Issues
Select Version
Bhikkhu Bodhi
English
sāsanāre-သာသနာရေး
မြန်မာဘာသာ
Catukkanipātapāḷi
Catukkanipātapāḷi

(18) 3. Sañcetaniyavaggo

Author: sāsanāre-သာသနာရေး @ IAPT

ဘိက္ခဝေ၊ တို့။ ကာယေ ဝါ၊ ကာယဒွါရသည်လည်း။ ဝါ၊ ကာယဝိညတ်သည်လည်း။ သတိ၊ ဖြစ်ပေါ်လာလသော်။ ကာယသဉ္စေတနာဟေတု၊ ကာယဒွါရ၌ အားထုတ်လှုံ့ဆော်မှု ကုသိုလ် အကုသိုလ်ကံ စေတနာဟူသော အကြောင်းကြောင့်။ အဇ္ဈတ္တံ၊ မိမိခန္ဓာ အစဉ်၌။ သုခ ဒုက္ခံ၊ သုခ ဒုက္ခသည်။ ဥပ္ပဇ္ဇတိ၊ ဖြစ်၏။
ဘိက္ခဝေ၊ တို့။ ဝါစာယ ဝါ၊ ဝစီဒွါရသည်လည်း။ ဝါ၊ ဝစီဝိညတ်သည်လည်း။ သတိ၊ သော်။ ဝစီသဉ္စေတနာဟေတု၊ ဝစီဒွါရ၌အားထုတ်လှုံ့ ဆော်မှု ကုသိုလ် အကုသိုလ်ကံ စေတနာဟူသော အကြောင်းကြောင့်။ ပ။
မနေ ဝါ၊ မနောဒွါရသည်လည်း။ သတိ၊ သော်။ မနောသဉ္စေတနာ ဟေတု၊ မနောဒွါရ၌ အားထုတ်လှုံ့ဆော်မှု ကုသိုလ် အကုသိုလ်ကံ စေတနာဟူသော အကြောင်းကြောင့်။ အဇ္ဈတ္တံ၊ ၌။ သုခ ဒုက္ခံ၊ သည်။ ဥပ္ပဇ္ဇတိ၊ ၏။ (တာပိ၊ ထိုကာယသ‌ဉ္စေတနာ, ဝစီသဉ္စေတနာ, မနောသဉ္စေတနာတို့သည်လည်း။) အဝိဇ္ဇာပစ္စယာဝ၊ အဝိဇ္ဇာဟူသော အကြောင်းကြောင့်သာလျှင်။ (ဥပ္ပဇ္ဇန္တိ၊ ဖြစ်ကုန်၏။)
ဘိက္ခဝေ၊ တို့။ ယံ ပစ္စယာ၊ အကြင် ကာယသင်္ခါရဟူသောအကြောင်းကြောင့်။ အဿ၊ ထိုပုဂ္ဂိုလ်၏။ အဇ္ဈတ္တံ၊ ၌။ တံ သုခဒုက္ခံ၊ ထိုသုခ ဒုက္ခသည်။ ဥပ္ပဇ္ဇတိ၊ ၏။ သာမံ ဝါ၊ ကိုယ်တိုင်ပင်မူလည်း။ တံ ကာယသင်္ခါရံ ၁။ကာယသ‌ဉ္စေတနာစသည်။ ။ ဤ၌ အကုသိုလ်စေတနာ (သို့မဟုတ်အကုသိုလ်ကံ) ၁၂-ပါးနှင့် မဟာကုသိုလ်စေတနာ (ကာမာဝစရ ကုသိုလ်ကံ) ရှစ်ပါးအားဖြင့် (၂၀) သော စေတနာကို (ကာယဒွါရ၌ ဖြစ်သောအခါ) ကာယသဉ္စေတနာဟုလည်းကောင်း, ကာယသင်္ခါရဟုလည်းကောင်း, ကာယကံဟုလည်းကောင်း ခေါ်၏၊ ထို(၂ဝ)ကိုပင် (ဝစီဒွါရ၌ ဖြစ်သောအခါ) ဝစီသဉ္စေတနာ, ဝစီသင်္ခါရ, ၀စီကံဟုခေါ်၏၊ မနောဒွါရ၌ဖြစ်သော ထို(၂၀) နှင့် မဟဂ္ဂုတ်ကုသိုလ်စေတနာ(၉)ပါးကို မနောသဉ္စေတနာ, မနောသင်္ခါရ, မနောကံဟုခေါ်၏။ ၊ (အဇ္ဈတ္တ သုခဒုက္ခ၏ အကြောင်းဖြစ်သော) ထိုကာယသင်္ခါရကို။ ဝါ၊ ထိုကာယဒွါရ၌ဖြစ်သော စီမံပြုလုပ်မှု ကုသိုလ် အကုသိုလ်ကံ စေတနာကို။ အဘိသင်္ခရောတိ၊ စီမံပြုလုပ်၏။ [အဇ္ဈတ္တ သုခ ဒုက္ခ၏အကြောင်း ဖြစ်သော ကာယသင်္ခါရဖြစ်သော ကာယကံ ကုသိုလ် အကုသိုလ်ကံကို ကိုယ်တိုင်မူလည်းပြုလုပ်၏ဟူလို။]
ဘိက္ခဝေ၊ တို့။ ယံပစ္စယာ၊ ကြောင့်။ အဿ၊ ၏။ အဇ္ဈတ္တံ၊ ၌။ တံ သုခ ဒုက္ခံ၊ သည်။ ဥပ္ပဇ္ဇတိ၊ ၏။ ပရေ ဝါ၊ အခြားသော သူတို့သည်မူလည်း။ အဿ၊ ထိုပုဂ္ဂိုလ်၏။ တံ ကာယသင်္ခါရံ၊ ကို။ အဘိသင်္ခရောတိ၊ ( စေခိုင်းသောအားဖြင့်) စီမံပြုလုပ်ကြကုန်၏။ [ အခြားသော သူတို့ကသော်လည်း ထိပုဂ္ဂိုလ်ကိုကာယသင်္ခါရဖြစ်သော ကာယကံကုသိုလ်အကုသိုလ်ကံကို ပြုလုပ်ခိုင်းကြကုန်၏ဟူလို။]
ဘိက္ခဝေ၊ တို့။ ယံပစ္စယာ၊ ကြောင့်။ ပ။ တံ သုခဒုက္ခံ၊ သည်။ ဥပ္ပဇ္ဇတိ၊ ၏။ သမ္ပဇာနော ဝါ၊ ကောင်းစွာသိလျက်မူလည်း။ (ကုသိုလ်အကုသိုလ်ကံနှင့်ထိုကံ၏အကျိုးကို ကောင်းစွာသိလျက်မူလည်း)။ တံ ကာယသင်္ခါရံ၊ ကို။ အဘိသင်္ခရောတိ၊ ၏။
ဘိက္ခဝေ၊ တို့။ ယံပစ္စယာ၊ ကြောင့်။ ပ။ တံ သုခဒုက္ခံ၊ သည်။ ဥပ္ပဇ္ဇတိ၊ ၏။ အသမ္ပဇာနော ဝါ၊ ကောင်းစွာ မသိဘဲမူလည်း။ ပ။ အဘိသင်္ခရောတိ၊ ၏။
ဘိက္ခဝေ၊ တို့။ ယံပစ္စယာ၊ အကြင် ဝစီသင်္ခါရဟူသော အကြောင်းကြောင့်။ အဿ၊ ထိုပုဂ္ဂိုလ်၏။ အဇ္ဈတ္တံ၊ ၌။ တံ သုခဒုက္ခံ၊ သည်။ ဥပ္ပဇ္ဇတိ၊ ၏။ သာမံ ဝါ၊ ကိုယ်တိုင်မူလည်း။ တံ ဝစီသင်္ခါရံ၊ (အဇ္ဈတ္တ သုခဒုက္ခ၏အကြောင်းဖြစ်သော) ထို ဝစီ သင်္ခါရကို။ ဝါ၊ ထို ဝစီဒွါရ၌ ဖြစ်သော စီမံပြုလုပ်မှု ကုသိုလ် အကုသိုလ်ကံစေ တနာကို။ အဘိသင်္ခရောတိ၊ ၏။ [ ဤသို့စသည်ဖြင့် ဝစီသင်္ခါရဆိုင်ရာ ဝါကျများကို အနက်ပြန်ဆိုပါ။ မနောသင်္ခါရဝါကျများသို့သွားအံ့။] ဘိက္ခဝေ၊ တို့။ ယံပစ္စယာ၊ အကြင် မနောသင်္ခါရဟူသောအကြောင်းကြောင့်။ ပ။
ဥပ္ပဇ္ဇတိ၊ ၏။ သာမံ ဝါ၊ လည်း။ တံ မနောသင်္ခါရုံ၊ (အဇ္ဈတ္တ သုခ ဒုက္ခ၏ အကြောင်းဖြစ်သော) ထိုမနောသင်္ခါ ရကို။ ဝါ၊ ထိုမနောဒွါရ၌ဖြစ်သော စီမံပြုလုပ်မှု ကုသိုလ် အကုသိုလ်ကံ စေတနာကို။ ပ။
ဘိက္ခဝေ၊ တို့။ ဣမေသု ဓမ္မေသု၊ ဤစေတနာ တရားတို့၌။ (ဤဟောတော်မူအပ်ခဲ့ပြီးသော ကာယသဉ္စေတနာ, ဝစီသဉ္စေတနာ, မနောသဉ္စေတနာတရားတို့၌)။ အဝိဇ္ဇာ၊ အဝိဇ္ဇာဟူသော မောဟသည်။ အနုပတိတာ၊ အစဉ်တောက်လျှောက်သက်ရောက်ပါဝင်၏။ အဝိဇ္ဇာယ တု ဧဝ၊ အဝိဇ္ဇာ၏ပင်လျှင်။ အသေသဝိရာဂနိရောဓာ၊ အကြွင်းမဲ့ ပျက်စီးခြင်း, ချုပ်ပျောက်ခြင်းကြောင့်။ ယံပစ္စယာ၊ အကြင် ကာယဒွါရ၌ဖြစ်သောစေတနာဟူသော အကြောင်းကြောင့်။ အဿ၊ ၏။ အဇ္ဈတ္တံ၊ ၌။ တံ သုခဒုက္ခံ၊ သည်။ ဥပ္ပဇ္ဇတိ၊ ၏။ သော ကာယော၊ (အဇ္ဈတ္တ သုခဒုက္ခ၏ အကြောင်းဖြစ်သော) ထိုကာယဒွါရ၌ဖြစ်သော စေတနာသည်။ ဝါ၊ ထိုကာယသင်္ခါရသည်။ န ဟောတိ၊ မဖြစ်တော့။ [ အဝိဇ္ဇာ၏ အကြွင်းမဲ့ချုပ်ပျောက် ပျက်စီးခြင်းကြောင့် အဇ္ဈတ္တ သုခဒုက္ခ၏အကြောင်းဖြစ်သော ထိုကာယဒွါရ၌ဖြစ်သော စေတနာသည် မဖြစ်တော့ဟုအဓိပ္ပာယ်ဆက်စပ်ပါ။ သော ကာယော၌ ကာယအရ ကာယဒွါရ၌ဖြစ်သောကာမာဝစရ ကုသိုလ် အကုသိုလ်စေတနာ (၂ဝ)တိုင်အောင် (ကာယသင်္ခါရတိုင် အောင်) ဌာနူပစာရအားဖြင့် ယူရ၏]။ (အဝိဇ္ဇာယတွေဝ၊ အဝိဇ္ဇာ၏ ပင်လျှင်။ အသေသဝိရာဂနိရောဓာ၊ ကြောင့်။) [လိုက်ပေးသည်]။ ယံပစ္စယာ၊ အကြင် ဝစီဒွါရ၌ ဖြစ်သော စေတနာဟူသောအကြောင်းကြောင့်။ အဿ၊ ၏။ အဇ္ဈတ္တံ၊ ၌။ တံ သုခ ဒုက္ခံ၊ သည်။ ဥပ္ပဇ္ဇတိ၊ ၏။ သာ ဝါစာ၊ ထို ဝစီဒွါရ၌ဖြစ်သော စေတနာသည်။ ဝါ၊ ထိုဝစီသင်္ခါရသည်။ န ဟောတိ၊ မဖြစ်တော့။ [ ဤ၌လည်း ဝါစာအရ ဝစီဒွါရကိုသာမက ဝစီဒွါရ ၌ဖြစ်သော ထိုစေတနာ(၂ဝ)တိုင်အောင် (ဝစီသင်္ခါရတိုင်အောင်) ဌာနူပစာရအားဖြင့် ယူပါ]။ (အဝိဇ္ဇာယတွေဝ၊ လျှင်။ အသေသဝိရာဂနိရောဓာ၊ ကြောင့်။) ယံပစ္စယာ၊ အကြင် မနောဒွါရ၌ဖြစ်သော စေတနာဟူသော အကြောင်းကြောင့်။ ပ။ ဥပ္ပဇ္ဇတိ၊ ၏။ သော မနော၊ ထိုမနောဒွါရ၌ဖြစ်သော စေတနာသည်။ ဝါ၊ ထိုမနောသင်္ခါရသည်။ န ဟောတိ၊ တော့။ [ ဤ၌လည်း သော မနောအရ မနောဒွါရ၌ဖြစ်သော လောကီကုသိုလ် အကုသိုလ်စေတနာ (၂၉) ပါးတိုင်အောင် ( ဝါ၊ မနောသင်္ခါရတိုင်အောင်) ယူပါ။] ( အဝိဇ္ဇာယတွေဝ၊ လျှင်။ အသေသဝိရာဂနိ ရောဓ၊ ကြောင့်။) ယံပစ္စယာ၊ အကြင်လယ်မြေအလား, ကုသိုလ်အကုသိုလ်ကံတရားဟူသော အကြောင်းကြောင့် ။ ပ။ ဥပ္ပဇ္ဇတိ၊ ၏။ တံ ခေတ္တံ၊ ထိုလယ်မြေအလား, ကုသိုလ်အကုသိုလ်ကံတရားသည်။ ဝါ၊ ထို အကျိုးဝိပါက်ဟူသောမျိုးစေ့၏ ကြဲချပေါက်ရောက်ရာ ကုသိုလ် အကုသိုလ်ကံဟူသော လယ်မြေသည်။ န ဟောတိ၊ မဖြစ်။ (အဝိဇ္ဇာယတွေဝ၊ လျှင်။ အသေသဝိရာဂနိရောဓာ၊ ကြောင့်။) ယံ ပစ္စယာ၊ အကြင် ယာမြေအလား, ကုသိုလ် အကုသိုလ်ကံတရား ဟူသောအကြောင်းကြောင့်။ အဿ၊ ၏။ အဇ္ဈတ္တံ၊ ၌။ တံ သုခဒုက္ခံ၊ သည်။ ဥပ္ပဇ္ဇတိ၊ ၏။ တံ ဝတ္ထု၊ ထိုယာမြေအလား, ကုသိုလ် အကုသိုလ်ကံတရားသည်။ ဝါ၊ ထိုအကျိုး ဝိပါက်ဟူသော မျိုးစေ့၏တည်ရာ ကုသိုလ် အကုသိုလ်ကံဟူသော ယာမြေသည်။ န ဟောတိ၊ မဖြစ်။ (အဝိဇ္ဇာယတွေဝ၊ လျှင်။ အသေသဝိရာဂနိရောဓာ၊ ကြောင့်။) ယံပစ္စယာ၊ အကြင် ကုသိုလ်အကုသိုလ်ကံ တရားဟူသော အကြောင်းကြောင့်။ ပ။ ဥပ္ပဇ္ဇတိ၊ ၏။ တံ အာယတနံ၊ ထိုကုသိုလ် အကုသိုလ်ကံအကြောင်းတရားသည်။ န ဟောတိ(အဝိဇ္ဇာယတွေဝ အသေသဝိရာဂနိရောဓာ) ယံပစ္စယာ၊ အကြင်အကျိုးဝိပါက်၏တည်ရာ ကုသိုလ် အကုသိုလ်ကံဟူသော အကြောင်းကြောင့်။ ပ။ ဥပ္ပဇ္ဇတိ၊ ၏။ တံ အဓိကရဏံ၊ ထိုအကျိုးဝိပါက်၏ တည်ရာ ကုသိုလ်အကုသိုလ်ကံသည်။ န ဟောတိ၊ မဖြစ်။ ဣတိ၊ ဤသို့။ (အဝေါစ၊ မိန့်တော်မူပြီ။) [ ဤ၌ အဓိကရဏသဒ္ဒါကို “အညဘာဂိယဿ အဓိကရဏဿ” ၌ ကဲ့သို့ အာဓာရ အနက်ဟောကြံသည်။]
ဘိက္ခဝေ၊ တို့။ အတ္တဘာဝပဋိလာဘာ၊ ရရှိအပ်သော အတ္တဘောတို့သည်။ ဣမေ စတ္တာရော၊ ဤလေးမျိုးတို့တည်း။
စတ္တာရော၊ လေးမျိုးတို့ဟူသည်။ ကတမေ၊ အဘယ်တို့နည်းဟူမူ။
ဘိက္ခဝေ၊ တို့။ ယသ္မိံ အတ္တဘာဝပဋိလာဘေ၊ အကြင် ရရှိအပ်သော အတ္တဘော၌။ အတ္တသ‌ဉ္စေတနာ၊ ကိုယ်တိုင် ပြုလုပ်အပ်သော အားထုတ်မှုစေတနာသည်။ ကမတိ၊ ဖြစ်၏။ (အကျိုးဝိပါက်ကို ဆောင်ယူလျက်ဖြစ်၏။) [အတ္တနာ ပကပ္ပိတာ သဉ္စေတနာ အတ္တသဉ္စေတနာ။] ပရသဉ္စေတနာ၊ သူတစ်ပါး ပြုလုပ်အပ်သောအားထုတ်မှု စေတနာသည်။ နော ကမတိ၊ မဖြစ်။ သော အတ္တဘာဝပဋိလာဘော၊ ထိုရရှိအပ်သောအတ္တဘောသည်။ အတ္ထိ၊ ရှိ၏။
ဘိက္ခဝေ၊ တို့။ ယသ္မိံ အတ္တဘာဝပဋိလာဘေ၊ ၌။ ပရသဉ္စေတနာ၊ သည်။ ကမတိ၊ ၏။ အတ္တသဉ္စေတနာ၊ သည်။ နော ကမတိ၊ မဖြစ်။ သော အတ္တဘာဝပဋိ လာဘော၊ သည်။ အတ္ထိ၊ ၏။ ဘိက္ခဝေ၊ တို့။ ယသ္မိံ အတ္တဘာဝပဋိလာဘေ၊ ၌။
အတ္တသဉ္စေတနာ စ၊ သည်လည်း။ ကမတိ၊ ၏။ ပရသဉ္စေတနာ စ၊ သည်လည်း။ ကမတိ၊ ၏။ သော အတ္တဘာဝပဋိဘာဘော၊ သည်။ အတ္ထိ၊ ၏။ ဘိက္ခဝေ၊ တို့။ ယသ္မိံ အတ္တဘာဝပဋိလာဘေ၊ ၌။
အတ္တသဉ္စေတနာ၊ သည်။ နေဝ ကမတိ၊ မဖြစ်၊ ပရသဉ္စေတနာ၊ သည်။ နော ကမတိ၊ မဖြစ်။ သော အတ္တဘာဝပဋိလာဘော၊ သည်။ အတ္ထိ၊ ၏။
ဘိက္ခဝေ၊ တို့။ အတ္တဘာဝပဋိလာဘာ၊ တို့သည်။ ဣမေ စတ္တာရော၊ တို့တည်း။ ဣတိ (အဝေါစ၊ မိန့်။)
ဧဝံ၊ ဤသို့။ ဝုတ္တေ၊ မြတ်စွာဘုရား မိန့်တော်မူအပ်လသော်။ အာယသ္မာ သာရိပုတ္တော၊ အရှင်သာရိပုတ္တရာသည်။ ဘဂဝန္တံ၊ မြတ်စွာဘုရားကို။ ဧတံ၊ ဤစကားကို။ အဝေါစ၊ လျှောက်ပြီ။ ( ကိန္တိ အဝေါစ။)
ဘန္တေ၊ အရှင်ဘုရား၊ အဟံ၊ တပည့်တော်သည်။ ဘဂဝတော၊ မြတ်စွာဘုရားသည်။ သံခိတ္တေန၊ အကျဉ်းချုပ်အားဖြင့်။ ဘာသိတဿ၊ ဟောတော်မူအပ်သော။ ဣမဿ၊ ဤတရားတော်၏။ အတ္ထံ၊ အနက်အဓိပ္ပာယ်ကို။ ဧဝံ၊ ဤသို့။ ဝိတ္ထာရေန၊ အကျယ်တဝင့်အားဖြင့်။ အာဇာနာမိ၊ သိနားလည်ပါ၏။
ဘန္တေ၊ ရား။ တတြ၊ ထိုလေးမျိုးသော အတ္တဘာဝပဋိလာဘတို့တွင်။ ယာယံ (ယော အယံ) အတ္တဘာဝပဋိလာဘော၊ အကြင် ရရှိအပ် သော အတ္တဘောသည်။ (အတ္ထိ၊ ရှိ၏။) ယသ္မိံ အတ္တဘာဝပဋိလာဘေ၊ ယင်းသို့ ရရှိအပ်သော အတ္တဘော၌။ ပ။ အတ္တသဉ္စေ တနာဟေတု၊ ကိုယ်တိုင်ပြုလုပ်အပ်သော အားထုတ်မှုဟူသော အကြောင်းကြောင့်။ ဝါ၊ မိမိ၏လုံ့လ ပယောဂဟူသော အကြောင်းကြောင့်။ (အစာအာဟာရစားရန် မေ့လျော့သွားလောက်အောင် အလွန်အကြူး ပျော်မြူးခြင်းဟူသော မိမိ၏ လုံ့လ ပယောဂဟူသော အကြောင်းကြောင့်။) တေသံ သတ္တာနံ၊ ထိုသတ္တဝါတို့၏။ ( ခိဍ္ဍာပဒေါသိကမည်သော အပျော်ကြူးသော နတ်တည်းဟူသောထိုသတ္တဝါတို့၏)။ တမှာ ကာယာ၊ ထိုဘုံဌာနမှ။ ဝါ၊ ထိုသတ္တဝါအပေါင်းမှ။ စုတိ၊ ရွေ့လျောစုတေ သေလွန်ခြင်းသည်။ (အာဟာရပြတ်၍ သေလွန်ခြင်းသည်။) ဟောတိ၊ ၏။
ဘန္တေ၊ ရား။ တတြ၊ ထိုလေးမျိုးသော အတ္တဘာဝပဋိလာဘတို့တွင်။ ပ။ ပရသဉ္စေတနာဟေတု၊ သူတစ်ပါးပြုလုပ်အပ်သော အားထုတ်မှုဟူသောအကြောင်းကြောင့်။ ဝါ၊ သူတစ်ပါး၏ လုံ့လပယောဂဟူသော အကြောင်းကြောင့်။ (သူတပါးက ဒေါသဖြစ်ဖွယ် စကားပြောဆိုမှု လုံ့လပယောဂဟူသောအကြောင်းကြောင့်။) တေသံ သတ္တာနံ၊ ထိုသတ္တဝါတို့၏။ ( မနောပဒေါသိကမည်သော ဒေါသကြီးသော စာတုမဟာရာဇ်နတ်တည်းဟူသော ထိုသတ္တဝါတို့၏။) တမှာ ကာယာ၊ မှ။ စုတိ၊ သည်။ (ဒေါသကိုမချုပ်တည်းနိုင်၍ သေလွန်ခြင်းသည်။) ဟောတိ၊ ၏။ ပ။
အတ္တသဉ္စေတနာ စ၊ သည်လည်း။ ကမတိ၊ ၏။ ပရသ‌ဉ္စေတနာစ၊ သည်လည်း။ ကမတိ၊ ၏။ အတ္တသဉ္စေတနာ၊ ကိုယ်တိုင် ပြုလုပ်အပ်သောအားထုတ်မှုဟူသော။ ဝါ၊ မိမိ၏ လုံ့လပယောဂဟူသော။ ဟေတု စ၊ အကြောင်းကြောင့် လည်းကောင်း။ ပရသဉ္စေတနာ၊ သူတစ်ပါးပြုလုပ်အပ်သော အားထုတ်မှုဟူသော။ ဝါ၊ သူတစ်ပါး၏ လုံ့လပယောဂဟူသော။ ဟေတု စ၊ အကြောင်းကြောင့်လည်းကောင်း။ တေသံ သတ္တာနံ၊ (လူဖြစ်သော) ထိုသတ္တဝါတို့၏။ တမှာ ကာယာ၊ မှ။ စုတိ၊ သည်။ ဟောတိ၊ ၏။ ပ။
တေန ဒေဝါ၊ ထိုနတ်ဗြဟ္မာတို့ကို။ [ တေန၌ နာဝိဘတ်ကို ပဌမာအနက်၌သက်။] ကတမေ၊ အဘယ် နတ်ဗြဟ္မာတို့ဟူ၍။ ဒဋ္ဌဗ္ဗာ၊ မှတ်သားထားရပါကုန်မည်နည်း။ [ တနည်း– တေန၊ ထိုအတ္တဘောဖြင့်။ ကတမေ ဒေဝါ၊ အဘယ်နတ်ဗြဟ္မာတို့ဟူ၍။ ဒဋ္ဌဗ္ဗာ၊ နည်း။] ဣတိ၊ ဤသို့။ (အဝေါစ၊ လျှောက်ပြီ။)
သာရိပုတ္တ၊ သာရိပုတြာ။ တေန ဒေဝါ၊ ထိုနတ်ဗြဟ္မာတို့ကို။ နေဝသညာနာသညာယတနူ ပဂါ၊ နေဝသညာ နာသညာယတနဘုံသို့ ကပ်ရောက်နေထိုင်ကြကုန်သော။ ဝါ၊ နေဝသညာနာသညာယတန ဘုံသား ဖြစ်ကုန်သော။ ဒေဝါ၊ ဗြဟ္မာတို့ဟူ၍။ ဒဋ္ဌဗ္ဗာ၊ မှတ်သားထားကြရပါမည်။ [ တနည်း– တေန၊ ထိုအတ္တဘောဖြင့်။ နေဝသ...... နူပဂါ၊ ကုန်သော။ ဒေဝါ၊ ဟူ၍။ ဒဋ္ဌဗ္ဗာ၊ မည်။] ဣတိ၊ သို့။ (အဝေါစ၊ မိန့်တော်မူပြီ။)
ဘန္တေ၊ အရှင်ဘုရား။ ယေန၊ အကြင် အကြောင်းကြောင့်။ ဣဓ၊ ဤလောက၌။ ဧကစ္စေ၊ အချို့ ကုန်သော။ သတ္တာ၊ သတ္တဝါတို့သည်။ တမှာ ကာယာ၊ ထိုဘုံဌာနမှ။ စုတာ၊ ရွေ့လျာစုတေ သေလွန်ကုန်သည်။ (သမာနာ၊ ဖြစ်ကုန်လသော်။) အာဂါမိနော၊ ပဋိသန္ဓေ ပြန်နေလာကုန်သည်။ ဣတ္ထတ္တံ၁။ဣတ္တံနှင့် ဣတ္ထတ္တံပုဒ်တို့ ဟောအပ်သောအနက်။ ။ ဤပုဒ်တို့ကိုဒုကနိပါတ် စာပိုဒ် (၃၇) ၌လည်း အကျဉ်းချုပ်မျှ ဖွင့်ဆိုရေး သားခဲ့၏။ ဤ၌အကျယ်တဝင့် ထပ်မံရေးသားဦးအံ့–
အယံ ပကာရော ဣတ္ထံ၊ ဤကာမာဝစရ ခန္ဓာငါးပါးအပြား၊ ဝါ= ဤ ကာမဘုံသား ခန္ဓာငါးပါးအမျိုးအစား၊ (ကာမဘုံသား သတ္တဝါပင် တည်း) ဣတ္ထံဘာဝေါ ဣတ္ထတ္တံ၊ ဤကာမာဝစရ ခန္ဓာငါးပါးအပြား၏ ဖြစ်ကြောင်းဖြစ်သောကာမာဝစရ ခန္ဓာငါးပါးအမျိုးဇာတ်။ ဝါ= ဤ ကာမဘုံသား၏ ဖြစ်ကြောင်းဖြစ်သော ကာမဘုံသား သတ္တဝါအမျိုး ဇာတ်။ ကာမဘုံသား၏ အဖြစ်၊ (ကာမာဝစရခန္ဓာငါးပါးတည်းဟူသော ကာမဘုံသား ဘဝတည်း ။)
ဤ၌ ဣတ္ထံအရ ဤမည်သော ကာမာဝစရခန္ဓာငါး ပါး (ဤမည်သောကာမဘုံသား သတ္တဝါ)ဟု အထူးညွှန်ပြအပ်သော ခန္ဓာငါးပါး ဝိသေသ (သတ္တဝါဝိသေသ) ကိုယူရ၍ ဣတ္ထတ္တံအရ ထိုကဲ့သို့ အထူးမညွှန်ပြ အပ်သဖြင့် သာမည(အများဆိုင်) ဖြစ်သော ကာမာဝစရ ခန္ဓာငါးပါး အမျိုးဇာတ် (ကာမဘုံသားအဖြစ်၊ အများဆိုင်ကာမဘုံသားဘဝ) ကို ယူရသောကြောင့် ဣတ္ထံနှင့် ဣတ္တတ္တံပုဒ်တို့၏ ဟောနက်မှာဝိသေသ နှင့်သာမညလောက်မျှသာ ကွဲပြား၍ ကာမာဝစရ ခန္ဓာငါးပါးတည်းဟူသော ကာမသတ္တဝါချည်း ယူရခြင်းအား ဖြင့် တူညီ၏။ ထို့ကြောင့် ဤသုတ်အဋ္ဌကထာ (၃၅၀)၌–
(၁) အာဂန္တာရော ဣတ္ထတ္တန္တ ဣတ္ထဘာဝံ ကာမာဝစရ ပဉ္စက္ခန္ဓဘာဝမေဝ အာဂန္တာရော။
(၂) အနာဂန္တာရော ဣတ္ထတ္တန္တိ ဣမံ ခန္ဓပဉ္စကံ အနာဂန္တာရော– ဟူ၍ (၁)၌ “ပဉ္စက္ခန္ဓဘာဝ”ဟု ဘာဝပုဒ်ထည့်၍ လည်းကောင်း, (၂)၌ “ဣမံ ခန္ဓပဉ္စကံ” ဟုဘာဝပုဒ် မထည့်ဘဲလည်းကောင်း ဖွင့်ထား၏။ ဣတ္ထံနှင့် ဣတ္ထတ္တံပုဒ်တို့၏ ဟောနက်ချင်း မကွာခြားလှသောကြောင့် ဘာဝပုဒ်ထည့်၍လည်းကောင်း , မထည့်ဘဲလည်းကောင်း ဖွင့်သည်ဟုဆိုလို၏။ ပြလတ္တံ့သော အဖွင့်ဝါကျများနှင့်လည်း နှိုင်းယှဉ်ကြည့်ပါ။
(၁) ဣတ္ထတ္တာယာတိ ဣတ္ထမ္ဘာဝါယ၊ ဧဝံပရိပုဏ္ဏပဉ္စက္ခန္ဓဘာဝါယာတိအတ္ထော။ ဒီ, မဟာဝဂ္ဂဋ္ဌကထာ၊ ၉၂။
(၂) ဣတ္ထတ္တန္တိ ဣတ္ထမ္ဘာဝေါ၊ ခန္ဓပဉ္စကဿေတံ နာမံ။ ၎င်း၊ ၉၄။ ဤသာဓကနှစ်ရပ်တို့တွင် (၁)၌ ဘာဝပုဒ်ထည့်၏။ (၂)၌ ခန္ဓပဉ္စကဿ–ဟုသာရှိ၍ ဘာဝပုဒ်မထည့်၊ ထို့ကြောင့် ဘာဝပုဒ်ပါသည်ဖြစ်စေ, မပါသည်ဖြစ်စေအနက်မှာ အလွန်မထူးခြားကြောင်းသိသာ၏။ ဤ အင်္ဂုတ္တိုရ် ဋ္ဌ၊ ဒု–၃၈၊ ၃၉၌လည်း အလားတူဝါကျများရှိသေး၏။ သို့ သော် တစ်ချို့နေရာ၌ စာပျက်နေသောကြောင့် ဤအဖွင့်များနှင့်စပ်၍ ဇဝေဇဝါဖြစ်ဖွယ်ရာရှိ၏။ ပုံစံပြရသော်–
ဣတ္ထတ္တန္တိ ဣတ္ထမ္ဘာဝံ၊ ဗြဟ္မဘာဝန္တိအတ္ထော။ သီလက္ခန်ဗြဟ္မဇာလ သုတ်ဋ္ဌ၊၁၀၃။ ဣတ္ထမ္ဘာဝန္တိ ဣဒပ္ပကာရတံ၊ ယသ္မာပန ဣတ္ထတ္တန္တိ ဗြဟ္မတ္တဘာဝေါဣဓာဓိပ္ပေတော။ တသ္မာ“ဗြဟ္မဘာဝန္တိ အတ္ထော” တိ ဝုတ္တံ။ ၎င်းဋီကာဟောင်း၊ ၁၅၈။
ဤ၌ ဣတ္ထံအရ ဤမည်သော ဗြဟ္မာဟု အထူးညွန်ပြအပ်သော ဗြဟ္မာဝိသေသကိုလည်းကောင်း, ဣတ္တတ္တံအရ ထိုဗြဟ္မာဝိသေသ၏ ဖြစ် ကြောင်းဖြစ်သောအများဆိုင် ဗြဟ္မာအမျိုးဇာတ်, ဗြဟ္မာဘဝ ( ဗြဟ္မာ၏ အတ္တဘောဟူသော ခန္ဓာငါးပါး) ကိုလည်းကောင်းယူ ရ၏။ ဤသို့သော အနက်သဘောအရ ဤအတိုင်းပါဌ်ရှိသင့်ပါလျက် ဋီကာ ဟောင်း၌ “တ္တ”ပစ္စည်းမပါဘဲ “ယသ္မာ ပန ဣတ္ထန္တိ”ဟု ရှိနေ၏။ စာ ပျက်နေခြင်းသာတည်း၊ “ဣတ္ထမ္ဘာဝေါနာမ အယံ, အတ္တဘာဝေါ” ဟူ သော ဤအင်္ဂုတ္တိုရ် ဋ္ဌ၊ ဒု– ၂၅၆၌ “ဣတ္ထမ္ဘာဝ”အရအတ္တ ဘောကို ကောက်ယူထားပုံနှင့် နှိုင်းယှဉ်သောအားဖြင့်လည်း ထိုဋီကာပါဠိပျက်နေသည်မှာသိသာလှပါ၏။
သီလက္ခန်ဋီကာသစ် (ပ-၄၂၀)၌လည်း ဣတ္ထမ္ဘာဝန္တိ ဣဒပ္ပကာရဘာဝံ၊ ယသ္မာ ပန သော ပကာရော ဗြဟ္မတ္တဘာဝေါယေဝိဓာဓိပ္ပေတော၊ တသ္မာ “ဗြဟ္မဘာဝန္တိ ဝုတ္တံ” ဟု စာရှိနေ၏။ ဋီကာဟောင်း ပါဌ်ပျက်စာသွားနှင့် အလားတူစာသွားမျိုးသာတည်း၊ “ယသ္မာ ပန သော ပကာ ရော”နေရာ၌ “ယသ္မာ ပနဣဒပ္ပကာရဘာဝေါ”ဟု ရှိမှသာ စာသွားမှန်ကန်၏။ ဒုကနိပါတ်စာပိုဒ်(၃၇)နှင့် တိကနိပါတ်စာပိုဒ် (၅၉) တိကဏ္ဏသုတ်မှ ဝိနိစ္ဆယနှင့် ဆက်စပ်ကြည့်ပါ။
၊ ဤကာမဘဝသို့။ အာဂန္တာရော၊ ညပဋိသန္ဓေ ပြန်နေလာကုန်သည်။ ဟောန္တိ၊ ဖြစ်ကုန်၏။ သော ဟေတု၊ ထို အကြောင်းသည်။ ( ထိုကာမဘဝသို့ ပဋိသန္ဓေပြန်နေလာခြင်း၏ အကြောင်းသည်။) ကော နုခေါ၊ အဘယ်ပါနည်း။
သော ပစ္စယော၊ ထိုအကြောင်း ပစ္စည်းသည်။ (ထို ကာမဘဝသို့ ပဋိသန္ဓေပြန်နေလာခြင်း၏အကြောင်းသည်။) ကော၊ အဘယ်ပါနည်း။ ဘန္တေ၊ ရား။ ပန၊ ထို့အပြင်။ ယေန၊ အကြင်အကြောင်းကြောင့်။ ဣဓ၊ ၌။ ဧကစ္စေ။ ပ။ အနာဂါမိနော၊ ပဋိသန္ဓေပြန်နေ မလာကုန်သည်။ ဣတ္ထတ္တံ၊ သို့။ အနာဂန္တာရော၊ ပဋိသန္ဓေပြန်နေမလာကုန်သည်။ ဟောန္တိ၊ ၏။ သော ဟေတု၊ သည်။ (ထိုကာမဘဝသို့ ပဋိသန္ဓေပြန်နေ မလာခြင်း၏ အကြောင်းသည်။) ကော၊ အဘယ်ပါနည်း။ သော ပစ္စယော၊ သည်။ ကော၊ နည်း။ ဣတိ၊ သို့။ ( အဝေါစ၊ မေးလျှောက်ပြီ။)
သာရိပုတ္တ၊ သာရိပုတြာ။ ဣဓ၊ ဤလောက၌။ ဧကစ္စဿ၊ အချို့သော။ ပုဂ္ဂလဿ၊ ပုဂ္ဂိုလ်သည်။ သြရမ္ဘာဂိယာနိ၊ အောက်ကာမဓာတ်အဖို့၏ စီးပွားဖြစ်ကုန်သော။ ဝါ၊ အောက်ကာမဘဝ၌ ပဋိသန္ဓေတည်နေစေတတ်ကုန်သော။ [ဒုကနိပါတ်စာပိုဒ် (၃၇)လည်းကြည့်။] သံယောဇနာနိ၊ သံယောဇဉ်တို့ကို။ ဝါ၊ တို့သည်။ အပ္ပဟီနာနိ၊ မပယ်အပ်သေးကုန်သည်။ ဟောန္တိ၊ ဖြစ်ကုန်၏။ သော၊ ထိုပုဂ္ဂိုလ်သည်။ (သြရမ္ဘာဂိယသံယောဇဉ်တို့ကို မပယ်ရသေးသောထိုပုဂ္ဂိုလ်သည်။) ဒိဋ္ဌေဝ ဓမ္မေ၊ ယခု မျက်မှောက် အတ္တဘော၌ပင်။ ဝါ၊ ယခုဘဝ၌ပင်။ နေဝသညာနာသညာယတနံ၊ ရုန့်ရင်းထင်ရှားသောသညာ မရှိသည်လည်းဖြစ်၍ သိမ်မွေ့ သောသညာ မရှိသည်လည်း မဟုတ်သော ဈာန်စိတ္တုပ္ပါဒ်တည်းဟူသော မနာယတန, ဓမ္မာယတနသို့။ ဝါ၊ ကို။ [ဧကကနိပါတ်စာပိုဒ် (၄၃၅)လည်းကြည့်။] ဥပသမ္ပဇ္ဇ၊ ရောက်၍။ ဝါ၊ ပြီးစီးစေ၍။ ဝိဟရတိ၊ နေ၏။
သော၊ ထိုပုဂ္ဂိုလ်သည်။ ( ထို နေဝသညာနာသညာယတနသို့ ရောက်၍နေသော ပုဂ္ဂိုလ်သည်။) တံ၊ ထို နေဝသညာနာသညာယတနကို။ အဿာဒေတိ၊ သာယာ၏။ တံ၊ ထိုနေ၀သညာနာသညာယတနကို။ နိကာ မေတိ၊ လိုလားတောင့်တ၏။ တေန စ၊ ထို နေဝသညာနာသညာယတန ဖြင့်လည်း။ ဝိတ္တိံ၊ နှစ်သက်ခြင်းသို့။ အာပဇ္ဇတိ၊ ရောက်၏။ တတ္ထ၊ ထိုနေ၀သညာ နာသညာယတန၌။ ဌိတော၊ တည်လျက်။ တဒဓိမုတ္တော၊ ထို နေဝသညာ နာသညာယတန၌ညွတ်ကိုင်းလျက်။ တဗ္ဗဟုလဝိဟာရီ၊ ထို နေဝသညာနာသညာယတနဖြင့်ကြိမ်ဖန်များစွာနေလေ့ရှိလျက်။ အပရိဟီ‌နော၊ ထိုနေဝသညာ နာသညာယတနမှမလျာကျဘဲ။ ကာလံ၊ ကွယ်လွန်ခြင်းကို။ ကုရုမာနော၊ ပြုလသော်။ နေဝသညာနာ သညာယတနူပဂါနံ၊ နေဝသညာ နာသညာယတန ဘုံသို့ ကပ်ရောက်နေထိုင်ကုန်သော။ ဒေဝါနံ၊ ဗြဟ္မာတို့၏။ သဟဗျတံ၊ အတူတကွ ဖြစ်ဖက် အဖော်သဟဲ၏ အဖြစ်သို့။ ဥပပဇ္ဇတိ၊ လားရောက်၏။
သော၊ ထိုပုဂ္ဂိုလ်သည်။ ( နေဝသညာနာသညာယတနဗြဟ္မာ ဘဝသို့ရောက်သော ထိုပုဂ္ဂိုလ်သည်။) တတော၊ ထို နေဝသညာနာသညာယတနဗြဟ္မာ၏ အဖြစ်မှ။ စုတော၊ စုတေသေလွန်ပြီးသည်။ (သမာနော၊ ဖြစ်လသော်။) အာဂါမီ၊ ပဋိသန္ဓေတည်နေပြန်လာသည်။ ဣတ္ထတ္တံ၊ ဤကာမဘဝသို့။ အာဂန္တာ၊ ပဋိသန္ဓေ ပြန်နေလာသည်။ ဟောတိ၊ ဖြစ်၏။
သာရိပုတ္တ၊ တြာ။ ပန၊ ထိုမှတစ်ပါး။ ဣဓ၊ ဤလောက၌။ ပ။ ပဟီနာနိ၊ ပယ်အပ်ပြီးကုန်သည်။ ဟောန္တိ၊ ဖြစ်ကုန်၏။ သော၊ ထို ပုဂ္ဂိုလ်သည်။ (သြရမ္ဘာဂိယ သံယောဇဉ်တို့ကို ပယ်ပြီးသော ထိုပုဂ္ဂိုလ်သည်)။ ပ။
အနာဂါမီ၊ ပဋိသန္ဓေပြန်နေမလာတော့ သည်။ ဣတ္ထတ္တံ၊ သို့။ အနာဂန္တာ၊ ပဋိသန္ဓေ ပြန်နေမလာတော့သည်။ ဟောတိ၊ ၏။
သာရိပုတ္တ၊ တြာ။ ယေန၊ အကြင် အကြောင်းကြောင့်။ ဣဓ၊ ဤလောက၌။ ဧကစ္စေ။ ပ။ အာဂန္တာရော၊ ကုန်သည်။ ဟောန္တိ၊ ဖြစ်ကုန်၏။ သော ဟေတု၊ ထိုအကြောင်းသည်။ ( ထိုကာမဘဝသို့ ပဋိသန္ဓေ ပြန်နေလာခြင်း၏ အကြောင်းသည်။) အယံ ခေါ၊ ဤသြရမ္ဘာဂိယသံယောဇဉ်တို့ကို မပယ်ရသေးခြင်းပင်တည်း။
သော ပစ္စယော၊ သည်။ အယံ၊ ဤသြရမ္ဘာဂိယ သံယောဇဉ်တို့ကိုမပယ်ရသေးခြင်းပင် တည်း။ သာရိပုတ္တ၊ တြာ။ ပန၊ ထိုမှတစ်ပါး။ ယေန၊ အကြင်အကြောင်းကြောင့်။ ဣဓ၊ ၌။ ဧကစ္စေ။ ပ။ အနာဂန္တာရော၊ ကုန်သည်။ ဟောန္တိ၊ ၏။ သော ဟေတု၊ ထိုအကြောင်းသည်။ (ထိုကာမဘဝသို့ ပဋိသန္ဓေပြန်နေမလာခြင်း၏ အကြောင်းသည်။) အယံ၊ ဤဩရမ္ဘာဂိယ သံယောဇဉ်တို့ကိုပယ်ရှားပြီးခြင်းပင်တည်း။ သော ပစ္စယော၊ ထိုအကြောင်းပစ္စည်းသည်။ အယံ၊ ဤသြရမ္ဘာဂိယ သံယောဇဉ်တို့ကို ပယ်ရှားပြီးခြင်းပင်တည်း။ ဣတိ၊ ဤသို့။ (အဝေါစ၊ မိန့်တော်မူပြီ။)
ပဌမံ။
တတြ ခေါ၊ ထိုအခါ၌။ ပ။
အာဝုသော၊ ငါ့ရှင်တို့။ အဒ္ဓမာသူပသမ္ပန္နေန၊ ရဟန်းဖြစ်ပြီး၍ တစ်လထက်ဝက် (၁၅)ရက်ရှိလသော်။ ဝါ၊ ရက်ရှိသော။ မေ၊ ငါသည်။ [အဒ္ဓမာသော ဥပသမ္ပန္နဿ ယဿ မေတိ အဒ္ဓမာသူပသမ္ပန္နော၊ တေန အဒ္ဓမာသူပသမ္ပန္နေန]။ သြဓိသော၊ အကြောင်းအားဖြင့်။ ဗျဉ္ဇနသော၊ အက္ခရာအားဖြင့်။ အတ္ထပဋိသမ္ဘိဒါ၊ အတ္ထပဋိသမ္ဘိဒါဉာဏ်ကို။ ဝါ၊ အကျိုးတရား ငါးပါးတို့၌ ခွဲခြားသိမြင်သော ဉာဏ်ကို၁။**အတ္ထပဋိသမ္ဘိဒါစသည်။ ။ ပဋိသမ္ဘိန္ဒတီတိ ပဋိသမ္ဘိဒါ၊ ခွဲခြမ်းသိမြင်သောဉာဏ်၊ အတ္ထ (အကျိုးတရားငါးပါး၌) ပဋိသမ္ဘိဒါ အတ္ထပဋိသမ္ဘိဒါ။ အကျိုးတရားငါးပါးဟူသည် (၁) ဒုက္ခသစ္စာစသော ပစ္စယသမုပ္ပန္နတရားများ(၂) နိဗ္ဗာန် (၃) သုတ္တဂေယျစသော ပရိယတ္တိပါဠိတော်၏ အနက်အဓိပ္ပာယ် (၄) ဝိပါက်စိတ်စေတသိက်တရားများ (၅) ကိရိယာစိတ် စေတသိက် တရားများတည်း။
ဓမ္မေ၊ အကြောင်းတရားငါးပါး၌၊ ပဋိသမ္ဘိဒါ ဓမ္မပဋိသမ္ဘိဒါ။ အကြောင်းတရားငါးပါးကား (၁) အကျိုးတရားတို့ကို ဖြစ်စေတတ် သော ဒုက္ခသမုဒယသစ္စာစသောအကြောင်းများ (၂) အရိယမဂ် (၃)သုတ္တဂေယျစသော ပါဠိတော်(၄) ကုသိုလ်စိတ်စေတသိက် (၅) အကုသိုလ်စိတ်စေတသိက်များတည်း။
နိရုတ္တိယာ အဘိလာပေါ ဥစ္စာရဏံ နိရုတ္တာဘိလာပေါ၊ မှန်ကန် သောမာဂဓဘာသာကို ရွတ်ဆိုခြင်း၊ နိရုတ္တာဘိလာပေ ပဋိသမ္ဘိဒါ နိရုတ္တိပဋိသမ္ဘိဒါ၊ (အလယ်၌ အဘိလာပပုဒ်ကျေ၏) ဖာဿော, ဝေဒနာစသည်ဖြင့် ရွတ်ဆိုလျှင်မှန်ကန်၏၊ ဖဿာ, ဝေဒနောစသည်ဖြင့် ရွတ်ဆိုလျှင် မှားယွင်းသည် စသည်ဖြင့်အစစ်အမှန် မာဂဓဘာသာ သဘာဝနိရုတ္တိကို ခွဲခြားသိသောဉာဏ်တည်း။
အတ္ထပဋိသမ္ဘိဒါစသော ရှေးဉာဏ်သုံးပါးတို့သည် ဤအနက်သဘောကိုခွဲခြမ်းသိမြင်ကုန်၏ဟု ရှေးဉာဏ်သုံးပါးတို့၏ ကိစ္စလုပ်ငန်းစွမ်းရည်သတ္တိကိုသိသော ဉာဏ်သည် ပဋိဘာနပဋိသမ္ဘိဒါဉာဏ်မည်၏။ ပဋိဘာနေ၊ ရှေးဖြစ်သောပဋိဘာန် ဉာဏ်သုံးပါး၌၊ ပဋိသမ္ဘိဒါ ပဋိ ဘာနပဋိသမ္ဘိဒါ။
။ သစ္ဆိကတာ၊ ( ကိုယ်တွေ့ဆိုက်ရောက်) မျက်မှောက် ပြုအပ်ပြီ၊။
တံ၊ ထို အတ္ထပဋိသမ္ဘိဒါဉာဏ်ကို။ အဟံ၊ ငါသည်။ အနေကပရိယာယေန၊ များစွာသော အကြောင်းဖြင့်။ အာစိက္ခာမိ၊ ဟောကြား၏။ ဒေသေမိ၊ ထင်ရှားအောင် ဟောကြား၏။ ပညာပေမိ၊ သိနားလည်စေ၏။ ပဋ္ဌပေမိ၊ တည်တည်တံ့တံ့ဖြစ်စေသောအားဖြင့် ဟောကြား၏။ ဝိဝရာမိ၊ ဖွင့်လှစ် ဟောကြား၏။ ဝိဘဇာမိ၊ ဝေဖန်ဟောကြား၏။ ဥတ္တာနီကရောမိ၊ ပေါ်လွင်ထင်ရှားအောင် ပြု၏။ (တနည်း) အာစိက္ခာမိ၊ ဦးစွာပဌမ အကျဉ်းညွှန်ပြ ၏။ ဒေသေမိ၊ အကျဉ်းညွှန်ကြား ခေါင်းစဉ်များကို ပြီးဆုံးအောင် ဟောကြား၏။ ပညာပေမိ၊ အကျဉ်းညွှန်ပြအပ်သော အနက်သဘောကို အကျယ်ချဲ့ပွား အမျိုးမျိုးအစားစားသိနားလည်စေ၏။ ပဋ္ဌပေမိ၊ ဟောပြအပ်ပြီးသော အနက်သဘောကို နည်းမျိုးထွေပြား အချက်အလက်များဖြင့်တည်တံ့ခိုင်မြဲစေ၏။ ဝိဝရာမိ၊ ညွန်ပြအပ်ပြီးသော အနက်ကို ထပ်ဆင့်ဖွင့်ပြ၏။ ဝိဘဇာမိ၊ ဖွင့်ပြအပ်ပြီးသော အနက်ကိုခွဲခြမ်း ဝေဖန်ပြ၏။ ဥတ္တာနီကရောမိ၊ ခွဲခြမ်းဝေဖန်အပ်ပြီးသောအနက်ကိုဟိတ်, ဥဒါဟ ရုဏ်, ဥပမာများဖြင့် ထင်ရှားအောင်ပြု၏။
ယဿ၊ အကြင်ပုဂ္ဂိုလ်မှာ။ ကင်္ခါ ဝါ၊ ယုံမှားသံသယသည်လည်းကောင်း။ ဝိမတိ ဝါ၊ သို့သော သို့လော တွေးတောခြင်းသည်လည်းကောင်း။ အဿ၊ ဖြစ်ငြားအံ့။ သော၊ ထိုပုဂ္ဂိုလ်သည်။ မံ၊ ငါ့ကို။ ပဉှေန၊ အမေးပုစ္ဆာပြဿနာဖြင့်။ (ဥပဂစ္ဆတု၊ ချဉ်းကပ်ပါလော။)
အဟံ၊ ငါသည်။ ဝေယျာကရဏေန၊ ပြဿနာကိုဖြေဆိုခြင်းဖြင့်။ (အာရာဓေဿာမိ၊ ထိုသူ၏စိတ်ကို ကျေနပ်နှစ် သက်စေအံ့။) နော၊ ငါတို့၏။ ယော သတ္ထာ၊ အကြင်ဆရာ မြတ်စွာဘုရားသည်။ ဓမ္မာနံ၊ သိအပ်ပြီးသော တရားတို့၌။ သုကုသလော၊ လွန်စွာ ကျွမ်းကျင်တော်မူ၏။ နော၊ ငါတို့၏။ သော သတ္ထာ၊ ထိုဆရာ မြတ်စွာဘုရားသည်။ သမ္မုခီဘူတော၊ မျက်မှောက်မှာပင် ရှိတော်မူပါ၏။ ပ။
ဓမ္မပဋိသမ္ဘိဒါ၊ ဓမ္မပဋိသမ္ဘိဒါဉာဏ်ကို။ ဝါ၊ အကြောင်းတရား ငါးပါး၌ခွဲခြား သိမြင်သောဉာဏ်ကို။ သစ္ဆိကတာ၊ ပြီ။ တံ၊ ထို ဓမ္မပဋိသမ္ဘိဒါဉာဏ်ကို။ ပ။
နိရုတ္တိပဋိသမ္ဘိဒါ၊ နိရုတ္တိပဋိသမ္ဘိဒါဉာဏ်ကို။ ဝါ၊ မှန်ကန်သောမာဂဓဘာသာကို ရွတ်ဆိုရာ၌ မှန်ကန်ကြောင်းကို ခွဲခြားသိမြင်သောဉာဏ်ကို။ ပ။
တံ၊ ထို နိရုတ္တိပဋိသမ္ဘိဒါကို။ ပ။
ပဋိဘာနုပဋိသမ္ဘိဒါ၊ ပဋိဘာန ပဋိသမ္ဘိဒါဉာဏ်ကို။ ဝါ၊ ရှေးဉာဏ်သုံးပါး၌ ခွဲခြားသိမြင်သော ဉာဏ်ကို။ သစ္ဆိကတာ၊ ပြီ။ တံ၊ ထို နိရုတ္တိပဋိသမ္ဘိဒါဉာဏ်ကို။ ပ။
ဒုတိယံ။
အထ ခေါ၊ ၌။ အာယသ္မာ မဟာကောဋ္ဌိကော၊ အရှင်မဟာကောဋ္ဌိကသည်။ ပ။
အာဝုသော၊ ငါ့ရှင်။ ဆန္နံ၊ ခြောက်ပါးကုန်သော။ ဖဿာယတနာနံ၊ ဖဿ၏ဖြစ်ရာ စက္ခုသောတ အစရှိသော တရားတို့၏။ [အာယတန၊ ဖြစ်ရာ ပေါ်ထွက်ရာဌာန။] အသေသဝိရာဂနိရောဓာ၊ အကြွင်းမဲ့ပျက်စီးခြင်း, ချုပ်ပျောက်ခြင်းကြောင့်။ [တနည်း– အသေသဝိရာဂနိရောဓာ၊ အကြွင်းမဲ့ ပျက်စီးချုပ် ပျောက်သည်မှ။ ပရံ၊ နောက်၌။] အညံ၊ ဖဿာယတနမှတစ်ပါးသော။ ကိဉ္စိ၊ စိုးစဉ်းအနည်းငယ်သော ကိလေသာသည်။ ဝါ၊ စိုးစဉ်းအနည်းငယ်သော အသက်ရှင် အတ္တကောင်သည်။ အတ္ထိ၊ ရှိသေးသလော။ [အတ္ထညံ၊ အတ္ထိ+ အညံ။] ဣတိ၊ ဤသို့။ (အဝေါစ၊ မေးပြီ။)
အာဝုသော၊ ငါ့ရှင်။ ဧဝံ၊ ဤသို့။ မာ (ဘဏိ)၊ မပြောပါနဲ့။ ( ဣတိ၊ ဤသို့။ အဝေါစ၊ အရှင်သာရိပုတြာက ပြန်ပြောပြီ။)
အာဝုသော၊ ငါ့ရှင်။ ဆန္နံ၊ ကုန်သော။ ပ။
အညံ၊ သော။ ကိဉ္စိ၊ သည်။ ဝါ၊ သည်။ နတ္ထိ၊ မရှိတော့သလော။ ဣတိ၊ ဤသို့။ (အဝေါစ၊ အရှင်မဟာကောဋ္ဌိကက မေးမြန်းပြီ။) အာဝုသော၊ ရှင်။ ဧဝံ၊ သို့။ မာ(ဘဏိ)၊ နဲ့။ (ဣတိ၊ သို့။ အဝေါစ၊ အရှင်သာရိပုတြာက ပြန်ပြောပြီ)။ ပ။
အညံ၊ သော။ ကိဉ္စိ၊ သည်။ အတ္ထိ စ၊ ရှိလည်းရှိသေးသလော။ နတ္ထိ စ၊ မရှိလည်း မရှိတော့သလော။ ဣတိ၊ သို့။ ( အဝေါစ၊ ရှင်မဟာကောဋ္ဌိကက မေးမြန်းပြီ)။ ပ။
“ဆန္နံ အာဝုသော။ ပ။ အတ္ထညံ ကိဉ္စီတိ၊ ဆန္နံ အာဝုသော။ ပ။ အတ္ထညံကိဉ္စိ ”ဟူ၍။ ဣတိ၊ ဤသို့။ (မယာ၊ တပည့်တော်က။) ပုဋ္ဌော၊ မေးမြန်းအပ်သည်။ သမာနော၊ ဖြစ်လသော်။
မာ ဟေဝံ အာဝုသောတိ၊ ငါ့ရှင် ဤလိုမပြောပါနဲ့ဟူ၍။ (တွံ၊ အရှင်ဘုရားသည်။) ဝဒေသိ၊ ပြောဆို၏။ ဆန္နံ အာဝုသော။ ပ။ နတ္ထညံ ကိဉ္စီတိ၊ ဆန္နံ အာဝုသော။ ပ။ နတ္ထညံကိဉ္စိ ” ဟူ၍။ ဣတိ၊ ဤသို့။ (မယာ၊ က။) ပုဋ္ဌော၊ သည်။ ပ။
[“ယထာ ကထံ” ဝါကျသို့ သွားတော့အံ့။] အာဝုသော၊ ငါ့ရှင်။ ကထံ ပန၊ အဘယ်နည်း အဘယ်ပုံအားဖြင့်။ ဘာသိတဿ၊ ပြောဟောအပ်သော။ ဣမဿ၊ ဤတရားစကား၏။ အတ္ထော၊ အနက်အဓိပ္ပာယ်ကို။ ဒဋ္ဌဗ္ဗော၊ မှတ်ရပါမည်နည်း။ [ ယထာပုဒ်ကို အနက်မရှိနိပါတ်ကြံလျှင်ဒဋ္ဌဗ္ဗော၌ အဆုံးသတ်ရ မည်။ ယထာကို အနက်ရှိ နိပါတ်ကြံလျှင်ကားဒဋ္ဌဗ္ဗောပုဒ်ကို အနက်ပေးပြီးနောက် ဤသို့ဆက်၍ အနက်ပေးပါ။ “ ယထာ၊ အကြင် အခြင်းအရာအားဖြင့်။ တယိ၊ အရှင်ဘုရားသည်။ ဒေသေန္တေ၊ ဟောကြားလသော်။ မယာ၊ တပည့်တော်သည်။ သော အတ္ထော၊ ထိုအနက်အဓိပ္ပာယ်သည်။ ဝါ၊ ကို။ ဉာတုံ၊ သိခြင်းငှာ။ သက္ကာ၊ တတ်နိုင်၏။ တထာ၊ ထိုတပည့်တော်သိနိုင်လောက်မည့် အခြင်းအရာအားဖြင့်။ တံ အတ္ထံ၊ ထို အနက်အဓိပ္ပာယ်ကို။ ဒေသေဟိ၊ ဟောပြပါလော”။ [ ဤသို့ ပါဌသေသများစွာထည့်၍ အနက်ပေးပါ။] ဣတိ၊ ဤသို့။ (အဝေါစ၊ အရှင်မဟာကောဋ္ဌိကက လျှောက်ထားပြီ။)
“ ဆန္နံ အာဝုသော။ ပ။ အတ္ထညံ ကိဉ္စီတိ၊ ဆန္နံ အာဝုသော။ ပ။ အတ္ထညံကိဉ္စိ” ဟူ၍။ ဣတိ၊ ဤသို့။ ဝဒံ (ဝဒန္တော) ပြောဆိုသောသူသည်။
အပပဉ္စံ၊ မချဲ့ထွင်သင့်သော အရာဌာနကို။ ပပဉ္စေတိ၊ ချဲ့ထွင်၏။
“ ဆန္နံ အာဝုသော။ ပ။ နတ္ထညံ ကိဉ္စီတိ၊ ဆန္နံ အာဝုသော။ ပ။ နတ္ထညံ ကိဉ္စိ ” ဟူ၍။ ဣတိ၊ ဤသို့။ ပ။ [ယာဝတာ စသည်သို့ သွားတော့အံ့။]
အာဝုသော၊ ငါ့ရှင်။ ဆန္နံ၊ ကုန်သော။ ဖဿာယတနာနံ၊ တို့၏။ ဂတိ၊ ဖြစ်ခြင်းသည်။ ယာဝတာ၊ အကြင်မျှလောက်ပမာဏရှိ၏။ ပပဉ္စဿ၊ သံသရာဝဋ်ဒုက္ခကို ချဲ့ထွင်တတ်သော တဏှာမာနဒိဋ္ဌိ တရား သုံးပါး၏။ ဂတိ၊ ဖြစ်ခြင်းသည်လည်း။ တာဝတာ၊ ထိုမျှလောက် ပမာဏရှိသည်ပင်ဖြစ်၏။ ပပဉ္စဿ၊ ၏။ ဂတိ၊ သည်။ ယာဝတာ၊ ရှိ၏။ ဆန္နံ၊ ကုန်သော။ ဖဿာယတနာနံ၊ တို့၏။ ဂတိ၊ သည်လည်း။ တာဝတာ၊ ထိုမျှလောက် ပမာဏရှိသည်ပင်ဖြစ် ၏။
အာဝုသော၊ ရှင်။ ဆန္နံ၊ ကုန်သော။ ဖဿာယတနာနံ၊ တို့၏။ အသေသဝိရာဂနိရောဓာ၊ ကြောင့်။ ပပဉ္စနိရောဓော၊ ပပဉ္စတရားသုံးပါး၏ ချုပ်ခြင်းသည်။ ပပဉ္စဝူပသမော၊ ပပဉ္စတရား သုံးပါး၏ကင်းငြိမ်းခြင်းသည်။ ဟောတိ၊ ၏။ ဣတိ၊ သို့။ ( အဝေါစ၊ အရှင်သာရိပုတြာကမိန့်ကြားပြီ။)
တတိယံ၊ စတုတ္ထံ၊
အာဝုသောသာရိပုတ္တ၊ ငါ့ရှင်သာရိပုတြာ။ ဝိဇ္ဇာယ၊ အသိဉာဏ်ဝိဇ္ဇာဖြင့်။ (ဒိဗ္ဗစက္ခုဉာဏ်, ပုဗ္ဗေနိဝါသာနုဿတိဉာဏ် အစရှိသော ဝိဇ္ဇာသုံး ပါး, ဝိဇ္ဇာရှစ်ပါးဖြင့်။) အန္တ ကရော၁။** ဤသုတ်ဆိုလိုရင်းအဓိပ္ပါယ်**။ ။ အန္တကရ၊ ဝဋ်ဒုက္ခအားလုံး၏ အဆုံးကို (ဝဋ်ဒုက္ခအားလုံး ကုန်ဆုံးအောင်) ပြုပြီးသော ပုဂ္ဂိုလ် (ရဟန္တာပုဂ္ဂိုလ်)။ ဤသုတ်၌ အမေးအဖြေအားလုံးကို ခြုံကြည့်လိုက်သောအခါ–
မေး။ ။ ငါ့ရှင် …...ဝိဇ္ဇာစရဏဖြင့် ဝဋ်ဒုက္ခအားလုံးကုန်‌ဆုံးအောင်ပြုပြီးသူ ( အန္တ ကရပုဂ္ဂိုလ်) ဖြစ်နိုင်ပါသလား ဖြေ။ ။ နော ဟိဒံ အာဝုသော၊ မဖြစ်နိုင်ဘူးငါ့ရှင်၊ ( စရဏသမ္ပန္နော) ယထာဘူတံ ဇာနံ ပဿံ အန္တကရော ဟောတိ= (စရဏနှင့်ပြည့်စုံသူ သည်) အဖြစ်မှန်သဘောအတိုင်း (မဂ်ပညာဖြင့်) သိမြင်ပြီးမှသာ ဝဋ် ဒုက္ခအားလုံးကုန်ဆုံးအောင်ပြုပြီးသူ (အန္တ ကရပုဂ္ဂိုလ်) ဖြစ်နိုင်တယ်။
ဤသည်ပင်လျှင် အရေးပါဆုံးသော အမေးအဖြေဖြစ်၏။ အဋ္ဌကထာ၌ “မဂ္ဂပညာယဇာနိတွာ ပဿိတွာ”ဟူ၍ မဂ္ဂပညာယပုဒ် ထည့်စွက်ဖွင့်ပြထား၏။ ထိုမဂ္ဂပညာဟူသည်လည်း ဝိဇ္ဇာရှစ်ပါး၌ပါဝင်သော အာသဝက္ခယဉာဏ်ပင်တည်း။
ထို့ကြောင့် ပါဠိတော်နှင့် အဋ္ဌကထာကို ဆက်စပ်လိုက်သောအခါ “ထို မဂ်ပညာဟူသော အာသဝက္ခယဉာဏ်ဝိဇ္ဇာဖြင့်လည်း အန္တကရ
ပုဂ္ဂိုလ် မဖြစ်နိုင်၊ စရဏနှင့် ပြည့်စုံသောသူသည် ထိုအာသဝက္ခယ ဉာဏ်ဝိဇ္ဇာဖြင့် အဖြစ်မှန်သဘောအတိုင်း သိမြင်ပြီးမှသာ အန္တ ကရပုဂ္ဂိုလ် ဖြစ်နိုင်သည်ဟု” ဆိုလိုရင်း စဉ်းစားမိ၏။ ဥပမာအားဖြင့် “လှေ ဖြင့် ဟိုဘက်ကမ်းရောက်နိုင်ပါသလား”ဟု မေးသောအခါ “ မရောက် နိုင်ဘူး မိတ်ဆွေ၊ လှေရှိသူဟာ အဲဒီလှေဖြင့် ဖြောင့်ဖြောင့်တန်းတန်း ဖြတ်ကူးပြီးမှသာ ဟိုဘက်ကမ်းရောက်နိုင်တယ်” ဟု ဖြေဆိုသည်နှင့် တူလေသလောဟု တွေးတော့မိ၏။
သို့သော် ဤနိဿယကျမ်းရေးသူသည် ဤသုတ်အဓိပ္ပါယ်ကို ဤမျှ သာ သဘောပေါက်နိုင်သောကြောင့် အားရကျေနပ်မှု မရှိသေးပါ၊ ထို့ကြောင့် ပရိယတ်, ပဋိပတ် နှစ်ရပ်လုံး၌ ရဟန်းရှင်လူအများ၏ လေး စားခြင်းခံရသော ဆရာတော်ကြီးများအား မေးလျှောက်ဖူး၏။ ဆရာတော်ကြီးတစ်ပါးက–
ဝိဇ္ဇာစရဏဖြင့် အန္တကရဖြစ်နိုင်ပါသလားဟု မေးလျှင် (ဖြေရိုးဖြေစဉ်အတိုင်းဖြေပါက) ဖြစ်နိုင်သည်ဟုပင် ဖြေရမှာပဲ၊ သို့ပေမဲ့ ဤသုတ်မှာ နောဟိဒံ (မဖြစ်နိုင်)ဟု အရှင်သာရိပုတြာက ဖြေဆိုထားသောကြောင့်အဲဒီအဖြေ၌ ရည်ရွယ်ချက် (သန္ဓာယဘာသိတ) တစ်ခုခု ရှိကောင်းရှိပါလိမ့်မည်၊ ထိုရည်ရွယ်ချက်ကိုအဋ္ဌကထာ၌ ဖွင့်ပြမထားသောကြောင့် စိတ်ကျေနပ် အောင် မဖြေဆိုနိုင်ပါ။ဝိဇ္ဇာစရဏဖြင့် ကိလေသာဒုက္ခမျှကိုသာ ကုန်ခန်းအောင်ပြုနိုင်၍ ရုပ်နာမ်ခန္ဓာ ဝဋ်ဒုက္ခအားလုံး ကုန်ဆုံးအောင် မပြုနိုင်သည်ကိုရည်ရွယ်၍ “နော ဟိဒံ” ဟု ဖြေဆိုတာ ဖြစ် ကောင်းဖြစ်ပါလိမ့်မည်ဟု ထိုဆရာတော်ကြီး အမိန့်ရှိတော်မူ၏။ ဤသုတ် အမေးအဖြေများနှင့် အနည်းငယ် နီးစပ်သော မူလပဏ္ဏာသ ရထဝိနီတသုတ်အမေးအဖြေ (နှာ– ၂၀၁) များ ရှိသေး၏၊ သို့သော် ၎င်းတို့မှာ ပေါ်လွင်ထင်ရှားလှသောကြောင့် သဘောပေါက်လွယ်ပါသည်။
အတ္တနှင့်ဆိုင်မဆိုင်မေးခွန်း။ ။ ယခင်ရှေးနှစ်သုတ်တုန်းက “ ဆန္နံအာဝုသော။ ပ။ ကိဉ္စိ” စသော မေးခွန်းတို့သည် အသက်ရှင်အတ္တ ကောင်, အတ္တဝါဒနှင့်ဆိုင်သော မေးခွန်းများဖြစ်သော်လည်း ဤဥပဝါဏသုတ်က မေးခွန်းများကားထိုမေးခွန်းမျိုးမဟုတ်ပေ၊ အတ္တကောင်, အတ္တဝါဒနှင့်ဆိုင်သော မေးခွန်းများကားမဖြေဆိုဘဲထားရသော ဌပနီယပဉှခေါ် မေးခွန်းများဖြစ်၏၊ ထို့ကြောင့် ယခင်သုတ်နှစ်သုတ်တုန်းက “ မာဟေဝံ အာဝုသော၊ ဒီလိုမမေးပါနဲ့ငါ့ရှင်” ဟု တားမြစ်၏။ ထို့အတူ “ တံ ဇီဝံ တံ သရီရံ= အသက်ရှင်အတ္တကောင်နှင့် ကိုယ်ကောင်သည်အတူတူပဲလော၊ သဿတော အတ္တာ စ လောကော စ= အတ္တ ကောင်နှင့်လောကသည် မြဲသလော” ဟု မေးလျှင်လည်း “ အဗျာကတံ ဧတံ မယာ၊ ဒီလိုမေးခွန်းမျိုးကို ငါမဖြေဆို” ဟု ငြင်း ပယ်၏၊ မဖြေဆိုဘဲထား၏။ ဤဥပဝါဏသုတ် ၌ကား “ ကိံနုခေါ အာဝုသော ဝိဇ္ဇာယ အန္တကရော ဟောတိ= အသိ ဉာဏ်ဝိဇ္ဇာဖြင့်ဝဋ်ဒုက္ခကုန်ဆုံးအောင် ပြုသူဖြစ်နိုင်ပါ သလား” ဟု မေး၍ “ နော ဟိဒံအာဝုသော= မဖြစ်နိုင်ဘူးငါ့ရှင်” ဟု ဖြေ၏၊ ထိုအမေးအဖြေကား ဝိဇ္ဇာစရဏနှင့်သာသက်ဆိုင်၍ အတ္တကောင်, အတ္တဝါဒနှင့် လုံးဝမသက်ဆိုင်၊ ထို့ကြောင့် ကိံနုခေါဘန္တေ ဣမိနာ မဂ္ဂေန ဂစ္ဆန္တော ရွှေတိဂုံစေတိယံ ပါပုဏေယျ (ဒီလမ်းကသွားလျှင်ရွှေတိဂုံစေတီတော်သို့ ရောက်နိုင်ပါသလား အရှင်ဘုရား) ဟုမေး၍ နောဟိဒံ အာဝုသော (မရောက် နိုင်ပါဘူးငါ့ရှင်) ဟု ဖြေဆို ခြင်းမျိုးသာ ဖြစ်သည်။
၊ ဝဋ်ဒုက္ခဟူသမျှ၏ မဖြစ်လုံးလုံး အဆုံးကိုပြုသောသူသည်။ ဟောတိ ကိံ နုခေါ၊ ဖြစ်နိုင်ပါသလော။ ဣတိ၊ ဤသို့။ (အဝေါစ၊ မေးမြန်းပြီ။)
အာဝုသော၊ ငါ့ရှင်ဥပဝါဏ။ ဣဒံ၊ ဤအသိဉာဏ်ဝိဇ္ဇာဖြင့် ဝဋ်ဒုက္ခဟူသမျှ၏ မဖြစ်လုံးလုံး အဆုံးကို ပြုသူဖြစ်ခြင်းသည်။ နော ဟိ (ဟောတိ) မဖြစ်နိုင်ပါ။ (ဣတိ၊ ဤသို့။ အဝေါစ၊ ဖြေဆိုပြီ။)
အာဝုသော သာရိပုတ္တ၊ တြာ။ စရဏေန၊ အကျင့်စရဏဖြင့်။ (အကျင့် စရဏ တဆယ့်ငါးပါးဖြင့်။) အန္တ ကရော၊ သည်။ ဟောတိ ကိံ ပန၊ ဖြစ်နိုင်ပါသလော။ ဣတိ၊ သို့။ ( အဝေါစ၊ မေးမြန်းပြီ။) [ စရဏ (၁၅)ပါးနှင့် ဝိဇ္ဇာသုံးပါး, ဝိဇ္ဇာရှစ်ပါးတို့ကို ဋီကာကြည့်။]
အာဝုသော၊ ငါ့ရှင်။ ဣဒံ၊ ဤအကျင့်စရဏဖြင့် ဝဋ်ဒုက္ခဟူသမျှ၏ မဖြစ်လုံးလုံး အဆုံးကိုပြုသူဖြစ်ခြင်းသည်။ နော ဟိ ( ဟောတိ)၊ ပါ။ (ဣတိ၊ သို့။ အဝေါစ၊ ဖြေဆိုပြီ။)
အာဝုသော သာရိပုတ္တ၊ တြာ။ ဝိဇ္ဇာစရဏေန၊ အသိဉာဏ်ဝိဇ္ဇာ, အကျင့်စရဏဖြင့်။ ပ။
အာဝုသော၊ ရှင်။ ဣဒံ၊ ဤဝိဇ္ဇာစရဏဖြင့် ဝဋ်ဒုက္ခဟူသမျှ၏မဖြစ်လုံးလုံး အဆုံးကိုပြုသူ ဖြစ်ခြင်းသည်။ ပ။
ဝိဇ္ဇာစရဏေန၊ နှင့်။ အညတြ၊ ကင်းကွာ၍။ အန္တ ကရော။ ပ။
အာဝုသော၊ ရှင်။ ဣဒံ၊ ဤဝိဇ္ဇာစရဏနှင့် ကင်းကွာ၍ ဝဋ်ဒုက္ခဟူသမျှ၏ မဖြစ်လုံး လုံး အဆုံးကိုပြုသူဖြစ်ခြင်းသည်။ နော ဟိ (ဟောတိ) မဖြစ်နိုင်ပါ။ ( ဣတိ အဝေါစ။)
“ကိံနုခေါ။ ပ။ ဟောတီတိ၊ ကိ နုခေါ။ ပ။ ဟောတိ” ဟူ ၍။ ဣတိ၊ ဤသို့။ ပုဋ္ဌော၊ မေးမြန်းအပ်သည်။ သမာနော၊ ဖြစ်လသော်။
“ နော ဟိဒံအာဝုသောတိ၊ အဲဒါ မဖြစ်နိုင်ဘူးငါ့ရှင် ” ဟူ၍။ (တွံ၊ အရှင်ဘုရားသည်။) ဝဒေသိ၊ ပြောဆို၏။
“ကိံ ပနာဝုသော။ ပ။ ဟောတီတိ၊ ကိ ပနာဝုသော။ ပ။ ဟောတိ” ဟူ၍။ ဣတိ၊ သို့။ ပုဋ္ဌော၊ သည်။ သမာနော၊ သော်။ ပ။
အာဝုသော၊ ငါ့ရှင်။ ယထာ ကထံ ပန၊ အဘယ်နည်း အဘယ်ပုံအား ဖြင့်။ အန္တ ကရော၊ သည်။ ဟောတိ၊ ဖြစ်ပါသနည်း။ ဣတိ (အဝေါစ။)
အာဝုသော၊ ငါ့ရှင်။ ဝိဇ္ဇာယ၊ ဖြင့်။ အန္တ ကရော၊ သည်။ စေ အဘဝိဿ၊ အကယ်၍ ဖြစ်ငြားအံ့။ (ဧဝံ သတိ၊ ဤသို့ဖြစ်လသော်။) သဥပါဒါနောဝ၊ စွဲလမ်းမှု ဥပါဒါန်နှင့် တကွဖြစ် သည်သာလျှင်။ ဝါ၊ ငါ့ဟာ,ငါ့ဥစ္စာ စသည်ဖြင့်ပြင်းထန်မြဲမြံစွာ ဖမ်းယူ တတ်သော အကုသိုလ်နှင့်တကွ ဖြစ်သည်သာလျှင်။ သမာနော၊ ဖြစ်လျက်။ အန္တကရော၊ သည်။ အဘဝိဿ၊ ဖြစ်လေရာ၏။ ပ။
အာဝုသော၊ ငါ့ရှင်။ ဝိဇ္ဇာစရဏေန၊ နှင့်။ အညတြ၊ ၍။ အန္တ ကရော၊ သည်။ စေ အဘဝိဿ၊ အံ့။ ( ဧဝံ သတိ၊ သော်။) ပုထုဇ္ဇနော၊ ပုထုဇဉ်ပုဂ္ဂိုလ်သည်။ အန္တ ကရော၊ သည်။ အဘဝိဿ၊ ဖြစ်လေရာ၏။
အာဝုသော၊ ရှင်။ ဟိ၊ အမှန်စင်စစ်အားဖြင့်။ ပုထုဇ္ဇနော၊ သည်။ ဝိဇ္ဇာစရဏေန၊ နှင့်။ အညတြ၊ ကင်းကွာသည်။ ၁။အညတြ ဇရာမရဏာတိ ဇရာမရဏေနဝိနာ ဇရာမရဏ ဝိရဟိတောဇာတော နာမ အတ္ထိ နုခေါ။ ။ သံယုတ်ဋီကာ၊ ဒု-၁၇၅။ အညတြာတိ အညံ။ မူလဋီကာ၊ ပ−၂၅။ ဗုဒ္ဓဝံဋ္ဌ၊ ၁၃၉ တို့ကို နည်းမှီ၍ အညတြ၌ တြပစ္စည်းကို ပဌမာအနက်ဟောကြံသည်။ (ဟောတိ၊ ဖြစ်၏။)
အာဝုသော၊ ရှင်။ စရဏဝိပန္နော၊ ဖောက်ပြန်ပျက်စီးသော အကျင့်စရဏရှိသူသည်။ ယထာဘူတံ၊ အဖြစ်မှန်သဘောအတိုင်း။ န ဇာနာတိ၊ မသိ။ န ပဿတိ၊ မမြင်။
စရဏသမ္ပန္နော၊ စရဏနှင့် ပြည့်စုံသောသူသည်။ ယထာဘူတံ၊ တိုင်း။ ဇာနာတိ၊ သိ၏။ ပဿတိ၊ မြင်၏။
ယထာဘူတံ၊ တိုင်း။ (မဂ္ဂပညာယ၊ မဂ်ပညာဖြင့်။) ဇာနံ (ဇာနိတွာ)၊ သိ၍။ ပဿံ (ပဿိတွာ)၊ မြင်၍။ အန္တ ကရော၊ သူသည်။ ဟောတိ၊ ဖြစ်၏။ [ ဇာနိတွာ ပဿိတွာ– ဟု အဋ္ဌကထာဖွင့်သည်ကိုထောက်၍ ဇာနံ၊ ပဿံတို့၌ “အနာပုစ္ဆံ ဝါပက္ကမေယျ” ၌ကဲ့သို့ တွာပစ္စည်းအကျေကြံ ပါ။] (တနည်း) ယထာဘူတံ၊ တိုင်း။ (မဂ္ဂပညာယ၊ ဖြင့်။) ဇာနံ (ဇာနန္တော)၊ သိသည်။ ပဿံ (ပဿန္တော)၊ မြင်သည်။ ( ဟုတွာ၊ ဖြစ်၍။) အန္တ ကရော၊ သူသည်။ ဟောတိ၊ ၏။ ဣတိ(အဝေါစ။)
ပဉ္စမံ။
ဘိက္ခဝေ၊ တို့။ သဒ္ဓေါ၊ သဒ္ဓါတရားရှိသော။ ဘိက္ခု၊ ရဟန်းသည်။ [ အာယာစမာနော အာယာစေယျဉ်စပ်။] သာရိပုတ္တမောဂ္ဂလ္လာနာ၊ ရှင်သာရိပုတြာ, ရှင်မောဂ္ဂလ္လာန်တို့သည်။ ယာဒိသာ၊ အကြင်ကဲ့သို့ တွေ့မြင်အပ်ကုန်၏။ (ပညာနှင့်တန်ခိုးအရာတွင် အကြင်ကဲ့သို့ တွေ့မြင်အပ်ကုန်၏။) အဟမ္ပိ၊ ငါသည်လည်း။ တာဒိသော၊ ထိုကဲ့သို့ပင် တွေ့ မြင်အပ်သူသည်။ ဝါ၊ ထိုအရှင်မြတ်နှစ်ပါးကဲ့သို့ပညာတန်ခိုးကြီးမားသူသည်။ ဟောမိ၊ ဖြစ်ရပါလို၏။ ဣတိ ဧဝံ၊ ဤသို့။ အာယာစမာနော၊ တောင့်တသော်သာ။ ဝါ၊ တောင့်တမှသာ။ သမ္မာ၊ ဟုတ်မှန်စွာ။ အာယာစေယျ၊ တောင့်တသည်မည်နိုင်၏။ [ ဒုကနိပါတ်စာပိုဒ် (၁၃၁)လည်းကြည့်။]
ဘိက္ခဝေ၊ တို့။ မမ၊ ငါ၏။ သာဝကာနံ၊ တပည့်ဖြစ်ကုန်သော။ ဘိက္ခူနံ၊ ရဟန်းတို့တွင်။ ယဒိဒံ (ယေ ဣမေ) သာရိပုတ္တမောဂ္ဂလ္လာနာ၊ အကြင်သာရိပုတြာ မောဂ္ဂလ္လာန်တို့သည်။ (သန္တိ၊ ရှိကုန်၏။) ဧသာ၊ ဤသာရိပုတြာနှင့်မောဂ္ဂလ္လာန်သည်။ တုလာ၊ ချိန်ခွင်ပမာနှိုင်းချိန်စရာပေတည်း။ ဧတံ၊ ဤသာရိပုတြာနှင့် မောဂ္ဂလ္လာန်သည်။ ပမာဏံ၊ ချင့်တောင်းပမာ နှိုင်းချင့်ကြောင်းအတိုင်းအတာပေ တည်း။
ဘိက္ခဝေ၊ တို့။ သဒ္ဓါ၊ သဒ္ဓါတရားရှိသော။ ဘိက္ခုနီ၊ ရဟန်းမသည်။ ခေမာ၊ ခေမာမည်သော။ ဘိက္ခုနီ စ၊ ရဟန်းမသည် လည်းကောင်း။ [ပညာကြီးအရှင်မတည်း။] ဥပ္ပလဝဏ္ဏာ၊ ဥပ္ပလဝဏ်မည်သော။ ဘိက္ခုနီ စ၊ သည်လည်းကောင်း။ [ တန်ခိုးကြီးသော အရှင်မတည်း။] ယာဒိသာ၊ အကြင်ကဲ့သို့တွေ့မြင်အပ်ကုန်၏။ (အဟမ္ပိ၊ ငါသည်လည်း။) တာဒိသာ၊ ထိုကဲ့သို့ပင်တွေ့မြင်အပ်သူမသည်။ ဟောမိ၊ ဖြစ်ရပါလို၏။ ဣတိ ဧဝံ၊ ဤသို့။ အာယာ စမာနာ၊ တောင့်တသော်သာ။ ဝါ၊ မှသာ။ ပ။
ဘိက္ခဝေ၊ တို့။ မမ၊ ၏။ သာဝိကာနံ၊ တပည့်ဘိက္ခုနီ ဖြစ်ကုန်သော။ ဘိက္ခုနီနံ၊ ရဟန်းမတို့တွင်။ ခေမာ၊ သော။ ယဒိဒံ(ယာ အယံ) ဘိက္ခုနီ စ၊ အကြင် ရဟန်းမသည်လည်းကောင်း။ ဥပ္ပလဝဏ္ဏာ၊ သော။ ယဒိဒံ (ယာ အယံ) ဘိက္ခုနီ စ၊ လည်းကောင်း။ (သန္တိ၊ ရှိကုန်၏။) ဧသာ၊ ဤခေမာနှင့် ဥပ္ပလဝဏ်သည်။ တုလာ၊ တည်း။ ဧတံ၊ ဤခေမာနှင့် ဥပ္ပလဝဏ်သည်။ ပမာဏံ၊ တည်း။
ဘိက္ခဝေ၊ တို့။ သဒ္ဓေါ၊ သော။ ဥပါသကော၊ သီတင်းသည် ဒါယကာသည်။
စိတ္တော၊ စိတ္တမည်သော။ ဂဟပတိ စ၊ အိမ်ရှင်သူကြွယ်သည်လည်းကောင်း။ [ ပညာထူးချွန်သူ။] ဟတ္ထကော၊ ဟတ္ထကမည်သော။ အာဠဝကော စ၊ အာဠဝကမင်းသားသည်လည်းကောင်း။ [ တန်ခိုးကြီးသူ။] ယာဒိသော၊ အပ်၏။ ပ။ စိတ္တော၊ သော။ ယဒိဒံ (ယော အယံ) ဂဟပတိ စ၊ အကြင်အိမ်ရှင် သူကြွယ်သည် လည်းကောင်း။ ဟတ္ထကော၊ သော။ ယဒိဒံ (ယော အယံ) အာဠဝကော စ၊ လည်း ကောင်း။ (သန္တိ) ဧသာ၊ ဤစိတ္တသူကြွယ်နှင့် ဟတ္ထကမည်သော အာဠဝကမင်းသားသည်။ တုလာ။ ပ။
ဘိက္ခဝေ၊ တို့။ သဒ္ဓါ၊ သော။ ဥပါသိကာ၊ သီတင်းသည် ဒါယိကာမသည်။
ခုဇ္ဇုတ္တရာ၊ ခုဇ္ဇုတ္တရာမည်သော။ ဥပါသိကာ စ၊ သည်လည်းကောင်း။ [ ပညာထူးချွန်သူ။] ဝေဠုကဏ္ဍကိယာ၊ ဝေဠုကဏ္ဍကီမြို့သူဖြစ်သော။ နန္ဒမာတာ စ၊ နန္ဒ၏ မယ်တော်သည်လည်းကောင်း။ [တန်ခိုးကြီးသူ။] ယာဒိသာ၊ ကုန်၏။ ပ။
ဘိက္ခဝေ၊ တို့။ မမ၊ ၏။ သာဝိကာနံ၊ ကုန်သော။ ဥပါသိကာနံ၊ သီတင်းသည် ဒါယိကာမတို့တွင်။ ခုဇ္ဇုတ္တရာ၊ သော။ ယဒိဒံ (ယာ အယံ) ဥပါသိကာ၊ အကြင်သီတင်း သည် ဒါယိကာမသည်လည်းကောင်း။ ဝေဠုကဏ္ဍကိယာ၊ သော။ ယဒိဒံ (ယာ အယံ) နန္ဒမာတာ၊ လည်းကောင်း။ (သန္တိ)ဧသာ၊ ဤခုဇ္ဇုတ္တရာနှင့် နန္ဒမယ်တော်သည်။တုလာ။ ပ။
ဆဋ္ဌံ။
အထ ခေါ၊ ထိုအခါ၌။ အာယသ္မာ ရာဟုလော၊ အရှင်ရာဟုလာသည်။ ပ။
ရာဟုလ၊ ရာဟုလာ။ အဇ္ဈတ္တိကာ၊ သက်ရှိသတ္တဝါတို့၏ ခန္ဓာအစဉ်၌ဖြစ်သော။ ယာ စ ပထဝီဓာတု၊ အကြင် ပထဝီဓာတ်သည် လည်းကောင်း။ ဝါ၊ အကြင် ခက်မာခြင်းသဘောသည််လည်းကောင်း။ [ တိကနိပါတ်စာပိုဒ် (၆၂) တိတ္ထာယတနသုတ်လည်းကြည့်။ ကေသာ, လောမာမှစ၍ မတ္ထလုင်္ဂံ အထိ (၂၀)သော ကောဋ္ဌာသကို အဇ္ဈတ္တိက ပထဝီဓာတ်ဟု ခေါ်၏။ ဓာတုဝိဘင်း၊ ၈၄-နှင့် ၎င်းအဋ္ဌ ကထာ၊ ၅၃။] ဗာဟိရာ၊ ပြင်ပသက်မဲ့ ကျောက်တောင်စသည်တို့၌ဖြစ်သော။ ယာ စ ပထဝီဓာတု၊ သည်လည်းကောင်း။ ( အတ္ထိ၊ ရှိ၏။) [ ကျောက်ခဲ, သံ, ကြေးစသည်ကို ဗာဟိရ ပထဝီဓာတ်ဟု ခေါ်၏။] ဧသာ၊ ဤပထဝီဓာတ်နှစ်မျိုးသည်။ ပထဝီဓာတု ဧဝ၊ ပထဝီဓာတ်သက်သက်သာတည်း။ (အတ္တကောင်, ပုဂ္ဂိုလ်, သတ္တဝါစသည်မဖက် ပထဝီဓာတ်သက်သက်သာတည်း။)
တံ၊ ထို ပထဝီဓာတ်ကို။ [ဒဋ္ဌဗ္ဗံ၌စပ်။] ဧတံ၊ ဤ ပထဝီဓာတ်သည်။ မမ၊ ငါ၏။ (သန္တ ကံ၊ ဥစ္စာသည်။) န၊ မဟုတ်။ ဧသော၊ ဤပထဝီ ဓာတ်သည်။ အဟံ၊ ငါသည်။ ဝါ၊ ငါငါဟု မာနဖြင့် အထင်ကြီးဖွယ်သည်။ န အသ္မိ၊ မဟုတ်။ ဧသော၊ ဤပထဝီဓာတ်သည်။ မေ၊ ငါ၏။ အတ္တာ၊ အသက်ရှင်အတ္တကောင်သည်။ န၊ မဟုတ်။ [ တိကနိပါတ်စာပိုဒ် (၁၃၄)ယောဓာဇီဝသုတ်လည်း ကြည့်။] ဣတိ ဧဝံ၊ ဤသို့။ ဧတံ၊ ဤ ပထဝီဓာတ်ကို။ ယထာဘူတံ၊ အဖြစ်မှန်သဘောအတိုင်း။ သမ္မာ၊ အကြောင်းမှန်အားဖြင့်။ ပညာယ၊ ဝိပဿနာပညာ, မဂ်ပညာဖြင့်။ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ၊ ရှုသင့် ရှုထိုက်၏။
ဧဝံ၊ ဤသို့။ ဧတံ၊ ဤပထဝီဓာတ်ကို။ ပ။ ဒိသွာ၊ ရှု၍။ ဝါ၊ ရှုခြင်းကြောင့်။ ပထဝီဓာတုယာ၊ ပထဝီဓာတ်၌။ နိဗ္ဗိန္ဒတိ၊ ငြီးငွေ့၏။ ပထဝီဓာတုယာ၊ ၌။ စိတ္တံ၊ စိတ်ကို။ ဝိရာဇေတိ၊ ကင်းကွာစေ၏။ ဝါ၊ မတပ်မက်စေ။
ရာဟုလ၊ ရာဟုလာ။ အဇ္ဈတ္တိကာ၊ သော။ ယာ စ အာပေါဓာတု၊ အကြင်အာပေါဓာတ်သည် လည်းကောင်း။ ဝါ၊ အကြင် ဖွဲ့စည်းခြင်း သဘောသည်လည်းကောင်း။ [ ပိတ္တံ သေမှံကစ၍ မုတ္တံတိုင်အောင်သော အရည်ကောဋ္ဌာသ (၁၂) ပါးကို အဇ္ဈတ္တိက အာပေါဓာတ်ဟု ခေါ်၏။] ဗာဟိရာ၊ သော။ ယာ စ အာပေါဓာတု၊ သည်လည်းကောင်း။ [ သစ်မြစ်အရည်, ပင်စည်အရည်, သစ်သီးသစ်ပွင့် သစ်ရွက်စသည်တို့၏ အရည်, နို့ရည်စသော အရည်ဟူသမျှကို ဗာဟိရအာပေါဓာတ်ဟု ခေါ်၏။] အတ္ထိ၊ ရှိ၏။ ဧသာ၊ ဤအာပေါဓာတ် နှစ်မျိုးသည်။ အာပေါဓာတု ဧဝ၊ (ပုဂ္ဂိုလ်, သတ္တဝါ စသည်မဖက်) အာပေါဓာတ် သက်သက်သာတည်း။
တံ၊ ထိုအာပေါဓာတ်ကို။ ဧတံ၊ ဤအာပေါဓာတ်သည်။ မမ၊ ငါ၏။ ( သန္တကံ၊ သည်။) န၊ မဟုတ်။ ဧသော၊ ဤအာပေါဓာတ်သည်။ အဟံ၊ ငါသည်။ ဝါ၊ သည်။ နအသ္မိ၊ မဟုတ်။ ပ။
အဇ္ဈတ္တိကာ၊ သော။ ယာ စ တေဇောဓာတု၊ အကြင်တေဇောဓာတ်သည်လည်းကောင်း။ ဝါ၊ အကြင် ရင့်ကျက်စေခြင်း သဘောသည်လည်းကောင်း။ [ ခန္ဓာကိုယ်၌ရှိသော သန္တပ္ပနတေဇော, ဇီရဏတေဇောစသည်တည်း။] ဗာဟိရာ၊ သော။ ယာ စ တေဇောဓာတု၊ သည်လည်းကောင်း။ [ ထင်းမီး, ကောက်ရိုးမီး စသည်တည်း။] အတ္ထိ၊ ရှိ၏။ ဧသာ၊ ဤတေဇောဓာတ်နှစ်မျိုးသည်။ တေဇောဓာတု ဧဝ၊ (ပုဂ္ဂိုလ်, သတ္တဝါ စသည်မဖက်) တေဇောဓာတ်သက်သက်သာတည်း။
တံ၊ ထိုတေဇောဓာတ်ကို။ ဧတံ၊ ဤတေဇောဓာတ်သည်။ မမ၊ ၏။ ( သန္တ ကံ၊ သည်။) န၊ မဟုတ်။ ပ။
အဇ္ဈတ္တိကာ၊ သော။ ယာ စ ဝါယောဓာတု၊ အကြင်ဝါယောဓာတ်သည်လည်းကောင်း။ ဝါ၊ အကြင် ထောက်ကန်ခြင်း, တောင့်တင်းစေခြင်း သဘောသည်လည်းကောင်း။ [ခန္ဓာကိုယ်၌ရှိသော ဥဒ္ဓင်္ဂမလေ, အဓောဂ‌မလေစသည်တည်း။] ဗာဟိရာ၊ သော။ ယာ စ ဝါယောဓာတု၊ လည်းကောင်း။ ဝါ၊ လည်းကောင်း။ [ အပြင်ဘက်၌ တိုက်ခတ်သောလေများတည်း။] ပ။
ရာဟုလ၊ ရာဟုလာ။ ယတော၊ အကြင့်ကြောင့်။ ဘိက္ခု၊ ရဟန်းသည်။ [ တနည်း– ယတော(ယော) ဘိက္ခု၊ အကြင်ရဟန်းသည်။] စတူသု၊ လေးမျိုးကုန်သော။ ဣမာသု ဓာတူသု၊ ဤဓာတ်တို့၌။ အတ္တာနံ၊ အသက်ရှင်အတ္တကောင်ဟူ၍။ နေဝ သမနုပဿတိ၊ မရှု။ အတ္တနိယံ၊ အတ္တ၏ဥစ္စာဟူ၍။ န သမနုပဿတိ၊ မရှု။ ရာဟုလ၊ ရာဟုလာ။ (တတော၊ ထို့ကြောင့်။) အယံ ဘိက္ခု၊ ဤရဟန်းကို။ (ဓာတ်လေးပါးတို့၌ အတ္တ, အတ္တနိယဟု မရှုသော ဤရဟန်းကို) တဏှံ၊ တဏှာကို၊။ အစ္ဆေစ္ဆိ၊ (အရဟတ္တမဂ်ဉာဏ်ဓားဖြင့်) ပယ်ဖြတ်ပြီးသူဟူ၍လည်းကောင်း။ သံယောဇနံ၊ သံယောဇဉ် အနှောင်အဖွဲ့ ဆယ်မျိုးကို။ ဝိဝတ္တယိ၊ (အမြစ်အရင်းနှင့်တကွ) ဆွဲနုတ်စွန့်ပစ်ပြီးသူဟူ၍ လည်းကောင်း။ သမ္မာ၊ အကြောင်းမှန်အားဖြင့်။ ဝါ၊ မှန်ကန်သော အကျင့်ဖြင့်။ မာနာဘိသမယာ၊ ကိုးပါးသော မာနကို ပယ်ရှားခြင်းကြောင့်။ ဒုက္ခဿ၊ ဝဋ်ဒုက္ခ၏။ အန္တံ၊ အဆုံးကို။ အကာသိ၊ ပြုပြီးသူဟူ၍ လည်းကောင်း။ ဝုစ္စတိ၊ ဆိုအပ်၏။ ဣတိ (အဝေါစ၊ မိန့်။)
သတ္တမံ။
ဘိက္ခဝေ၊ တို့။ ဣဓ၊ ဤသာသနာတော်၌။ ဘိက္ခု၊ ရဟန်းသည်။ အညတရံ၊ တစ်မျိုးမျိုးသော။ သန္တံ၊ ငြိမ်သက်သော။ စေတောဝိမုတ္တိံ၊ ဆန့်ကျင်ဘက် နီဝရဏစသည်တို့မှ လွတ်မြောက်သော မဟဂ္ဂုတ်စိတ် သမာပတ်သို့။ ဝါ၊ ကို။ ဥပသမ္ပဇ္ဇ၊ ရောက်၍။ ဝါ၊ ပြီးစီးစေ၍။ ဝိဟရတိ၊ နေ၏။
သော၊ ထိုရဟန်းသည်။ သက္ကာယနိရောဓံ၊ (တေဘူမက ဝဋ်ဒုက္ခဟူသော) သက္ကာယတရား၏ချုပ်ရာနိဗ္ဗာန်ကို။ ဝါ၊ အစစ်အမှန်ပရမတ်အားဖြင့် ထင်ရှားရှိသော တေဘူမကဝဋ် ဒုက္ခ၏ ချုပ်ရာနိဗ္ဗာန်ကို။ မနသိ၊ စိတ်နှလုံး၌။ ကရောတိ၊ သွင်းပိုက်ထား၏။
သက္ကာယနိရောဓံ၊ ကို။ မနသိ၊ ၌။ ကရောတော၊ သွင်းပိုက်ထားသော။ တဿ၊ ထိုရဟန်း၏။ စိတ္တံ၊ စိတ်သည်။ သက္ကာယနိရောဓေ၊ ၌။ နု ပက္ခန္ဒတိ၊ (အာရုံပြုသောအားဖြင့်) မပြေးဝင်။ နပ္ပသီဒတိ၊ မကြည်လင်။ န သန္တိဋ္ဌတိ၊ ကောင်းစွာမရပ်တည်။ နာဓိမုစ္စတိ၊ မသက်ဝင်။
ဘိက္ခဝေ၊ တို့။ ဧဝံ၊ ဤသို့ ဖြစ်လသော်။ ( ဤသို့ နိဗ္ဗာန်၌ စိတ်၏မပြေးဝင် မကြည်လင်ခြင်းစသည် ဖြစ်နေလသော်။) တဿ ဘိက္ခုနော၊ ထိုရဟန်းသည်။ သက္ကာယနိရောဓော၊ ကို။ န ပါဋိကင်္ခေါ၊ အလိုမရှိအပ်။ ဝါ၊ မျက်မှောက်ပြုနိုင်လိမ့်မည်မဟုတ်။
ဘိက္ခဝေ၊ တို့။ သေယျထာပိ၊ ဥပမာပြရလျှင်ကား။ ပုရိသော၊ ယောက်ျားသည်။ လေပဂတေန၊ အစေးလူးကပ်အပ်သော။ ဟတ္ထေန၊ လက်ဖြင့်။ သာခံ၊ သစ်ကိုင်းကို။ ဂဏှေယျ၊ ဆွဲကိုင်ငြားအံ့။ တဿ၊ ထိုယောက်ျား၏။ သော ဟတ္ထော၊ ထိုလက်သည်။ သဇ္ဇေယျပိ၊ ကပ်ငြိမှုလည်း ကပ်ငြိနေရာ၏။ ဂ‌ဏှေယျပိ၊ ခွာမရအောင် ဆုပ်ကိုင်မိမူလည်း ဆုပ်ကိုင်မိနေရာ၏။ ဗဇ္ဈေယျပိ၊ ဖွဲ့စပ် ပူးကပ်မူလည်း ဖွဲ့စပ်ပူးကပ်နေရာ၏။ ဘိက္ခဝေ၊ တို့။ ဧဝမေဝံ၊ ဤအတူပင်။ ပ။
ဘိက္ခဝေ၊ တို့။ ပန၊ ထိုမှတစ်ပါး။ ဣဓ၊ ၌။ ဘိက္ခု။ ပ။
ပက္ခန္ဓတိ၊ ( အာရုံပြုသောအားဖြင့်) ပြေးဝင်၏။ ပသီဒတိ= ကြည်လင်၏။ သန္တိဋ္ဌတိ၊ ကောင်းစွာရပ်တည်၏။ အဓိမုစ္စတိ၊ သက်ဝင်၏။
ဘိက္ခဝေ၊ တို့။ ဧဝံ၊ ဤသို့ ဖြစ်လသော်။ (ဤသို့ နိဗ္ဗာန်၌ စိတ်၏ ပြေးဝင်ခြင်းစသည် ဖြစ်လသော်။) ပ။ ပါဠိကင်္ခေါ၊ အလိုရှိအပ်၏။ ဝါ၊ မျက်မှောက်ပြုနိုင်၏။ ပ။
သုဒ္ဓေန၊ စင်ကြယ်သော။ ဟတ္ထေန။ ပ။ နေဝ သဇ္ဇေယျ၊ မကပ်ငြိရာ။ န ဂဏှေယျ၊ ခွာမရအောင် မဆုပ်ကိုင်မိရာ။ န ဗဇ္ဈေယျ၊ မဖွဲ့စပ် မပူးကပ်မိရာ။ ပ။
သော၊ ထိုရဟန်းသည်။ အဝိဇ္ဇာပ္ပဘေဒံ၊ အဝိဇ္ဇာထုထယ်ကို ဖောက်ခွဲဖျက် ဆီးကြောင်း အရဟတ္တမဂ်ကို။ ၁။အဋ္ဌကထာအဖွင့်ပါဌ် စိစစ်ချက်။ ။ အဋ္ဌကထာ၌ အဝိဇ္ဇာပ္ပဘေဒံပုဒ်ကို “ဃနဗဟလမဟာအဝိဇ္ဇာယ ပဘေဒသင်္ခါတံ အရဟ တ္တံ ” ဟု ဖွင့်၏။ ထို၌အရဟတ္တံ၏နေရာ၌ အရဟတ္တမဂ္ဂံဟု ရှိသင့်၏။ ဘာ့ကြောင့်နည်း၊ နောက်ဝိတ္ထာရဝါကျ၌ “ အရဟတ္တမဂ္ဂေန အဝိဇ္ဇာပါဠိံ ဘိန္ဒိတွာ” စသည်ဖြင့် အဝိဇ္ဇာနှင့် ကန်သင်ရိုး (အာဠိ) ကိုလည်းကောင်း, အရဟတ္တမဂ်နှင့် ရေ(အာဠိပ္ပဘေဒ) ကို လည်းကောင်း၊ နှိုင်းခိုင်းထားသောကြောင့်တည်း။ အဝိဇ္ဇာပ္ပဘေဒ၊ အဝိဇ္ဇာကို ဖျက်ဆီးတတ်သော ( ဖျက်ဆီးကြောင်းဖြစ်သော )အရဟတ္တမဂ်ဟု ဆိုပါ၊ အရဟတ္တံဟူသော ပါဌ်အတိုင်းဆိုလျှင် အရဟတ္တဖိုလ်ဟု ဆိုရပေ တော့မည်။ မနသိ၊ စိတ်နှလုံး၌။ ကရောတိ၊ ဖြစ်ပေါ်လာအောင် ပြုလုပ်အားထုတ်၏။
အဝိဇ္ဇာပ္ပဘေဒံ၊ ကို။ မနသိ၊ စိတ်နှလုံး၌။ ကရောတော၊ ဖြစ်ပေါ်လာအောင်ပြုလုပ်သော။ တဿ= ထိုရဟန်း၏။ စိတ္တံ၊ သည်။ အဝိဇ္ဇာပ္ပဘေဒေ၊ ၌။ န ပက္ခန္ဒတိ။ ပ။
ဘိက္ခဝေ၊ တို့။ ဧဝံ၊ ဤသို့ဖြစ်လသော်။ ( ဤသို့ အဝိဇ္ဇာပ္ပဘေဒ၌ စိတ်၏ မပြေးဝင်မကြည်လင်ခြင်းစသည် ဖြစ်နေလသော်)။ ပ။
ဘိက္ခဝေ၊ တို့။ သေယျထာပိ၊ ကား။ အနေကဝဿဂဏိကာ၊ များစွာသော နှစ်အရေ အတွက်ရှိသော။ ဝါ၊ နှစ်ပေါင်းများစွာ ကြာမြင့်သော။ ဇမ္ဗာလီ၊ တံစီးတွင်း, တံစီးအိုင်ကြီးသည်။ (ရွာတွင်းမှ စီးထွက်လာသော ရေတို့၏စုဝေးတည်နေရာ အိုင်ကြီး သည်။)
အဿ၊ ရှိရာ၏။ ပုရိသော၊ ယောက်ျားတစ်ယောက်သည်။ တဿာ၊ ထိုတံစီးတွင်းကြီး၏။ ယာနိ အာယမုခါနိ၊ အကြင်ရေဝင်ရာလမ်းပေါက်တို့သည်။ (သန္တိ၊ ရှိကုန်၏။) တာနိစေ၀၊ ထိုရေဝင်ရာ လမ်းပေါက်တို့ကိုလည်း။ [ ယာနိ စေဝ၊ ၌ စေဝကို ဤ၌ရွှေ့ထိုင်ပေး။] ပိဒဟေယျ၊ ပိတ်ရာ၏။ ယာနိ အပါယမုခါနိ၊ အကြင် ရေထွက်ရာလမ်းဘပေါက်တို့သည်။ (သန္တိ) တာနိ စ၊ ထိုရေထွက်ရာ လမ်းပေါက်တို့ကိုလည်း။ ဝိဝရေယျ၊ ဖွင့်လှစ်ထားရာ၏။ ဒေဝေါ စ၊ မိုးသည်လည်း။ သမ္မာ၊ ကောင်းစွာ။ ဓာရံ၊ မိုးရေအယဉ်ကို။ န အနုပ္ပဝေစ္ဆယျ၊ မရွာသွန်းရာ။
ဘိက္ခဝေ၊ တို့။ ဟိ၊ ယင်း၏အကျိုးသက်ရောက်ပုံကား။ ဧဝံ၊ ဤသို့ဖြစ်နေလသော်။ (ဤသို့ ရေဝင်ပေါက်တို့ကို ပိတ်ခြင်း, ရေထွက်ပေါက်တို့ကိုဖွင့်ခြင်း, မိုးကောင်းစွာ မရွာခြင်းဖြစ်နေလသော်။) တဿာ ဇမ္ဗာလိယာ၊ ထိုတံစီးအိုင်ကြီးသည်။ ဝါ၊ ၏။ အာဠိပ္ပဘေဒေါ၊ ကန်သင်းရိုးကို ဖောက်ဖျက်တတ်သောရေကို။ န ပါဋိကင်္ခေါ၊ အလိုမရှိအပ်။ ဝါ၊ ရရှိလိမ့်မည်မဟုတ်။ [ ကန်သင်းရိုးကို ဖောက်ဖျက်တတ်သော ရေကို ရရှိလိမ့်မည်မဟုတ်ဟူလို။] ပ။
ဘိက္ခဝေ၊ တို့။ ဧဝံ၊ ဤသို့ဖြစ်နေလသော်။ ( ဤသို့ အဝိဇ္ဇာပ္ပဘေဒ၌ စိတ်၏ ပြေးဝင်ကြည် လင်ခြင်းစသည် ဖြစ်နေလသော်။) တဿ ဘိက္ခုနော၊ ထိုရဟန်းသည်။ အဝိဇ္ဇာပ္ပဘေဒေါ၊ အဝိဇ္ဇာထုထည်ကို ဖောက်ခွဲဖျက်ဆီးကြောင်း အရဟတ္တမဂ်ကို။ ပါဋိကင်္ခေါ၊ အလိုရှိအပ်၏။ ဝါ၊ ရရှိနိုင်၏။ ဝါ၊ မျက်မှောက်ပြုနိုင်၏။ ပ။
အနုပ္ပဝေစ္ဆေယျ၊ ရွာသွန်းရာ၏။ ပ။
အဌမံ။
အာဝုသော သာရိပုတ္တ၊ ငါ့ရှင် သာရိပုတြာ။ ယေန၊ အကြင်အကြောင်းကြောင့်။ ဣဓ၊ ဤလောက၌။ ဧကစ္စေ၊ အချို့ကုန်သော။ သတ္တာ၊ သတ္တဝါတို့သည်။ ဒိဋ္ဌေဝ ဓမ္မေ၊ ယခု မျက်မှောက် အတ္တဘော၌ပင်။ န ပရိနိဗ္ဗာယန္တိ၊ ကိလေသာခပ်သိမ်း မချုပ်ငြိမ်းနိုင်ကြကုန်။ သော ဟေတု၊ ထိုကိလေသာခပ်သိမ်းမချုပ်ငြိမ်းနိုင်ခြင်း၏ အကြောင်းဟိတ်သည်။ ကောနုခေါ၊ အဘယ်ပါနည်း။ သော ပစ္စယော၊ ထိုကိလေသာခပ်သိမ်း မချုပ် ငြိမ်းနိုင်ခြင်း၏ အကြောင်းပစ္စည်းသည်။ ကော၊ အဘယ်ပါနည်း။ ဣတိ၊ ဤသို့။ (အဝေါစ၊ မေးမြန်းပြီ။)
အာဝုသော အာနန္ဒ၊ ငါ့ရှင်အာနန္ဒာ။ ဣဓ၊ ဤလောက၌။ သတ္တာ၊ သတ္တဝါတို့သည်။ “ ဣမာ၊ ဤပဌမဈာန်သညာအစရှိသော သညာတို့သည်။ ( ဤ ကြေညက်စွာ မလေ့လာရသေးသော အပ္ပဂုဏ ပဌမဈာန်သညာ အစရှိသော သညာတို့သည်။) ဟာနဘာဂိယာ၊ ဆုတ်ယုတ်ခြင်း အဖို့ရှိကုန်သော။ (ထိုအပ္ပဂုဏ ပဌမဈာန်စသည်မှ ထသောအခါ ကာမဂုဏ်အာရုံသို့ ပြေးဝင်ကျက် စားသော သညာနှင့် မနသိကာရတို့ကြောင့် ဆုတ်ယုတ်ခြင်း အဖို့ရှိကုန်သော။) ဝါ၊ ဆုတ်ယုတ်ခြင်းသဘောသို့ ချဉ်းကပ်တတ်ကုန်သော။ သညာ၊ သညာတို့တည်း။ ” ဣတိ၊ ဤသို့။ ယထာဘူတံ၊ အဖြစ်မှန် သဘောအတိုင်း။ ဝါ၊ ဟုတ်မှန်စွာ။ နပ္ပဇာနန္တိ၊ မဂ်ပညာဖြင့် မသိကြကုန်။ [ ဟာန+ ဘာဂ+ ဣယ။ ဟာန၊ ဆုတ်ယုတ်ခြင်းဟူသော။ ဘာဂ၊ အဖို့။ ဟာနဉ္စ တံ ဘာဂေါ စာတိဟာနဘာဂေါ၊ ဟာနဘာဂေါ ယာသံ သညာနံ အတ္ထီတိ ဟာနဘာဂိယာ။ (တနည်း) ဟာန+ ဘဇ+ ဏျ။ ဟာနံ ဘဇန္တီတိ ဟာနဘာဂိယာ၊ ဆုတ်ယုတ်ခြင်းသဘောသို့ ချဉ်းကပ်တတ်ကုန်သော သညာများ။] ဣမာ၊ ဤပဌမဈာန်သညာ အစရှိသော သညာတို့သည်။ (ဤပဂုဏ, အပ္ပဂုဏဖြစ်သော ပဌမဈာန်သညာအစရှိသော သညာတို့သည်။) ဌိတိဘာ ဂိယာ၊ ရပ်တန့်နေခြင်း အဖို့ရှိကုန်သော (မိမိ ရရှိထားသော ထိုပဋ္ဌမဈာန်သညာစသည်ကို သန္တ ပဏီတဟု ရှုမြင်ကာ သာယာစုံမက် နှစ်သက်တွယ်တာသော မိစ္ဆာသတိ နိကန္တိတဏှာကြောင့် ဆုတ် ယုတ်တိုးတက် နှစ်ချက်မရှိ ပကတိပုံသေ ရပ်တန့်နေခြင်း အဖို့ရှိကုန်သော။) ဝါ၊ ရပ်တန့်နေခြင်း သဘောသို့ ချဉ်းကပ် တတ်ကုန်သော။ သညာ၊ သညာတို့တည်း။ ပ။ [ပဂုဏ၊ ဝသီဘော်သို့ရောက်အောင် အဝါးဝစွာ ကြေညက်စွာ လေ့လာအပ်ပြီးသော။ အပ္ပဂုဏ၊ ယင်းသို့ ကြေညက်စွာ မလေ့လာရသေးသော။] ဣမာ၊ ဤပဌမဈာန်သညာ အစရှိသော သညာတို့သည်။ (ဤကြေညက်စွာ လေ့လာအပ်ပြီးသော ပဂုဏ ပဌမဈာန်သညာ အစရှိသော သညာတို့သည်။) ဝိသေသဘာဂိယာ၊ (အထက်ဈာန်ဟူသော) ထူးသော အဖို့ရှိကုန်သော။ (ထိုပဂုဏဖြစ်သော ပဌမဈာန်စသည်မှ ထသော အခါ ဝိတက်မရှိ သော ဒုတိယဈာန်စသည်ကို ရခြင်းအကျိုးငှာ အားထုတ်လှုံ့ဆော် သော သညာနှင့်မနသိကာရတို့ကြောင့် အထက် ဒုတိယဈာန် စသော ထူးသောအဖို့ရှိကုန်သော။) ဝါ၊ ထူးခြားသောအထက်ဈာန်သို့ ချဉ်းကပ်တတ်ကုန်သော။ သညာ၊ တို့တည်း။ ပ။ ဣမာ၊ ဤပဌမဈာန်သညာ အစရှိသော သညာတို့သည်။ (ဤ ပဂုဏ အပ္ပဂုဏဖြစ်သော ပဌမဈာန်သညာအစရှိသောသညာတို့သည်။) နိ‌ဗ္ဗေဓဘာဂိယာ၊ သစ္စာလေးပါးတို့ကို ထိုးထွင်းသိမြင်သော အရိယမဂ်ဟူသောအဖို့ရှိကုန်သော။ (ထိုပဂုဏ အပ္ပဂုဏဈာန်မှ ထသောအခါ ဈာန်အင်္ဂါတို့၌ငြီးငွေ့ သော ဝိပဿနာဉာဏ်နှင့် တကွဖြစ်သော သညာမနသိကာရတို့သည် နိဗ္ဗာန်ကို မျက်မှောက်ပြုခြင်းငှာ အားထုတ်လှုံ့ဆော်ကုန် သည်အဖြစ်ကြောင့်အရိယမဂ်ကို ထိုးထွင်းမြင်သိ ရရှိခြင်း အဖို့ရှိကုန်သော။) [နိဗ္ဗေဘောဂိယ တာတိ သစ္စာနံ နိဗ္ဗိဇ္ဈနပက္ခိကတာ၊ ဝိပဿနာယ သံဝတ္တတီတိ အတ္တော။ ဝိသုဒ္ဓိမဂ်မဟာဋီကာ၊ ပ– ၁၁၄။]
အာဝုသော အာနန္ဒ၊ ငါ့ရှင်အာနန္ဒာ။ ယေန၊ အကြင် အကြောင်းကြောင့်။ ဣဓ၊ ဤလောက၌။ ဧကစ္စေ၊ ကုန်သော။ သတ္တာ၊ တို့သည်။ ဒိဋ္ဌေဝ ဓမ္မေ၊ ပင်။ န ပရိနိဗ္ဗာယန္တိ၊ ကုန်။ သော ဟေတု၊ ထိုအကြောင်းဟိတ်သည်။ အယံခေါ၊ ဤသည်ပင်တည်း။ ( ဤသို့ ဟာနဘာဂိယသညာစသည်တို့ကို အဖြစ်မှန်အတိုင်း အရိယမဂ်ဉာဏ်ဖြင့် မသိခြင်းပင်တည်း။) သော ပစ္စယော၊ ထိုအကြောင်းပစ္စည်းသည်။ ( ထိုကိလေသာခပ်သိမ်း မချုပ်ငြိမ်းနိုင်ခြင်း၏အကြောင်းပစ္စည်း သည်။) အယံ၊ ဤသည်ပင်တည်း။ ဣတိ၊ ဤသို့။ (အဝေါစ၊ မိန့်ဆိုပြီ။) အာဝုသော သာရိပုတ္တ၊ တြာ။ ယေန၊ အကြင်အကြောင်းကြောင့်။ ဣဓ၊ ၌။ ဧကစ္စေ။ ပ။ ပရိနိဗ္ဗာယန္တိ၊ ကိလေသာခပ်သိမ်း ချုပ်ငြိမ်းခြင်းအားဖြင့် ချုပ်ငြိမ်းကုန်၏။ သော ဟေတု၊ ထိုအကြောင်းသည်။ (ထိုမျက်မှောက်ဘဝ၌ပင် ကိလေသာခပ်သိမ်း ချုပ်ငြိမ်းခြင်းဖြင့် ချုပ်ငြိမ်းခြင်း၏ အကြောင်း သည်။) ကော ပန၊ အဘယ်ပါနည်း။ သော ပစ္စယော၊ သည်။ ကော၊ အဘယ်ပါနည်း။ ဣတိ(အဝေါစ)။ ပ။ ပဇာနန္တိ၊ မဂ်ပညာဖြင့် သိကုန်၏။ ပ။
နဝမံ။
ဧကံ၊ တစ်ပါးသော။ သမယံ၊ အခါ၌။ ဘဂဝါ၊ မြတ်စွာဘုရားသည်။ ဘောဂနဂရေ၊ ဘောဂမည်သောမြို့၌။ အာနန္ဒစေတိယေ၊ အာနန္ဒစေတီ၌။ ဝါ၊ အာနန္ဒစေတိယကျောင်းတိုက်၌။ ဝါ၊ အာနန္ဒ မည်သော နတ်ဘီလူး၏ စေတီဘုန်းနန်း နတ်ကွန်းဝယ် ဆောက်လုပ်အပ်သောကျောင်း တိုက်၌။ ဝိဟရတိ၊ သီတင်းသုံးနေတော်မူ၏။ တတြ ခေါ၊ ထိုအခါ၌။ ( ဘောဂမြို့ အာနန္ဒ စေတီ၌ မြတ်စွာဘုရား သီတင်းသုံးနေတော်မူရာ ထိုအခါ၌)။ ပ။
ဘိက္ခဝေ၊ တို့။ စတ္တာရော၊ လေးပါးကုန်သော။ ဣမေ မဟာပဒေသေ၁။**မဟာပဒေသပုဒ်အဖွင့်နှစ်နည်း**။ ။ မဟာပဒေသပုဒ်ကို (၁) မဟာသြကာသ၊ တရားတော်ကို တည်တံ့ခိုင်မြဲစေသော မြတ်သောဌာန (မြတ်သောတရားတော်၏ တည်ရာဌာန)ဟုလည်းကောင်း, (၂) မဟာကာရဏ= မြတ်သောအကြောင်းတရားဟုလည်းကောင်း နှစ်နည်းဖွင့်ပြ၏။ ထိုနှစ်နည်းတို့တွင်–
(၁) တပည့်တော်သည် မြတ်စွာဘုရား အထံတော်မှ ဤတရားတော်ကိုသင်ယူခဲ့ပါသည်။ ဤတရားတော်သည် ဘုရားဟော ဓမ္မဝိနယအစစ် ဖြစ်ပါသည် စသည်ဖြင့် ရဟန်းတစ်ပါးပါးက ပြောဆိုလာချေ သော် ဘုရားဟော ဓမ္မဝိနယအစစ်ဟုတ်, မဟုတ် (ပိဋကသုံးပုံ၌ ပါ, မပါ) သိရအောင် ထိုရဟန်းပြောသမျှကို သုတ် အဘိဓမ္မာ ဝိနည်းဟူသော ပိဋကသုံးပုံ၌ ထည့်သွင်းမှု (သြတရဏ)၊ ပိဋကသုံးပုံနှင့် နှီး နှောတိုက်ဆိုင်မှု (သံသန္ဒန)ကိစ္စများကို ပြုလုပ်၏။ ထိုသို့ ပြုလုပ်ခြင်းအားဖြင့်ဘုရားဟော ဟဟုတ်သည်, မဟုတ်သည်ကို ယုံမှားသံသယကင်းရှင်းစွာ ဆုံးဖြတ်ချက်ချကာ တရားတော်ကို တည်တံ့ခိုင်မြဲ စေရ၏။
ထိုကဲ့သို့ တရားတော်ကို တည်တံ့ခိုင်မြဲစေသော သြတရဏ, သံသန္ဒနပြုလုပ်မှုကို မဟာပဒေသ ( မြတ်သောတရားတော်၏တည်ရာဌာန) ဟု ခေါ်၏၊ ဤပဌမနည်း၌ ပဒေသသဒ္ဒါသည် တည်ရာ (ဩကာသ) အနက်ကို ဟော၏၊ မဟန္တာ ပဒေသာ မဟာပဒေသာ၊ မဟန္တာ၊ မြတ်ကုန်သော၊ ပဒေသာ= တရားတည်ရာဌာန (တရားတော်ကို တည်တံ့ ခိုင်မြဲစေသောဌာန) တို့တည်း။
(၂) ဒုတိယနည်း၌ မဟာပဒေသ၊ မဟာကာရဏ ( မြတ်သော အကြောင်းတရား) ဟူသည် ပြခဲ့သော သြတရဏ, သံသန္ဒနပြုလုပ်ခြင်းပင်တည်း၊ ထိုသြတရဏ, သံသန္ဒနပြုလုပ်ခြင်းသည်ပင် ဘုရားဟော ဓမ္မဝိနယအစစ် ဟုတ်, မဟုတ် ဆုံးဖြတ်ရာ၌ မြတ်သော အကြောင်း (ခိုင်လုံသောအကြောင်း) ဖြစ်၏ဟု ဆိုလို၏။
ဤနည်း၌ “ မဟာ+ အပဒေသ ” ဟု ပုဒ်ဖြတ်၊ အပဒိသီယန္တိ၊ ညွှန်ပြပြောဆိုအပ်ကုန်၏၊ဣတိ= ထို့ကြောင့်၊ အပဒေသာ=အပဒေသတို့ မည်၏၊ ဤသို့ ဝစနတ္ထပြု၍ (၁) ဘုရား၊ (၂) သံဃာ၊ (၃) သမ္ဗဟုလ ထေရ၊ (၄) ဧကထေရဟူ၍ညွှန်ပြအပ်သော ဆရာလေးဦးကို အပဒေသဟုခေါ်၏။ ထို့နောက် “ မဟန္တာ အပဒေသာ ဧတေသံ (ကာရဏာ နံ)တိ မဟာပဒေသာ ” ဟု ဝစနတ္ထပြု၍ “ မြတ်သောညွှန်ပြအပ်သော ဆရာလေးဦးရှိသော အကြောင်း တရား ” ဟု ဝိဂြိုဟ်နက်ပြန်ဆိုပါ။
ဝစနတ္ထနှစ်မျိုးရှိသောကြောင့် ပဌမနည်း , ဒုတိယနည်းဟု ခွဲခြားရှင်းလင်း နေရသော်လည်း ထိုနည်းနှစ်လုံး၌ပင် သြတရဏ , သံသန ပြုလုပ်မှုကိုချည်းမဟာပဒေသဟု ခေါ်၏၊ သို့ဖြစ်လျှင် အဘယ်နည်း ဖြင့် မဟာပဒေသလေးမျိုး ဖြစ်နိုင်မည်နည်းဟု မေးဖွယ်ရှိ၏၊ အဖြေကား–
ဤဓမ္မဝိနယကို ဘုရားထံမှ သင်ယူခဲ့ပါသည်၊ သံဃာထံမှ သင်ယူခဲ့ပါသည်၊ သမ္ဗဟုလထေရတို့ထံမှ သင်ယူခဲ့ပါသည်၊ ဧကထေရထံမှ သင်ယူခဲ့ပါသည် ဟူ၍ ညွှန်ပြပြောဆိုအပ်သော ဆရာလေးဦး ရှိ သောကြောင့် သြတရဏ , သံသန္ဒနတည်းဟူသော မဟာပဒေသ လည်း လေးမျိုးပင်ရှိသည်ဟု ဖြေဆိုရာ၏။
၊ ဤမဟာပဒေသတို့ကို။ ဝါ၊ ဤမြတ်‌သော တရားဌာနတို့ကို။ ( အဟံ၊ ငါသည်။) ဒေသေဿာမိ၊ ဟောတော်မူအံ့။ တံ၊ ထို မဟာပဒေသ တရားကို။ ( တုမှေ၊ သင်တို့သည်။) သာဓုကံ၊ ကောင်းစွာ။ သုဏာထ၊ နာယူကြကုန်လော။ [ ဒုကနိပါတ်စာပိုဒ် (၁၇)လည်းကြည့်။] မနသိ၊ စိတ်နှလုံး၌။ ကရောထ၊ သွင်းပိုက်ထားကြကုန်လော။ ဘာသိဿာမိ၊ ငါဟောတော်မူမည်။ ဣတိ၊ ဤသို့။ (အဝေါစ၊ မိန့်တော်မူပြီ။)
ဘန္တေ၊ အရှင်ဘုရား။ ဧဝံ၊ ကောင်းပါပြီ။ [ တနည်း– ဧဝံ ဘန္တေ၊ ကောင်းပါပြီ အရှင်ဘုရား။] ဣတိ၊ ဤသို့။ တေ ဘိက္ခူ၊ ထိုစည်းဝေးနေသော တရားနာရဟန်းတို့သည်။ ဘဂဝတော၊ မြတ်စွာဘုရား၏။ (ဝစနံ၊ စကားတော်ကို။) ပစ္စဿောသုံ၊ ကုန်ပြီ ။ ပ။
ဘိက္ခဝေ၊ တို့။ စတ္တာရော၊ ကုန်သော။ မဟာပဒေသာ၊ မဟာပဒေသတို့ဟူသည်။ ကတမေ၊ အဘယ်တို့နည်းဟူမူ။
ဘိက္ခဝေ၊ တို့။ ဣဓ၊ ဤသာသနာတော်၌။ ဘိက္ခု၊ ရဟန်းသည်။ ဧဝံ၊ ဤသို့။ ဝဒေယျ၊ ပြောဆိုငြားအံ့။ (ကိန္တိ၊ အဘယ်သို့။ ဝဒေယျ၊ ပြောဆိုရာသနည်းဟူမူ။)
အာဝုသော၊ ငါ့ရှင်။ မေ၊ တပည့်တော်သည်။ ဧတံ၊ ဤတရားတော်ကို။ ဘဂဝတော၊ မြတ်စွာဘုရား၏။ သမ္မုခါ၊ အထံတော်မှောက်၌။ သုတံ၊ နာယူမှတ်သားအပ်ခဲ့ပါပြီ။ သမ္မုခါ၊ ၌။ ပဋိဂ္ဂဟိတံ၊ သင်ယူအပ်ခဲ့ပါပြီ။ အယံ၊ ဤကား။ ဓမ္မော ၁။ဓမ္မ, ဝိနယ, သတ္ထုသာသန။ ။ ဧဝံ ယော ပရိယတ္တိဓမ္မော။ပ။ ဧကံသတော ဧသော ဓမ္မော၊ ဧသော ဝိနယော သမ္မဒေဝ အပါယာဒီသု အပတန ဝသေန ဓာရဏတော ကိလေသာနံ ဝိနယနတောစ၊ သတ္ထု သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ ဩဝါဒါနုသိဋ္ဌိဘာဝတော ဧတံ သတ္ထုသာသန– ဟူသော ဒီ၊ မဟာဝဂ္ဂဋီကာ (၁၆၇)နှင့် ဤသုတ်ဋီကာအတိုင်း အနက်ပြန်ဆိုသည်။ ဓမ္မ, ဝိနယ, သတ္ထုသာသနဟူသော သုံးပုဒ်လုံးအရ ပရိယတ္တိဓမ္မကိုချည်း ယူရသည်။ ၊ ( အပါယ်စသည်၌မကျအောင် ကောင်းစွာဆောင်ထားတတ်သော) ဘုရားဟော ပရိယတ္တိတရားတော်ပါတည်း။ [အပါယာဒီသု အပတနဝသေန ဓာရေတီတိ ဓမ္မော။] အယံ၊ ဤကား။ ဝိနယော၊ (ကိလေသာတို့ကို ပယ် ရှားကြောင်း) ဘုရားဟောပရိ ယတ္တိတရားတော်ပါတည်း။ [ကိလေသေ ဝိနေတိ ဧတေနာတိ ဝိနယော။] ဣဒံ၊ ဤကား။ သတ္ထုသာသနံ၊ မြတ်စွာဘုရား၏ အဆုံးအမတရားတော်ပါတည်း။” ဣတိ၊ ဤသို့။ (ဝဒေယျ၊ ပြောဆိုငြားအံ့။)
ဘိက္ခဝေ၊ တို့။ တဿ ဘိက္ခုနော၊ ထိုရဟန်းသည်။ ဘာသိတံ၊ ပြောဆိုအပ်သောစကားကို။ (တုမှေဟိ၊ သင်တို့သည်။) နေဝ အဘိနန္ဒိတဗ္ဗံ၊ နှစ်သက်ကြည်ဖြူ , ရုတ်တရက် မနာယူသင့်။ ဝါ၊ ရုတ်တရက် လက်မခံသင့်။ န ပဋိက္ကောသိတဗ္ဗံ၊ ရုတ်တရက် မပယ်မြစ်သင့်။
အနဘိနန္ဒိတွာ၊ နှစ်သက် ကြည်ဖြူ, ရုတ်တရက် မနာယူမှု၍။ ဝါ၊ ရုတ်တရက် လက်မခံမူ၍။ အပ္ပဋိက္ကောသိတွာ၊ ရုတ်တရက် မပယ်မြစ်မူ၍။ တာနိ ပဒဗျဉ္ဇနာနိ၊ ထိုပဒဗျဉ္ဇနတို့ကို။ ဝါ၊ ထိုအက္ခရာပုဒ် ဝါကျအနက်အဓိပ္ပာယ်တို့ကို။၂။ပဒနှင့် ဗျဉ္ဇန အနက်တူ။ ။ ပဒဗျဉ္ဇနပုဒ်ကို မှတ်လွယ် အောင်နိဿယခန်း၌ အနက်ပေးထား သည်၊ ထို၌ အက္ခရာ, ပုဒ်, ဝါကျစသည်တို့ကိုဗျဉ္ဇနပဒဟုခေါ်၍၊ အကျဉ်းအကျယ်စသော ( သင်္ကာသန, ပကာသန, ဝိဝရဏစသော) အနက် အဓိပ္ပာယ်အမျိုး မျိုးကို အတ္ထပဒဟု ခေါ်ကြောင်း ရှေးဦးစွာ မှတ်ထားပါ။ ပဇ္ဇတိ အတ္ထော ဧတေဟီတိ ပဒါနိ– ဟု ဝစနတ္ထပြုလျှင် အနက်အဓိပ္ပာယ်ကို သိကြောင်းဖြစ်သော ဗျဉ္ဇနပဒကို “ပဒ”ဟု ခေါ်၏။ ထို့အတူ “ အတ္ထံ ဗျဉ္ဇေန္တီတိ ဗျဉ္ဇနာနိ” ဟု ဝစနတ္ထပြုလျှင် အနက်အဓိပ္ပာယ်ကို ထင်ရှား ဖော်ပြတတ်သော ထိုဗျဉ္ဇနပဒကိုပင် “ဗျဉ္ဇန”ဟု ခေါ်၏။
ထို့နောက် “ ဗျဉ္ဇနပဒေဟိ ပဇ္ဇိတဗ္ဗာနီတိ ပဒါနိ” ဟု ဝစနတ္ထပြုလျှင် ဗျဉ္ဇနပဒတို့ဖြင့် သိနားလည်အပ်သော အနက်အဓိပ္ပာယ် (အတ္ထပဒ) တို့ကို ပဒဟုခေါ်၏၊ ထို့အတူ “ ဗျဉ္ဇနပဒေဟိ ဗျဉ္ဇိတဗ္ဗာနီတိ ဗျဉ္ဇနာနိ” ဟု ဝစနတ္ထပြုလျှင် ဗျဉ္ဇနပဒတို့က ထင်ရှားဖော်ပြအပ်သော ထို အတ္ထပဒတို့ကိုပင် ဗျဉ္ဇနဟုခေါ်၏။
ဤနည်းအားဖြင့် ပဒနှင့် ဗျဉ္ဇနတို့ ဟောနက် အတူတူဖြစ်သော ကြောင့် အဋ္ဌကထာ၌ “ ပဒသင်္ခါတာနီ ဗျဉ္ဇနာနိ” ဟု ကမ္မဓာရယသ မာသ်ဖွင့်ပြသည်၊ ဤပြခဲ့သော စကားများအတိုင်း အက္ခရာ, ပုဒ်, ဝါကျစသော ဗျဉ္ဇနပဒနှင့် အကျဉ်းအကျယ်စသော အနက်အဓိပ္ပာယ်ဟူသော အတ္ထပဒတို့ကို ပဒဟုလည်းခေါ်နိုင်, ဗျဉ္ဇနဟုလည်း ခေါ်နိုင်၏။
သာဓုကံ၊ ကောင်းစွာ။ ဥဂ္ဂဟေတွာ၊ မှတ်ယူပြီး၍။ သုတ္တေ ၁။သုတ္တနှင့် ဝိနယ အနက်တူ။ ။ သုတ္တေတိ တေပိဋကဗုဒ္ဓဝစနေ သြတာရေတဗ္ဗာနိ။ ဝိနယတိ ဧတသ္မိံ ရာဂါဒိဝိနယကာရဏေ (တေပိဋက ဗုဒ္ဓဝစနေ) သံသန္ဒေတဗ္ဗာနီတိ အယမတ္ထော။ အဋ္ဌကထာ။ ၊ သုတ်၌။ ဝါ၊ သစ္စာလေးသွယ် အနက်အဓိပ္ပာယ်ကိုထင်ရှား ဖော်ပြတတ်သော ပိဋကသုံးဖြာ, ဘုရားဟော ဒေသနာတော်၌။ သြတာရေတဗ္ဗာနိ၊ ဉာဏ်ဖြင့် သက်ရောက်ကူးခတ်စေထိုက်ကုန်၏။ ဝါ၊ ထည့်သွင်းသင့်ကုန်၏။ ဝိနယေ၊ ဝိနည်း၌။ ဝါ၊ ရာဂစသည်ကို ပယ်ရှားကြောင်းဖြစ်သော ပိဋကသုံးဖြာ ဘုရား ဟောဒေသနာတော်၌။ သန္ဒဿေတဗ္ဗာနိ၊ နှီးနှောတိုက်ဆိုင်၍ ပြထိုက်ကုန်၏။
တာနိ၊ ထိုပဒဗျဉ္ဇနတို့သည်။ ဝါ၊ တို့ကို။ သုတ္တေ၊ ၌။ သြတာရိယ မာနာနိ၊ ဉာဏ်ဖြင့် သက်ရောက် ကူးခတ်စေအပ်ကုန်လသော်။ ဝါ၊ ထည့်သွင်းအပ်ကုန်လသော်။ ဝိနယေ၊ ၌။ သန္ဒဿိယမာနာနိ၊ နှီးနှောတိုက်ဆိုင်၍ပြအပ်ကုန်လသော်။ သုတ္တေ၊ ၌။ စေ နစေဝ သြတရန္တိ၊ အကယ်၍ မသက်ရောက် မကူးခတ်ကုန်အံ့။ ဝါ၊ အကယ်၍ မပါဝင်ကုန်အံ့။ ဝိနယေ၊ ၌။ စေ န သန္ဒိဿန္တိ၊ အကယ်၍ မတွေ့မြင်အပ်ကုန်အံ့။ ဝါ၊ မပေါ်ထင်ကုန်အံ့။ (ဧဝံသန္တေသု၊ ဤသို့ ဖြစ်ကုန်လသော်။) ဧတ္ထ၊ ဤရဟန်း ပြောဆိုအပ်သောဓမ္မဝိနယ၌။ နိဋ္ဌံ၊ ဆုံးဖြတ်ခြင်းသို့။ ဂန္တ ဗ္ဗံ၊ ရောက်ရာ၏။ (ကိန္တိ၊ အဘယ်သို့။ ဂန္တ ဗ္ဗံ၊ ရောက်ရာသနည်းဟူမူ။)
အဒ္ဓါ၊ အမှန်တကယ်ပင်။ ဣဒံ၊ ဤဓမ္မဝိနယသည်။ အရဟတော၊ ကိလေသာတို့မှ ဝေးကွာတော်မူသော။ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ၊ အမှားမပါ, မှန်စွာပိုင်နိုင်, ကိုယ် တိုင်စတွင်, ကုန် စင်ခပင်း, ကျန်ကြွင်းမရှိသိမြင်တော်မူသော။ ဘဂဝတော၊ ထိုမြတ်စွာဘုရား၏။ ဝစနံ၊ စကားတော်သည်။ နစေဝ (ဟောတိ)၊ မဟုတ်သည်သာတည်း။ ဣမဿ ဘိက္ခုနော စ၊ ဤရဟန်း၏သာလျှင်။ ဒုဂ္ဂဟိတံ၊ လွဲမှားစွာ သင်ယူအပ်သောစကားသာတည်း။ ဣတိ၊ သို့။ ( နိဋ္ဌံ၊ သို့။ ဂန္တဗ္ဗံ၊ ၏။)
ဘိက္ခေဝေ၊ တို့။ ( တုမှေ၊ သင်တို့သည်။) ဣတိ၊ ဤသို့ ဆုံးဖြတ်ချက်ချ၍။ ဧတံ၊ ဤရဟန်း၏ စကားကို။ ဆဍ္ဍေယျာထ၊ ပယ်စွန့်ကြကုန်လော။
ဘိက္ခဝေ၊ တို့။ ပန၊ ထိုမှတစ်ပါး။ ဣဓ၊ ဤသာသနာတော်၌။ ဘိက္ခု၊ သည်။ ပ။
သုတ္တေ စေ၀၊ ၌လည်း။ စေ ဩတရန္တိ၊ အကယ်၍ သက်ရောက်ကူးခတ်ကုန်အံ့။ ဝါ၊ အကယ်၍ ပါဝင်ကုန်အံ့။ ဝိနယေ စ၊ ၌လည်း။ စေ သန္ဒိဿန္တိ၊ အကယ်၍ တွေ့မြင်အပ်ကုန်အံ့။ ဝါ၊ အကယ်၍ ပေါ်ထင်ကုန်အံ့။ (ဧဝံ သန္တေသု၊ ဤသို့ဖြစ်ကုန်လသော်)။ ပ။
တဿ ဘဂဝတော၊ ၏။ ဝစနံ၊ စကားတော်သည်။ (ဟောတိ၊ ဖြစ်၏။) ဣမဿ စ ဘိက္ခုနော၊ ဤရဟန်းသည်လည်း။ သုဂ္ဂဟိတံ၊ ကောင်းစွာ သင်ယူထားအပ်ပါပေပြီ။ ဣတိ၊ ဤသို့။ (နိဋ္ဌံ၊ သို့။ ဂန္တဗ္ဗံ၊ ၏။)
ဘိက္ခဝေ၊ တို့။ ပဌမံ၊ ရှေးဦးစွာသော။ ဣဒံ မဟာပဒေသံ၊ ဤမဟာပဒေသကို။ ဓာရေယျာထ၊ စိတ်၌ဆောင်ထား မှတ်သားကြကုန်လော။ ပ။
အသုကသ္မိံ နာမ၊ ထိုမည်သော။ အာဝါသေ၊ ကျောင်းတိုက်၌။ သထေရော၊ ထေရ်ရှင်ဆရာတော်နှင့် တကွဖြစ်သော။ သပါမောက္ခော၊ အကြီးအကဲနှင့်တကွဖြစ်သော။ သံဃော၊ သံဃာသည်။ ဝါ၊ ရဟန်းအပေါင်းသည်။ ဝိဟရတိ၊ နေပါ၏။
မေ၊ တပည့်တော်သည်။ တဿ သံဃဿ၊ ထိုသံဃာ၏။ သမ္မုခါ၊ ၌။ ပ။ တဿ သံဃဿ စ၊ ထိုသံဃာ၏သာလျှင်။ ဒုဂ္ဂဟိတံ၊ တည်း။ ဣတိ (နိဋ္ဌံ ဂန္တဗ္ဗံ)။ ပ။
အသုကသ္မိံ နာမ၊ သော။ အာဝါသေ၊ ၌။ ဗဟုဿုတာ၊ များစွာကြားနာအပ်ပြီးသော ဘုရားစကားတော် ရှိကြကုန်သော။ အာဂတာဂမာ၊ ရှိကုန်သော။ [ စာပိုဒ်(၁၆ဝ) သုဂတဝိနယသုတ်ကြည့်]။ ပ။ မာတိကာ ဓရာ၊ ကိုဆောင်ကုန်သော။ သမ္ဗဟုလာ၊ များစွာ ကုန်သော။ ထေရာ၊ ထေရ်ရှင်ဆရာတော်ဖြစ်ကုန်သော။ ဘိက္ခူ၊ တို့သည်။ ဝိဟရန္တိ၊ နေကြပါကုန်၏။
မေ၊ တပည့်တော်သည်။ တေသံ ထေရာနံ၊ ထိုထေရ်ရှင်ဆရာတော်တို့၏။ သမ္မုခါ။ ပ။
တေသဉ္စ ထေရာနံ၊ ထိုထေရ်ရှင် ဆရာတော်တို့၏ သာလျှင်။ ဒုဂ္ဂဟိတံ၊ တည်း။ ပ။
တေသဉ္စ ထေရာနံ၊ တို့သည်လည်း။ သုဂ္ဂဟိတံ၊ ပြီ။ ပ။
အသုကသ္မိံ နာမ အာဝါသေ၊ ၌။ ဗဟုဿုတော၊ များစွာ ကြားနာအပ်ပြီးသော ဘုရားစကားတော်ရှိသော။ ပ။ မာတိကာဓရော၊ ကိုဆောင်သော။ ဧကော၊ တစ်ပါးသော။ ထေရော၊ ထေရ်ရှင်ဆရာတော်ဖြစ်သော။ ဘိက္ခု၊ ရဟန်းသည်။ ဝိဟရတိ၊ ၏။
မေ၊ သည်။ တဿ ထေရဿ၊ ထိုထေရ်ရှင်ဆရာတော်၏။ ပ။
ဘိက္ခဝေ၊ တို့။ မဟာပဒေသာ၊ တို့သည်။ ဣမေ စတ္တာရော၊ တို့တည်း။ ဣတိ၊ ဤသို့။ (အဝေါစ၊ မိန့်တော်မူပြီ။)
ဒသမံ၊ ဆယ်ခုမြောက်သုတ်တည်း။
တတိယော၊ သုံးခုမြောက်သော။ သဉ္စေတနိယဝဂ္ဂေါ၊ ဝဂ်တည်း။