**ပဗ္ဘာရံ သောဓယန္တဿာ**တိ အာဒိကံ၊ သည်။
အာယသ္မတော သောပါကတ္ထေရဿ၊ ၏။
အပဒါနံ၊ တည်း။
အယမ္ပိ၊ လည်း။
ပုရိဗုဒ္ဓေသု၊ တို့၌။
ကတာဓိကာရော၊ သည်။
ဟုတွာ၊ ၍ (ထည့်)။
တတ္ထ တတ္ထ ဘဝေ၊ ၌။
ဝိဝဋ္ဋပနိဿယာနိ၊ ကုန်သော။
ပုညာနိ၊ တို့ကို။
ဥပစိနန္တော၊ လျက်။
သိဒ္ဓတ္ထဿ၊ မည်သော။
ဘဂဝတော၊ ၏။
ကာလေ၊ ၌။
အညတရဿ၊ အမှတ်မထား တစ်ပါးပါးသော (ဝါ) မထင်ရှားသော။
ကုဋုမ္ဗိကဿ၊ သူကြွယ်၏။
ပုတ္တော၊ သည်။
ဟုတွာ၊ ၍။
နိဗ္ဗတ္တိ၊ ပြီ။
ဧကဒိဝသံ၊ တစ်နေ့သ၌။
သတ္ထာရံ၊ ကို။
ဒိသွာ၊ ၍။
ဗီဇပူရဖလာနိ၊ ရှောက်ကြီးသီးတို့ကို။
သတ္ထု၊ အား။
ဥပသေနိ၊ ဆက်ကပ်ပြီ။
ဘဂဝါ၊ သည်။
တဿ၊ ထိုသူအား။
အနုကမ္ပံ၊ အစဉ်သနားခြင်းကို။
ဥပါဒါယ၊ အစွဲပြု၍ (ဝါ) အကြောင်းပြု၍။
ပရီဘုဥ္ဇိ၊ ဘုဉ်းပေပြီ။
သော၊ ထိုသူသည်။
သတ္ထရိ စ၊ ဘုရားရှင်၌လည်းကောင်း။
ဘိက္ခုသံဃေ စ
သော ဘိက္ခု သတ္ထရိ သံဃေ စ အဘိပ္ပသန္နော။ အဌကထာ၌ ပါဠိစာသွားမှာထိုကဲ့သို့ ရှိနေ၏။ ဘိက္ခုနှင့် သံဃေပုဒ်မှာ တစ်ဆက်တည်းရှိသင့်သည်၊ အကယ်၍ခွဲထားခဲ့ပါမူ "သော ဘိက္ခု- ထိုရဟန်းသည်" ဟု အနက်ပေးမှု လွဲမှားနိုင်သည်၊ ဝတ္ထုဇာတ်ကြောင်း၌ကား သောပါကလောင်းလျာသည် ရဟန်းဝတ်ထားသည်ဟူ၍ကား ပြဆိုမထား၊ "သလာကဘတ္တံ ပဋ္ဌပေတွာ ခီရဘတ္တံ အဒါသိ" စသော စကားရပ်တို့ကိုထောက်ရှုပါကလည်း လူဝတ်ကြောင်ဖြစ်သည်မှာ ထင်ရှားသည်၊ ထို့ကြောင့် ဘိက္ခုပုဒ်နှင့် သံဃေပုဒ်ကိုတွဲ၍ အနက်ပေးထားသည်၊ "အသဗ္ဗဂုဏဒါယကော" စသည်တို့၌ကဲ့သို့အယုတ္တသမာသ်ဟူ၍ မှတ်သင့်သည်။ ရှင်းဦးအံ့- ဘိက္ခုသဒ္ဒါသည် သတ္ထရိပုဒ်နှင့်သဒ္ဒါအနေအားဖြင့်နီးသော်လည်း အနက်အားဖြင့်ကား ဆက်စပ်မှုမရှိချေ၊ သံဃေဟူသောပုဒ်နှင့်သာ အနက်အားဖြင့် ဆက်စပ်၏၊ ထိုနည်းတူ သတ္ထရိပုဒ်နှင့်သံဃေပုဒ်သည်လည်း အနက်အားဖြင့်ကား ဆက်စပ်မှုမရှိ၊ ဤသို့လျှင် သတ္ထရိသဒ္ဒါသည်ဘိက္ခုပုဒ်နှင့် သံဃေပုတို့ အကြား၌ တည်နေလျက် ၎င်းနှစ်ပုဒ်တို့ကား ယုတ္တတ္ထမဖြစ်ချေ၊ ယင်းသို့ မဖြစ်ရာ၌ နာမာနံ သမာသော ယုတ္တတ္ထောသုတ်ဖြင့် သမာသ်အမည် မှည့်ခွင့်မရ၊ယောဂဝိဘာဂဖြင့် အမည်မှည့် ရသောကြောင့် " အယုတ္တသမာသ်" ဟုခေါ်ဆိုထိုက်လေသည်။ ထေရဂါထာ အဋ္ဌကထာ ပထမစာအုပ် စာမျက်နှာ (၁၁၈) ၌ကားဘိက္ခုသံဃေဟု ရှိသည်။
၊ ရဟန်းအပေါင်း၌လည်းကောင်း။
အဘိပ္ပသန္နော၊ အလွန်ကြည်ညိုသည်။
ဟုတွာ၊ ၍ (ထည့်)။
သလာကဘတ္တံ၊ သလာကဘတ်ကို (ဝါ) စားရေးတံဆွမ်းကို။
ပဋ္ဌပေတွာ၊ ဖြစ်စေ၍။
သဃုဒ္ဒေသဝသေန၊ သံဃာကိုရည်ညွှန်းသည်၏အစွမ်းဖြင့်။
တိဏ္ဏံ ဘိက္ခူနံ၊ ရဟန်းသုံးပါးတို့အား။
ယာဝတာယုကံ၊ အသက်ထက်ဆုံး။
ခီရဘတ်တံ၊ နို့ဆွမ်းကို။
အဒါသိ၊ ပေးလှူပြီ။
သော၊ ထိုသူသည်။
တေဟိ ပုညေဟိ၊ ထိုကောင်းမှုတို့ကြောင့်။
အပရာပရံ၊ တပြောင်းပြန်ပြန်။
ဒေဝမနုဿေသု၊ နတ်လူတို့၌။
သမ္ပတ္တိယော၊ စည်းစိမ်တို့ကို။
အနုဘဝန္တော၊ ခံစားလျက်။
ဧကဒါ၊ တစ်ခုသော ကာလ၌။
မနုဿယောနိယံ၊ လူ့ဘဝ၌။
နိဗ္ဗတ္တော၊ ဖြစ်သည်။
ဟုတွာ၊ ၍ (ထည့်)။
ဧကဿပစ္စေကဗုဒ္ဓဿ၊ ပစ္စေကဗုဒ္ဓါအရှင်မြတ်တစ်ပါးအား။
ခီရဘတ္တံ၊ နို့ဆွမ်းကို။
အဒါသိ၊ ပေးလှူပြီ။
ဧဝံ၊ ဤသို့။
တတ္ထ တတ္ထ၊ ထိုထိုဘဝ၌။
ပုညာနိ၊ ကောင်းမှုတို့ကို။
ကတွာ၊ ၍။
သုဂတိသုယေဝ၊ သုဂတိဘုံတို့၌သာလျှင်။
ပရိဗ္ဘမန္တော၊ လှည့်လည်လျက်။
ဣမသ္မိံဗုဒ္ဓုပ္ပါဒေ၊ ဤဘုရားရှင်လက်ထက်၌။
ပုရိမကမ္မနိဿန္ဒေန၊ ရှေ့ကံ၏အကျိုးဆက်ကြောင့်။
သာဝတ္ထိယံ၊ သာဝတ္ထိမြို့၌။
အညတရာယ၊ မထင်ရှားသော။
ဒုဂ္ဂတိတ္ထိယာ၊ သူဆင်းရဲမ၏။
ကုစ္ဆိမှိ၊ ဝမ်း၌။
ပဋိသန္ဓိံ၊ ကို။
ဂဏှိ၊ ယူပြီ။
သာ၊ ထိုသူမသည်။
တံ၊ ထိုသူငယ်ကို။
ဒသမာသေ၊ ဆယ်လတို့ပတ်လုံး။
ကုစ္ဆိနာ၊ ဝမ်းဖြင့်။
ပရိဟရိတွာ၊ ရွက်ဆောင်၍။
ဂဗ္ဘေ၊ ကိုယ်ဝန်သူငယ်သည်။
ပရိပက္ကေ၊ ရင့်လာလတ်သော်။
ဝိဇာယနကာလေ၊ မွေးဖွားခါနီးအချိန်၌။ဝိဇာယိတုံ= မွေးဖွားခြင်းငှါ။
အသက္ကောန္တီ၊ မစွမ်းနိုင်လတ်သော်။
မုစ္ဆံ၊ တွေဝေမိန်းမောခြင်းသို့။
အာပဇ္ဇိတွာ၊ ရောက်၍။
ဗဟုဝေလံ၊ များစွာသောအချိန်တိုင်အောင် (ဝါ) အချိန်များစွာ။
မဟာ ဝိယ၊ သေသူကဲ့သို့။
နိပဇ္ဇိ၊ လဲလျောင်းနေပြီ။
ဉာတကာ၊ ဆွေမျိုးတို့သည်။
"မတာ၊ သေပြီ။"
ဣတိ၊ ဤသို့သော။သညာယ= အမှတ်သညာဖြင့်။
သုသာနံ၊ သုဿာန်သို့။
နေတွာ၊ ဆောင်ယူ၍။
စိတကံ၊ ထင်းပုံပေါ်သို့။
အာရောပေတွာ၊ တင်၍။
ဒေဝတာနုဘာဝေန၊ နတ်တို့၏အာနုဘော်တော်ကြောင့်။
ဝါတဝုဋ္ဌိယာ၊ လေမိုးသည်။
ဥဋ္ဌိတာယ၊ ထလတ်သော် (ဝါ)တိုက်ခတ်ရွာသွန်းလတ်သော်။
အဂ္ဂိံ၊ မီးကို။
အဒတွာ၊ မပေးမူ၍ (တနည်း) အဂ္ဂိံအဒတွာ= မီးမရှို့မူ၍။
ပက္ကမိံသု၊ ဖဲခွာသွားကုန်ပြီ။
ဒါရကော၊ ကလေးသည်။
ပစ္ဆိမဘဝိကတ္တာ၊ နောက်ဆုံး ဘဝရှိသည်၏ အဖြစ်ကြောင့် (ပစ္ဆာ ဇာတော ပစ္ဆိမော၊ပစ္ဆာပုဒ်+ဣမပစ္စည်း၊ ပစ္ဆိမော ဘဝေါ ပစ္ဆိမဘဝေါ၊ ပစ္ဖိမဘဝေါ ဧတဿ အတ္ထီတိပစ္ဆိမဘဝိကော၊ ပစ္ဆိမဘဝပုဒ်+ဣကပစ္စည်း၊ ပစ္ဆိမဘဝိကဿ ဘာဝေါ ပစ္ဆိမဘဝိကတ္တံ)။
ဒေဝတာနုဘာဝေနေဝ၊ နတ်တို့၏ အာနုဘော်ကြောင့်သာလျှင်။
အရောဂေါ၊ အပြစ်ကင်းသည်။
ဟုတွာ၊ ဖြစ်၍။
မာတုကုစ္ဆိတော၊ အမိဝမ်းမှ။
နိက္ခမိ၊ ထွက်ကျပြီ။
မာတာပန၊ အမိသည်ကား။
ကာလံ၊ သေဆုံးခြင်းကို။
အကာသိ၊ ပြုပြီ။
ဒေဝတာ၊ နတ်သည်။
မနုဿရူပေန၊ လူအသွင်ဖြင့်။
ဥပဂမ္မ၊ ကပ်ရောက်၍။
တံ၊ ထိုကလေးကို။
ဂဟေတွာ၊ ယူ၍။
သုသာနဂေါပကဿ၊ သုဿာန်စောင့်၏။
ဂေဟေ၊ အိမ်၌။
ဌပေတွာ၊ ထား၍။
ကတိပါဟံ၊ ရက်အနည်းငယ်မျှသော။
ကာလံ၊ အချိန်အခါကာလပတ်လုံး။
ပတိရူပေန၊ သင့်လျော်လျောက်ပတ်သော။
အာဟာရေန၊ အစာအဟာရဖြင့်။
ပေါသေသိ၊ မွေးမြူပြီ။
တတော ပရံ၊ ထိုမှနောက်၌။
သုသာနဂေါပကော၊ သုဿာန်စောင့်သည်။အတ္တနော= မိမိ၏။
ပုတ္တံ၊ သားကို။
ကတွာ၊ ပြု၍။
ဝဍ္ဎေသိ၊ ကြီးပြင်းစေပြီ။
သော၊ ထိုကလေးသည်။
တထာ ဝဍ္ဎေန္တော၊ ထိုကဲ့သို့ကြီးပြင်းလာလတ်သော်။
တဿ၊ ထိုသုဿာန်စောင့်၏။
ပုတ္တေန၊ သားဖြစ်သော။
သုပ္ပိယေန နာမ၊ သုပ္ပိယမည်သော။
ဒရကေန၊ ကလေးနှင့်။
သိဒ္ဓိံ၊ အတူတကွ။
ကီဠန္တော၊ ကစားလျက်။
ဝိစရိ၊ လှည့်လည်ပြီ။
တဿ၊ ထိုကလေး၏။
သုသာနေ၊ သုဿာန်၌။
ဇာတသံဝဍ္ဎဘာဝတော၊ မွေးဖွားကြီးပြင်းသည်၏အဖြစ်ကြောင့်။
သောပါကောတိ
``
**သောပါကောတိ**။ ပါကပုဒ်ကို ပစိတဘတ္တဟု ဖွင့်ဆိုထား၏၊ သ သဒ္ဒါကိုကားသကံဟု ပထမဖွင့်၍ ဒုတိယအဖွင့်၌ကား အတ္တနောဟု ဖွင့်ပြထားသည်၊ ထိုအဖွင့်တို့ကိုထောက်၍ ပစိတဗ္ဗန္တိ ပါကံ၊ ချက်အပ်သောထမင်း၊ ပစ+ဏ၊ ပါကေ-ချက်ခြင်းအနက်၌။ သကံ ပါကံ သပါကံ= မိမိဥစ္စာဖြစ်သော ချက်ထားအပ်သော ထမင်းရှိသော အမျိုး၊ ယောနိ၏ ဝိသေသနပုဒ်တည်း၊ ထို့ကြောင့် အဿတ္ထိဆင့်လိုက်သည်၊ သပါကပုဒ်+ဏပစ္စည်း။
(တနည်း) သာသည် သုနခအနက်ဟောတည်း၊ သုနခေါစ္ဆိဋ္ဌဘတ္တဘုဥ္ဇနကဟူသောအဖွင့်ကိုထောက်က ခွေးဟူသော အနက်သာမက ခွေးစား၍ ကြွင်းကျန်သော ထမင်းကို(တောခွေးတို့သည် စားသောက်၍ ဝသောအခါ အသားအရိုးအချို့ပါရှိသော သက်မဲ့သားကောင်းတို့ကို ထားပစ်ခဲ့၏၊ ထိုအသားစသည်ကို ဤနေရာ၌ ထမင်းဟုတင်စားခေါ်ထားဟန်ရှိသည်) သံဟု ယူစေလို၏၊ ထိုထိုအဖွင့်တို့ကို ထောက်ဆပါက သာနံ သုနခံပစတီတိ သပါကော၊ ခွေးသားကို ချက်စားသော အမျိုးဟူ၍လည်းကောင်း၊ သံ သုနခေါစ္ဆိဋ္ဌဘတ္တံ ပစတီတိ သပါကော= ခွေးစားကြွင်းကို ချက်ပြုတ်စားသောက်သောအမျိုးဟူ၍လည်းကောင်း၊ ယုဥ္ဇနကဖြင့် ချက်ရုံသာမက စားသောက်သည် အထိယူရမည်ကိုလည်းကောင်း သိစေလိုသည်။ သံနှင့် ပတ်သက်၍လည်း (နီတိ၊ ပဒ၊ ၂၁၄)၌ "သာနံ သုနခါနံဣဒံ မံသန္တိ သမိတိ အတ္ထံ ဂဟေတွာ သံ ပစတီတိ ဝုတ္တန္တိ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ"ဟူ၍လည်း ပြဆိုထား၏။ ဤအဆိုအရ သာနံ သုနခါနံ ဣဒံ သံ၊ (သာနံ သုနခါနံ- ခွေးတို့၏၊ ဣဒံ= ဥစ္စာဖြစ်သော၊မံသံ= အသားတည်း၊ ဣတိ= ထို့ကြောင့်၊ သံ- သံမည်၏)ဟု ဣဒံတဒ္ဓိတ်ပြု၍ ခွေးတို့၏ ဥစ္စာဖြစ်သော စားကြွင်း၊ သံ ပစတီတိ သပါကံ= ခွေးတို့၏ ဥစ္စာဖြစ်သော စားကြွင်းကို ချက်ပြုတ်စားသောက်တတ်သောအမျိုး, ဒွန်းစဏ္ဍားအမျိုးဟု အဓိပ္ပါယ်ကောက်ယူရာ၏၊ ထိုနှင့်တဆက်တည်းပင် သောပါကပုဒ်ကိုလည်း "သပါကေ ဇာတော သံဝဍ္ဎော ဝါ သောပါကော "ဟူ၍ ဝိဂ္ဂဟပြု၍ ဒွန်းစဏ္ဍားအမျိုး၌မွေးဖွားကြီးပြင်းလာသူဟု ဝိဂ္ဂဟပြုရာ၏။ သပါကပုဒ်+ ဏပစ္စည်း၊ သ၏ အကို သုတ်ကြီးဖြင့်ဩပြု။
``
၊ သောပါကဟူ၍။
သမညာ၊ အမည်သည်။
အဟောသိ၊ ဖြစ်ပြီ။
အထ၊ ထိုမှတစ်ပါး။
ဧကဒိဝသံ၊ တစ်နေ့၌။
သတ္တဝဿိကံ၊ ခုနစ်နှစ်အရွယ်ရှိသော။
တံ၊ ထိုသောပါကကို (ဒိသွာ၌ စပ်ပါ)။
ဘဂဝါ၊ ဘုရားရှင်သည်။
ပစ္စူသသမယံ၊ မိုးသောက်ခါနီး လင်းအားကြီးအချိန်၌။
ဉာဏဇာလံ၊ ဉာဏ်တည်းဟူသောကွန်ယက်ကို။
ပတ္ထရိတွာ၊ ဖြန့်၍။
ဝေနေယျဗန္ဓဝေ၊ ကျွတ်ထိုက်သော သတ္တဝါတို့ကို။
ဩလောကေန္တော၊ ကြည့်တော်မူလတ်သော်။
ဉာဏဇာလဿ၊ ဉာဏ်တည်းဟူသောကွန်ယက်၏။
အန္တောဂတံ၊ အတွင်းသို့ ရောက်လာသည်ကို။
ဒိသွာ၊ မြင်ရ၍။
သုသာနဋ္ဌာနံ၊ သုဿာန်အရပ်သို့။
အဂမာသိ၊ ကြွတော်မူပြီ။
ဒါရကော၊ ကလေးကို။
ပုဗ္ဗဟေတုနာ၊ ရှေးအကြောင်းသည်။
စောဒိယမာနော၊ တိုက်တွန်းနှိုးဆော်အပ်သော။
ပသန္နမာနသော၊ ကြည်ညိုသော စိတ်ရှိသည်။
ဟုတွာ၊ ဖြစ်၍ (ထည့်)။
သတ္ထာရံ၊ ဘုရားရှင်သို့။
ဥပသင်္ကမိတွာ၊ ချဉ်းကပ်၍။
ဝန္ဒိတွာ၊ ရှိခိုး၍။
အဋ္ဌာသိ၊ တည်ပြီ။
သတ္ထာ၊ ဘုရားရှင်သည်။
တဿ၊ ထိုကလေးအား။
ဓမ္မံ၊ တရားကို။
ကထေသိ၊ ဟောတော်မူပြီ။
သော၊ ထိုကလေးသည်။
ဓမ္မံ၊ တရားကို။
သုတွာ၊ နာယူရ၍။
ပဗ္ဗဇ္ဇံ၊ ရှင်အဖြစ်ကို။
ယာစိတွာ၊ တောင်း၍။
ပိတရာ၊ ဖခင်သည်။
"တွံ၊ သင်သည် (ဝါ) သင့်ကို (ထည့်)။
အနုညာတော၊ ခွင့်ပြုအပ်သည်။
အသိ၊ ဖြစ်၏"။
ဣတိ၊ ဤသို့။
ဝုတ္တော၊ ပြောဆိုအပ်သည်။
သမာနော၊ ဖြစ်လတ်သော် (ထည့်)။
ပိတရံ၊ ဖခင်ကို။
သတ္ထု၊ ဘုရားရှင်၏။
သန္တိကံ၊ အထံတော်သို့။
အာနေသိ၊ ပိုဆောင်စေပြီ။
တဿ၊ ထိုသောပါက၏။
ပိတာ၊ ဖခင်သည်။
ဝန္ဒိတွာ၊ ရှိခိုး၍။
"ဘန္တေ၊ မြတ်စွာဘုရား။
ဣမံဒါကရံ၊ ဤကလေးကို။
ပဗ္ဗာဇေထ၊ ရှင်ပြုပေးတော်မူပါကုန်လော"။
ဣတိ၊ ဤသို့။
အာရောစေန္တော၊ လျှောက်ထားလတ်သော် (ထည့်)။
အနုဇာနိ၊ ခွင့်ပြုတော်မူပြီ။
တံ၊ ထိုကလေးကို။
ပဗ္ဗာဇေတွာ၊ ရှင်ပြုစေပြီး၍။
ဘဂဝါ၊ ဘုရားရှင်သည်။
မေတ္တာဘာဝနာယ၊ မေတ္တာဘာဝနာ၌။
နိယောဇေသိ၊ ယှဉ်စေပြီ (ဝါ) တိုက်တွန်းတော်မူပြီ။
သော၊ ထိုသာမဏေသည်။
မေတ္တာကမ္မဋ္ဌာနံ၊ မေတ္တာကမ္မဋ္ဌာန်းကို။
ဂဟေတွာ၊ ယူ၍။
သုသာနေ၊ သုဿာန်၌။
ဝိဟရန္တော၊ နေတော်မူလတ်သော်။
န စိရဿေဝ၊ မကြာမြင့်မီပင်။
မေတ္တာဈာနံ၊ မေတ္တာဈာန်ကို။
ပါဒကံ၊ အခြေခံကို။
ကတွာ၊ ပြု၍။
ဝိပဿနံ၊ ဝိပဿနာကို။
ဝဍ္ဎေတွာ၊ တိုးပွားစေ၍။
အရဟတ္တံ၊ အရဟတ္တဖိုလ်ကို။
သစ္ဆာကာသိ၊ မျက်မှောက်ပြုပြီ။
အရဟာ၊ ရဟန္တာသည်။
ဟုတွာပိ၊ ဖြစ်၍လည်း။
အညေသံ၊ အခြားကုန်သော။
သောသာနိကဘိက္ခူနံ၊ သုဿာန်ဓုတင်ဆောင်ရဟန်းတို့အား။
မေတ္တာဘာဝနာဝိဓိံ၊ မေတ္တာဘာဝနာအစီအစဉ်ကို (ဝါ) မေတ္တာပွားများပုံအစီအစဉ်ကို။
ဒဿေန္တော၊ ပြလိုသည်။
ဟုတွာ၊ ဖြစ်၍။
"ယထာပိဧကပုတ္တသ္မိ"န္တိ၊ ယထာပိ ဧကပုတ္တသ္မိံဟူသော။
ဂါထံ၊ ဂါထာတော်ကို။
အဘာသိံ၊ ဟောပြောပြီ။
ဣဒံ၊ ဤသို့သော အဓိပ္ပါယ်သည် (ဝါ) ကို။
ဝုတ္တံ၊ ဆိုအပ်သည် (ဝါ) ဆိိူသည်။
ဟောတိ၊ ဖြစ်၏။
"မာတာ၊ အမိသည်လည်းကောင်း။
ပိတာ၊ အဖသည်လည်းကောင်း။
ပိယေ၊ ချစ်အပ်သော။
မနာပေ၊ မြတနိုးအပ်သော (ဝါ) စိတ်နှလုံးကိုပွားစေတတ်သော။
ဧကပုတ္တကေ၊ တစ်ဦးတည်းသော သားအပေါ်၌။
ကုသလီ
ကုသလီ။ ကုသလီတိ ကုသလံ ဝုစ္စတိ ခေမံ သောတ္ထိဘာဝေါ- ဟူသော (ထေရ၊ဋ္ဌ၊၁။ ၁၁၉)အဆိုအရ ကုသလပုဒ်သည် ဘေးကင်းမှု, အကျိုးလိုလားမှုဟူသော အနက်တို့ကိုဟောသည်၊ ထို့ကြောင့် ယင်းပုဒ်ကို "ကုသလံ သောတ္ထိဘာဝေါ ဝါ ဧတဿ အတ္ထီတိကုသလီ" ဟု ဝိဂ္ဂဟပြု၊ ကုသလပုဒ်+ ဤပစ္စည်း။
၊ ဘေးကင်းမှုကို အလိုရှိသည် (တါ) ကောင်းကျိုးလိုလားသော စိတ်ရှိသည်။
ဧကန္တဟိတေသီ၊ စင်စစ်အကျိုးစီးပွားကို ရှားဖွေပေးတတ်သည် (ဟိတံ ဧသတီတိ ဟိတေသီ၊ဟိတ ဧသ+ဏီ၊ ပရိယေသနေ- ရှာမှီခြင်း၌။ ဧကန္တတော ဟိတေသီ ဧကန္တဟိတေသီ)။
ဘဝေယျ ယထာ၊ ဖြစ်ရာသကဲ့သို့။
ဧဝံ၊ ဤအတူ။
ပုရတ္ထိမာဒိဘေဒါသု၊ အရှ့အရပ်စသည်အပြားရှိကုန်သော။
သဗ္ဗာသု၊ အလုံးစုံကုန်သော။
ဒိသာသု ဝါ၊ အရပ်မျက်နှာတို့၌လည်းကောင်း။
ကာမဘဝါဒိဘေဒေသု၊ ကာမဘဝစသည် အပြားရှိကုန်သော။
သဗ္ဗေသု၊ အလုံးစုံကုန်သော။
ဘဝေသု ဝါ၊ ဘဝတို့၌လည်းကောင်း။
ဒဟရာဒိဘေဒါသု၊ ငယ်ရွယ်ခြင်းစသည်အပြားရှိကုန်သော။
သဗ္ဗာသု၊ အလုံးစုံကုန်သော။
သတ္တေသု၊ သတ္တဝါတို့၌လည်းကောင်း။
ဧကန္တဟိတေသိတာယ၊ စင်စစ်အကျိုးစီးပွားကို ရှာဖွေတတ်သည်၏အဖြစ်ကြောင့်။
ကုသလီ၊ ဘေးကင်းမှုကို အလိုရှိသည် (ဝါ) ကောင်းကျိုးလိုလားသော စိတ်ရှိသည်။
ဘဝေယျ၊ ဖြစ်ရာ၏။
"မိတ္တော၊ မိတ်ဆွေတည်း။
ဥဒါသိနော၊ လျစ်လျူရှုတတ်သူတည်း (ဥ မဇ္စျတ္တံ အာသတီတိဥဒါသိနော= အလယ်အလတ်၏ အဖြစ်သို့ ကပ်ရောက်တတ်သောသူ။ ဥ ဤာသ+တ၊ဥပဝေသနေ- ကပ်ဝင်ခြင်း၌။ ဤဏာဒေသေ ဏကာရဿ နတ္တံ)၊ ပစ္စတ္ထိကော- ရန်သူတည်း" (ပတိပက္ခံ အတ္ထယန္တိ ဣစ္ဆန္တီတိ ပစ္စတ္ထိကာ၊ ပတိ အတ္ထ+ဣက၊ ဣစ္ဆာယံ- လိုချင်ခြင်းအနက်၌)။
ဣတိ၊ ဤသို့။
သီမံ၊ အပိုင်းအခြားကို။
အကတွာ၊ မပြုမူ၍။
သီမာယ၊ အပိုင်းအခြား၌။
သမ္ဘေဒဝသေန၊ ရောနှောပေါင်းစပ်သည်၏အစွမ်းအားဖြင့်။
သဗ္ဗတ္ထ၊ အလုံးစုံ၌။
ဧကရသံ၊ တစ်ခုတည်းသော အရသာရျိသော။
မေတ္တံ၊ မေတ္တဘာဝနာကမ္မဋ္ဌာန်းကို။
ဘာဝေယျ၊ ပွားရာ၏။
ဣတိ၊ ဤသို့။
ဣမံ ဂါထံ၊ ဤဂါထာကို။
ဝတွာ၊ ဟော၍။
"အာယသ္မန္တော၊ အရှင်ဖြစ်ကုန်သော။
တုမှေ၊ သင်တို့သည်။
ဧဝံ၊ ဤသို့။
မေတ္တံ၊ မေတ္တာဘာဝနာကို။
သစေ ဘဝေယျာထ၊ အကယ်၍ပွားများကုန်အံ့။
ဧဝံ သတိ၊ ဤသို့ပွားများ ကုန်သည်ရှိသော်။
ဘဂဝတာ၊ မြတ်စွာဘုရားသည်။
"သုခံ သုပတီ" တိအာဒိနာ၊ သုခံ သုပတိဤသို့အစရှိသည်ဖြင့်။
ယေ တေ ဧကာဒသ မေတ္တာနိသံသာ၊ အကြင်တစ်ဆယ့်တစ်ပါးကုန်သော မေတ္တာအကျိုးအာနိသင်တို့ကို။
ဝုတ္တာ၊ ဟောတော်မူအပ်ကုန်ပြီ။
ဧကံသေန၊ စင်စစ်ဧကန်အမှန်အားဖြင့်။
တေသံ၊ ထိုမေတ္တာအကျိုး ဆယ့်တစ်မျိုးတို့၏။
ဘာဂိနော၊ အဖို့ရှိသူတို့သည်။
ဘဝထ၊ ဖြစ်ကုန်လော။
ဣတိ၊ ဤသို့။
ဩဝါဒံ၊ ဆုံးမဩဝါဒကို။
အဒါသိ၊ ပေးပြီ။
ဧဝံ၊ ဤသို့။
သော၊ ထိုသောပါကသာမဏေသည်။
ပတ္တဖလာဓိဂမော၊ ရောက်အပ်ရအပ်ပြီးသော အရဟတ္တဖိုလ်ဟူသော ပဋိဝေဓတရားရှိသည်။
ဟုတွာ၊ ၍(ထည့်)။
အတ္တနော၊ ၏။
ကတပုညံ၊ ပြုလုပ်အပ်သော ကောင်းမှုကို။
ပစ္စဝေက္ခိတွာ၊ ဆင်ခြင်၍။
သဉ္ဇာတသောမနဿော၊ လွန်စွာဖြစ်သော ဝမ်မြောက်ခြင်းရှိသည်။
ဟုတွာ၊ ၍။
ပုဗ္ဗစရိတာပဒါနံ၊ ကို။
ဒဿေန္တော၊ သော်။
ပဗ္ဘာရံ သောဓယန္တဿာတိအာဒိံ၊ ပဗ္ဘာရံ သောဓယန္တဿ ဤသို့အစရှိသော စကားတော်ကို။
အာဟ၊ ဆိုပြီ။
တတ္ထ၊ ထိုပဗ္ဘာရံ သောဓယန္တဿ ဟူသောစကားရပ်၌။
**ပဗ္ဘာရန္တိ**၊ ဟူသည်ကား။
သိလာပဗ္ဗတဿ၊ ကျောက်တောင်၏။
ဝိဝေကဋ္ဌာနံ၊ ဆိတ်ငြိမ်ရာ အရပ်တည်း။
တံ၊ ထိုဆိတ်ငြိမ်ရာအရပ်သည်။
ပဗ္ဗဇိတာနုရူပတ္တာ၊ ရဟန်းတော်တို့အား လျောက်ပတ်သည်၏အဖြစ်ကြောင့်။
ဣဋ္ဌကပါကာရံ၊ အုတ်အကာအရံကို။
ကတွာ၊ ၍။
ဒွါရကဝါဋံ၊ တံခါးရွက်တံခါးမကို။
ယောဇေတွာ၊ ယှဉ်စပ်၍ (ဝါ) တပ်၍။
ဘိက္ခူနံ၊ ရဟန်းတော်တို့၏။
ဝသနတ္ထာယ၊ နေထိုင်သီတင်းသုံးရန်အကျိုးငှါ။
အဒါသိ၊ ပေးလှူပြီ။
ပကာရေန၊ အပြားအားဖြင့်။
ဘရော ပတ္ထေတဗ္ဗော၊ တောင့်တထိုက်၏။
ဣတိတသ္မာ၊ ထို့ကြောင့်။
ပဗ္ဘာရော၊ ပဗ္ဘာရမည်၏။
တံ၊ ထိုတောင်ဝှမ်းကို။
သောဓယန္တဿ၊ သုတ်သင်ရှင်းလင်းနေသော။
မမ၊ ငါ၏။
သန္တိကံ၊ အထံသို့။
သိဒ္ဓတ္ထော နာမ၊ မည်သော။
ဘဂဝါ၊ သည်။
အာဂစ္ဆိ ပါပုဏိ၊ ကပ်ရောက်လာပြီ။
ဗုဒ္ဓံ ဥပဂတံ ဒိသွာတိ**၊ ဟူသည်ကား။
ဧဝံ၊ ဤသို့။
မမ၊ ၏။
သန္တိကံ၊ အထံသို့။
အာဂတံ၊ ကြွတော်မူလာသော မြတ်စွာဘုရားကို။
ဒိသွာ၊ ဖူးမြင်ရ၍။
တာဒိနော၊ ထိုကဲ့သို့ရှုအပ်သော သဘောရှိသော။
ဣဋ္ဌာနိဋ္ဌေသု၊ ဣဋ္ဌာရုံ,အနိဋ္ဌာရုံတို့၌။
အကမ္ပိယသဘာဝတ္ထာ၊ မတုံလှုပ်သော သဘောရှိသည်၏ အဖြစ်ကြောင့်။
တာဒိဂုဏယုတ္တဿ၊ တာဒီဂုဏ်နှင့်ယှဉ်သော။
လောကဇေဋ္ဌဿ၊ လောကသား အားလုံးတို့ထက် အမြတ်ဆုံးဖြစ်တော်မူသော။
ဗုဒ္ဓဿ၊ မြတ်စွာဘုရားအား။
သန္ထရံ၊ အခင်းကို။
တိဏပဏ္ဏာဒိသန္ထရံ၊ မြက်, သစ်ရွက်စသော အခင်းကို။
ကဋ္ဌတ္ထရံ၊ သစ်ခက်အခင်းကို။
ပညာပေတွာ၊ ခင်း၍။
နိဋ္ဌာပေတွာ၊ ပြီးဆုံးစေ၍။
ပုပ္ဖါသနံ၊ ပန်းနေရာကို။
ပုပ္ဖမယံ၊ ပန်းဖြင့်ပြီးသော။
အာသနံ၊ နေရာကို။
အဟံ၊ သည်။
အဒါသိံ၊ ပေးလှူပြီ။
**ပုပ္ဖါသနေ နိသီဒိတွာ**တိ၊ သည်ကား။
ပညတ္တေ၊ ခင်းထားအပ်သော။
တသ္မိံ ပုပ္ဖာသနေ၊ ထိုပန်းအခင်း၌။
နိသီဒိတွာ၊ ထိုင်၍။
လောကနာယကော၊ လောကသား အားလုံးတို့၏ ရှေ့ဆောင်လမ်းပြဖြစ်တော်မူသော။
သိဒ္ဓတ္ထော၊ မည်သော။
ဘဂဝါ၊ သည်။
**မမဥ္စ ဂတိမညာယာ**တိ၊ ကား။
မယှံ၊ ၏။
ဂတိံ၊ လားရမည့်ဂတိကို။
အာယတိံ၊ နောင်အခါ၌။
ဥပ္ပတ္တိဋ္ဌာနံ၊ မမြဲသည်၏အဖြစ်ကို။
**ဥဒါဟရရိံ**၊ ထုတ်ဆောင်ပြီ။
ကထေသိ၊ ဟောတော်မူပြီ။
**အနိစ္စာ ဝတ သင်္ခါရာ**တိ၊ ကား။
ဝတ ဧကန္တေန၊ စင်စစ်အားဖြင့်။
သင်္ခါရာ၊ သင်္ခါရတရားတို့ကို။
ပစ္စယေတိ၊ အကြောင်းတရားတို့သည်။
သမေစ္စ၊ ကောင်းစွာကပ်ရောက်၍။
သမာဂန္တွာ၊ ပေါင်းစု၍။
ကရီယမာနာ၊ ပြုအပ်ကုန်သည်ရှိသော်။
သဗ္ဗေ၊ ကုန်သော။
သပ္ပစ္စယဓမ္မာ၊ အကြောင်းနှင့်တကွဖြစ်ကုန်သောတရားတို့သည်။
ဟုတွာ၊ ဖြစ်ကုန်၍။
အဘာဝဋ္ဌေန၊ မရှိသည်၏အဖြစ်ဟူသောအနက်သဘောကြောင့်(ဝါ) ချုပ်ပျောက်ခြင်းအနက်သဘောကြောင့်။
အနိစ္စာ၊ မမြဲကုန်။
**ဥပ္ပါဒဝယဓမ္မိနော**တိ၊ ကား။
ဥပ္ပဇ္ဇိတွာ၊ ဖြစ်ပြီး၍။
ဝိနဿနသဘာဝါ၊ ပျက်စီးခြင်းသဘောရှိကုန်၏။
ဥပ္ပဇ္ဇိတွာ၊ ဖြစ်ပြီ၍။
ပါတုဘဝိတွာ၊ ထင်ရှားစွာဖြစ်ပြီး၍။
ဧတေ သင်္ခါရာ၊ ဤသင်္ခါရတရားတို့သည်။
နိရုဇ္စျန္တိ၊ ချုပ်ကုန်၏။
ဝိနဿန္တိ၊ ပျက်စီးကုန်၏။
ဣတိ၊ ကား။
အတ္ထော၊ တည်း။
**တေသံ ဝူပသမော သုခေါ**တိ၊ ကား။
တေသံ သင်္ခါရာနံ၊ ထိုသင်္ခါရတရားတို့၏။
ဝိသေသေန၊ အထူးအားဖြင့်။
ဥပသမော၊ ငြိမ်းအေးခြင်းသည်။
သုခေါ၊ ချမ်းသာလှပေ၏။
တေသံ၊ ထိုသင်္ခါရတရားတို့၏။
ဝူပသမကာရံ၊ ငြိမ်းအေးခြင်းကို ပြုသော။
နိဗ္ဗာနမေဝ၊ နိဗ္ဗာန်သည်သာလျှင်။
ဧကန္တသုခံ၊ စင်စစ်ဧကန် အမှန်ချမ်းသာသော တရားပေတည်း။
ဣတိ၊ ကား။
အတ္ထော၊ တည်း။
**ဣဒံ ဝတွာန သဗ္ဗညူ**တိ၊ ကား။
သဗ္ဗဓမ္မဇာနနကော၊ အလုံးစုံသောဉေ ယျဓမ်တရားတို့ကို သိတတ်သော။
လောကာနံ၊ လူသားအပေါင်းတို့ထက်။
ဇေဋ္ဌော၊ မြတ်သော။
ဝုဍ္ဎော၊ ကြီးမြတ်သော။
နရာနံ၊ လူသားအပေါင်းတို့ထက်။
အာသဘော၊ မြတ်သော။
ပဓာနော၊ ပြဓာန်းသော။
ဝီရော၊ ရဲရင့်သော။
ဘဂဝါ၊ သည်။
အနိစ္စပဋိသံယုတ္တံ၊ မမြဲခြင်းသဘောတရားနှင့်စပ်ယှဉ်သော။
ဣဒံ ဓမ္မဒေသနံ၊ ဤတရားဒေသနာတော်ကို။
ဝတွာန ကထေတွာ၊ ဟောတော်မူ၍။
အမ္ဗရေ အာကာသေ၊ ကောင်းကင်၌။
ဟံသရာဇာ ဣဝ၊ ဟင်္သာမင်းကဲ့သို့။
နဘံ အာကာသံ၊ ကောင်းကင်သို့။
အဗ္ဘုဂ္ဂမိ၊ ပျံတက်တော်မူပြီ။
ဣတိ၊ သို့။
သမ္ဗန္ဓော၊ ကို။
ကာတဗ္ဗော၊ ၏ (ထည့်)။
**သကံ ဒိဋ္ဌိံ**၊ မိမိ၏အယူကို။
အတ္တနော၊ မိမိ၏။
လဒ္ဓိံ၊ အယူကို။
ခန္တိံ၊ အကြိုက်ကို။
ရုစိံ၊ အလိုကို။
အဇ္စျာသယံ၊ အလိုဆန္ဒကို။
ဇဟိတွာန၊ စွန့်၍။
ပဟာယ၊ ပယ်၍။
**ဘာဝယာ' နိစ္စသညဟ**န္တိ၊ ကား။
အနိစ္စေ၊ မမြဲခြင်းသဘော၌။
အနိစ္စန္တိ၊ မမြဲဟူ၍။
ပဝတ္တ သညံ၊ ဖြစ်သောသညာကို။
အဟံ၊ သည်။
ဘာဝယိံ၊ ပွားများပြီ။
ဝဍ္ဎေသိံ၊ တိုးပွားစေပြီီ။
မနသိ၊ စိတ်၌။
အကာသိံ၊ ပြုပြီ။
တတ္ထ ကာလံ ကတော အဟန္တိ၊ ကား။
တတ္ထ တိဿံ ဇာတိယံ၊ ထိုဘဝ၌။
တတော ဇာတိတော၊ ထိုဘဝမှ။
အဟံ၊ ငါသည်။
ကာလံ ကတော၊ သေပြီ။
မတော၊ သေပြီ။
**ဒွေ သမ္ပတ္တီ အနုဘောတွာ**တိ၊ ကား။
မနုဿသမ္ပတ္တိဒေဝသမ္ပတ္တိသင်္ခါတာ၊ လူချမ်းသာ, နတ်ချမ်းသာဟု ဆိုအပ်ကုန်သော။
ဒွေ သမ္ပတ္တိယော၊ ချမ်းသာနှစ်ပါးတို့ကို။
အနုဘဝိတွာ၊ ခံစား၍။
**သုက္ကမူလေန စောဒိတော**တိ၊ ကား။
ပုရာဏကုသလမူလေန၊ အဟောင်းဖြစ်သော ကုသိုလ်မူလသည်။
ဝါ၊ တစ်နည်းကား။
မူလဘူတေန၊ အရင်းအမြစ်ဖြစ်၍ဖြစ်သော။
ကုသလေန၊ ကုသိုလ်သည်။
စောဒိတော၊ တိုက်တွန်းနှိုးဆော်အပ်သည်။
သဉ္ဇောဒိတော၊ ကောင်းစွာတိုက်တွန်း နှိုးဆော်အပ်သည်။
**ပစ္ဆိမဘဝေ သမ္ပတ္တေ**တိ၊ ကး။
ပရိယောသာနေ၊ နောက်ဆုံးဖြစ်သော။
ဘဝေ၊ ဘဝသည်။
သမ္ပတ္တေ ပါပုဏိတေ၊ ရောက်လတ်သော်။
**သပါကယောနု'ပါဂမိ**န္တိ၊ ကား။
သကံ၊ မိမိဥစ္စာဖြစ်သော။
ပစိတဘတ္တံ၊ ချက်ထားအပ်သော ထမင်းရှိတည်း။
သပါကံ၊ မိမိဥစ္စာဖြစ်သောချက်ထားအပ်သောထမင်းရှိသော။
ယောနိံ၊ ဒွန်းစဏ္ဍန်းမျိုး၌ (ဝါ) သုဿာန်စောင့်မျိုး၌။
ဥပါဂဓိံ၊ ကပ်ရောက်ပြီ။
ယဿ ကုလဿ၊ အကြင်အမျိုး၏။
အတ္တနော၊ မိမိအတွက်။ပစိတဘတ္တံ= ချက်ထားအပ်သော ဆွမ်းကို။
အညေဟိ၊ အခြားသူတို့သည်။
အဘုဥ္ဇနီယံ၊ မစားထိုက်, မစားကောင်း, မစားအပ်။
တသ္မိံ စဏ္ဍာလကုလေ၊ ထိုဒွန်းစဏ္ဍာမျိုး၌။
နိဗ္ဗတ္တော၊ ဖြစ်သည်။
အသ္မိ၊ ဖြစ်၏။
ဣတိ၊ ကား။
အတ္ထော၊ တည်း။
အထ ဝါ၊ တစ်နည်းသော်ကား။
သုနခေါ၊ ခွေးကို။
သာတိ၊ သာဟူ၍။
ဝုစ္စတိ၊ ဆိုအပ်၏။
သုနခေါစ္ဆိဋ္ဌဘတ္တဘုဥ္ဇနကစဏ္ဍာလကုလေ၊ ခွေးစားကြွင်းထမင်းကို စားသော ဒွန်းစဏ္ဍားမျိုး၌။
ဇာတော၊ ဖြစ်သူတည်း။
ဣတိ၊ ကား။
အတ္ထော၊ တည်း။
သေသံ၊ သည်။
ဥတ္တာနတ္ထမေဝ၊ တည်း။
ဣတိ၊ တည်း။