ပဉ္စမံ၊ ငါးခုမြောက်သုတ်တည်း။
၆–အပ္ပဿုတသုတ်
အပ္ပဿုတော၊ နည်းသော ပရိယတ္တိဓမ္မသုတရှိသည်။
ဝါ၊ အနည်းငယ်မျှ ကြားနာသင်မှတ်ထားအပ်သော ပရိယတ္တိတရားရှိသည်။
ဝါ၊ ကြားနာသင်မှတ်ထားအပ်သော ပရိယတ္တိတရား နည်းပါးသည်။
( ဟုတွာ၊ ဖြစ်၍။)
သုတေန၊ ကြားနာသင်မှတ် ထားအပ်သော ပရိယတ္တိတရားနှင့်။
ဝါ၊ ကြားနာသင်မှတ်ထားအပ်သော ပရိယတ္တိတရားနှင့်တကွ ထိုတရား၏အနက်သဘောဖြစ်သောသီလ, သမထ, ဝိပဿနာအကျင့်နှင့်။
အနုပပန္နော၊ မပြည့်စုံသော ပုဂ္ဂိုလ်လည်းကောင်း။
[ သုတေန အနုပပန္နောတိ ယထာသုတေန ဝါအတ္ထေန ဝါန သမန္နာဂတောတိ အတ္ထော။
ပုဂ္ဂလပညတ်မူလဋီကာ၊ ၄၃ ။]
အပ္ပဿုတော၊ သည်။
( ဟုတွာ။)
သုတေန၊ နှင့်။
ဥပပန္နော၊ ပြည့်စုံသော ပုဂ္ဂိုလ်လည်းကောင်း။
ဗဟုဿုတော၊ များသော ပရိယတ္တိတရားရှိသည်။
( ဟုတွာ။)
သုတေန၊ နှင့်။
အနုပပန္နော၊ လည်းကောင်း။
ပ။
ဥပပန္နော၊ လည်းကောင်းတည်း။
ဘိက္ခဝေ၊ တို့။
ကထဉ္စ၊ အဘယ်သို့ အဘယ်ပုံအားဖြင့်။
ပုဂ္ဂလော၊ ပုဂ္ဂိုလ်သည်။
အပ္ပဿုတော၊ သည်။
( ဟုတွာ၊ ၍။)
သုတေန၊ နှင့်။
ဝါ၊ နှင့်။
အနုပပန္နော၊ မပြည့်စုံသူသည်။
ဟောတိ၊ ဖြစ်သနည်း။
ဘိက္ခဝေ၊ တို့။
ဣဓ၊ ဤသာသနာတော်၌။
ဧကစ္စဿ၊ အချို့သော။
ပုဂ္ဂလဿ၊ ပုဂ္ဂိုလ်မှာ။
သုတံ၊ ပရိယတ္တိဓမ္မဟူသော သုတသည်။
ဝါ၊ ကြားနာသင်မှတ်ထားအပ်သော ပရိယတ္တတရားတော်သည်။
အပ္ပကံ၊ အနည်းငယ်မျှသည်။
ဟောတိ၊ ဖြစ်၏။
ဝါ၊ ရှိ၏။
[ သုတအမည်ရသော ပရိယတ္တိတရားတော်ကိုပြလို၍ သုတ္တံ ဂေယျံစသည်ကိုမိန့်တော်မူ၏။]
သုတ္တံ၊ သုတ်သည်လည်းကောင်း။
ဂေယျံ၊ ဂေယျသည်လည်းကောင်း။
ဝေယျာကရဏံ၊ ဝေယျာကရဏသည် လည်းကောင်း။
ဂါထာ၊ ဂါထာသည်လည်းကောင်း။
ဥဒါနံ၊ ဥဒါန်းသည်လည်းကောင်း။
ဣတိ ဝုတ္တကံ၊ ဣတိဝုတ်သည်လည်းကောင်း။
ဇာတကံ၊ ဇာတ်သည်လည်းကောင်း။
အဗ္ဘုတဓမ္မံ၊ အဗ္ဘုတဓမ္မသည်လည်းကောင်း။
ဝေဒလ္လံ၊ ဝေဒလ္လသည်လည်းကောင်း။
( အပ္ပကံ၊ အနည်းငယ်မျှသည်။
ဟောတိ၊ ဖြစ်၏။)
သော၊ ထိုပုဂ္ဂိုလ်သည်။
အပ္ပကဿ၊ အနည်းငယ်သော။
တဿသုတဿ၊ ထိုပရိယတ္တိ ဓမ္မသုတ၏။
အတ္ထံ၊ အနက်အဓိပ္ပာယ်ကို။
( အကျယ်တဝင့်ဖွင့်ပြအပ်သော အနက်အဓိပ္ပာယ်ဟူသော အဋ္ဌကထာကို။)
အညာယ၁။န အတ္ထမညာယ ဓမ္မမညာယ။ ။ ဤသုတ်အဋ္ဌကထာ၌ “ အဋ္ဌကထဉ္စပါဠိဉ္စ အဇာနိတွာ” ဟု ပဋိသေဓနှင့်တကွ အဇာနိတွာပါဌ်ရှိနေ၏။ ပရိယတ္တိတရားဟူသော သုတ၏ အကျယ်ဖွင့်ပြချက် အနက်အဓိပ္ပာယ် ( အဋ္ဌကထာ)နှင့် ပါဠိကိုသိတဲ့အတိုင်း မကျင့်ဟု ဆိုလိုသောကြောင့် ပုဂ္ဂလပညတ်အဋ္ဌကထာ (၉၅) နှင့် ဋီကာအတိုင်း ပဋိသေဓ မပါဘဲ “ ဇာနိတွာ” ဟုသာ ရှိသင့်ကြောင်း ထင်ရှားပါသည်။
အကယ်၍ “ န အတ္ထမညာယ န ဓမ္မမညာယ” ဟု ပါဌ်ရှိလျှင်ကား “အတ္ထံ၊ ကို၊ အညာယ= သိ၍၊ ဓမ္မာနုဓမ္မပဋိပန္နော= သည်၊ န ဟောတိ= မဖြစ်၊ ဓမ္မံ= ကို၊ အညာယ= ၍၊ ဓမ္မာနုဓမ္မပဋိပန္နော= သည်၊ န ဟောတိ= မဖြစ်၊ ဓမ္မံ= ကို၊ အညာယ= ၍၊ ဓမ္မာနုဓမ္မပဋိပန္နော= သည်၊ န ဟောတိ= မဖြစ်” ဟူ၍ အနက်ဆိုလေ။ ၊ သိနားလည်ပြီး၍။ ဓမ္မံ၊ ပါဠိကို။ အညာယ၊ သိနားလည်ပြီး၍။ ဓမ္မာနုဓမ္မပဋိပန္နော၊ လောကုတ္တရာတရား ကိုးပါးအားလျော်သော သီလ, သမထ, ဝိပဿနာအကျင့်တရားကိုကျင့်သည်။ န ဟောတိ၊ မဖြစ်။ [ ဓမ္မ၊ လောကုတ္တရာတရားကိုးပါးအား+ အနု ( အနုရူပ) = လျော်သော+ ဓမ္မ= အကျင့်တရားကို ( အရိယမဂ်၏ ရှေ့ပိုင်းကဖြစ်ခဲ့သော သီလ, ဓုတင်မှစ၍ ဂေါတြဘူတိုင်အောင်သော သမာထဝိပဿနာ အကျင့်တရားကို) + ပဋိပန္န= ကျင့်သောသူ။]
အကယ်၍ “ န အတ္ထမညာယ န ဓမ္မမညာယ” ဟု ပါဌ်ရှိလျှင်ကား “အတ္ထံ၊ ကို၊ အညာယ= သိ၍၊ ဓမ္မာနုဓမ္မပဋိပန္နော= သည်၊ န ဟောတိ= မဖြစ်၊ ဓမ္မံ= ကို၊ အညာယ= ၍၊ ဓမ္မာနုဓမ္မပဋိပန္နော= သည်၊ န ဟောတိ= မဖြစ်၊ ဓမ္မံ= ကို၊ အညာယ= ၍၊ ဓမ္မာနုဓမ္မပဋိပန္နော= သည်၊ န ဟောတိ= မဖြစ်” ဟူ၍ အနက်ဆိုလေ။ ၊ သိနားလည်ပြီး၍။ ဓမ္မံ၊ ပါဠိကို။ အညာယ၊ သိနားလည်ပြီး၍။ ဓမ္မာနုဓမ္မပဋိပန္နော၊ လောကုတ္တရာတရား ကိုးပါးအားလျော်သော သီလ, သမထ, ဝိပဿနာအကျင့်တရားကိုကျင့်သည်။ န ဟောတိ၊ မဖြစ်။ [ ဓမ္မ၊ လောကုတ္တရာတရားကိုးပါးအား+ အနု ( အနုရူပ) = လျော်သော+ ဓမ္မ= အကျင့်တရားကို ( အရိယမဂ်၏ ရှေ့ပိုင်းကဖြစ်ခဲ့သော သီလ, ဓုတင်မှစ၍ ဂေါတြဘူတိုင်အောင်သော သမာထဝိပဿနာ အကျင့်တရားကို) + ပဋိပန္န= ကျင့်သောသူ။]
ဘိက္ခဝေ၊ ရဟန်းတို့။
ဧဝံ ခေါ၊ ဤသို့ ဤပုံအားဖြင့်။
( အနည်းငယ်သော ပရိယတ္တိဓမ္မသုတ၏ အနက်အဓိပ္ပာယ်နှင့် ပါဠိကိုသိပြီး၍ ဓမ္မာနုဓမ္မကို မကျင့်ခြင်းအားဖြင့်။)
ပုဂ္ဂလော၊ သည်။
အပ္ပဿုတော၊ သည်။
( ဟုတွာ၊ ၍။)
သုတေန၊ နှင့်။
အနုပပန္နော၊ သည်။
ဟောတိ၊ ဖြစ်၏။
ပ။
ဧကစ္စဿ၊ သော။
ပုဂ္ဂလဿ၊ မှာ။
သုတံ၊ သည်။
ဗဟုကံ၊ များသည်။
ဟောတိ၊ ၏။
ပ။
ဗဟုကဿ၊ များသော။
တဿ သုတဿ၊ ထို ပရိယတ္တိဓမ္မဟူသော သုတ၏။
အတ္ထံ၊ ကို။
အညာယ၊ ၍။
ပ။
[ ဂါထာ] (ယော၊ အကြင်သူသည်။)
အပ္ပဿုတော၊ ရှိသည်။
သီလေသု၊ သီလတို့၌။
အသမာဟိတော၊ မိမိကိုယ်ကို ကောင်းစွာ ထိန်းသိမ်းမထားသည်။
စေ ဟောတိ၊ အကယ်၍ ဖြစ်ငြားအံ့။
( ဧဝံ သတိ၊ ဤသို့ဖြစ်လေသော်။)
နံ၊ ထိုသူကို။
သီလတော စ၊ သီလအားဖြင့် လည်းကောင်း။
သုတေန စ၊ ပရိယတ္တိဓမ္မဟူသော သုတအားဖြင့်လည်းကောင်း။
ဥဘယေန၊ နှစ်မျိုးစုံအားဖြင့်။
ဂရဟန္တိ၊ ကဲ့ရဲ့ကြကုန်၏။
( ယော၊ အကြင်သူသည်။)
အပ္ပဿုတော၊ သည်။
သီလေသု၊ တို့၌။
သုသမာဟိတော၊ မိမိကိုယ်ကို ကောင်းစွာ ထိန်းသိမ်းထားသည်။
စေဟောတိ၊ အံ့။
( ဧဝံ သတိ၊ သော်။)
နံ၊ ထိုသူကို။
သုတံ၊ ပရိယတ္တိဓမ္မသုတသည်။
သမ္ပဇ္ဇတေ၊ ပြည့်စုံသည်မည်၏။
[ သုတ္တ, ဂေယျအစရှိသော ပရိယတ္တိဓမ္မသုတနှင့်အညီ ဓမ္မာနုဓမ္မကို လိုက်နာကျင့်သုံးခြင်းကိစ္စကို ပြုသောကြောင့် သုတနှင့်ပြည့်စုံသူဟု ခေါ်နိုင်၏။]
( ယော၊ အကြင်သူသည်။)
ဗဟုဿုတော၊ ရှိသည်။
ပ။
( ဧဝံသတိ၊ သော်။)
နံ၊ ထိုသူကို။
သီလတော၊ ဖြင့်။
ဂရဟန္တိ၊ ကုန်၏။
အဿ၊ ထိုသူမှာ။
သုတံ၊ သည်။
န သမ္ပဇ္ဇတေ၊ မပြည့်စုံ။
ဝါ၊ ပြည့်စုံသည်မမည်။
ပ။
ဗဟုဿုတံ၊ များစွာသော ပရိယတ္တိဓမ္မသုတရှိသော။
ဝါ၊ များစွာကြားနာ သင်မှတ်ထားအပ်သော ပရိယတ္တိတရားရှိသော။
ဓမ္မဓရံ၊ ပရိယတ္တိတရားတော်ကို အာဂုံနှုတ်တက်ဆောင်ရွက်ထားသော။
သပ္ပညံ၊ ကောင်းသော ပညာရှိသော။
[ သပ္ပညံ၊ သု+ ပညံ။
သုန္ဒရာ ပညာ ယဿာတိ သပ္ပညော။]
ဗုဒ္ဓသာဝကံ၊ မြတ်စွာဘုရား၏ တပည့်ဖြစ်သော။
တံ၊ ထိုပုဂ္ဂိုလ်ကို။
ဇမ္ဗောနဒဿ၊ ဇမ္ဗူရစ်ရွှေစင်စစ်၏။
[ တိကနိပါတ် စာပိုဒ် (၆၄) လည်းကြည့်။]
နေက္ခံ ဣဝ၊ တနိက္ခအလေးချိန်ရှိသော ရွှေတုံးရွှေခဲလေးကဲ့သို့။
ကော၊ အဘယ်သူသည်။
နိန္ဒိတုံ၊ ကဲ့ရဲ့ခြင်းငှာ။
အရဟတိ၊ ထိုက်အံ့နည်း။
[ ငါးသုဝဏ်အလေးချိန် ( သို့မဟုတ်– ရွေးတစ်ထောင်) သည် တနိက္ခမည်၏။
အဘိဓာန် (၄၈၀) ဂါထာ။]
နံ၊ ထိုပုဂ္ဂိုလ်ကို။
ဒေဝါပိ၊ နတ်တို့သည်လည်း။
ပသံသန္တိ၊ ချီးကျုးကြကုန်၏။
( သော၊ ထိုပုဂ္ဂိုလ်ကို။)
ဗြဟ္မုနာပိ၊ မဟာဗြဟ္မာသည်လည်း။
ပသံသိတော၊ ချီးကျူးကြကုန်၏။
( သော၊ ထိုပိုဂ္ဂိုလ်ကို။)
ဗြဟ္မုနာပိ၊ မဟာဗြဟ္မာသည်လည်း။
ပသံသိတော၊ ချီးကျူးအပ်၏။
ဣတိ၊ ဤသို့။
( အဝေါစ၊ မိန့်တော်မူပြီ။)