပင် ပရဝါဒီသည် “ပုဂ္ဂိုလ်ဆိုတာ အမှန်ရှိ၏”ဟု အယူရှိသောကြောင့်“အာမန္တာ”ဟု ဝန်ခံသည်။ ကတ်သီးကတ်သတ် ပြောဆိုလိုသော ဆလဝါဒ ကြောင့် ဝန်ခံသည်မဟုတ်။ ပရဝါဒီ၏ ဝန်ခံခြင်း၏ အကြောင်းသည် ဆလ မဟုတ်။ အယူ လဒ္ဓိသာ ဖြစ်၏။ ထို့ကြောင့် ဤ နေရာ၌ ပရဝါဒီ၏အယူကို “ဆလ”ဟု မဆို သင့်ပါ-ဟူလို။ ၂။ ဩကာသံ အဒဒမာနော။ ။“အဝကသန္တိ ပတိဋ္ဌန္တိ ဧတ္ထ” ဟူသောဝစနတ္ထ နှင့် အညီ ဩကာသ” သဒ္ဒါသည် တည်ရာ ဟူသော အနက်ကို ဟော၏။ ထို့ကြောင့် "ပတိဋ္ဌံ”ဟု ဖွင့်သည်။ “ပတိဋ္ဌံ”ကိုလည်း အနူဋီကာ၌ “ဟေတုံ”ဟု ဖွင့် သောကြောင့် “ပတိဋ္ဌ” အရ တည်ရာ ဌာနကို မယူပဲ အကျိုးတရား၏ တည်ရာ အကြောင်းကို ယူပါ။ ဥပမာ- “အဌာနမေတံ”၌ အဌာနံ-သင့်သော အကြောင်း မဟုတ်-ဟု ဌာနအတွက် ဟေတုအနက်ကို ယူရသကဲ့သို့တည်း။ ပုဂ္ဂလအတွက် ထင်ရှား ရှိခြင်း၏ အကြောင်းကို ပရဝါဒီက သမ္မုတိသစ္စာကို ရည်ရွယ်၍ “သစ္စိကဋ္ဌပရမတ္ထ” ဟု အကြောင်းပြ၏။ ထိုအကြောင်းကို ပယ်ဖျက်ခြင်းကို “ပတိဋ္ဌံ ပစ္ဆိန္ဒန္တော”ဟု ဆိုသည်။ “ယဒိ သစ္စိကဋ္ဌေန ။ ပေ ။ အဓိပ္ပါယော”ကား ထို တည်ရာ အကြောင်းကို ပယ်ဖျက်ပုံကို အဓိပ္ပါယ်ပြသော စကားတည်း။ ၃။ ယဒိ။ ပေ ။ ဥပလမ္ဘေယျ။ ။ပုဂ္ဂိုလ်ကို ဉာဏ်ဖြင့် ကပ်၍ ရှုမှတ်သောအခါ အကယ်၍ သစ္စိကဋ္ဌအားဖြင့် ရအပ် ရနိုင်လျှင် ရုပ်ဝေဒနာ စသော တရားတို့သည် ကံ စသောအကြောင်းတို့နှင့်တကွ ဖြစ်၍ ကံ စသော အကြောင်းတို့က ပြုစီမံထားအပ်သောကြောင့်" သပ္ပစ္စယ သင်္ခတ ဖြစ်ကြသကဲ့သို့အတ္တ, သတ္တ ,ဇီဝ ပုဂ္ဂလဟူသောအနက်သည်လည်း ထို အတိုင်းပင် ရအပ် ရနိုင်ရာ၏။ အမှန်အားဖြင့် ထို သပ္ပစ္စယ, သင်္ခတ အဖြစ်ဖြင့် မရအပ် မရနိုင်သောကြောင့် သင်၏ "အတ္ထိ ပုဂ္ဂလော၊ပုဂ္ဂိုလ်ဟူသည် ထင်ရှားရှိ၏”ဟူသော စကားသည် အကြောင်း မလုံလောက်သောကြောင့် မတည်တံ့ နိုင်တော့။ ဤသို့ တားမြစ်ရာ ရောက်သည်ကို “ဩကာသံ အဒဒမာနော”ဟု ဆိုသည်။ ဥပလဗ္ဘေယျ၊ ပညာဖြင့် ကပ်၍ ရှုမှတ်သည်ရှိသော် ရအပ်ရနိုင်ရာ၏။ တထာ၊ ထိုအခြင်း အရာအားဖြင့်။ အနုပလဗ္ဘနီယတော၊ ပုဂ္ဂိုလ်ဟူသော အနက်၏ မရအပ် မရနိုင်သည်၏ အဖြစ်ကြောင့်။ တဝ၊ သင်၏။ ဝါဒေါ။ "ပုဂ္ဂိုလ်ကို သစ္စိကဋ္ဌ အဖြစ်ဖြင့် ရနိုင်၏”ဟု ပြောဆိုကြောင်း စကားသည်။ နတိဋ္ဌတိ၊ မတည်တော့။ ဣတိ၊ ဤသို့။ နိဝတ္တေန္တော၊ ဆုတ်နစ်စေလိုသော။ ဝါ၊ တားမြစ်လိုသော။ (သကဝါဒီ-၌စပ်။) ဣတိ၊ ဤ သည်ကား။ အဓိပ္ပါယော၊ အဋ္ဌကထာ ဆရာ၏ အလိုတည်း။
**တံ သန္ဓာယာ**တိ၊ ဟူသော ဤ ပါဌ်ဖြင့်။ (ဒသောတိ-၌ စပ်။) ယော သစ္စိ ကဋ္ဌောတိ ဧတ္ထ၊ ဟူသော ဤပါဌ်၌။ [“ယော သစ္ဆိကဋ္ဌော ပရမတ္ထော" ဟူသောပါဠိတော် ပါဌ်၌။] ဝုတ္တော၊ ဟောတော်မူအပ်သော။ သစ္စိကဋ္ဌော၊ မှန်ကန်သောအနက်သဘောဖြစ်သော။ [ဤ၌ပိုဒ်မခတ်နှင့်။ ထို့နောက် “သော” လည်း မရှိရ]။ သပ္ပစ္စယာဒိ ဘာဝေန၊ သပ္ပစ္စယ အစရှိသည်တို့၏ အဖြစ်ဖြင့်။ ဒီပိတော၊ ပြအပ်သော။ [လက္ခဏယုတ္တိမှယူ၍ အဋ္ဌကထာ၌ ပြအပ်သော။] ရူပဉ္စ၊ ဥပလဗ္ဘတီတိ အာဒီသု၊ အစရှိသော ပါဠိရပ်တို့၌။ အာဂတော၊ လာသော။ [သုဒ္ဓိက သံသန္ဒန၌ လာသော။] ယော ဓမ္မပ္ပဘေဒေါ၊ အကြင် တရားအထူး အပြားသည်။ (အတ္ထိ)၊တံ၊ ထိုတရားအထူးအပြားကို။ သန္ဓာယ၊ ၍။ အာဟ၊ ပြီ။
“**တေန သစ္စိကဋ္ဌပရမတ္ထေနာ**တိ၊ ဟူ၍။ ဝတွာ၊ ရှေ့၌ ဆိုပြီး၍။ “တေနာကာရေနာတိ၊ ဟူ၍။ ဝဒတော၊ နောက်၌ဆိုသော အဋ္ဌကထာဆရာ၏။ အယံ၊ ဤဆိုလတ္တံ့ကား။ ၁။ တံ သန္ဓာယာတိ။ ။အဋ္ဌကထာ၌ “တံ သန္ဓာယာဟ”ဟု ရှိ၏။ ထို တံ၏ အနိယမတ္ထကို “ယော ။ပေ။ ဓမ္မပ္ပဘေဒေါ”ဟု ပြသည်။ အနက်အတိုင်း အဓိပ္ပါယ်သိပါ။ စာအုပ်တို့၌ “ယော သစ္ဆိကဋ္ဌော”နောက်ဝယ် “သော”ဟု တွေ့ရ၏။ “ယော သစ္စကဋ္ဌော”ဟု ရှိသောကြောင့် “သော”ဟု ထည့်ကြဟန် တူသည်။ “ယော သစ္စိကဋ္ဌော”၌ ယော သဒ္ဒါသည် ဓမ္မပ္ပဘေဒေါနှင့် တွဲရမည် ဖြစ်သောကြောင့် “သော သပ္ပစ္စယာဒိ"ဟူ သော သဒ္ဒါ မလိုပါ။ အမှန်အားဖြင့် “ယော သစ္စိကဋ္ဌော ။ပေ။ အာဂတော”ဟူသောဝါကျသည် အဋ္ဌကထာ၌လာသော “ယွာယံ။ပေ။ ဓမ္မပ္ပဘေဒေါ အာဂတော”ဟူသော အနိယမဝါကျကို အကျဉ်းချုံး၍ ပြအပ်သော ဝါကျပင်တည်း။ ဤသို့ အဋ္ဌကထာ၌ တိုက်ရိုက်ပါသော်လည်း "နသမ္မုတိသစ္စဝသေန ။ပေ။ အတ္တ ပစ္စက္ခတာယ စ ပရမတ္ထော"ဟု ဝိသေသန ၂.ဝါကျ အပိုခြားနေသောကြောင့် အသိခက်သည့်အတွက် ဋီကာက ထို ၂-ဝါကျကို အနိယမ ဝါကျအတွင်းသို့ သွင်း၍ ပြရသည်ဟု မှတ်ပါ။ အဓိပ္ပါယော၊ အလိုတည်း။ သစ္စိကဋ္ဌပရမတ္ထကာရေန၊ သစ္စိကဋ္ဌပရမတ္ထ အခြင်းအရာအားဖြင့်။ (ရုပ္ပနာဒိ အခြင်းအရာ သပ္ပစ္စယာဒိ အခြင်းအရာအားဖြင့်။) ဥပလဗ္ဘမာနံ၊ ပညာဖြင့်ကပ်၍ ရှုမှတ်သည် ရှိသော် ရအပ်သော အနက်သဘောသည်။ သစ္စိကဋ္ဌပရမတ္ထေန၊ သစ္စိကဋ္ဌ ပရမတ္ထအားဖြင့်။ ဥပလဗ္ဘမာနံ နာမ၊ ပညာဖြင့်ကပ်၍ ရှုမှတ်သည် ရှိသော်ရအပ်သည် မည်သည်။ ဟောတိ၊ ဣတိ၊ ဤဆိုအပ်ပြီးကား။
အဓိပ္ပါယော၊ အလိုတည်း။ အညထာ၊ အာကာရ အာကာရဝန္တတို့၏ တူသည်၏ အဖြစ်ဟူသော အခြင်းအရာမှ တပါးသောအခြင်းအရာအားဖြင့်။ (အတ္ထေ၊ အနက်ကို။ ဂယှမာနေ၊ ယူအပ်သော။) တတောတိ၊ ဟူသောပုဒ်၏။ တဿ၊ ထိုသစ္စိကဋ္ဌပရမတ္ထ၏။ [သစ္စိကဋ္ဌပရမတ္ထ ဖြစ်သော ရုပ် ဝေဒနာ စသော တရား၏။] တေနာကာရေန၊ ထို ရုပ္ပန စသော, သပ္ပစ္စယ စသော အခြင်းအရာ အားဖြင့်။ (ဥပလဗ္ဘတိ-၌စပ်။) ဣတိ၊ ဤသို့။ ဝတ္တဗ္ဗံ၊ ဆိုထိုက်သည်။ သိယာ၊ ဖြစ်ရာ၏။ (ထိုသို့ကား မဆိုပါ ဟူလို။)
ပန၊ ပရိဟာရပက္ခမှတပါး စောဒကပက္ခကို ဆိုဦးအံ့။ ဧတိဿာ၊ ဤ “တတော သော ပုဂ္ဂလော ဥပလဗ္ဘတိ သစ္စိကဋ္ဌပရမတ္ထေန”ဟူသော ဒုတိယ ပုစ္ဆာ၏။ ပုရိမ ပုစ္ဆာယ စ၊ ရှေး ပဌမပုစ္ဆာနှင့်လည်း။ ဝိသေသော၊ အထူးသည်။၁။ အယမဓိပ္ပါယော။ ။အဋ္ဌကထာ၌ တတောကို ဖွင့်ရာဝယ် “တေန သစ္စိ ကဋ္ဌပရမတ္ထေန”ဟု ရှေ့၌ ဖွင့်ပြီးလျှင် “ဣဒံ ဝုတ္တံ ဟောတိ”ဟု အဖြောင့်အနက်ကို ပြရာ၌ “တေနာကာရေန"ဟု ဖွင့်၏။ ထိုသို့ အနက်တမျိုး၌ပင် စကား ၂ -မျိုး သုံးစွဲသော အဋ္ဌကထာဆရာ၏ အလိုအားဖြင့် “သစ္စိကဋ္ဌပရမတ္ထနှင့် သစ္စိကဋ္ဌပရမတ္ထာ ကာရ”သည် အနက်အဓိပ္ပါယ် တူရကား သစ္စိကဋ္ဌပရမတ္ထ အခြင်းအရာအားဖြင့် ရအပ်သော သဘောတရားသည် သစ္စိကဋ္ဌပရမတ္ထအားဖြင့် ရအပ်သည် မည်၏ဟု ဆိုလိုသည်။ ၂။ အညထာ ။ ပေ ။ သိယာ။ ။အညထာကို “အညထာတိ အာကာရ အာကာရဝန္တာနံ ဘေဒေ”ဟု အနက် ဖွင့်၏။ သစ္စိကဋ္ဌပရမတ္ထ ဖြစ်သော သဘာဝဓမ္မနှင့် သစ္ဆိကဋ္ဌပရမတ္ထာကာရသည် အနက်အရ မပြားပဲ အာကာရနှင့် အာကာရဝန္တ အဖြစ် မျှသာ ပြား၏-ဟု ရှေးစကားအရ အဓိပ္ပါယ်ကျရောက်၏။ အကယ်၍ အခြင်းအရာ အာကာရနှင့် အာကာရဝန္တဖြစ်သော သဘာဝဓမ္မတို့သည် အနက်အရကောက်လည်းပြား၏-ဟု ယူလျှင် အဋ္ဌကထာဆရာသည် တတောကို ဖွင့်ရာ၌ တဿ တေနာ ကာရေန-ထို သစ္ဆိကဋ္ဌပရမတ္ထတရား၏+ထို သစ္စိကဋ္ဌပရမတ္ထအခြင်းအရာအားဖြင့်-ဟုသမ္ဗန်+သမ္ဗန္ဓီခွဲ၍ ဆိုသင့်ရာ၏။ ထိုသို့ခွဲ၍ မဆိုသောကြောင့် “သစ္စိကဋ္ဌပရမတ္ထနှင့် သစ္စိကဋ္ဌပရမတ္ထာကာရသည် အနက်အရတူ၏”ဟု သိသာပါသည်-ဟူလို။ ဥပမာ- ရုပ္ပနသဘောနှင့် ရုပ္ပနာကာရသည် အနက်အရ တူသကဲ့သို့တည်း။
ကော၊ အဘယ်နည်း။ ဣတိ၊ ဤကား အမေးတည်း။ ပုရိမပုစ္ဆာယ၊ ရှေး၌ဖြစ်သော ပုစ္ဆာ၌။ (ဝုတ္တံ-၌စပ်။) သတ္တပညာသဝိဓော၊ ၅၇-ပါးအပြား ရှိသော။ ဓမ္မပ္ပဘေဒေါ၊ တရားအထူးအပြားကို။ ဘူတေန၊ ဟုတ်မှန်သော။ သဘာဝတ္ထေန၊ သဘာဝဖြစ်သော အနက်အားဖြင့်။ ဥပလဗ္ဘတိ ယထာ၊ ပညာဖြင့် ကပ်၍ ရှုမှတ်သည်ရှိသော် ရအပ်သကဲ့သို့။ ဧဝံ၊ ဤအတူ။ ပုဂ္ဂလာ၊ ပုဂ္ဂိုလ်ကို။ ဥပလဗ္ဘတိ၊ ပညာဖြင့် ကပ်၍ ရှုမှတ်သည်ရှိသော် ရအပ်ပါသလော။ ဣတိ၊ သို့။ ဝုတ္တံ၊ ဆိုအပ်ပြီ။
ဣဓ ပန၊ ဤဒုတိယပုစ္ဆာ၌ကား။ ဘူတသဘာဝတ္ထေန၊ ဟုတ်မှန်သော သဘာဝဖြစ်သော အနက်အားဖြင့်။ ဥပလဗ္ဘမာနော၊ ပညာဖြင့် ကပ်၍ ရှုမှတ်သည်ရှိသော် ရအင် ရနိုင်သော။ သောဓမ္မပ္ပဘေဒေါ၊ ထို တရားအထူးအပြားကို။ ယေန ရုပ္ပနာဒိ သပ္ပစ္စယာဒိ အာကာရေန၊ အကြင် ရုပ္ပန အစရှိသော အခြင်းအရာ, သပ္ပစ္စယ အစရှိသော အခြင်းအရာအားဖြင့်။ ဥပလဗ္ဘတိ၊ ပညာဖြင့် ကပ်၍ ရှူမှတ်သည်ရှိသော် ရအပ် ရနိုင်၏။ တေနာကာရေန၊ ထို ရုပ္ပန အစရှိသော အခြင်းအရာ, သပ္ပစ္စယ အစရှိသော အခြင်းအရာအားဖြင့်။ ပုဂ္ဂလောပိ၊ ပုဂ္ဂိုလ်ကိုလည်း။ ဥပလဗ္ဘတိ ကိံ၊ ပညာဖြင့် ကပ်၍ ရှုမှတ်သည်ရှိသော် ရအပ် ရနိုင်သလော။ ဣတိ၊ ဤသို့။ (ဝုတ္တံ၊ ဆိုအပ်ပြီ။) ဧသ၊ ဤသည်ကား။ ဝိသေသော၊ ပုစ္ဆာ ၂-ရပ်၏ အထူးတည်း။
ပန၊ ဆက်။ ရူပံ ဝိယ၊ ရုပ်ကိုကဲ့သို့။ ဘူတသဘာဝတ္ထေန၊ ဟုတ်မှန်သောသဘာဝအနက်အားဖြင့်။ ဥပလဗ္ဘမာနာ၊ ပညာဖြင့်ကပ်၍ ရှုမှတ်သည် ရှိသော် ရအပ် ရနိုင်သော။ ဝေဒနာ၊ ဝေဒနာကို။ ရုပ္ပနာကာရေန၊ ရူပ္ပနအခြင်းအရာအားဖြင့်။၁။ ကော ပနေတိဿာ ။ ပေ ။ ဝိသေသော။ ။ပဌမ ပုစ္ဆာ၌ သစ္စိကဋ္ဌ ပရမတ္ထအားဖြင့် ပုဂ္ဂိုလ်ကို ရအပ်သလော-ဟု မေး၍, ဒုတိယပုစ္ဆာ၌ ထိုသစ္စိကဋ္ဌ ပရမတ္ထ အခြင်းအရာအားဖြင့် ပုဂ္ဂိုလ်ကို ရအပ်သလော- ဟု မေးရာဝယ် သစ္စိကဋ္ဌ ပရမတ္ထနှင့် သစ္စိကဋ္ဌပရမတ္ထ အခြင်းအရာသည် အနက်တူ ဖြစ်လျှင် ထို ပုစ္ဆာ ၂-ရပ် သည် အဘယ်သို့ ထူးပါသနည်း-ဟု မေးသည်။ အဖြေမှာ-ဧသဝိသေသော"တိုင်အောင် ပါဌ်လျှောက်အတိုင်း သိနိုင်လောက်ပြီ။ **အချုပ်ကား**၊ ပဌမပုစ္ဆာ၌ သဘာဝတ္ထု ဖြစ်သော ရုပ် ဝေဒနာ စသော အနက် သဘောအားဖြင့် ပုဂ္ဂိုလ်ကို ရအပ်သလော- ဟု မေးခြင်း ဒုတိယပုစ္ဆာ၌ ရုပ်ဝေဒနာ စသောသဘာဝတ္ထ၏ ရုပ္ပန စသော အခြင်းအရာ သပ္ပစ္စယ စသော အခြင်းအရာအားဖြင့် ပုဂ္ဂိုလ်ကို ရအပ်ပါသလော-ဟု မေးခြင်းသည် ပုစ္ဆာ ၂-ရပ်၏ အထူးတည်း။ [ဧသ ဝိသေသောတိ ယော ယထာဝုတ္တော ဒွိန္နံ ပုစ္ဆာနံ ဝိသယဿ (အရာဖြစ်သော အနက်၏) သဘာဝါကာရ ဘေဒေါ (သဘာဝ+အာကာရအားဖြင့် ကွဲပြားခြင်းသည်) အတ္ထိ။ ဧသ ဒွိန္နံ ပုစ္ဆာနံ ဝိသသော-အနူ။] န ဥပလဗ္ဘတိ ယထာ၊ ပညာဖြင့်ကပ်၍ ရှုမှတ်သည်ရှိသော် မရအပ် မရနိုင် သကဲ့သို့။ ဧဝံ၊ ဤအတူ။ ဓမ္မပ္ပဘေဒေါဝိယ၊ ၅၇-ပါး တရား အပြားကိုကဲ့သို့။ ဘူတသဘာဝတ္ထေန၊ ဟုတ်မှန်သော သဘာဝ အနက်၏ အဖြစ်ဖြင့်။ ဥပလဗ္ဘမာနော၊ ပညာဖြင့် ကပ်၍ ရှုမှတ်သည် ရှိသော် ရအပ် ရနိုင်သော။ [သမ္မုတိသစ္စာအဖြစ်ဖြင့် ရအပ် ရနိုင်သော။] ပုဂ္ဂလော၊ ပုဂ္ဂိုလ်ကို။ ရုပ္ပနာဒိသပ္ပစ္စယာဒိ အာကာရေန၊ ရုပ္ပနာဒိ အခြင်းအရာ, သပ္ပစ္စယာဒိ အခြင်းအရာ အားဖြင့်။ န ဥပလဗ္ဘတိ၊ ပညာဖြင့် ကပ်၍ ရှုမှတ်သည်ရှိသော် မရအပ် မရနိုင်။ ဣတိ၊ ဤသို့။ ပရဝါဒိနာ၊ ပရဝါဒီ ပုဂ္ဂိုလ်သည်။ ဝတ္တုံ၊ ဖြေဆိုခြင်းငှါ။ သက္ကာ၊ တတ်ကောင်း၏။ ဣတိ၊ ကြောင့်။ ဧတံ၊ ဤ ဒုတိယ ပြဿနာသည်။ အစောဒနီယံ၊ မစောဒနာထိုက်သည်။ သိယာ၊ ဖြစ်ရာ၏။
တဿ၊ ထို ပရဝါဒီ၏။ အဝဇာနနဉ္စ၊ ပယ်ရှားခြင်းသည်လည်း။ ယုတ္တံ၊ သင့်၏။ ဣတိ၊ ထို့ကြောင့်။ နိဂ္ဂဟော စ၊ နှိပ်ခြင်းကိုလည်း။ နကာတဗ္ဗော၊ မပြုထိုက်။
ပန၊ အနွယ ကား။ ဓမ္မပ္ပဘေဒတော၊ ၅၇-ပါးတရားအပြားမှ။ အညဿ၊ အခြားသော။ သစ္စိကဋ္ဌဿ၊ မှန်သော အနက် သဘော၏။ အသိဒ္ဓိတ္တာ၊ ပစ္စက္ခအားဖြင့်၎င်း, အနုမာနအားဖြင့်၎င်း မပြီးစီးသည်၏အဖြစ်ကြောင့်။၁။ ယထာ ပန ။ ပေ ။ဒဿေတိ။ ။ဤ ဒုတိယပုစ္ဆာ၌ ရထိုက်သော အပြစ်ကို ပြ၍ သကဝါဒီ၏ မေးလိုရင်း အနက်ကို ပြလိုသောကြောင့် " ယထာ ပန ။ ပေ။ ဒဿတိ”ဟု မိန့်သည်။ [ဧတိဿံ ဒုတိယပုစ္ဆာယံ ဒေါသံ နိဒ္ဓါရေတွာ ပရိဟာရံ(ထို အပြစ်ကို ပယ်ခြင်းကို) ကာတုံ ယထ ပနာတိ အာဒိ ဝုတ္တံ ။-မဓု။ ] ထိုတွင်… ၂။ ယထာ ပန ။ ပေ ။ န ကာတဗ္ဗော။ ။ဤဝါကျသည် အပြစ်ကို ပြသောစကားတည်း။ ရုပ်သည် သစ္စိကဋ္ဌ ပရမတ္ထ အားဖြင့် ရအပ် သကဲ့သို့ ဝေဒနာလည်း သစ္စိကဋ္ဌ ပရမတ္ထ အားဖြင့် ရအပ်၏။ သို့သော် ရုပ်သည် ရုပ္ပန အခြင်းအရာအားဖြင့် ရအပ်၍ ဝေဒနာသည် ရုပ္ပန အခြင်းအရာအားဖြင့် မရအပ်သည်မှာ အမှန်ဖြစ်သကဲ့သို့ ထို့အတူ ရုပ်ဝေဒနာ စသော ၅၇-ပါးသော တရားသည် သစ္စိကဋ္ဌပရမတ္ထ အားဖြင့် ရအပ်သကဲ့သို့ သမ္မုတိသစ္စာဖြစ်သော ပုဂ္ဂလသည်လည်း သစ္စိကဋ္ဌ ပရမတ္ထအားဖြင့် ရအပ်၏၊သို့သော် ရုပ်ဝေဒနာ စသည်တို့မှာ ရုပ္ပန အခြင်းအရာ အနူဘဝန အခြင်းအရာ စသော အခြင်းအရာရှိသကဲ့သို့ ပုဂ္ဂလ၌ ထို အခြင်းအရာကို မရအပ်။ ထိုသို့ မရ အပ်သောကြောင့် ပရဝါဒီသည် ဒုတိယပုစ္ဆာ၌ “န ဟေဝံ ဝတ္တဗ္ဗေ”ဟု ဖြေဆိုခြင်းငှါ တတ်ကောင်း၏။ (ဖြေဆိုခွင့် ရှိ၏။) ထို့ကြောင့် ဒုတိယ ပြဿနာသည် စောဒနာ ထိုက်သော ပြဿနာမဟုတ်။ ပရဝါဒီက “န ဟေဝံ ဝတ္တဗ္ဗေ”ဟု ပယ်ခြင်းသည်လည်း သင့်လျော်သော ပယ်ခြင်းပင်ဖြစ်၏။ ထို့ကြောင့် ပရဝါဒီကို မနှိပ်ထိုက်။ ဤသို့ အပြစ် ပြသည်။ ၃။ ဓမ္မပ္ပဘေဒတော ပန ။ ဗေ ။ ဒဿေတိ။ ။သကဝါဒီ၏ မေးလိုရင်းကို ပြသော စကားတည်း။ ၅၇-ပါးသော တရားမှ တပါးသော အရာဝတ္ထု(ပုဂ္ဂလ)၏ ပစ္စက္ခသိဒ္ဓ အနူမာနသိဒ္ဓ အားဖြင့် ထင်ရှား မရှိသောကြောင့် ပုဂ္ဂလကို မေးရာ၌ “ထို ၅၇-ပါးသော အခြင်းအရာ အားဖြင့်သာ ရထိုက်ပါသလော”ဟု မေး၏။ ထိုအမေးကို "၅၇-ပါးသော အခြင်းအရာအားဖြင့် ပုဂ္ဂလကို မရထိုက်ပါ”ဟု ဖြေ သင့်လျက် “န ဟေဝံ ဝတ္တဗ္ဗေ”ဟု ပယ်သောကြောင့် နှိပ်ကြောင်းအပြစ်ကိုသကဝါဒီ ပြရသည်။ ဓမ္မပ္ပဘေဒါကာရေနေဝ၊ ၅၇-ပါး တရားအပြားတို့၏ အခြင်းအရာအားဖြင့်သာ။ စောဒေတိ၊ သကဝါဒီစောဒနာ၏။
အဝဇာနနေနေဝ၊ ပရဝါဒီက ပယ်ရှားခြင်းကြောင့်ပင်။ နိဂ္ဂဟံ၊ နှိပ်ကြောင်းအပြစ်ကို။ ဒဿေတိ၊ သကဝါဒီ ပြ၏။
သာမည ဝိသေသေဟိ၊ သာမည အမေး, ဝိသေသ အမေးတို့ကြောင့်။ ပဋိညာ ပဋိက္ခေပပက္ခာ၊ ဝန်ခံကြောင်းပက္ခ ,ပယ်ရှားကြောင်း ပက္ခတို့သည်။ အနုဇာနနာဝဇာနနပက္ခာ၊ ပုဂ္ဂိုလ်ရခြင်းကို ဝန်ခံရာပက္ခ, ပုဂ္ဂိုလ်ရခြင်းကို ပယ်ရှားရာပက္ခတို့သည်။ (ဟောန္တိ)၊ ပဌမ ဒုတိယ နယာ၊ ပဌမနည်း, ဒုတိယနည်းတို့သည်။၁။ အသိဒ္ဓတ္တာ ။ ပေ ။ စောဒေတိ။ ။ပစ္စက္ခသိဒ္ဓ (တိုက်ရိုက် အားဖြင့်ပြီး သောအနက်။) အနုမာနသိဒ္ဓ (အကြောင်းကို ဖြစ်စေ အကျိုးကို ဖြစ်စေ မှန်းဆ၍ ပြီးသောအနက်)ကို သိဒ္ဓဟု ခေါ်၏။ ပုဂ္ဂိုလ်ဟူသောအနက်သည် ပစ္စက္ခသိဒ္ဓအားဖြင့် လည်း မပြီး, အနူမာနသိဒ္ဓအားဖြင့်လည်း မပြီးသောကြောင့် ဒုတိယ ပြဿနာသည် ထို ပုဂ္ဂိုလ်၏ အခြင်းအရာအားဖြင့် မေးသော ပြဿနာ မဟုတ်။ ၅၇-ပါး ပြားသော တရားတို့၏ အခြင်းအရာ အားဖြင့်သာ မေးသော ပြဿနာ ဖြစ်သည် - ဟူလို။[အသိဒ္ဓတ္တာတိ ဧတေန ပစ္စက္ခတော အနူမာနတောစ ပုဂ္ဂလဿ အနူပလဗ္ဘမာဟ၊ တေန "ကိံ တဝ ပုဂ္ဂလော ဥပလဗ္ဘမာနော ရုပ္ပနာကာရေန ဥပလဗ္ဘတိ၊ ဥဒါဟုအနူဘဝနသဉ္ဇာနနတိသင်္ခရဏ ဝိဇာနနေသု အညတရာကာရေနာ”တိ ဒဿေတိ၊ အနူ။] ၂။ အနုဇာနနာ။ ပေ။ ။ ပဋိက္ခိပပက္ခာ။ ။ [အဋ္ဌကထာ၌ ပဋိဇာနန” အဝဇာနန ဟူသော အသုံးကို တွေ့ရ၏။ အဘယ်အဖို့ကို ပဋိဇာနန, အဘယ်အဖို့ကို အဝဇာနန-ဟု သိရပါမည်နည်း-ဟု မေးဖွယ်ရှိသောကြောင့် “အနုဇာနနာ ။ ပေ ။ ပက္ခာ-ဟု မိန့်သည်။ (ပဋိဇာနနကိုပင် အနူဇာနန-ဟု သုံးစွဲသည့်။)] “အာမန္တာ” ဟု ဝန်ခံရာပက္ခကို ပဋိညာပက္ခ “န ဟေဝံ ဝတ္ထဗ္ဗေ-ဟု ပယ်မြစ်ရာပက္ခကို ပဋိက္ခေပ ပက္ခ ဟု ခေါ်၏။ ထိုတွင် ပဋိညာပက္ခကို မေးရာ၌ - ပုဂ္ဂလော ဥပလဗ္ဘတိ သစ္ဆိကဋ္ဌ ပရမတ္တေန-ဟု ဝိသေသနမပါပဲ သာမည အားဖြင့် မေး၏။ ပဋိက္ခေပပက္ခကို မေးရာ၌ “ယော သစ္စိကဋ္ဌောပရမတ္ထော,တတော”ဟု ဝိသေသန ထည့်၍ မေး၏။ ထို့ကြောင့် ““သာမညဝိသေသေဟိ ပဋိညာပဋိက္ခေပပက္ခာ” ဟု ဆိုသည်။ ထို ပဋိညာပက္ခကို “အနုဇာနာက္ခ”ဟု ခေါ်၍ ပဋိက္ခေပပက္ခကို “အဝဇာနနပက္ခ”ဟု ခေါ်သည် ဟူလို။ နိဿယ အနက် ပေးရာ၌ အနုဋီကာ ယောဇာနသည့်အတိုင်း ဤ ပုဒ်များကို ရှေးဦးစွာ ပေးရသည်။ [အဝိသေသ ဝိသေသေဟိ ပုဂ္ဂလုပလဗ္ဘဿ ပဋိညာပဋိက္ခေပ ပက္ခာ အနုဇာနနာပကာ။-အနူ။] အနုလောမ ပဋိလောမပက္ခာ၊ အနုလောမအဖို့ ပဋိလောမ အဖို့တို့သည်။ (ဟောန္တိ)၊ ဣတိ၊ ဤသို့။ ဧတေသံ၊ ဤအနုဇာနန, အဝဇာနန,အနုလောမ ပဋိလောမတို့၏။ အယံ ဝိသေသော၊ ဤ အထူးကို။ ဝေဒိတဗ္ဗော၊ သိထိုက်၏။
**တေန ဝတ ရေ ဝတ္တဗ္ဗေ**တိ၊ ဟူ၍။ ဝဒန္တော၊ ဆိုသော သကဝါဒီပုဂ္ဂိုလ် သည်။ ဝတ္တဗ္ဗဿ၊ ဆိုထိုက်သော စကားကို။ အဝစနေ၊ မဆိုခြင်းကြောင့်။ ဒေါသံ၊ အဖြစ်သို့။ ပါပေတိ၊ ရောက်စေ၏။ ဣတိ ဣမိနာ အဓိပ္ပါယေန၊ ဤသို့သောအလိုဖြင့်။ **နိဂ္ဂဟဿ ပါပိတတ္တာ**တိ၊ ဟူ၍။ (သင်္ဂဟကာရေန) ဝုတ္တံ၊ ဣတိ၊ ဤသို့။ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ၊ မှတ်ချက်။ ။ ဤစကားအရ “ပုဂ္ဂလော ဥပလဗ္ဘတိ သစ္စိကဋ္ဌ ပရမတ္ထနာတိ အာမန္တာ”ဟူသောအဖို့ကို ပဋိညာပက္ခ, အနူဇာနနာပက္ခဟု၎င်း “ယော သစ္စိကဋ္ဌော ပရမတ္တော, တတော သော ပုဂ္ဂလော ဥပလဗ္ဘတိ သစ္စိကဋ္ဌ ပရမတ္ထေနာတိ န ဟေဝံ ဝတ္တဗ္ဗေ”ဟူသောအဖို့ကို ပဋိက္ခေပ ပက္ခ, အဝဇာနနပက္ခ-ဟု၎င်း မှတ်ပါ။ ၁။ အနုလောမ ပဋိလောပ ပက္ခာ။ ။[အဘယ်ကို အနုလောမပက္ခံ အဘယ်ကို ပဋိလောမပက္ခ- ဟု ခေါ်ပါသနည်း-ဟု မေးဘွယ် ရှိသောကြောင့် “အနုလောမ ပဋိလောမပက္ခာ” စသည်ကိုမိန့်။] အနုလောမပက္ခနှင့် ပဌမနယသည်၎င်း,ပဋိလောမ ပက္ခနှင့် ဒုတိယနယသည်၎င်း သဘောတူ၏။ သို့သော် အနုလောမ ပဋိလောမ ဟူသည် အဘယ်နည်း-ဟု မေးဖွယ်ရှိ၏။ အဖြေကား-အနူဋီကာ၌ “ယဒိပိမေ ဒွေပိ ပက္ခာ အနုလောမပဋိလောမ နယေသု လဗ္ဘန္တိ-ဟု ဆိုသောကြောင့်၎င်း, အဋ္ဌကထာဝယ် ဌပနာ ပါပနာ ရောပနာတို့ကို ပြရာ၌ “အနုလောမ ပက္ခေ နိဂ္ဂဟဿ” “ပဋိလောမ- ပက္ခေ နိဂ္ဂဟဿ”ဟု သုံးစွဲသောကြောင့်၎င်း, ဟဉ္စိပုဂ္ဂလော ဥပလဗ္ဘတိ သစ္စိကဋ္ဌ ပရမတ္ထေန” ဌပနာ ထားပြီးနောက် “တေန ဝတ ရေဝတ္တဗ္ဗေ ။ ပေ ။ မိစ္ဆာတိ" ဟူသော ပဌမ နိဂ္ဂစကားကို ““အနုလောမ ပက္ခ, ပဌမနယ”ဟု၎င်း“နော စ ပန ဝတ္တဗ္ဗေ ။ ပေ ။ မိစ္ဆာဟူသော ဒုတိယ နိဂ္ဂဟစကားကို“ပဋိလောမပက္ခ, ဒုတိယနယ” ဟု၎င်း မှတ်ပါ။ အနုလောမ ပဋိလောမ။ ။အနုဇာနန အဝဇာနန ၂-မျိုးစီ ပါနေသော ထို ပက္ခကို အဘယ်ကြောင့် “အနုလောမ ပဋိလောမ”ဟု ခွဲရပါသနည်း-ဟု မေးဖွယ်ရှိ၏။ အဖြေကား-“ယထာဓိကတာယ၊ အကြင်အကြင်အရာဌာနအလိုက် ပြုအပ်သော။ လဒ္ဓိယာ၊ အယူအား။ အနုလောမနတော စေတ္ထ ပဌမော နယော အနုလောမ ပက္ခော"စသည်ဖြင့် အနုဋီကာဆိုသည့်အတိုင်း ပုဂ္ဂလကထာ ဖြစ်သည်အား လျော်စွာ “ပုဂ္ဂိုလ်ရှိ၏”ဟူသော အယူသည် ယထာဓိကတ လဒ္ဓိ ဖြစ်၏။ ထို အယူအားလျော်စွာ ဖြစ်သောကြောင့် ပဌမနယကို အနုလောမဟု နာမည်မှည့်၍ “ပုဂ္ဂိုလ်ရှိ၏” ဟူသော အယူ၏ ဆန့်ကျင်ဘက်ဖြစ်သော ဒုတိယနယကို “ပဋိလောမပက္ခ”ဟု နာမည်မှည့်ရသည်-ဟု မှတ်ပါ။
**ဧဝ မေတံ ၊ ပေ ၊ အနုလောမပဉ္စကံ နာမာ**တိ၊ ဟူ၍။ (သင်္ဂဟကာရေန) ဝုတ္တံ၊ ဆိုအပ်ပြီ။ ပန၊ ထိုသို့ပင် အနုလောမပဉ္စကဟု ဆိုအပ်ပါသော်လည်း။ အနုလောမ ပဋိလောမတော၊ အနုလောမ ပဋိလောမအားဖြင့်။ ဒွီဟိ၊ ကုန်သော။ ဌပနာဟိ၊ ဌပနာတို့နှင့်။ သဟ၊ တကွ။ သတ္တကေန၊ အနုလောမ သတ္တကသည်။ ဘဝိတဗ္ဗံ၊ ဖြစ်သင့်၏။ ဝါ၊ သို့မဟုတ်။ တံ ဝဇ္ဇနေ၊ ထို ဌပနာ ၂-ပါးကိုကြဉ်ခြင်း၌။ ကာရဏံ၊ အကြောင်းကို။ ဝတ္တဗ္ဗံ၊ ဆိုထိုက်၏။
ပန၊ ဆက်။ ဌပနာ နာမ ၊ ပေ ၊ ပါကဋဘာဝကရန္တိ၊ ဟူ၍။ ယံ၊ အကြင် မိမိအလိုကို။ ဝက္ခတိ၊ ဆိုလတ္တံ့ ။ [ပစ္စနီကနယနောက်နား၌ ဆိုလတ္တံ့။]
တေနာဓိပ္ပါယေန၊ ထို မိမိအလိုဖြင့်။ ဣဓာပိ၊ ဤ အနုလောမနယ ၌လည်း။ ဌပနာဒွယံ၊ ဌပနာ ၂-ပါး အပေါင်းကို။ ဝဇ္ဇေတိ၊ ကြဉ်၏။
ပန၊ ဆက်။ တတ္ထ၊ ထိုပစ္စနီကနယ၌။ [ရှေးနိဿယ၌ တတ္ထကို “ပဋိကမ္မစတုက္က၌”ဟု စွဲ၏။ ပစ္စနီကနယဝယ် “ ပဋိကမ္မစတုက္က”၌ ဟူလို။] ပဋိကမ္မပဉ္စကဘာဝံ၊ ပဋိကမ္မပဉ္စက၏အဖြစ်ကို။ အဝတွာ၊ မဆိုမူ၍။ ပဋိကမ္မစတုက္က ဘာဝံ၊ ပဋိကမ္မစတုက္က၏အဖြစ်ကို။ ဝက္ခတိ ယထာ၊ ဆိုလတ္တံ့ ကဲ့သို့။ ဣဓာပိ၊ ဤအနုလောမပဉ္စက၌လည်း။၁။ ဧဝမေတံ ။ ပေ ။ ပဉ္စကံ နာမာ တိ ဝုတ္တံ။ ။ ဤဝါကျသည် အဋ္ဌကထာ၌ တိုက်ရိုက်လာသောကြောင့် “ဝုတ္တံ”ဟု ဆိုသည်၊ ထို ၅-မျိုးကို အဋ္ဌကထာ၏ နိဿယ၌ တွက်ပြထားသည်၊ ထို ၅-မျိုး ၌ အနုလောမဌပနာ, ပဋိလောမဌပနာ, ဤ ၂-မျိုးမပါသောကြောင့် “ဒွီဟိ ဌပနာဟိ သဟ သတ္တကေန ဘဝိတဗ္ဗံ-ဟု ဆိုသည်။ ၂။ တံ ဝဇ္ဇနေ ဝါကာရဏံ ဝတ္တဗ္ဗံ။ ။"ကာရဏံ ဝတ္တဗ္ဗံ”ဟု ဆိုပြီးလျှင်အကြောင်းကို အဋ္ဌကထာစကားဖြင့် (ဋီကာဆရာ ကိုယ်တိုင်) ပြလိုသောကြောင့် “ယံ ပန ဝက္ခတိ”စသည်ကို မိန့်သည်။ [တဿ ပရိဟာရံ ကာတုံ ယံ ပနာတိ အာဒိ ဝုတ္တံ -မဓု။] “ဌပနာ နာမ ။ ပေ ။ ပါကဋဘာဝကရဏံ”ဟူသောစကားသည် နောက်ပစ္စနီကနယ၌ လာလတ္တံ့၊ ထို စကား၏ အဓိပ္ပါယ်ကား ဌပနာမည်သည် (အပြစ်ပြ ဖို့ရန်) တစ်ဖက်ပုဂ္ဂိုလ်၏ အယူကို အတည်ထားရုံမျှသာဖြစ်၏၊ နိဂ္ဂဟကို၎င်း ပဋိကမ္မ ကို၎င်း ထင်ရှားအောင် ပြုနိုင်သော အစိတ်မဟုတ်၊ ထို့ကြောင့် ဤအနုလောမ ပဉ္စကကို ပြရာ၌ အဋ္ဌကထာ ဆရာသည် ဌပနာ ၂-ပါးလုံးကို မထည့်ပဲ ပဉ္စကကိုသာ ပြသည်။ ၃။ ယထာ ပန။ ပေ။ ဝိသုံ ဝုတ္တော။ ။ဌပနာဒွယကို ကြဉ်၍ “အနူလောမ ပဉ္စက-ဟု နာမည်တပ်လျှင် နိဂ္ဂဟကိုလည်း သီးခြားမဆိုပဲ ပဋိကမ္မစတုက္ကကဲ့သို့ နိဂ္ဂဟ စဟုက္ကဟု ဆိုထိုက်သည် မဟုတ်ပါလော၊ အဘယ့်ကြောင့် နိဂ္ဂဟကို သီးခြားဆို၍ အနုလောမ ပဉ္စကဟု နာမည် တပ်ရပါသနည်း။ ဤသို့ မေးဖွယ် ရှိသောကြောင့် “ယထာ ပန ။ ပေ ။ ဝိသုံ ဝုတ္တော”ဟုမိန့်သည်၊ ပဋိကမ္မစတုက္ကနှင့်မတူပဲ ဤအနုလောမ ပဉ္စက၌ နိဂ္ဂဟစကားက ပဓာန ဖြစ်သောကြောင့် နိဂ္ဂဟကို ပါပနာရောပနာတို့မှ သီးခြားခွဲ၍ အင်္ဂါတပါး အဖြစ်ဖြင့် ဆိုရသည်၊ ထို့ကြောင့် အနုလောမ နိဂ္ဂဟ စတုက္ကဟု မဖြစ်ပဲ အနူလာမ ,ပဉ္စက ဖြစ်ရပါသည်-ဟူလို။ နိဂ္ဂဟစတုက္ကဘာဝေါ၊ နိဂ္ဂဟ စတုတ္တ၏ အဖြစ်သည်။ ဝါ၊ ကို။ ဝတ္တဗ္ဗော၊ ဆိုထိုက်သည်။ သိယာ၊ ၏။
ပန၊ ထိုသို့ပင် ဆိုထိုက်ရာသော်လည်း။ သုဒ္ဓိက နိဂ္ဂဟဿ၊ ပဋိကမ္မမဖက် သက်သက်သော နိဂ္ဂဟ ရှိသော အနုလောမနယ၏။ [အနုလောမနယ၌ ပဋိကမ္မ မပါသောကြောင့် “သုဒ္ဓိက နိဂ္ဂဟ”ဟု ဆိုသည်။ နိဂ္ဂဟပဓာနတ္တာ၊ နိဂ္ဂဟပဓာနရှိသည်၏ အဖြစ်ကြောင့်။ ဝါ၊ ပြဓာန်းသော နိဂ္ဂဟ ရှိသည်၏ အဖြစ်ကြောင့်။ ဥဒ္ဒေသဘာဝေန၊ အကျဉ်းညွှန်ပြခြင်း၏အဖြစ်ဖြင့်။ [“အာဇာနာဟိ နိဂ္ဂဟံ” ဟူသော အကျဉ်းစကားဖြင့်] ဝုတ္တော၊ ဆိုအပ်သော။ နိဂ္ဂဟောဝ၊ နိဂ္ဂဟကိုသာ။ ဝိသုံ၊ ပါပနာ ရောပန တို့မှ သီးခြား။ ဝုတ္တော၊ ဆိုအပ်ပြီ။ ဣတိ ဒဋ္ဌဗ္ဗော၊
ပန၊ ဝါဒန္တရကား။ ယေ၊ အကြင်ပဒကာရ ဆရာတို့သည်။ အယထာဘူတနိဂ္ဂဟတ္တာ၊ ယထာဘူတနိဂ္ဂဟ မဟုတ်သည်၏အဖြစ်ကြောင့်။ တတ္ထ၊ ထို ပဋိကမ္မ စတုက္က၌။ [ပစ္စနီကနယဝယ် လာသော ပဋိကမ္မစတုက္က၌] ပဋိကမ္မံ၊ ပဋိကမ္မကို။ ဝိသုံ၊ ပါပနာရောပနာတို့မှသီးခြား။ န ဝုတ္တံ၊ မဆိုအပ်။ ဣတိ၊ သို့။ ဝဒန္တိ ၊ တေသံ၊ ထို ပဒကာရ ဆရာတို့၏။ (ဝါဒေ၊ အယူ၌။) ဒုတိယေ၊ ဒုတိယဖြစ်သော။ ဝါဒမုခေ၊ ဝါဒမုခ၌။ [“ပုဂ္ဂလော နုပလဗ္ဘတိ” စသည်ဖြင့် လာသောဝါဒဖြစ်ခြင်း၏ အကြောင်း၌။] နိဂ္ဂဟစတုက္ကဘာဝေါ၊ နိဂ္ဂဟစတုက္က အဖြစ်သည်၎င်း။ ပဋိကမ္မပဉ္စကဘာဝေါစ၊ ပဋိကမ္မပဉ္စက၏ အဖြစ်သည်၎င်း။ အာပဇ္ဇတိ၊ ဖြစ်၏။ ဝါ၊ ဖြစ်သင့်ရာရောက်၏။
၂။ **အတ္တနာ အဓိပ္ပေတံ သစ္စိကဋ္ဌမေဝါ**တိ၊ ဟူသော စကားရပ်၌။ သမ္မုတိသစ္စံ၊ ကို။ သန္ဓာယ၊ ၍။ (ယော သစ္စိကဋ္ဌောတိ အာဒိမာဟ-၌စပ်။) ဣတိ၊ ဤကား။ အဓိပ္ပါယော၊ အဋ္ဌကထာဆရာ၏အလိုတည်း။ ဟိ၊ မှန်၏။၁။ယေ ပန ။ပေ။ ဝဒန္တိ။ ။“ယေ ဝဒန္တိ”အရ ပဒကာရဆရာတို့ကိုယူပါ၊ထိုဆရာတို့က ပဋိကမ္မစတုက္က၌ နှိပ်မှုက ယထာဘူတမဟုတ်သောကြောင့် နှိပ်မှု၏ ရှေ့သွားဖြစ်သော ပဋိကမ္မကိုလည်း သီးခြားမဆိုပဲ ပါပနာရောပနာတို့အတွင်း သွင်း၍ ဆိုပါသည်-ဟု ဆိုကြသည်။ ၂။ တေသံ ။ ပေ ။ အာပဇ္ဇတိ။ ။ထိုအဆိုအတိုင်း စဉ်းစားသောအခါနှိပ်မှုက ယထာဘူတဖြစ်လျှင် နှိပ်မှရှေ့က ပဋိကမ္မလည်း ယထာဘူတဖြစ်သောကြောင့် ပဋိကမ္မကို သီးခြားပြုနိုင်၏-ဟု အဓိပ္ပါယ်ရ၏။ ထိုသို့ဖြစ်လျှင် “ပုဂ္ဂလော နူပလဗ္ဘတိ” စသော ပစ္စနီကာနုလောမ ဒုတိယဝါဒမုခ၌ ပစ္စနီကပဉ္စကအရာဝယ် ပရဝါဒီ၏နှိပ်မှုက ယထာဘူတမဟုတ်သောကြောင့် နိဂ္ဂဟကို သီးခြားအင်္ဂါအဖြစ်ဖြင့် မဆိုပဲ ပစ္စနီက ပဉ္စကကို စတုက္ကဟု၎င်း, ပဋိကမ္မစတုက္ကနေရာဝယ် သကဝါဒီ၏ ပဋိကမ္မပြုပုံက ယထာ တူတ ဖြစ်သောကြောင့် ပါပနာရောပနာ ၄-ပါးနှင့်တကွ ပဋိကမ္မကို သီးခြားယူ၍ ပဋိကမ္မပဉ္စကဟု၎င်း အမည်ဖြစ်သင့်ရာရောက်သည်-ဟု အပြစ်ပြသည်။ ထိုသို့ကားမရောက်နိုင်ပါ-ဟူလို။
သုဒ္ဓသမ္မုတိသစ္စံဝါ ။ ပေ ။ ပရဝါဒိသာတိ၊ ဟူ၍။ (သင်္ဂဟကာရော) ဝက္ခတိ၊ ဆိုလတ္တံ့။ [ပစ္စနီကာနုလောမအဖွင့်၌ ဆိုလတ္တံ့ ။]
တတ္ထ၊ ဆို သုဒ္ဓသမ္မုတိသစ္စံ ဝါ အစရှိသော အဋ္ဌကထာ စကားရပ်၌။ (ဒေါသော၊ အပြစ်ကို။ ဧဝံ ဝေဒိတဗ္ဗော၊ စပ်ပုဒ်မရှိ၍ ထည့်သည်။) ပရဝါဒိနာ၊ ပရဝါဒီပုဂ္ဂိုလ်သည်။ အတ္တနာ၊ မိမိသည်။ အဓိပ္ပေတသစ္စိကဋ္ဌော၊ အလိုရှိအပ်သော သစ္စိကဋ္ဌသည်။ သမ္မုတိသစ္စံ၊ သမ္မုတိသစ္စာသည်။ ယဒိ (ဟောတိ)၊ အံ့။ (ဧဝံ သတိ)၊ သမ္မုတိသစ္စာကာရေန၊ သမ္မုတိသစ္စာ ဟူသော အခြင်းအရာ အားဖြင့်။ ပုဂ္ဂလော ဥပလဗ္ဘတီတိ၊ ဟူ၍။ ဝဒန္တေန၊ ဆိုသော သကဝါဒီ ပုဂ္ဂိုလ်သည်။ ဝါ၊ နှင့်။ သမာနလဒ္ဓိကော၊ တူသော အယူရှိသော ပရဝါဒီ ပုဂ္ဂိုလ်ကို။ နပ္ပဋိသေဓိတဗ္ဗော၊ မတားမြစ်ထိုက်။ အယံ ကထာ ဧဝ၊ ဤပုဂ္ဂလကထာတရပ်လုံးပင်။၁။ တတ္ထ ယဒိ ။ ပေ ။ နပ္ပဋိသေဝိတဗ္ဗော။ ။"သုဒ္ဓ သမ္မု တိသစ္စံဝါ"စသော အဋ္ဌကထာစကား၌ အပြစ်ပြလို၍ “တတ္ထ ယဒိ ။ ပေ ။ နပ္ပဋိသေဓိတဗ္ဗော”ဟု မိန့်သည်။ [ဣဒါနိ အဋ္ဌကထာဝစနေ ဒေါသံ အာဟရာပေတုံ တတ္ထ ယဒိတိ အာဒိ ဝုတ္တံ။-မဓု။ ]ပရဝါဒီအလိုရှိအပ်သော သစ္စာသည် အကယ်၍ သမ္မုတိ သစ္စာဖြစ်အံ့။ (ဤသို့ဖြစ်လျှင်) သကဝါဒီကလည်း “န ဟေဝံ ဝတ္ထုဗ္ဗေ-သမ္မုတိ သစ္စာ အခြင်းအရာ အားဖြင့် ပုဂ္ဂိုလ်ကို မရအပ်”ဟု မဆိုထိုက်၊ “ရအပ်၏”ဟုသာ ဆိုထိုက်၏-ဟု ဖြေဆိုရာရောက်သောကြောင့် သကဝါဒီနှင့် ပရဝါဒီသည် အယူတူနေ၏၊ ထိုသို့ အယူတူသောကြောင့် သကဝါဒီသည် ပရဝါဒီကို မတားမြစ်ထိုက်။ ဆက်ဦးအံ့- “ဤဝါကျတွင် “ယဒိ ပရဝါဒိနာ။ ပေ။သမ္မုတိသစ္စံ” ဟူသော ပရိကပ္ပဝါကျသည်။ အဓိပ္ပါယ်ရှင်း၏။ “သမ္မုတိသစ္စာကာရေန ပုဂ္ဂလော ဥပလဗ္ဘတီတိ ဝဒန္တေန”၌ ဝဒန္တ ပုဂ္ဂိုလ်သည် အဘယ်သူပါနည်း၊ “ပုဂ္ဂလော ဥပလဗ္ဘတိ” ဟူသော စကားသည် ဘယ်တုန်းက ဆိုအပ်သော စကားပါနည်း။ သမာန လဒ္ဓိက ပုဂ္ဂိုလ် ဟူသည် အဘယ်ပုဂ္ဂိုလ်ပါနည်း၊“နပ္ပဋိသေမိတဗ္ဗော”ဖြင့် အဘယ်သို့ တားမြစ်ခြင်းကို ကန့်ကွက်ပါသနည်း-ဟု မေးဖွယ်ရှိ၏။ အဖြေကား- “ဂန္တေန”၌ ဝဒန္တိ ပုဂ္ဂိုလ် ဟူသည် သကဝါဒီ ပုဂ္ဂိုလ်တည်း၊ထို သကဝါဒီသည်တတောသော ပုဂ္ဂလော ဥပလဗ္ဘတိ သစ္စိကဋ္ဌပရမတ္ထေန”ဟု ပရဝါဒီ ၏ ဒုတိယ အမေး၌ “န ဟေဝံ ဝတ္တဗွေ-ဤသို့ မရအပ်ဟု မဆိုထိုက်ပါ-ဟု ဖြေ၏။ ထိုအဖြေသည် “ပုဂ္ဂလော ဥပလဗ္ဘတိ-ပုဂ္ဂိုလ်ကို သမ္မုတိသစ္စာအားဖြင့် ရအပ်၏-ဟု သကဝါဒီက ဆိုရာရောက်၏။ ဤသို့ “ပုဂ္ဂလော ဥပလဗ္ဘတိ''ဟု သကဝါဒီသည် တိုက်ရိုက်မဆိုသော်လည်း ဆိုရာ ရောက်သောကြောင့် “ပုဂ္ဂလော ဥပလဗ္ဗတီတိ ဝဒန္တေန -ဟု ဆိုသည်။ သမာန လဒ္ဓိက ပုဂ္ဂိုလ်ဟူသည် ပရဝါဒီပုဂ္ဂိုလ်တည်း၊ မှန်၏-သမ္မုတိ သစ္စာအားဖြင့် ပုဂ္ဂိုလ်ကို ရအပ်၏” ဟူသော အယူကို သကဝါဒီလည်း ယူ၏၊ထို့ကြောင့် သကဝါဒီနှင့် ပရဝါဒီသည် အယူတူနေရကား ပရဝါဒီကို သမာနလဒ္ဓိက ဟု ခေါ်သည်၊ နပ္ပဋိယေမိဘဗ္ဗောအရ ပုဂ္ဂလော နုပလဗ္ဘတိ (ပုဂ္ဂိုလ်ကို မရအပ် သလော)ဟု ပဌမ မေးရာဝယ် အာမန္တာဟု ဖြေခြင်းကို ပဋိသေဓိတဗ္ဗဟု ဆိုသည်၊မှန်၏ "မရအပ်သလော ”ဟူသောအမေး၌ အာမန္တာ"ဟု ဖြေခြင်းသည် “ပုဂ္ဂိုလ် ကို မရအပ်”ဟု တားမြစ်ခြင်းနှင့် သဘောတူပင်တည်း။ [ရှေးနိဿယ၌ “န ပ္ပဋိသေဓိ တဗ္ဗော န ဟေဝံ ဝတ္တဗ္ဗေ” ဟု မတားမြစ်အပ်သင့်-ဟု အနက်ပေး၏။-မှားသည်။] နာရဘိတဗ္ဗာ၊ အားမထုတ်ထိုက်။ (အားထုတ်ဖွယ် မလိုတော့)။
အထ၊ သို့မဟုတ်။ သကဝါဒိနာ၊ သကဝါဒီပုဂ္ဂိုလ်သည်၎င်း။ အတ္တနာစ၊ မိမိဟူသော ပရဝါဒီပုဂ္ဂိုလ်သည်၎င်း။ အဓိပ္ပေတသစ္စိကဋ္ဌံယေဝ၊ အလိုရှိအပ်သော သမ္မုတိသစ္စာဟူသော သစ္စိကဋ္ဌကိုပင်။ သန္ဓာယ၊ ရည်ရွယ်၍။ ပရဝါဒီ၊ ပရဝါဒီပုဂ္ဂိုလ်သည်။ **ယော သစ္စိကဋ္ဌော**တိအာဒိံ၊ အစရှိသော စကားကို။ အာဟ၊ ဆိုပြီ။ ဣတိ အယံ အတ္ထော၊ ဤအနက်သည်။ ယဒိ (ဟောတိ)၊ အံ့။
(ဧဝံ သတိ)၊ သကဝါဒိနာ၊ သကဝါဒီပုဂ္ဂိုလ်သည်။ သမ္မုတိသစ္စံယေဝ၊ သမ္မုတိသစ္စာကိုသာ။ သစ္စိကဋ္ဌောတိ၊ ဟူ၍။ အဓိပ္ပေတံ၊ အလိုရှိအပ်၏။ ဣတိ၊ ဤ အပြစ်သည်။ အာပဇ္ဇတိ၊ ဖြစ်၏။အနုဋီကာ။ ။ပုဂ္ဂလော နူပလဗ္ဘတိ သစ္စိကဋ္ဌပရမတ္ထေနာတိ ပုစ္ဆာယ ကတာယ (ပရဝါဒီက ပုစ္ဆာပြုအပ်သော်) သကဝါဒီ(အာဟ-၌စပ်)၊ တတ္ထ(ထို ပုစ္ဆာ၌) အယံ ပုဂ္ဂလဝါဒီ,ဣမဿ လဒ္ဓိ ပဋိက္ခိပိတဗ္ဗာတိ(ဟု နှလုံးသွင်း၍) ပရမတ္ထသစ္စံ သစ္စာယာဟ အာမန္တာတိ၊ န ဥပလဗ္ဘတီတိ ဝုတ္တံ ဟောတိ။ “န ဥပလဗ္ဘတိ-လော”ဟု မေးရာ၌ “အာမန္တာ”ဟု ဝန်ခံခြင်းသည်ပင် “ မရအပ်”ဟု ပယ်ရာရောက်သည်။ [ဝဒန္တေနာတိ သကဝါဒိနာ၊ သဟတ္ထေ စေတံ(သမာနလဒ္ဓိကောဝယ် သမာန၌ သဟာဒိယောဂစပ်။)ကတ္တတ္ထေဝါ (ပဋိသေဓိတဗ္ဗော၌ ကတ္တားစပ်။) သမာနလဒ္ဓိကော ပရဝါဒီ။ န ပဋိသေဓိတဗ္ဗောတိ နူပလဗ္ဘတီတိ အာမန္တာတိ ဧတေန-မဓု။] ၁။ ကထာ ဝေါယံ နာရဘိတဗ္ဗာ။ ။ [ကထာ ဧဝါတိ ပုဂ္ဂလကထာ ဧဝမဓု] အချင်းချင်း အယူတူနေရကား ဤပုဂ္ဂလကထာတရပ်လုံးကိုပင် ဘုရားရှင်သည်၎င်း, အရှင်မောဂ္ဂလိပုတ္ထတိဿထေရ်သည်၎င်း အားမထုတ်ထိုက်တော့။ ဤစကား ၂-ရပ်ဖြင့် “သမ္မုတိသစ္စံ ဝါ သန္ဓာယ ။ပေ။ အနုယောဂေါ ပရဝါဒိဿ” ဟူသော အဋ္ဌကထာစကားကို အပြစ်ပြသည်။] ၂။ အထ သကဝါဒိနာ ။ပေ။ အာပဇ္ဇတိ။ ။အခြား နည်းအားဖြင့် အပြစ်ပြလို၍ “အထ”စသည် မိန့်- သကဝါဒီနှင့် မိမိ(ပရဝါဒီ)သည် အလိုရှိအပ်သော သမ္မုတိသစ္စာဟူသော သစ္စိကဋကို ရည်ရွယ်၍ ““ယော သစ္စိကဋ္ဌောပရမတ္ထော။တတော သော ပုဂ္ဂလော”စသော ဒုတိယပြဿနာကို ဆိုပါသည်-ဟု အကယ်၍ အဓိပ္ပါယ်ကို ဆိုလိုအံ့၊ ထိုသို့ဖြစ်လျှင် သကဝါဒီလည်း သမ္မုတိသစ္စာကိုသာ “သစ္စိကဋ္ဌ”ဟု ဆိုလိုရာ ရောက်၏၊ [အမှန်အားဖြင့်ကား သကဝါဒီက သမ္မုတိသစ္စာကိုသာ “ သစ္စိကဋ္ဌ”ဟု မဆိုလိုပါ၊ ပရမတ္ထသစ္စာကိုလည်း “သစ္စိကဋ္ဌ"ဟု ဆိုလိုသည်-ဟူလို။]
(သကဝါဒိနာ၊ သည်၎င်း။ အတ္တနာ စ၊ မိမိဟူသော ပရဝါဒီသည်၎င်း။) ဥဘယံ၊ ၂-ပါး စုံသော သမ္မုတိသစ္စာ, ပရမတ္ထသစ္စာကို။ အဓိပ္ပေတံ၊ သစ္စိကဋ္ဌ ဟု အလိုရှိအပ်သည်။ ယဒိ(ဟောတိ)၊ အံ့။ (ဧဝံသတိ)၊ ပုန၊ တဖန်။ သမ္မုတိသစ္စပရမတ္ထသစ္စာနိ ဝါ ။ပေ။ ဧဝမာဟာတိ၊ ဟူ၍။ န ဝတ္တဗ္ဗံ၊ မဆိုထိုက်သည်။ သိယာ၊ ဖြစ်ရာ၏။ ဣတိ၊ ဤကား အပြစ်တင်ပုံ တရပ်တည်း။ [ရှေး နိဿဿာ၌ ဣတိ မပါ။]

စ၊ ဆက်။ ဒွေပိ၊ ၂-ပါးလည်း ဖြစ်ကုန်သော။ သစ္စာနိ၊ သမ္မုတိသစ္စာ, ပရမတ္ထသစ္စာတို့သည်။ သစ္စိကဋ္ဌပရမတ္ထာ၊ သစ္စိကဋ္ဌပရမတ္ထတို့သည်။ ယဒိ (ဟောန္တိ)၊ ကုန်အံ့။ (ဧဝံ သတိ)သစ္စိကဋ္ဌေကဒေသေန၊ သမ္မုတိသစ္စာဟူသော သစ္စိကဋ္ဌတစိတ်အားဖြင့်။ ဥပလဒ္ဓိံ၊ ပညာဖြင့် ကပ်၍ ရှုမှတ်သည်ရှိသော် ပုဂ္ဂိုလ်ကို ရနိုင်ခြင်းကို။ ဣစ္ဆန္တေန၊ အလိုရှိသော သကဝါဒီပုဂ္ဂိုလ်သည်။ ပုဂ္ဂလော ဥပလဗ္ဘတိ သစ္စိကဋ္ဌပရမတ္ထေနာတိအာဒိ၊ အစရှိသော။ အနုယောဂေါ၊ မေးစိစစ်ခြင်းကို။ န ကာတဗ္ဗော၊ မပြုထိုက်။

သစ္စိကဋ္ဌေကဒေသေန၊ ရုပ္ပန အခြင်းအရာ စသော သစ္စိကဋ္ဌတစိတ်ဖြင့်။ အနုယောဂေါ စ၊ မေးစိစစ်ခြင်းသည်လည်း။ န ယုတ္တော၊ မသင့်။၁။ ယဒိ ဥဘယံ ။ ပေ ။ သိယာ။ ။မိမိနှင့် သကဝါဒီ ၂-ယောက်လုံးပင် သမ္မုတိ ပရမတ္ထသစ္စာ ၂-ပါးလုံးကို “သစ္စိကဋ္ဌ”ဟု အလိုရှိလျှင် ““သမ္မုတိသစ္စ ပရမတ္ထသစ္စာနိ ဝါ ဧကတော ကတွာပိ”ဟု ဝါ-သဒ္ဒါဖြင့် တနည်း မဆိုသင့်တော့ပင်ကိုယ်ကပင် သစ္စာ ၂-ပါးလုံးကို အလိုရှိပြီး ဖြစ်သည်-ဟူလို။ ဤအပြစ်ပြခြင်းများ သည် ပရဝါဒီ၏ ဒုတိယပြဿနာကို သကဝါဒီက “န ဘေဝံ ဝတ္တဗ္ဗေ”ဟု ဖြေဆိုပုံနှင့် စပ်၍ ဖြစ်၏။ ၂။ ယဒိ စ ဒွေပိ ။ ပေ ။ န ကာတဗ္ဗော။ ။သကဝါဒီ၏ ဆိုအပ်ခဲ့ပြီးသော အနုလောမနယနှင့်စပ်၍ အပြစ်ပြလိုသောကြောင့် “ယဒိ စ”စသည်ကို မိန့်။ [ဣစ္ဆန္တေ နာတိ သကဝါဒိနာ။-မဓု၊] ပရမတ္ထသစ္စာ သစ္စုတိသစ္စာ ၂-ပါးလုံးပင် သစ္စိကဋ္ဌ ပရမတ္ထချည်း ဖြစ်အံ့။ (ဤသို့ဖြစ်လျှင်) သမ္မုတိသစ္စာ ဟူသော သစ္စိကဋ္ဌတစိတ်ဖြင့် ပုဂ္ဂိုလ်ကို ရနိုင်ခြင်းကို အလိုရှိသော သကဝါဒီသည် “ပုဂ္ဂလော ဥပလဗ္ဘတိ သစ္စိကဋ္ဌ " ပရမတ္ထေန” စသော မေးစိစစ်မှုကို (အနုလောမနယတုန်းကပင်) မပြုထိုက်၊ ဘာ့ကြောင့်နည်း-မိမိ၏ အယူတစိတ်နှင့် ပရဝါဒီ၏ အယူသည် တူနေသောကြောင့် တည်း။ ၃။ န စ ။ ပေ ။ ယုတ္တော။ ။[နနု ရုပ္ပနာဒိအာကာရေန အနုယောဂေါ ကာတဗ္ဗောတိ အာဟ န စာတိအာဒိ။-မဓု] ရှေ့ဝါကျ၌ “တစ္စိကဋ္ဌေကဒေသေန”ကို “သမ္မုတိသစ္စေန”ဟု ဖွင့်၍ ဤဝါကျ၌ “ရုပ္ပနာဒိအာကာရေန”ဟု ဖွင့်သည်။ ဤသို့ “အာကာရေန”ဟု ဖွင့်ပုံကို ထောက်၍ အနုလောမနယတုန်းက ဒုတိယပုစ္ဆာကို စိစစ် နေသည်-ဟု မှတ်ပါ။ ဤ၌ “သစ္စိကဋ္ဌတစိတ်” ဟူသည် ပရမတ္ထသစ္စာထဲတွင် တစိတ်ဖြစ်သော ရုပ္ပန စသော အခြင်းအရာတည်း။ ထို့ကြောင့် နောက်၌ “န ဟိ ဝေဒယိတာကာရေန”စသည်ဖြင့် ပရမတ္ထသစ္စာတစိတ်ကို ဖွင့်သည်။

သစ္စိကဋ္ဌကဒေသေန အနုယောဂေါ န ယုတ္တော၊ နည်း။) ဟိံ(ယသ္မာ)၊ ကြောင့်။ ဝေဒယိတာကာရေန၊ ဝေဒယိတ အခြင်းအရာအားဖြင့်။ ဥပလဗ္ဘမာနာ၊ ပညာဖြင့် ကပ်၍ ရှုမှတ်သည်ရှိသော် ရအပ်သော။ ဝေဒနာ၊ ကို။ ရုပ္ပနာကာရေန၊ ရုပ္ပန အခြင်းအရာအားဖြင့်။ န ဥပလဗ္ဘတိ၊ ပညာဖြင့် ကပ်၍ ရှုမှတ်သည်ရှိသော် မရအပ် မရနိုင်သလော။ ဣတိ၊ သို့။ န အနုယုဉ္ဇိတဗ္ဗာ၊ မစိစစ်ထိုက်။ (မစိစစ်ထိုက်သကဲ့သို့-ဟူလို။) စ၊ ဆက်။ ပရဝါဒီ၊ ပရဝါဒီ ပုဂ္ဂိုလ်သည်။ ရုပ္ပနာဒိသဘာဝံ၊ ရုပ္ပန အစရှိသောသဘောကို။ ပုဂ္ဂလံ၊ ပုဂ္ဂိုလ်ဟူ၍။ န ဣစ္ဆတိ၊ အလိုရှိသည် မဟုတ်။ အထခေါ၊ အဟုတ်ကား။ သစ္စိကဋ္ဌ ပရမတ္ထမေဝ၊ သစ္စိကဋ္ဌပရမတ္ထကိုသာ။ (ပုဂ္ဂလံ၊ ဟူ၍။) ဣစ္ဆတိ၊ အလိုရှိ၏။ ဣတိ၊ ထို့ကြောင့်။ (သစ္စိကဋ္ဌေကဒေသေန အနုယောဂေါ န ယုတ္တော။)
ပရမတ္ထသစ္စတော၊ ရုပ် ဝေဒနာစသော ပရမတ္ထသစ္စာမှ။ အညသ္မိံ၊ အခြားသော။ သစ္စိကဋ္ဌေ၊ သမ္မုတိသစ္စာဟူသော သစ္စိကဋ္ဌသည်။ ဝိဇ္ဇမာနေ၊ ထင်ရှားရှိသော်။ (ထင်ရှားရှိခြင်းကြောင့်) အဿ၊ ထိုသမ္မုတိသစ္စာ ဟူသော ပုဂ္ဂလ၏။ ပရမတ္ထသစ္စတာ၊ ပရမတ္ထသစ္စာ၏ အဖြစ်ကို။ န အနုယုဉ္ဇိတဗ္ဗာ၊ မစိစစ်ထိုက်။၁။နဟိ ။ပေ။ ပရမတ္ထမေဝါတိ။ ။[ရှေ့၌ “န ဟိ”ဟု စ၍ အဆုံး၌ ဣတိသဒ္ဒါပါသောကြောင့်“ကသ္မာတိ အာဟ နဟီတိအာဒိ"ဟု မဓုဋီကာ ကျမ်းတက်သည်။ ထို့ကြောင့် “န ဟိ ပေ။ ပရမတ္ထမေဝါ”တိ တိုင်အောင် ကာရဏဝါကျ။ “န စ ။ပေ။ ယုတ္တော”ကို ဖလဝါကျဟု ခွဲပါ။] ဆိုလိုရင်းကား- ဝေဒနာသည် ပရမတ္ထ သစ္စိကဋ္ဌတစိတ်ဖြစ်သကဲ့သို့ ရုပ်လည်း ပရမတ္ထသစ္စိကဋ္ဌတစိတ်တည်း။ “ပရမတ္ထသစ္စိကဋ္ဌ တစိတ်ဖြစ်သော ဝေဒနာကို ရုပ္ပနာကာရ ဟူသော ပရမတ္ထသစ္စကဋ္ဌ တစိတ်အားဖြင့်ရအပ်သလော”ဟု မမေးထိုက်သကဲ့သို့ ထို့အတူ “ပုဂ္ဂိုလ်ကို ပရမတ္ထသစ္စိကဋ္ဌ တစိတ်အားဖြင့် ရအပ်ပါသလော”ဟု မမေးသင့်။ ၂။ န စ ပရဝါဒီ ။ ပေ ။ ပရမတ္ထမေဝ။ ။ပရမတ္ထသစ္စာတစိတ်ဖြင့် မမေး ထိုက်ပုံကို ထပ်၍ ခိုင်မြဲစေလိုသောကြောင့် "န စ ။ပေ။ ပရမတ္ထမေဝ”ဟု မိန့်သည်။ပရဝါဒီသည် ရုပ္ပန စသော အခြင်းအရာကို ပုဂ္ဂိုလ်ဟု မဆိုလို၊ သစ္စိကဋ္ဌပရမတ္ထကိုသာ ပုဂ္ဂိုလ်ဟု ဆိုလို၏။ ထို့ကြောင့် "န စ သစ္စိကဋ္ဌေကဒေသေန အနုယောဂေါ ယုတ္တေရုပ္ပန အခြင်းအရာ ဟူသော သစ္စိကဋ္ဌတစိတ်ဖြင့် မေးစိစစ်ခြင်းသည် ( နဂိုကပင် ပရဝါဒီ အလိုမရှိသော ပုဂ္ဂလကို မေးရာရောက်သောကြောင့်)မသင့်ပါ-ဟူလို။ ၃။ ပရမတ္ထသစ္စတာ ။ ပေ ။ အနုယုဉ္ဇိတဗ္ဗာ။ ။"ပုဂ္ဂလော ဥပလဗ္ဘတိ သစ္စိကဋ္ဌပရမတ္ထေန”စသော အနုယောဂကို မပြုထိုက်ပုံကို ပြပြီး၍ “ယော သစ္စိကဋ္ဌော ပရမတ္ထော, တတော သော ပုဂ္ဂလော”စသည်ဖြင့် မစိစစ်ထိုက်ပုံကို ပြလိုသောကြောင့် “ပရမတ္ထသစ္စတော”စသည်ကို မိန့်။ ရုပ် ဝေဒနာ စသော ပရမတ္ထသစ္စာမှတပါး သမ္မုတိသစ္စာဟူသော သစ္စိကဋ္ဌရှိသေးလျှင်(ရှိသေးသောကြောင့်) ထိုသမ္မုတိသစ္စိကဋ္ဌဖြစ်သော ပုဂ္ဂိုလ်၏ ပရမတ္ထသစ္စာအဖြစ်ကို “တတော သော ပုဂ္ဂလော ဥပလဗ္ဘတိ သစ္စိကဋ္ဌပရမတ္ထန”ဟု မစိစစ်ထိုက်။ [နာဿ ။ပေ။ အနုယုဉ္ဇိတဗ္ဗာတိ သကဝါဒိနာ “တတော သော ပုဂ္ဂလော ဥပလဗ္ဘတီတိ ဧတေန န အနုယုဉ္ဇိတဗ္ဗာ- မဓု ]
အသစ္စိကဋ္ဌေ၊ သစ္စိကဋ္ဌမဟုတ်သော အနက်၌။ (ပုဂ္ဂိုလ်ဟူသောအနက်၌) သစ္စိကဋ္ဌဝေါဟာရံ၊ သစ္စိကဋ္ဌ အခေါ်အဝေါ်ကို။ အာရောပေတွာ၊ တင်၍။ တံ၊ ထို ဝေါဟာရသစ္စိကဋ္ဌကို။ သန္ဓာယ၊ ရည်ရွယ်၍။ ပုစ္ဆတိ၊ ပရဝါဒီ မေး၏။ ဣတိ၊ ဤသို့။ ဝဒန္တာနံ၊ ပြောဆိုကုန်သော ဆရာတို့၏။ (ဝါဒေ၊ အယူ၌။) ဝေါဟရိတသစ္စိကဋ္ဌဿ၊ ခေါ်ဝေါ်အပ်သော သစ္စိကဋ္ဌ၏။ (ဥပစာ သစ္စိကဋ္ဌ၏။) အတ္တနာ၊ မိမိဟူသော ပရဝါဒီသည်။ အဓိပ္ပေတသစ္စိကဋ္ဌတာ၊ အလိုရှိအပ်သော သစ္စိကဋ္ဌ၏ အဖြစ်သည်။ န ယုတ္ထာ၊ မသင့်။
စ၊ ဆက်။ ဝေါဟရိတပရမတ္ထသစ္စိကဋ္ဌာနံ၊ ဝေါဟရိတသစ္စိကဋ္ဌ ပရမတ္ထသစ္စိကဋ္ဌ ဟူကုန်သော။ ဒွိန္နံ၊ ၂-ပါးကုန်သော သစ္စိကဋ္ဌတို့၏။ သစ္စိကဋ္ဌဘာဝေ၊ သစ္စိကဋ္ဌ၏ အဖြစ်သည်။ (သတိ) ဝုတ္တနယောဝ၊ ဆိုအပ်ပြီးသော နည်းရှိသည်သာလျှင် ဖြစ်သော။ ဒေါသော၊ အပြစ်သည်။ ဟောတိ၊ အနုဋီကာ။ ။အနူဋီကာ၌ကား “အဿ သစ္စိကဋ္ဌဿ ပရမတ္ထသစ္စတာ ပရဝါ ဒိနာ န အနုယုဉ္ဇိတဗ္ဗာ “ ပုဂ္ဂလော နူပလဗ္ဘတိ သစ္စိကဋ္ဌပရမတ္ထေနာ”တိ၊ (ဘာ့ကြောင့် နည်း) သကဝါဒိနောပိ သစ္စိကဋ္ဌပရမတ္ထတော (ထို ပုဂ္ဂလ၏) ဣစ္ဆိတဗ္ဗတ္တာတိအဓိပ္ပါယော”ဟု ပစ္စနီကနယ၌ လာသော ဒုတိယပုစ္ဆာ၏ မမေးထိုက်ပုံကို ဆိုသည်။ [သူ့နည်းနှင့်သူ သင့်ပါ၏။ ] ၁။ အသစ္စိကဋ္ဌ ။ပေ။ န ယုတ္တာ။ ။[ဥပစရိတသစ္စိကဋ္ဌဂ္ဂဟဏေပိ ဒေါသံ ဒဿေတုံ အသစ္စိကဋ္ဌေတိအာဒိ ဝုတ္တံ။ အသစ္စိကဋ္ဌေ ပုဂ္ဂလေ။ တံတိ ဝေါဟရိတံ သစ္စိကဋ္ဌံ။-မဓု။ “ဝေါဟရိတသစ္စိကဋ္ဌ”ဟူသည် သမ္မုတိသစ္စာ မဟုတ်သေး၊ သစ္စိကဋ္ဌ အမည်ကို တင်စားထားသော ဥပစာရသစ္စိကဋ္ဌတည်း။ ] သစ္စိကဋ္ဌဝေါဟာရကို တင်စား၍ ထိုဥပစာသစ္စိကဋ္ဌဖြစ်သော ပုဂ္ဂိုလ်ကို မေးသည်-ဟု တချို့ဆရာတို့က ဆိုကြသေး၏၊ ထို့ဆရာတို့အယူ၌ ဥပစာသစ္စိကဋ္ဌ၏ မိမိဟူသော ပရဝါဒီ အလိုရှိအပ်သော သစ္စိကဋ္ဌအဖြစ်သည် မသင့်။ ဘာ့ကြောင့်နည်း- ပရဝါဒီ ပုဂ္ဂလကို သမ္မုတိသစ္ဆိကဋ္ဌ ဟုသာ ယူ၍ ဥပစာတင်စားအပ်သော သစ္စိကဋ္ဌဟု မဆိုလိုသောကြောင့်တည်း။ ၂။ ဝေါဟရိတ ။ပေ။ ဒေါသော။ ။“ဥပစာသစ္စိကဋ္ဌ ပရမတ္ထသစ္စိကဋ္ဌ ၂-မျိုးတို့၏ သစ္စိကဋ္ဌအမည်ဖြစ်ရာ၌ အဘယ်အပြစ်ရှိပါသနည်း”ဟု မေးဖွယ်ရှိသောကြောင့် “ဝုတ္တနယောဝ ဒေါသော”ဟု မိန့်သည်။ “ဝုတ္တနယ”ဟူသည် “ယဒိ စ ဒွေပိ သစ္စာနိ သစ္စိကဋ္ဌပရမတ္ထာ၊ သစ္စိကဋ္ဌေကဒေသေန ဥပလဒ္ဓိံ ဣစ္ဆန္တေန ။ပေ။ အနုယောဂေါ န ကာတဗ္ဗော၊ န စ သစ္စိကဋ္ဌေကဒေသန”စသည်ဖြင့်“န ယုတ္တာ”တိုင်အောင် ပြအပ် ခဲ့သော အပြစ်တည်း။ [ဝုတ္တနယောဝ ဒေါသောတိ ပိ သစ္စာနီတိအာဒိနာ အနန္တရမေဝ (အခြားမဲ့ “န ယုတ္တာ”တိုင်အောင်ပင်) ဝုတ္တံ သန္ဓာယာဟ-အနု။]
သမ္မုတိသစ္စာကာရေန၊ သမ္မုတိသစ္စာ ဟူသော အခြင်းအရာအားဖြင့်။ ဥပလဗ္ဘမာနဉ္စ၊ ပညာဖြင့် ကပ်၍ ရှုမှတ်သည်ရှိသော် ရအပ်သော သစ္စိကဋ္ဌ အနက်သည်လည်း။ ဘူတသဘာဝတ္ထေန၊ ဟုတ်မှန်သော သဘာဝအနက်အားဖြင့်။ ဥပလဗ္ဘေယျဝါ၊ ရအပ်သော်လည်းရအပ်ရာ၏။ ဘူတသဘာဝတ္ထေန၊ ဘူတသဘာဝအနက်အားဖြင့်။ န ဥပလဗ္ဘေယျ ဝါ၊ မရအပ်မူလည်းမရအပ်ရာ။
ဘူတသဘာဝတ္ထေန၊ ဟုတ်မှန်သော သဘာဝအနက်အားဖြင့်။ ယဒိဥပလဗ္ဘတိ၊ အကယ်၍ ရအပ်သည်ဖြစ်အံ့။ (ဧဝံသတိ၊ သော်။) [နာနုယုဉ္ဇိတဗ္ဗာ-၌စပ်။] ပုဂ္ဂလောပိ၊ ပုဂ္ဂိုလ်ကိုလည်း။ သစ္စိကဋ္ဌပရမတ္ထေန၊ သစ္စိကဋ္ဌပရမတ္ထအားဖြင့်။ ဥပလဗ္ဘတိ၊ ရအပ် ရနိုင်၏။ ဣတိ၊ သို့။ အနုဇာနန္တော၊ ခွင့်ပြုသော ပရဝါဒီပုဂ္ဂိုလ်ကို။ နာနုယုဉ္ဇိတဗ္ဗော၊ မစိစစ်ထိုက်။
ဘူတသဘာဝတ္ထေန၊ ဟုတ်မှန်သော သဘာဝအနက်အားဖြင့်။ (ပုဂ္ဂလော၊ ကို။) အထ န (ဥပလဗ္ဘတိ)၊ အကယ်၍ မရအပ်သည်ဖြစ်အံ့။ (ဧဝံ သတိ)။ သမ္မုတိသစ္စဿ၊ သမ္မုတိသစ္စာဖြစ်သော ပုဂ္ဂလ၏။ တံဝိနိမုတ္တော၊ ထို ဘူတသဘာဝတ္ထုမှ လွတ်သော။ သစ္စိကဋ္ဌပရမတ္ထာကာရော၊ သစ္စိကဋ္ဌပရမတ္ထအခြင်းအရာကို။၁။ သမ္မုတိသစ္စာကာရေန။ ပေ။ နဝါ။ ။သမ္မုတိသစ္စာ အခြင်းအရာအားဖြင့် ရအပ်သော သစ္စိကဋ္ဌအနက်ကို သစ္စိကဋ္ဌဟု ယူလျှင်လည်း ရနိုင်သော အပြစ်ကို ပြလို၍ “သမ္မုတိ ။ ပေ ။ န ဝါ”ဟု မိန့်သည်။ သမ္မုတိသစ္စာ အခြင်းအရာ အားဖြင့် ရအပ်သော ပုဂ္ဂိုလ်ဟူသော သစ္စိကဋ္ဌသည် ဟုတ်မှန်သော သဘောအားဖြင့်သော်လည်း ရအပ်ရာ၏။ ဟုတ်မှန်သော သဘော မဟုတ်သောအားဖြင့်သော်လည်း ရအပ်ရာ၏။ ဤကား အပြစ်ပြဖို့ရန် အခြေခံတည်း။ ထိုတွင်- ၂။ ယဒိဘူတ ။ ပေ ။ နာနုယုဉ္ဇိတဗ္ဗော။ ။သမ္မုတိသစ္စာ အခြင်းအရာအားဖြင့် ရအပ်သော အနက်သည် အစစ်အမှန် ဘူတသဘာဝတ္ထဖြစ်လျှင် “အာမန္တာ ပုဂ္ဂိုလ်ကိုလည်း သစ္စိကဋ္ဌပရမတ္ထအားဖြင့် ရအပ်၏”ဟု ဝန်ခံထားသော ပရဝါဒီကို စစ်ဆေးဖွယ် မလို။ [ အနူဇာနန္တော ပရဝါဒီ၊ နာနူယုဉ္ဇိတဗ္ဗော ပုဂ္ဂလော ဥပလဗ္ဘ တီတိအာဒိနာ။ (ပဌမပုစ္ဆာ)။ ယော သစ္စိကဋ္ဌော ပရမတ္ထောတိ ဧတေန ဝါ(ဒုတိယ ပုစ္ဆာ)-မခု။] ၃။ အထန။ ။["အထ န ဣတိ အထ န ဘူတသဘာဝတ္ထေန ဥပလဗ္ဘတီတိ ယောဇနာ”ဟု အနုဋီကာဆိုသောကြောင့် ရှေးက “အထ န”ဟု ရှိ၍ “ဘူတသဘာ ဝတ္ထေန”ပါဌ် ရှိဟန် မတူ၊ ရှေးဝါကျကို လိုက်စေ၍ အနက်ယောဇနာရသည်။] ပုဂ္ဂလကို ဘူတသဘာဝအနက်အားဖြင့် မရအပ်လျှင် သမ္မုတိသစ္စာဖြစ်သော ပုဂ္ဂလအတွက် ထို ဘူတသဘာဝတ္ထမှ လွတ်သော သစ္စိကဋ္ဌပရမတ္ထအခြင်းအရာကို ဆိုထိုက်သေး၏။ (ဘာကြောင့်နည်း)၊ ပုဂ္ဂလအတွက် ထိုဘူတသဘာဝမှ လွတ်သော သစ္စိကဋ္ဌ ပရမတ္ထအခြင်းအရာ၏ ထင်ရှားမရှိခြင်းကြောင့်တည်း။ (သင်္ဂဟကာရေန) ဝတ္တဗ္ဗော၊ ဆိုထိုက်၏။ (ကသ္မာ၊ နည်း။) အသိဒ္ဓတ္တာ၊ သမ္မုတိသစ္စာဟူသော ပုဂ္ဂိုလ်၏ ဘူတသဘာဝအားဖြင့် ထင်ရှားမရှိသည်၏ အဖြစ်ကြောင့်တည်း။
စ၊ သာဓကကား။ ယထာ ရူပါဒယော ဓမ္မော ။ပေ။ န ဧဝံ ပုဂ္ဂလောတိ၊ ဟူ၍။ (သင်္ဂဟကာရော) ဝက္ခတိ၊ ဆိုလတ္တံ့။ [အဋ္ဌကထာ ပဋိဝေဓာနုယောဂ ပုဒ်ရေနံပါတ်(၂၃၇)၌ ဆိုလတ္တံ့။]
တသ္မာ၊ ထို ဆိုအပ်ပြီးသော အကြောင်းကြောင့်။ ဧတ္ထ၊ ဤ“အတ္တနာအဓိပ္ပေတံ သစ္စိ ကဋ္ဌမေဝ”ဟူသော စကား၌။ အဓိပ္ပါယော၊ အဋ္ဌကထာဆရာ၏ အလိုကို။ မဂ္ဂိတဗ္ဗော၊ ရှာမှီးထိုက်၏။ [အနုဋီကာ၌ ထိုထို အဖွင့်ဝယ် အဓိပ္ပါယကို ရှာမှီးထားသည်။]
**ဒွိန္နံ သစ္စာနန္တိ**ဧတ္ထ၊ ဟူသောဤပါဌ်၌။ သစ္စဒ္ဓယာကာရေန၊ ပရမတ္ထ သစ္စာ, သမ္မုတိသစ္စာ ၂-ပါးအပေါင်း၏ အခြင်းအရာအားဖြင့်။ အနုပလဗ္ဘနီယတော၊ မရအပ်,မရနိုင်သည်၏ အဖြစ်ကြောင့်။ ဧတံ၊ ဤမရခြင်းသည်။ ဝါ၊ ကို။ (“နုပလဗ္ဘတိ” ဟူသော ပုစ္ဆာအတိုင်း မရခြင်းကို) အနုညေယျံ၊ ခွင့်ပြုထိုက်သည်။ သိယာ၊ ဖြစ်ရာ၏။ ဝါ၊ သို့မဟုတ်။ ကိဉ္စိ၊ တစုံတခုသော စကားကို။ န ဝတ္တဗ္ဗံ၊ မဆိုထိုက်။
ဟိ၊ ထင်ရှားအောင် ပြဦးအံ့။ ဧကဒေသန၊ တစိတ်ဖြစ်သော။ ပရမတ္ထာကာရေန၊ ပရမတ္ထသစ္စာ အခြင်းအရာအားဖြင့်။ အနုပလဗ္ဘနီယတာ၊ မရအပ်, မရနိုင်သည်၏ အဖြစ်သည်။ အနုဇာနနဿ၊ ခွင့်ပြုခြင်း၏။ ကာရဏံ၊ အကြောင်းသည်။ န (ဟောတိ) ယထာ၊ မဟုတ်သကဲ့သို့။၁။ဝတ္တဗ္ဗော(နဝတ္တဗ္ဗာ)။ ။စာအုပ်တို့၌ “န ဝတ္တဗ္ဗော”ဟု န အက္ခရာ ပါနေ၏။ သို့သော် ဘူတသဘာဝအနက်အားဖြင့် ပုဂ္ဂလကို မရအပ်ငြားအံ့။ ဤသို့မရအပ်လျှင် သမ္မုတိသစ္စာအတွက် ထို ဘူတသဘာဝတ္ထမှ အလွတ်တမျိုးဖြစ်သော သစ္စိကဋ္ဌပရမတ္ထ အခြင်းအရာကို ဆိုထိုက်၏။ဘာ့ကြောင့်နည်း – အဝိဇ္ဇမာနတ္တာ၊ သမ္မုတိသစ္စာဖြစ်သော ပုဂ္ဂလက ထင်ရှားမရှိသောကြောင့်တည်း။ ဤသို့ န-အက္ခရာ မပါမှ အဓိပ္ပါယ်မှန် ရသည်။ [ဝတ္တဗ္ဗောတိ ယဒေတ္ထ ဝတ္တဗ္ဗံ။ တံ “ယော လောက ဝေါဟာရသိဒ္ဓါ”တိအာဒိနာ ဝုတ္တမေဝ ("ယော လောကဝေါဟာရသိဒ္ဓေါ သစ္စိ ကဋ္ဌော”စသည်ဖြင့် ရှေ့၌ ပုဒ်ရေနံပါတ် ၂-အဖွင့်၌ အနူဋီကာဆရာ ဆိုခဲ့ပြီ။)-အနု။]မဓု၌လည်း 'ပရဝါဒိနာ အဋ္ဌကထာစရိယေန ဝါ ဝတ္တဗ္ဗော၊ သော စ န ဝုတ္တောတိ အယံ ဟေတ္ထ အဓိပ္ပါယော၊ န-ကာရော ကတ္ထစိ ပါဌေ အတ္ထိ၊ သော စ အနူဋီကာ ပါဌေန ဝိရုဒ္ဓတ္တာ အယုတ္တော ဝါတိ ဒဋ္ဌဗ္ဗော”ဟု ဆိုသည်။ ၂။ အနုညေယျမေတံ ။ ပေ ။ ဝတ္တဗ္ဗံ။ ။"တတော သော ပုဂ္ဂလော နူပလဗ္ဘတိ(မရအပ်သလော)”ဟု မေးသောကြောင့် “မရအပ်”ဟုပင် ခွင့်ပြုထိုက်၏၊ “အာပန္တာ”ဟု ဖြေဆိုထိုက်သည်-ဟူလို။ ထိုသို့ မဖြေလျှင်လည်း “ဌပနီယပြဿနာ” ဟု သဘောထား၍ ဘာကိုမျှ မပြောဆိုထိုက်။ [အနုညေယျမေတံ သိယာတိ ဧတံ အနုပလဗ္ဘနံ ပဌမပုစ္ဆာယံ ဝိယ ဒုတိယပုစ္ဆာယမ္ပိ အနုဇာနိတဗ္ဗံ သိယာ၊ န ဝါကိဉ္စိ ဝတ္တဗ္ဗန္တိ အထ ဝါ ကိဉ္စိ န ဝတ္တဗ္ဗံ ဌပနီယတ္တာ ပဉှဿ။- အနူ။] ဧဝံ၊ တူ။ ဧကဒေသေန၊ တစိတ်ဖြစ်သော။ သမ္မုတိယာကာရေန၊ သမ္မုတိ သစ္စာအခြင်းအရာအားဖြင့်။ ဥပလဗ္ဘနီယထာ၊ ရအပ် ရနိုင်သည်၏ အဖြစ်သည်။ ပဋိက္ခေပဿ စ၊ ပယ်မြစ်ခြင်း၏လည်း။ (ကာရဏံ၊ သည်။ န ဟောတိ၊ မဟုတ်။) ဣတိ၊ ထို့ကြောင့်။ ဧတ္ထာပိ၊ ဤ “ဒိန္နံ သစ္စာနံ ဧကတော ကတွာ” ဟူသော စကားရပ်၌လည်း။ အဓိပ္ပါယော၊ အဋ္ဌကထာဆရာ၏ အလိုကို။ မဂ္ဂိတဗ္ဗော၊ ရှာမှီးထိုက်၏။
**နုပလဗ္ဘတီတိ ဝစနသာမညမတ္တန္တိ**၊ ဟူသောပါဌ်၌။ နုပလဗ္ဘတီတိ၊ ဟူသော။ ဣဒမေဝ ဝစနံ၊ ဤစကားကိုပင်။ အနုညာတံ၊ အာမန္တာဟုလည်း ခွင့်ပြုအပ်၏။ ပဋိက္ခိတ္တဉ္စ၊ "န ဟေဝံ ဝတ္တဗ္ဗေ” ဟုလည်း ပယ်မြစ်အပ်၏။ ဣတိ၊ ထို့ကြောင့်။ ဧတံ ဆလဝါဒံ၊ ဤ မူလအနက်ကို ဖုံးလွှမ်း၍ သဒ္ဒါကိုဖျက်ဆီးကြောင်း သာမညစကားကို။၁။ ယထာ ဟိ ။ပေ။ ပဋိက္ခေပဿ စ။ ။ဌပနီယ(မဖြေပဲ ထားထိုက်သော) ပြဿနာဖြစ်ပုံကို ထင်ရှားပြလိုသောကြောင့် “ယထာ ဟိ”စသည်ကို မိန့်သည်။ “တတော သော ပုဂ္ဂလော နူပလဗ္ဘတိ သစ္စိကဋ္ဌပရမတ္ထေန”ဟူသော ဒုတိယပြဿနာ၌ ပုဂ္ဂိုလ်ကို ( သစ္ဆိကဋ္ဌပရမတ္ထ ၂-မျိုးတွင်) ပရမတ္ထသစ္ဆိကဋ္ဌအဖြစ်ဖြင့် မရထိုက်၊ ဤသို့ တစိတ် တဒေသဖြစ်သော ပရမတ္ထ အခြင်းအရာအားဖြင့် မရခြင်းသည် “အာမန္တာ”ဟု ခွင့်ပြုနိူင်ခြင်း၏ အကြောင်းမဟုတ်သကဲ့သို့ သမ္မုတိသစ္စကဋ္ဌတစ်မျိုးသာ ရခြင်းသည်လည်း " န ဟေဝံ ဝတ္တဗ္ဗေ”ဟု ပယ်ခြင်း၏ အကြောင်းမဟုတ်။ ထို့ကြောင့် ခွင့်လည်း မပြု ပယ်လည်း မပယ်ပဲ ဌပနီယပြဿနာအဖြစ်သာ ထားထိုက်သည် ဟူလို။ ၂။ မဂ္ဂိတဗ္ဗော ဧတ္ထာပိ။ ။အပိ-ဖြင့် ရှေး၌ ဆိုအပ်ပြီးသော “အတ္တနာ အဓိပ္ပေတံ သစ္စိကဋ္ဌမေဝ”ဟူသော စကားကို ပေါင်းသည်။ “ထို၌သာ အဋ္ဌကထာ ဆရာ၏ အလိုကို ရှာတိုက်သည် မဟုတ်သေး၊ ဤ “ဒွိန္နံ သစ္စာနံ ဧကတော ကတွာ”ဟူသော စကား၌လည်း အဋ္ဌကထာဆရာ၏ အလိုကို ရှာထိုက်သည်-ဟူလို။ ထိုသို့ ရှာထိုက်သောကြောင့် အနုဋီကာ၌ “ဧတ္ထ စ ကာမံ သစ္စဒွယာကာရေန ပုဂ္ဂလော နုပလဗ္ဘတိ။ သမ္မုတိယာကာရေန ပန ဥပလဗ္ဘတိတိ ဥပလဗ္ဘနဘာဝဿ ဝသေန ပဋိက္ခေပေါ ကတော (မရအပ်သလော ဟု မေးရာဝယ် သမ္မုတိသစ္စာအဖြစ်ဖြင့် ရအပ် နေသောကြောင့် “န ဟေဝံ ဝတ္ထဗ္ဗေ-မရအပ်”ဟု မဆိုထိုက်-ဟု ပယ်မြစ်ပြီး) ဤသို့ အဋ္ဌကထာ၏ အလိုကို ရှာပြသည်။ ၃။ နုပ ။ ပေ ။ ဝစနသာမညမတ္တံ့။ “နုပလဗ္ဘဟိ”ဟူသော ပုစ္ဆာစကား တစ်ပုဒ်သည် ပဌမပုစ္ဆာဝယ် “အာမန္တာ”ဟု ဝန်ခံခြင်းနှင့်လည်း ဆိုင်၏၊ ဒုတိယ ပုစ္ဆာဝယ် “န ဟေဝံ ဝတ္တဗ္ဗေ”ဟု ပယ်ခြင်းနှင့်လည်း ဆိုင်၏၊ ထို့ကြောင့် “ဝစန” သာမည”ဟု ဆိုသည်၊ မတ္တ သဒ္ဒါကား အနက်အဓိပ္ပါယ် ကွဲပြားခြင်းကို ကန့်သော စကားတည်း။ **၄။ ဧတံ ဆလဝါဒံ။ ။ဤသို့ အနုညာတ ပဋိက္ခိတ ၂-မျိုးနှင့် ဆက်ဆံသော သာမညစကားသည် မိမိ မလိုအပ်သော အနက်ကိုဖုံး၍ မိမိ လိုအပ်သော အနက်၌ကပ်ငြိနိုင်သောကြောင့် "ဆလဝါဒ-ဆလစကား"ဖြစ်၏၊ ဤအဓိပ္ပါယ်ကိုရည်ရွယ်၍ "ဆလဝါဒံ နိဿယ"ဟု အဋ္ဌကထာဆိုသည်။ ဤကား အဋ္ဌကထာဆရာ၏အလိုကိုပြသောစကားတည်း။[ဆလံ ဝဒတိ ဧတေနာတိ ဆလဝါဒေါ။ ဧတေန၊ ဤသာမညစကားဖြင့်။ ဆလံ၊ မလိုအပ်သောစကားကိုဖုံး၍ ငြိကပ်အပ်သော လိုအပ်သောအနက်ကို။ ဝဒတိ၊ ပြောဆိုနိုင်၏။ ဣတိ၊ ထိုကြောင့်၊ တံ၊ ထိုသာမညစကားသည်။ ဆလဝါဒေါ၊ မည်၏။ မိမိလိုရာအနက်ကိုဆွဲယူနိုင်သောသာမညစကားကိုဆလဝါဒ ခေါ်သည်- ဟူလို။] နိဿာယ၊ မှီ၍။ (ပဋိကမ္မံ ကရောန္တော-၌ စပ်။) ဣတိ အယံ၊ ဤသည်ကား။ အဓိပ္ပါယော၊ အဋ္ဌကထာဆရာ၏ အလိုတည်း။
ပန၊ ထိုသို့ အဋ္ဌကထာဆရာ၏ အလိုဖြစ်ပါသော်လည်း။ **ဥပလဗ္ဘတီ**တိ၊ ဟူသော။ ဧတဿေဝ၊ ဤသာမညစကားကိုပင်။ အနုဇာနနပဋိက္ခေပေဟိ၊ ခွင့်ပြုခြင်း ပယ်ခြင်းတို့ကြောင့်။ အဟံ၊ ကို။ (ပရဝါဒီဟု အသမုတ်ခံရသော အကျွန်ုပ်ကို။) နိဂ္ဂဟေတဗ္ဗော ယထာ၊ နှိပ်ထိုက်သကဲ့သို့။ ဧဝံ၊ ဤအတူ။ **နုပလဗ္ဘတီ**တိ၊ ဟူသော။ ဧတေဿေဝ၊ ဤ သာမညစကားကိုပင်။ အနုဇာနန ပဋိက္ခေပေဟိ၊ ခွင့်ပြုခြင်း, ပယ်မြစ်ခြင်းတို့ကြောင့်။ တွံ၊ အသင့်ကို။ (သကဝါဒီဟု သမုတ်အပ်သော အသင့်ကို) နိဂ္ဂဟေတဗ္ဗော၊ နှိပ်ထိုက်၏။ ဣတိဧဝံ၊ ဤသို့။ သမ္ဘဝန္တဿ၊ နိဂ္ဂဟဌာန အဖြစ်ဖြင့် ဖြစ်သင့်သော ဥပလဗ္ဘတိဟူသောစကား၏။ ဝါ၊ နှင့်။ သာမညေန၊ တူသည်၏အဖြစ်ကြောင့်။ အသမ္ဘဝန္တဿ၊ နိဂ္ဂဟဌာနအဖြစ်ဖြင့် မဖြစ်သင့်သော နုပလဗ္ဘတိဟူသော စကားကို။ ကပ္ပနံ၊ နိဂ္ဂဟဌာန အဖြစ်ဖြင့် ပြုစီရင်ခြင်းသည်။ ဧတ္ထ၊ ဤ ပဋိကမ္မစတုက္က၌။ ဆလဝါဒေါ၊ ဆလဝါဒသည်။၁။ ယထာ ။ပေ။ ကပ္ပနံ။ ။အဋ္ဌကထာဆရာ၏ အလိုကိုပယ်၍ မိမိ အလိုကိုပြလိုသောကြောင့် “ယထာ ဥပလဗ္ဘတီတိ " ။ပေ။ ပနေတ္ထ ဆလဝါဒေါ ဘဝိတုံအရဟတိ”ဟု အလိုကို မနှစ်သက်ဟု ပြသော အရုစျတ္ထဇောတကတည်း။ ဋီကာဆရာကား “နူပလဗ္ဘတိ”ဟူသော သာမညစကားမျှကို ဆလဝါဒ၏ အကြောင်းဖြစ်သောကြောင့် ကာရဏူပစာရအားဖြင့် “ဆလဝါဒ”ဟု ယူလိုသည်။ ထို့ကြောင့် “တေန နူပလဗ္ဘ တီတိ ဝစနသာမညမတ္တံ ဆလဝါဒဿ ကာရဏတ္ထာ ဆလဝါဒေါတိ ဝုတ္တံတိ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ”ဟု မိန့်သည်။ ၂။ဧဝံ သမ္ဘ ဝန္တဿ ။ပေ။ ကပ္ပနံ။ ။“နူပလဗ္ဘတိ”ဟူသော သာမညစကားသည် “ဆလဝါဒ"မဟုတ်သေးပဲ ဆလဝါဒ၏ အကြောင်းသာဖြစ်လျှင် အဘယ်သည် ဆလဝါဒဖြစ်ပါသနည်း-ဟု မေးဖွယ်ရှိသောကြောင့် “ယထာ ဥပလဗ္ဘတီတိ ။ပေ။ အသမ္ဘဝန္တဿ ကပ္ပနံ"ဟု မိန့်သည်။ ဆိုလိုရင်းကား နိဂ္ဂဟဌာနအဖြစ်ဖြင့် မဖြစ်သင့်သော နူပလဗ္ဘတိ ဟူသော သာမညစကားကို နိဂ္ဂဟဌာနအဖြစ်ဖြင့် ပြုစီမံခြင်းသည် ဆလဝါဒ ဖြစ်သည်-ဟူလို။ [ဤသို့ဖြစ်လျှင် “နူပလဗ္ဘတိ”ဟူသော သာမညစကားသည် ဆလဝါဒ ဖြစ်ခြင်း၏ အကြောင်းသာ ဖြစ်၏- ဟု ဋီကာဆရာ ဆိုလိုသည်။ ဝါဒေါ၊ ဆလဝါဒသည်။ ဝါ၊ မလိုရာအနက်ကို ဖုံး၍ ငြိကပ်အပ်သော လိုရာအနက်ကို ပြောဆိုကြောင်းသည်။ ဘဝိတုံ၊ ဖြစ်ခြင်းငှါ။ အရဟတိ၊ ထိုက်၏။
တေန၊ ထို့ကြောင့်။ (ထိုသို့ အသမ္ဘဝန္တိကို သမ္ဘဝန္တ အဖြစ်ဖြင့် ပြုစီရင်ခြင်း၏ ဆလဝါဒ ဖြစ်ထိုက်သည်၏ အဖြစ်ကြောင့်။) နုပလဗ္ဘတီတိ၊ ဟူသော။ဇဝံသမ္ဘ ဘိ ဝန္တဿ။ ။အနူလောမ နယတုန်းက “ပုဂ္ဂလော ဥပလဗ္ဘတိ"ကို ပရဝါဒီက ပဌမပြဿနာ၌ ““အာမန္တာ”ဟု ဝန်ခံ၍ ဒုတိယပြဿနာ၌ “န ဟေဝံ ဝတ္တဗ္ဗေ"ဟု ပယ်ခြင်းသည် ရှေ့နောက် မညီသည့်အပြင် မှားလည်း မှားသောကြောင့် နိဂ္ဂဟဌာနဖြစ်သင့်၏။ ထိုသို့ ဖြစ်သင့်သည်ကို "သမ္ဘဝန္တဿ”ဟု ဆိုသည်။ [နိဂ္ဂဟဌာန ဘာဝေန သမ္ဘဝန္တဿ-အနူ။] ယထာ ။ပေ။တွန္တိ။ ။အနုလောမနယတုန်းက ““ဥပလဗ္ဘတိ"ဟု တမျိုးတည်း ဖြစ်ပါလျက် “ပုဂ္ဂလော ဥပလဗ္ဘတိ သစ္စိကဋ္ဌပရမတ္ထေန”ဟူသော ပြဿနာဝယ် ပဌမ ပြဿနာ၌“အာမန္တာ”ဟု ခွင့်ပြုခြင်း,ဒုတိယပြဿနာ၌ “န ဟေဝံ ဝတ္တဗ္ဗေ”ဟု ပယ်ခြင်းတို့ကြောင့် အကျွန်ုပ် ပရဝါဒီသည် အနှိပ်ခံခဲ့ရသကဲ့သို့ ဤအတူ ဤ ပစ္စနီက နယ၌ "နူပလဗ္ဘတိ”ဟူသော ပြဿနာဝယ် ပဌမပြဿနာ၌ အာမန္တာဟု ဝန်ခံခြင်း ဒုတိယပြဿနာ၌ “န တေဝံ ဝတ္တဗ္ဗေ”ဟု ပယ်ခြင်းတို့ကြောင့် အသင် သကဝါဒီကိုလည်း နှိပ်ထိုက်ပါသည်။ သာမညေန အသမ္ဘန္တဝဿံ။ ။ပစ္စနီကနယ၌လည်း “နူပလဗ္ဘတိ’”ဟူသောပုစ္ဆာကိုပင် သကဝါဒီ၏ “ဝန်ခံခြင်း ပယ်ခြင်း”ဟု ၂-မျိုး ဖြေသောကြောင့်အနုလောမနယတုန်းက နိဂ္ဂဟဌာနအဖြစ်ဖြင့် ဖြစ်သင့်သော သမ္ဘဝန္တ အဖြေ ၂-ခုနှင့် တူ၏၊ ထိုသို့ တူနေသည်ကို “(သာမညေန) သမာနဘာဝေန”ဟု ဆိုသည်။ ဤသို့ ဖြေပုံတူသော်လည်း အဖြေ ၂-ရပ်လုံး၌ သကဝါဒီက ရည်ရွယ်ချက်တစ်မျိုးစီထား၍မှန်သောဖြေခြင်းဖြစ်သောကြောင့် နိဂ္ဂဟဌာနအဖြစ်ဖြင့်ကား မဖြစ်သင့်သည်ကို “အသမ္ဘဝန္တ”ဟု ဆိုသည်။ ကပ္ပနံ။ ။ထို အသမ္ဘဝန္တဖြစ်သော ဝန်ခံခြင်း ပယ်မြစ်ခြင်းကို သမ္ဘဝန္တအခြင်းအရာအားဖြင့် ပြုစီမံခြင်းကို “ကပ္ပန”ဟု ဆိုလို၏ ထိုပြုစီမံခြင်းသည် ဆလဝါဒ ဖြစ်ထိုက်၏၊ [အသမ္ဘဝန္တဿ ကပ္ပနန္တိ ပစ္စနီကနယေန (နူပလဗ္ဘတိ ဟူသော ပစ္စနီကနည်းအားဖြင့်) တဿ နိဂ္ဂဟဌာနဘာဝေန အသမ္ဘဝန္တဿ (နိဂ္ဂဟဌာနအဖြစ်ဖြင့် မဖြစ်သင့်သော ထို အနုဇာနန ပဋိက္ခေပကို) တထာ ကပ္ပနံ သံဝိဓာနံ (ထို နိဂ္ဂဟဌာန အဖြစ်ဖြင့် ပြုစီမံခြင်းသည်) ဆလဝါဒေါ ဘဝိတုံ အရဟတိ။အနူ။] ဤ၌ “ကပ္ပနံ” ကို သံဝိဓာနံ ဟု ဖွင့်သောကြောင့် ကြံစည်ခြင်းအနက်ကို မယူရဟု မှတ်ပါ။ ဆလံဝါဒ။ ။ဆလ၏ ဝစနတ္ထကို ရှေ့၌ ပြခဲ့ပြီ။မဓု၌ကား-“ဆဍ္ဍေတိ ဧတေနာတိ ဆလံ။ (မလိုအပ်သော အနက်ကို စွန့်ကြောင်း ဖြစ်သောကြောင့် ဆလ မည်၏”) ဟု ဝစနတ္ထပြု၍ “အနူဇာနနံ ပဋိက္ခေပံ ဆဍ္ဍေတိ နာမပဋိက္ခေပေါ စ အနုဇာနနန္တိ အနူဇာနန ပဋိက္ခေပါကာရဘူတံ ဆလံ ဝဒတိ ဧတေနာတိ ဆလဝါဒေါ။ ဤသို့ ဆိုသည်။
ဝစနသာမညမတ္တံ၊ သာမညဖြစ်သောစကားမျှကို။ (ဝုတ္တံ-၌စပ်။) ဆလဝါဒဿ၊ ၏။ ကာရဏတ္ထာ၊ အကြောင်း၏ အဖြစ်ကြောင့်။ ဆလဝါဒေါတိ၊ ဟူ၍။ ဝုတ္တံ၊ ဆိုအပ်ပြီ။ ဣတိ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ၊ ဝါ၊ တနည်း။ ဝစနသာမညမတ္တဉ္စ၊ သာမည စကားမျှကို၎င်း။ ဆလဝါဒဉ္စ၊ ဆလဝါဒကို၎င်း။ နိဿာယ၊ မှီ၍။ (ပဋိကမ္မံ ကရောန္တော အာဟတို့ ၌စပ်။) ဣတိအတ္ထော၊ နက်။
ဌပနာ၊ ဌပနာသည်။ ဝါ၊ သူ၏စကားကို အတည်ထားခြင်းသည်။ နိဂ္ဂဟပဋိကမ္မာနံ၊ နိဂ္ဂဟ, ပဋိကမ္မတို့ကို။ ပါကဋဘာဝကရဏံ၊ ထင်ရှားသည်၏ အဖြစ်ကိုပြုကြောင်းစကားသည်။ န ဟောတိ၊ မဖြစ်။ ဣတိ ဣဒံ၊ ဤစကားကို။ ဝိစာရေတဗ္ဗံ၊ စိစစ်ထိုက်၏။ (ကသ္မာ၊ ကြောင့်။ ဣတိ ဣဒံ၊ ကို။ ဝိစာရေတဗ္ဗံ၊ စိစစ်ထိုက်သနည်း။)
ဟိ ယသ္မာ၊ ကြောင့်။ ပက္ခဋ္ဌပနေန၊ သူတပါး၏ အဖို့ဖြစ်သော အယူကို အတည်ထားခြင်းနှင့်။ ဝိနာ၊ ကင်း၍။ ("မိစ္ဆာတိ အာရောပေတုံ န သက္ကာ"၌ စပ်။) ပုရိမံ၊ ရှေ့စကားကို။ အနုဇာနိတွာ၊ “အာမန္တာ” ဟု ခွင့်ပြုပြီး၍။ ပစ္ဆိမဿ၊ နောက်စကားကို။ အဝဇာနနံ၊ “န ဟေဝံ ဝတ္တဗ္ဗေ”ဟု ပယ်ခြင်းသည်၎င်း။ ပစ္ဆိမံ ဝါ၊ နောက် စကားကိုမူလည်း။ အဝဇာနန္တဿ၊ “န ဟေဝံ ဝတ္တဗ္ဗေ”ဟု ပယ်ရှားသော ပုဂ္ဂိုလ်၏။ ပုရိမာနုဇာနနံ၊ ရှေ့စကားကို “အာမန္တာ”ဟု ခွင့်ပြုခြင်းသည်၎င်း။ မိစ္ဆာ၊ မှားယွင်း၏။ ဣတိ၊ ဤသို့သော အပြစ်ကို။ အာရောပေတုံ၊ တင်ခြင်းငှါ။ န သက္ကာ၊ မတတ်ကောင်း။ ဣတိ၊ ထို့ကြောင့်။ ဣဒံ၊ ဤစကားကို။ ဝိစာရေတဗ္ဗံ၊ ၏။၁။ ဝစနသာမည။ ပေ။ ဝါ အတ္ထော။ ။ပဌမနည်း၌ အဋ္ဌကထာဝယ် " ဝစန သာမညမတ္တံ ဆလဝါဒံ”ဟူသော ၂ -ပုဒ်ကို အရတူအဖြစ်ဖြင့် ယူခဲ့၏။ ထိုသို့ ယူသောကြောင့် ဝစနသာမညမတ္တကို ဆလဝါဒ ဖြစ်ခြင်း၏ အကြောင်း ဖြစ်သောကြောင့် ကာရဏူပစာဟု ကြံခဲ့ရသည်။ ဤနည်း၌ကား “ဝစနသာမညမတ္တံ”အရ "နုပလဗ္ဘတိ" စကား၏ အနုဇာနန ပဋိက္ခေပ ၂-ဖက်ရသော သာမညစကားဖြစ်ခြင်းကိုသာ ယူ၍ “ဆလဝါဒ”အရ အဇာနန ပဋိက္ခေပ ၂-မျိုးရသဖြင့် နိဂ္ဂဟဌာနဖြစ်အောင်ပြုလုပ် ခြင်းကို ယူပါ။ ထို ၂-မျိုးလုံးကို မှီ၍ ပဋိကမ္မကို ပြုလိုသောကြောင့် “အာဇာနာ ဟိ ပဋိကမ္မံ”ဟု ဆိုသည်-ဟူလို။ ဤနည်း၌ သာမညဝစန ဖြစ်ခြင်းသည် အကြောင်း ဆလဝါဒဖြစ်ခြင်းသည် အကျိုးဟု ခွဲပါ။ [ဝစနသာမညမတ္တံ(ကို၎င်း) အတ္ထဘူတံ (အကျိုးဖြစ်၍ ဖြစ်သော) တဒတ္ထံ (ထို သာမညဝစန၏ အကျိုးဖြစ်သော) ဆလဝါဒံ (ကို၎င်း) နိဿာယ။-အနူ။ ] ၂။ ဌပနာ ။ပေ။ ဣဒံ။ ။အဋ္ဌကထာ၌ ဌပနာနာမ ပရဝါဒိ ပက္ခဿ ဌပနတော။ ပေ။ န နိဂ္ဂဟဿဝါ ပဋိကမ္မဿ ဝါ ပါကဋဘာဝကရဏံ”ဟု ရှိ၏၊ ထိုအဋ္ဌကထာ စကားကိုချုံး၍ “ဌပနာ နိဂ္ဂဟပဋိကမ္မာနံပါကဋဘာဝကရဏံ”ဟု ပြထားသည်။ ၃။ န ဟိ ။ပေ။ အာရောပေတုန္တိ။ "ဟဉ္စိ ပုဂ္ဂိလော ဥပလဗ္ဘတိ" စသော ဌပနာ စကားမပါပဲ ရှေ့အမေးကို ခွင့်ပြု၍ နောက်အမေးကို ပယ်ရှားခြင်းကို မိစ္ဆာဟု၎င်း (တနည်း) နောက်အမေးကို ပယ်ရှား၍ ရှေ့အမေးကို ခွင့်ပြုခြင်းကို မိစ္ဆာ ၎င်းဟု အပြစ်မတင်နိုင်ဌပနာစကားပါမှသာ အပြစ်တင်နိုင်၏။ထို့ကြောင့် “ဌပနာ စကားသည် နိဂ္ဂဟပဋိကမ္မတို့ကို ထင်ရှားအောင် မပြုနိုင်” ဟူသောစကားကို စိစစ်ထိုက်သည် ဟု ဆိုလိုသည်။
၃။ **တဝါ**တိ၊ တဝဟူသည်လည်းဖြစ်သော။ **ပဋိဇာနန္တန္တိ** စ၊ “ပဋိဇာနန္တ” ဟူသည်လည်း ဖြစ်သော။ (ဣမာနိ၊ ဤသဒ္ဒါတို့သည်။) ပစ္စတ္တေ၊ ပဌမာ ဝိဘတ်၏ အနက်၌။ သာမိ ဥပယောဂဝစနာနိ၊ ဆဋ္ဌီဝိဘတ်, ဒုတိယာဝိဘတ် ရှိသော သဒ္ဒါတို့သည်။ (ဟောန္တိ )၊ ဣတိ အဓိပ္ပါယေန၊ ဤသို့သော အလိုအားဖြင့်။ **တွံယေဝ**၊ တွံ ယေဝဟူ၍၎င်း။ **ပဋိဇာနန္တော**တိ၊ ပဋိဇာနန္တော ဟူ၍၎င်း။ (သင်္ဂဟကာရော) အာဟ၊ ဆိုပြီ။ ["တွံ ယေဝ ပဋိဇာနန္တော"ဟု တဆက်တည်းမရှိသောကြောင့် ခွဲ၍ အနက်ပေးလိုက်သည်။]
၄။ **စတူဟိ ပါပနာရောပနာဟိ နိဂ္ဂဟဿ ဥပနီတတ္တာ**တိ၊ ဟူသောပုဒ်၏။ (အတ္ထော ဒဋ္ဌဗ္ဗော-၌ စပ်။) “ဒုန္နိဂ္ဂဟိတာ စ ဟောမ၊ ဟဉ္စိ”တိ အာဒိနာ= အစရှိသော စကားရပ်ဖြင့်။ (ဥပနီတတ္တာ-၌စပ်။) တယာ၊ အသင်သကဝါဒီသည်။ မမ၊ အကျွန်ုပ်၏အပေါ်၌။ ကတော၊ ပြုအပ်သော။ နိဂ္ဂဟော၊ နှိပ်ခြင်းသည်။ [မိစ္ဆာ-၌ စပ်ရမည်ဖြစ်၍ နိဂ္ဂဟောနောက်၌ ပိုဒ်မရှိရ။] မယာ၊ အကျွန်ုပ်သည်။ တဝ၊ အသင် သကဝါဒီ၏ အပေါ်၌။ ကတော၊ ပြုအပ်သော။ နိဂ္ဂဟော၊ နှိပ်ခြင်းသည်။ (မိစ္ဆာ) ဝိယ၊ မှားသကဲ့သို့။ မိစ္ဆာ၊ မှား၏။ ဣတိ ဧဝံ၊ သို့။ တေန၊ ထိုသကဝါဒီသည်။ အနုလောမပဉ္စကေ၊ ၌။ ဝါ တုန်းက။ စတူဟိ၊ ကုန်သော။ ပါပနာရောပနာဟိ၊ တို့ဖြင့်။ ကတဿ၊ ပြုအပ်သော။ နိဂ္ဂဟဿ၊ နှိပ်ခြင်း၏။ (ဒုက္ကဋဘာဝ- ၌စပ်။) တေန နိယာမေန၊ ထိုသကပါဒီ နှိပ်အပ်သောနည်းဖြင့်။မှတ်ချက်။ ။ဤ၌ “ပက္ခဋ္ဌပနေန ဝိနာ”ဟူသော စကားသုံးကို ထောက်၍ အဋ္ဌကထာဝယ် “ပရဝါဒီပက္ခဿဋ္ဌပနတော” ၌ “ပရဝါဒီပက္ခဿ”ကို ပါဌ်ပျက် ဟု မှတ်ချက် ချခဲ့ရသည်။ ၁။ ကတဿ နိဂ္ဂဟဿ။ ။အဋ္ဌကထာဝယ် "ပါပနာ ရောပနာဟိ”ပုဒ်ကို “ဥပနီတတ္တာ””၌ စပ်မည်စိုးသောကြောင့် “ ကတဿ”ဟု ထည့်၍ဖွင့်သည်။ထိုအဖွင့်ဖြင့် “စတူဟိ ပါပနာရောပနာဟိ"၌ ပါပနာ ရောပနာ ၄-ပါးဟူသည် ဥပနယနအတွက် ၄-ပါးမဟုတ်။ အနုလောမပဉ္စကကုန်းက ပြုအပ်ခဲ့သော ပါပနာ ရောပနာ ၄-ပါး တည်း”ဟု သိစေသည်။ ၂။ တေန နိယာမေန။ ။ယေန နိယာမေနသကဝါဒိနာ စတူဟိ ပါပနာ ရောပနာဟိဿ(ထို ပရဝါဒီ၏ အပေါ်၌)နိဂ္ဂဟော ကတော(အနုလောမပဉ္စကတုန်းက ပြုအပ်ပြီ။) တေန နိယာမေန။- အနု။ တေန- အတွက် “ယေန နိယာမေန”စသည်ဖြင့် အနိယမဝါကျထည့်၍ နိယာမ-အရ မှတ်သားကြောင်းနည်းကို ယူပါ-ဟု သိစေလိုသောကြောင့် “နယေန”ဟု ဖွင့်သည်။ အနုလောမပဉ္စကတုန်းက သကဝါဒီသည်ပါပနာ ရောပနာ ၄-မျိုးတို့ဖြင့် နိဂ္ဂဟကို ပြုအပ်ခဲ့သောနည်းအတိုင်း မိမိသည်ပြုအပ်သော နိဂ္ဂဟနှင့်တကွ ကပ်ဆောင်အပ်သည့်အတွက် ဥပနယနစတုက္က အမည်ရသည်-ဟူလို။ ဒုက္ကဋဘာဝဿ၊ မကောင်းသဖြင့် ပြုအပ်သည်၏ အဖြစ်၏။ ဝါ၊ ကို။ အတ္တနာ၊ မိမိသည်။ ကတနိဂ္ဂဟေန၊ ပြုအပ်သောနှိပ်ခြင်းနှင့်။ သဟ၊ တကွ။ ဥပနီတတ္တာ၊ ကပ်ဆောင်အပ်သည်၏ အဖြစ်ကြောင့်။ ("ဥပနယစတုက္ကံ နာမ ဟောတိ”၌ စပ်။) ဝါ၊ တနည်း။ (ဒုန္နိဂ္ဂဟိတာ စ ။ ပေ ။ မိစ္ဆာတိ၊ ဟူ၍။ ဧဝံ၊ သို့။ တေန၊ ထိုသကဝါဒီသည်။ အနုလောမ ပဉ္စကေ၊ ၌။ ဝါ၊ တုန်းက။ စတူဟိ၊ ကုန်သော။ ပါပနာရောပနာဟိ၊ တို့ဖြင့်။ ကတဿ၊ ပြုအပ်သော။ နိဂ္ဂဟသာ၊ ၏။ ဝါ၊ ကို, ဤ ပုဒ်တို့ကို ရှေ့မှ လိုက်စေသည်)။ အနိဂ္ဂဟဘာဝဿ၊ နိဂ္ဂဟ မဟုတ်သည်၏ အဖြစ်၏။ ဝါ၊ သို့။ ဥပဂမိတတ္တာ၊ ကပ်ရောက်စေအပ် သည်၏အဖြစ်ကြောင့်။ (ဥပနယနစတုက္ကံနာမ ဟောတိ-၌ စပ်။) ဣတိ အတ္ထော၊ ကို။ ဒဋ္ဌဗ္ဗော၊
၅။ (ယထာ၊ အကြင် အခြင်းအရာ အားဖြင့်။ “တယာ မမ ကတော နိဂ္ဂဟော” တိ အာဒိနာ၊ အစရှိသော စကားဖြင့်။ အနိဂ္ဂဟဘာဝူပနယော၊ နှိပ်ခြင်းမဟုတ်သည်၏ အဖြစ်သို့ ကပ်ဆောင်ကြောင်း စကားကို။ ဝုတ္တော၊ ဆိုအပ်ပြီ။) ဧဝမေဝ၊ ဤ အခြင်းအရာအားဖြင့်ပင်။ **တေန ဟိ ယံ နိဂ္ဂဏှာသိ ဟဉ္စိ ။ ပေ ။ ဣဒံ တေ မိစ္ဆာ**တိ၊ ဟူသော ပါဠိတော်ဖြင့်။ (ဝုတ္တဿ၊ ဆိုအပ်သော။)၁။ အနိဂ္ဂဟဘာဝဿ ဝါ ဥပဂမိတတ္တာ။ ။သကဝါဒီ၏ မိမိအပေါ်၌နှိပ်ခြင်းသည် မှားယွင်းသော နှိပ်ခြင်းဖြစ်ရကား နှိပ်ရာ မရောက်သောကြောင့် “အနိဂ္ဂဟဘာဝဿဝါ ဥပဓိတတ္တာ”ဟု တနည်းဖွင့်သည်။ ပဌမနည်း၌ မိမိနှိပ်မှုကို ဥပမာပြု၍ မိမိနှိပ်မှုနှင့်တကွ သကဝါဒီ၏ နှိပ်မှုကို ကပ်ဆောင်ခြင်းကို “ဥပနယန”ဟု ခေါ်၏။ ဤ ဒုတိယနည်း၌ကား သကဝါဒီ၏ နှိပ်မှုကို အနိဂ္ဂဟိတ အဖြစ်သို့ ရောက်စေခြင်းကို "ဥပနယ”ဟု ခေါ်သည်။ [ဥပဂမိတတ္တာကို ပါပိတတ္တာ ဟု အနုဖွင့်သောကြောင့် “ဂမိတ"၌ ကာရိတ် အကြေကြံပါ။] ၂။ ဧဝမေဝ။ ။“ဧဝမေဝ”ကို ဝေဒိတဗ္ဗာ-၌ စပ်။ "ဧဝမေဝ-ဤအတူ” ဟူသည်။ ဥပနယနစတုက္က၌ “အနိဂ္ဂဟဘာဝူပဂမနနှင့်အတူတည်း။ အနိဂ္ဂဟဘာဝူ ပဂမနသို့ ရောက်စေရာ၌ “တယာ မမ ကတော နိဂ္ဂဟော" စသည်ဖြင့် အနိဂ္ဂဟ အဖြစ်သို့ ရောက်စေသကဲ့သို့ ဤအတူပင် “တေန ဟိ ယံ နိဂ္ဂဏှာသိ၊ ဟဉ္စိ ။ပေ။ ဣဒံ တေ မိစ္ဆာ"ဟူသော ဤပါဠိတော်ဖြင့် ဟောအပ်သော အနိဂ္ဂဟအဖြစ်ကို အပြီးသို့ ရောက်စေကြောင်း စကားကိုပင် “နိဂ္ဂမနစတုက္က”ဟု သိနိုင်ပါသည်။ ဤ၌လည်း နိဂ္ဂမန ၄-မျိုးပြသည့်အတွက် နိဗ္ဗပနစတုက္ကဟု ခေါ်သည် မဟုတ်။ အနုလောမ ပဉ္စကတုန်းက ပါပနာ ရောပနာ ၄-ပါးကို ညွှန်ပြ၍ အုပ်သောကြောင့် နိဂ္ဂမနစတုက္က ခေါ်ရသည် ဟု မှတ်ပါ။ ဧတဿ အနိဂ္ဂဟဘာဝနိဂမနသောဝ၊ ဤ အနိဂ္ဂဟ အဖြစ်ကို နိဂုံးအုပ်ကြောင်း စကား၏ပင်။ နိဂမန စတုက္ကတာ၊ နိဂမနစတုက္က၏အဖြစ်ကို။ ဝေဒိတဗ္ဗာ၊ ၏။
အနုလောမပစ္စနီကဝဏ္ဏနာ၊ အနုလောမပစ္စနီက အဖွင့်သည်။ နိဋ္ဌိတာ၊ ပြီးပြီ။