ဘိက္ခဝေ၊ ရဟန်းတို့။
အသပ္ပုရိသဉ္စ၊ သူတော်ကောင်းမဟုတ်သောသူကိုလည်း။
ဝါ၊ သူယုတ်မာကိုလည်း။
ဝေါ၊ သင်တို့အား။
( အဟံ၊ ငါသည်။)
ဒေသေဿာမိ၊ ဟောတော်မူအံ့။
အသပ္ပုရိသေန၊ သူယုတ်မာအောက်။
အသပ္ပုရိသတရဉ္စ၊ သာ၍ ယုတ်မာသော သူကိုလည်း။
( ဒေသေဿာမိ၊ အံ့။)
သပ္ပုရိသဉ္စ၊ သူတော်ကောင်းကိုလည်း။
( ဒေသေဿာမိ၊ အံ့။)
သပ္ပုရိသေန၊ သူတော်ကောင်းထက်။
သပ္ပုရိသတရဉ္စ၊ သာ၍ သူတော်ကောင်းဖြစ်သောသူကိုလည်း။
(ဒေသေဿာမိ၊ အံ့။)
တံ၊ ထိုငါဟောတော်မူမည့် တရားကို။
ပ။
[စာပိုဒ် (၁၉၉) တဏှာသုတ်ကြည့်။]
ဘိက္ခဝေ၊ တို့။
အသပ္ပုရိသော၊ သူယုတ်မာဟူသည်။
ကတမော စ၊ အဘယ်နည်းဟူမူ။
ဘိက္ခဝေ၊ တို့။
ဣဓ၊ ဤလောက၌။
ဧကစ္စော၊ အချို့သော ပုဂ္ဂိုလ်သည်။
ပါဏာတိပါတီ၊ သူသည်။
ဟောတိ၊ ဖြစ်၏။
[ စာပိုဒ် (၅၃) ပဌမသံဝါသသုတ်ကြည့်]။
ပ။
ဘိက္ခဝေ၊ တို့။
အယံ၊ ဤပုဂ္ဂိုလ်ကို။
( ဤပါဏာတိပါတီ စသော ပုဂ္ဂိုလ်ကို။)
အသပ္ပုရိသော၊ သူယုတ်မာဟူ၍။
ဝုစ္စတိ၊ ခေါ်ဆိုအပ်၏။
ဘိက္ခဝေ၊ တို့။
အသပ္ပုရိသေန၊ သူယုတ်မာအောက်။
အသပ္ပုရိသတရော၊ သာ၍ ယုတ်မာသောသူဟူသည်။
ကတမော စ၊ အဘယ်နည်းဟူမူ။
ဘိက္ခဝေ၊ တို့။
ဣဓ၊ ၌။
ဧကစ္စော၊ သည်။
အတ္တနာ စ၊ ကိုယ်တိုင်ကလည်း။
ပါဏာတိပါတီ၊ သည်။
ဟောတိ၊ ၏။
ပရဉ္စ၊ သူတစ်ပါးကိုလည်း။
ပါဏာတိ ပါတေ၊ သတ္တဝါ, အသက်ကို သတ်ခြင်း၌။
သမာဒပေတိ၊ ကောင်းစွာ နာယူကျင့်သုံးစေ၏။
ပ။
ဘိက္ခဝေ၊ တို့။
အယံ၊ ဤပုဂ္ဂိုလ်ကို။
( ကိုယ်တိုင်ကလည်း သတ္တဝါ, အသက်သတ်မှု စသည်ကိုပြု၍ သူတစ်ပါးကိုလည်း သတ္တဝါ, အသက်သတ်မှုစသည်၌ နာယူကျင့်သုံးစေသော ဤပုဂ္ဂိုလ်ကို။)
အသပ္ပုရိသေန၊ အောက်။
အသပ္ပုရိသတရော၊ သာ၍ ယုတ်မာသောသူဟူ၍။
ဝုစ္စတိ၊ ၏။
ပ။
ပရဉ္စ၊ ကိုလည်း။
ပါဏာတိပါတာ၊ မှ။
ဝေရမဏိယာ၊ ရှောင်ကြဉ်ခြင်း၌။
ဝါ၊ ရှောင်ကြဉ်ကြောင်းဖြစ်သော မဟာကုသိုလ်ဝိရတိ, စေတနာ, စေတနာသမ္ပယုတ် တရားဟူသော သိက္ခာပုဒ်၌။
သမာဒပေတိ၊ ၏။
ပ။
ဘိက္ခဝေ၊ တို့။
အယံ၊ ဤပုဂ္ဂိုလ်ကို။
( ကိုယ်တိုင်ကလည်း ပါဏာတိပါတစသည်မှ ရှောင်ကြဉ်၍ သူတစ်ပါးကိုလည်း ပါဏာတိပါတ စသည်မှ ရှောင်ကြဉ်မှု၌ လိုက် နာကျင့်သုံးစေသော ဤပုဂ္ဂိုလ်ကို။)
သပ္ပုရိသေန၊ သူတော်ကောင်းထက်။
သပ္ပုရိသတရော၊ သာ၍ သူတော်ကောင်းဖြစ်သောသူဟူ၍။
ဝုစ္စတိ၊ ၏။
ဣတိ၊ ဤသို့။
(အဝေါစ၊ မိန့်တော်မူပြီ။)
ပဌမံ။
ဘိက္ခဝေ၊ တို့။
ဣဓ၊ ၌။
ဧကစ္စော၊ သည်။
အဿဒ္ဓေါ၊ သဒ္ဓါတရားမရှိသည်။
( ရတနာသုံးပါးတို့နှင့် ကံ ကံ၏အကျိုးတို့၌ ယုံကြည် ကြည်ညိုသော သဒ္ဓါတရားမရှိ
သည်။)
ဟောတိ၊ ဖြစ်၏။
အဟိရိကော၊ အကုသိုလ်ဒုစ္စရိတ်ကို မစက်ဆုပ် သည်။
ဟောတိ၊ ၏။
အနောတ္တပ္ပီ၊ အကုသိုလ်ဒုစ္စရိတ်ကြောင့် မကြောက် လန့်သည်။
ပ။
အပ္ပဿုတော၊ နည်းပါးသော ပရိယတ္တိဓမ္မဟူသော သုတရှိသည်။
ဝါ၊ ကြားနာသင်ယူထားအပ်သော ပရိယတ္တိတရား မရှိသည်။
ပ။
ကုသီတော၊ ပျင်းရိသည်။
[ ကုစ္ဆိတံ သီဒတီတိ ကုသီတော၊ စက်ဆုပ်ဖွယ်တွန့်ဆုတ်သူသည်]။
ပ။
မုဋ္ဌဿတိ၊ လွတ်ကင်းသော သတိရှိသည်။
ပ။
ဒုပ္ပညာ၊ ပညာမရှိသည်။
ဟောတိ၊ ၏။
ဘိက္ခဝေ၊ တို့။
အဟံ၊ ဤပုဂ္ဂိုလ်ကို။
( ဤအဿဒ္ဓစသော ပုဂ္ဂိုလ်ကို။)
အသပ္ပုရိသော၊ ဟူ၍။
ဝုစ္စတိ၊ ၏။
ပ။
ပရဉ္စ၊ လည်း။
အဿဒ္ဓိယေ၊ သဒ္ဓါတရား မရှိသူ၏ ဖြစ်ကြောင်း
အကုသိုလ်၌။
ဝါ၊ ရတနာမြတ်သုံးပါးနှင့် ကံ, ကံ၏အကျိုးတို့၌ ယုံကြည်ကြည်ညိုသောသဒ္ဓါ
တရားမရှိသူ၏ ဖြစ်ကြောင်းဖြစ်သော လွဲမှားသောဆုံးဖြတ်ချက် (မိစ္ဆာဓိမောက္ခ)
အကုသိုလ်၌။
သမာဒပေတိ၊ ၏။
ပ။
အဟိရိ ကတာယ၊ အကုသိုလ်ဒုစ္စရိတ်ကို မစက်ဆုပ်သူ၏အဖြစ်၌။
ပ။
အနောတ္တပ္ပေ၊ အကုသိုလ်ဒုစ္စရိတ်ကြောင့် မကြောက်လန့်ခြင်းသဘော၌ ။
ပ။
အပ္ပဿုတေ၊ နည်းပါးသော ပရိယတ္တိဓမ္မသုတရှိသူ၏အဖြစ်၌။
[ဘာဝပ္ပဓာန ကြံသည်]။
ပ။
ကောသဇ္ဇေ၊ ပျင်းရိသူ၏ အဖြစ်၌။
ပ။
မုဋ္ဌဿစ္စေ၊ လွတ်ကင်းသော သတိရှိသူ၏ အဖြစ် ၌။
ပ။
ဒုပ္ပညတာယ၊ ပညာမရှိသူ၏ အဖြစ်၌။
သမာဒပေတိ၊ ၏။
ဘိက္ခဝေ၊ တို့။
အယံ၊ ဤပုဂ္ဂိုလ်ကို။
( ကိုယ်တိုင်က အဿဒ္ဓ စသည်ဖြစ်၍သူတစ်ပါးကိုလည်း အဿဒ္ဓိယ စသည်၌ နာယူကျင့်သုံးစေသော ဤပုဂ္ဂိုလ်ကို။)
ပ။
သဒ္ဓေါ၊ (ရတနာသုံးပါးနှင့် ကံ, ကံ၏အကျိုးတို့၌ ယုံကြည် ကြည်ညိုသော) သဒ္ဓါ
တရားရှိသည်။
ဟောတိ၊ ၏။
ဟိရိမာ၊ အကုသိုလ် ဒုစ္စရိတ်ကို စက်ဆုပ်ရွံရှာခြင်းရှိသည်။
ပ။
သြတ္တပ္ပီ၊ အကုသိုလ်ဒုစ္စရိတ်ကြောင့် ကြောက်လန့်တတ်သည်။
ပ။
ဗဟုဿုတော၊ များစွာသော ပရိယတ္တိဓမ္မ သုတရှိသည်။
ဝါ၊ များစွာ ကြားနာသင်ယူထားအပ်သော သုံးပုံပိဋကတ် ပရိယတ်တရားရှိသည်။
ပ။
အာရဒ္ဓဝီရိယော၊ အားထုတ်အပ်သော ဝီရိယရှိသည်။
သတိမာ၊ သတိရှိသည်။
ပ။
ပညဝါ၊ ပညာရှိသည်။
ဟောတိ၊ ၏။
ဘိက္ခဝေ၊ တို့။
အယံ၊ ဤသဒ္ဓါ, ဟိရီစသော တရားရှိသော ပုဂ္ဂိုလ်ကို။
သပ္ပုရိသော၊ ဟူ၍။
ဝုစ္စတိ၊ ၏။
ပ။
အတ္တနာ စ၊ လည်း။
သဒ္ဓါသမ္ပန္နော၊ သဒ္ဓါတရားနှင့်ပြည့်စုံသည်။
ဟောတိ၊ ၏။
ပရဉ္စ၊ လည်း။
သဒ္ဓါသမ္ပဒါယ၊ သဒ္ဓါတရားနှင့်ပြည့်စုံခြင်း၌။
ပ။
ဟိရိမတာယ၊ အကုသိုလ်ဒုစ္စရိတ်ကို စက်ဆုပ်မှုရှိသူ၏အဖြစ်၌။
ပ။
သြတ္တပ္ပေ၊ အကုသိုလ်ဒုစ္စရိတ်ကြောင့် ကြောက် လန့်ခြင်းသဘော၌။
ပ။
ဗာဟုဿစ္စေ၊ များသောပရိယတ္တိဓမ္မသုတရှိသူ၏ အဖြစ်၌။
ပ။
ဝီရိယာရမ္ဘေ၊ ဝီရိယကို အားထုတ်ခြင်း၌။
ပ။
ဥပဋ္ဌိတဿတိ၊ ကုသိုလ်အာရုံ၌ စွဲကပ်တည်နေသော သတိရှိသည်။
ပ။
သတိဥပဋ္ဌာနေ၊ သတိ၏ စွဲကပ်တည်နေခြင်း၌။
ပ။
ပညာသမ္ပန္နော၊ ပညာနှင့် ပြည့်စုံသည်။
ပ။
ပညာသမ္ပဒါယ၊ ပညာနှင့်ပြည့်စုံခြင်း၌။
သမာဒပေတိ၊ ၏။
ဘိက္ခဝေ၊ တို့။
အယံ၊ ( ကိုယ်တိုင်သဒ္ဓါဟိရီ စသည်နှင့်ပြည့်စုံ၍ သူတစ်ပါးကိုလည်း သဒ္ဓါဟိရီ
စသည်နှင့် ပြည့်စုံစေသော) ဤပုဂ္ဂိုလ်ကို။
ပ။
ဒုတိယံ၊
တတိယံ၊
[ စာပိုဒ်(၅၄)ဒုတိယသံဝါသသုတ်လည်းကြည့်။]
ပရဉ္စ၊ ကိုလည်း။
အဘိဇ္ဈာယ၊ အလွန်တပ်မက်သော ဝိသမလောဘ ၌။
သမာဒပေတိ၊ ၏။
ပ။
ဗျာပါဒေ၊ စီးပွားချမ်းသာကို ဖျက်ဆီးတတ်သော ဒေါသ၌။
ပ။
မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိယာ၊ မှားယွင်းသော အယူ၌။
ပ။
အနဘိဇ္ဈာယ၊ အဘိဇ္ဈာ၏ ဆန့်ကျင်ဘက်အလောဘတရား၌။
ပ။
အဗျာပါဒေ၊ ဒေါသဗျာပါဒ၏ ဆန့်ကျင်ဘက် မေတ္တာတရား၌။
ပ။
အတ္တနာ စ၊ ကိုယ်တိုင်လည်း။
သမ္မာဒိဋ္ဌိကော၊ မှန်ကန်သော ဉာဏ်အမြင်ရှိသည်။
ဟောတိ၊ ၏။
ပရဉ္စ၊ လည်း။
သမ္မာဒိဋ္ဌိယာ၊ မှန်ကန်သော ဉာဏ်အမြင်၌။
သမာဒပေတိ၊ ၏။
ဘိက္ခဝေ၊ တို့။
အဟံ၊ ဤပုဂ္ဂိုလ်ကို။
( ကိုယ်တိုင်ကလည်း ပါဏာတိပါတဝိရတိစသည်နှင့် ပြည့်စုံ၍ သူတစ်ပါးကိုလည်းပါဏာတိပါတ ဝိရတိစသည်၌ နာယူကျင့်သုံးစေသောဤပုဂ္ဂိုလ်ကို။)
သပ္ပုရိသေန၊ ထက်။
သပ္ပုရိသတရော၊ ဟူ၍။
ဝုစ္စတိ၊ ၏။
ဣတိ (အဝေါစ။)
စတုတ္ထံ၊
မိစ္ဆာသင်္ကပ္ပေါ၊ မှားယွင်းဖောက်ပြန်သော အကြံအစည်ဝိတက်ရှိသည်။
ဝါ၊ မှားယွင်းစွာ ကြံစည်ကြောင်း ဝိတက်ရှိသည်။
ဟောတိ၊ ၏။
မိစ္ဆာဝါစော၊ မှားယွင်းစွာ ပြောဆိုကြောင်း ဝစီဒုစ္စ ရိတ်ရှိသည်။
ပ။
မိစ္ဆာ ကမ္မန္တော၊ မှားယွင်းစွာ ပြုလုပ်ကြောင်း ကာယဒုစ္စရိတ်ရှိသည်။
ပ။
မိစ္ဆာ အာဇီဝေါ၊ မှားယွင်းစွာ အသက်မွေးကြောင်းဖြစ်သော ကာယဒုစ္စရိတ်, ဝစီဒုစ္စ
ရိတ် ရှိသည်။
ပ။
မိစ္ဆာဝါယာမော၊ မှားယွင်းသော ဝီရိယရှိသည်။
ပ။
မိစ္ဆာသတိ၊ မှားယွင်းသော သတိရှိသည်။
ပ။
မိစ္ဆာသမာဓိ၊ မှားယွင်းသော သမာဓိရှိသည်။
ဟောတိ၊ ၏။
ဘိက္ခဝေ၊ တို့။
အယံ၊ ( မိစ္ဆာဒိဌိက အစရှိသော) ဤပုဂ္ဂိုလ်ကို။
အသပ္ပုရိသော၊ ၍။
ဝုစ္စတိ၊ ၏။
။ပ။
အတ္တနာ စ၊ လည်း။
မိစ္ဆာသင်္ကပ္ပေါ၊ ရှိသည်။
ဟောတိ၊ ၏။
ပရဉ္စ၊ ကိုလည်း။
မိစ္ဆာသင်္ကပ္ပေ၊ မှားယွင်းသော အကြံအစည်ဝိတက်၌။
ပ။
မိစ္ဆာဝါစော၊ ရှိသည်။
ဟောတိ၊ ၏။
ပရဉ္စ၊ လည်း။
မိစ္ဆာဝါစာယ၊ မှားယွင်းစွာပြောဆိုကြောင်း ဝစီဒုစ္စရိတ်၌။
ပ။
မိစ္ဆာကမ္မန္တေ၊ မှားယွင်းစွာ ပြုလုပ်ကြောင်း ကာယဒုစ္စရိတ်၌။
ပ။
မိစ္ဆာအာဇီဝေ၊ မှားယွင်းစွာ အသက်မွေးကြောင်း ကာယဒုစ္စရိတ် ဝစီဒုစ္စရိတ်၌။
ပ။
မိစ္ဆာဝါယာမေ၊ မှားယွင်းသောဝီရိယ၌။
ပ။
မိစ္ဆာသတိယာ၊ မှားယွင်းသော သတိ၌။
ပ။
မိစ္ဆာသမာဓိမှိ၊ မှားယွင်းသော သမာဓိ၌။
သမာဒပေတိ၊ ၏။
ဘိက္ခဝေ၊ တို့။
အယံ၊ ဤပုဂ္ဂိုလ်ကို။
( ကိုယ်တိုင် မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိရှိသူ စသည်ဖြစ်၍ သူတစ်ပါးကိုလည်း မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိ စသည်၌ လက်ခံနာယူကျင့်သုံးစေသော ဤပုဂ္ဂိုလ်ကို)။
ပ။
သမ္မာဒိဋ္ဌိကော၊ မှန်ကန်သော ဉာဏ်အမြင်ရှိသည်။
ဟောတိ၊ ၏။
သမ္မာသင်္ကပ္ပေါ၊ မှန်ကန်သော အကြံအစည်ဝိတက်ရှိသည်။
ဝါ၊ မှန်ကန်စွာကြံစည်ကြောင်း ဝိတက်ရှိသည်။
ပ။
သမ္မာဝါစော၊ မှန်ကန်စွာ ပြောဆိုကြောင်း တရားရှိသည်။
ပ။
သမ္မာကမ္မန္တော၊ မှန်ကန်စွာပြုလုပ်ကြောင်းတရားရှိသည်။
ပ။
သမ္မာအာဇီဝေါ၊ မှန်ကန်စွာ အသက်မွေးကြောင်း တရားရှိသည်။
ပ။
သမ္မာဝါယာမော၊ မှန်ကန်သော ဝီရိယရှိသည်။
ပ။
သမ္မာ သတိ၊ မှန်ကန်သော သတိရှိသည်။
ပ။
သမ္မာသမာဓိ၊ မှန်ကန်သော သမာဓိရှိသည်။
ဟောတိ၊ ၏။
ဘိက္ခဝေ၊ တို့။
အယံ၊ (မှန်ကန်သော ဉာဏ်အမြင် စသည်ရှိသော) ဤပုဂ္ဂိုလ်ကို။
ပ။
သမ္မာဒိဋ္ဌိယာ၊ မှန်ကန်သော ဉာဏ်အမြင်၌။
ပ။
သမ္မာသင်္ကပ္ပေ၊ မှန်ကန်သော အကြံအစည်၌။
ပ။
သမ္မာဝါစာယ၊ မှန်ကန်စွာ ပြောဆိုကြောင်းတရား၌။
ပ။
သမ္မာကမ္မန္တေ၊ မှန်ကန်စွာ ပြုလုပ်ကြောင်းတရား၌။
ပ။
သမ္မာအာဇီဝေ၊ မှန်ကန်စွာ အသက်မွေးကြောင်းတရား၌။
ပ။
သမ္မာဝါယာမေ၊ မှန်ကန်သောဝီရိယ၌။
ဝါ၊ မှန်ကန်စွာ အားထုတ်တတ်သော ဝီရိယ၌။
ပ။
သမ္မာသတိယာ၊ မှန်ကန်စွာ အမှတ်ရမှု သတိ၌။
ပ။
သမ္မာသမာဓိမှိ၊ မှန်ကန်သော သမာဓိ၌။
ဝါ၊ မှန်ကန်စွာ အာရုံ၌ စိတ်ကို တည်တည်တံ့တံ့ထားတတ်သောတရား၌။
သမာဒပေတိ၊ ၏။
ဘိက္ခဝေ၊ တို့။
အယံ၊ ဤပုဂ္ဂိုလ်ကို။
( ကိုယ်တိုင် သမ္မာဒိဋ္ဌိရှိသူ စသည်ဖြစ်၍ သူတစ်ပါးကိုလည်းသမ္မာဒိဋ္ဌိစသည်၌ လက်ခံနာယူကျင့်သုံးစေသော ဤပုဂ္ဂိုလ်ကို)။
ပ။
ပဉ္စမံ။
မိစ္ဆာဉာဏီ၊ လွဲမှားစွာသိသော မောဟရှိသည်။
ဟောတိ၊ ၏။
မိစ္ဆာဝိမုတ္တိ၊ လွဲမှားစွာ လွတ်မြောက်မှုရှိသည်။
ဝါ၊ ကိလေသာတို့မှ မလွတ်မြောက်ဘဲလျက် လွတ်မြောက်၏ဟု လွဲမှားစွာ မှတ်ထင်မှုရှိသည်။
ပ။
မိစ္ဆာ ဉာဏေ၁။မိစ္ဆာဉာဏ်၏တရားကိုယ်။ ။ မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိ, မိစ္ဆာသင်္ကပ္ပ အစရှိသောတရား (၈)
ပါး, မိစ္ဆာဉာဏ, မိစ္ဆာဝိမုတ္တိဟူသော တရား(၂)ပါးအားဖြင့် ဆယ်ပါးသော တရားတို့ကို မိစ္ဆာတ္တတရားဟုခေါ်၏၊ ထိုဆယ်ပါးတို့တွင်–
အကုသိုလ်လုပ်ငန်းပြီးမြောက်အောင်မြင်စေနိုင်သော အကြောင်းနည်းလမ်းများကို ကြံစည်စဉ်းစားမှုနှင့် စပ်၍ဖြစ်သော မောဟကိုလည်းကောင်း၊ အကုသိုလ်ပြုပြီး နောက် “ ငါပြုလုပ်တာ သိပ်ကောင်းတာပဲ” ဟု ပြန်၍ဆင်ခြင်သည့်အနေဖြင့်ဖြစ် သော မောဟကိုလည်းကောင်း မိစ္ဆာဉာဏ (မိစ္ဆာဉာဏ်) ဟု ခေါ်၏၊ မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိ နှင့်ယှဉ် သော မောဟကို မိစ္ဆာဉာဏ်ဟု ဝိမတိဋီကာ ဖွင့်သေး၏။
မိစ္ဆာဉာဏန္တိ ပါပကိရိယာသု ဥပါယစိန္တာဝသေန ပါပံ ကတွာ “ သုကတံ မယာ” တိ ပစ္စဝေက္ခဏာကာရေန စ ဥပ္ပန္နော မောဟော။ မိစ္ဆာဝိမုတ္တီတိ အဝိမုတ္တ ဿေဝ သတော ဝိမုတ္တသညိတာ။ ခုဒ္ဒကဝတ္ထုဝိဘင်း အဋ္ဌကထာ ၄၉၅–၆။ ၊ လွဲမှားစွာ သိသော မောဟ၌။ ပ။ မိစ္ဆာဝိမုတ္တိယာ၊ လွဲမှားစွာလွတ်မြောက်မှု၌။ ဝါ၊ ကိလေသာတို့မှ မလွတ်မြောက်ဘဲလျက်လွတ်မြောက်၏ဟု လွဲမှားစွာ မှတ်ထင် ခြင်းသဘော၌။ ပ။
အကုသိုလ်လုပ်ငန်းပြီးမြောက်အောင်မြင်စေနိုင်သော အကြောင်းနည်းလမ်းများကို ကြံစည်စဉ်းစားမှုနှင့် စပ်၍ဖြစ်သော မောဟကိုလည်းကောင်း၊ အကုသိုလ်ပြုပြီး နောက် “ ငါပြုလုပ်တာ သိပ်ကောင်းတာပဲ” ဟု ပြန်၍ဆင်ခြင်သည့်အနေဖြင့်ဖြစ် သော မောဟကိုလည်းကောင်း မိစ္ဆာဉာဏ (မိစ္ဆာဉာဏ်) ဟု ခေါ်၏၊ မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိ နှင့်ယှဉ် သော မောဟကို မိစ္ဆာဉာဏ်ဟု ဝိမတိဋီကာ ဖွင့်သေး၏။
မိစ္ဆာဉာဏန္တိ ပါပကိရိယာသု ဥပါယစိန္တာဝသေန ပါပံ ကတွာ “ သုကတံ မယာ” တိ ပစ္စဝေက္ခဏာကာရေန စ ဥပ္ပန္နော မောဟော။ မိစ္ဆာဝိမုတ္တီတိ အဝိမုတ္တ ဿေဝ သတော ဝိမုတ္တသညိတာ။ ခုဒ္ဒကဝတ္ထုဝိဘင်း အဋ္ဌကထာ ၄၉၅–၆။ ၊ လွဲမှားစွာ သိသော မောဟ၌။ ပ။ မိစ္ဆာဝိမုတ္တိယာ၊ လွဲမှားစွာလွတ်မြောက်မှု၌။ ဝါ၊ ကိလေသာတို့မှ မလွတ်မြောက်ဘဲလျက်လွတ်မြောက်၏ဟု လွဲမှားစွာ မှတ်ထင် ခြင်းသဘော၌။ ပ။
သမ္မာဉာဏီ၊ မှန်ကန်စွာသိသောအရဟတ္တဖိုလ်ဉာဏ်, ပစ္စဝေက္ခဏာဉာဏ်ရှိသည်။
ပ။
သမ္မာဝိမုတ္တိ၊ မှန်ကန်စွာလွတ်မြောက်သော အရဟတ္တဖိုလ်ရှိသည်။
ပ။
သမ္မာဉာဏေ၂။သမ္မာဝိမုတ္တိနှင့် သမ္မာဉာဏ်။ ။ အရဟတ္တဖိုလ်ကိုသမ္မာဝိမုတ္တိဟု ခေါ်၍ ထိုအရဟတ္တဖိုလ်နှင့်ယှဉ်သော ဉာဏ်ကိုလည်းကောင်း, ပစ္စဝေက္ခဏာ ဉာဏ်ကိုလည်း
ကောင်း သမ္မာဉာဏ (သမ္မာဉာဏ်)ဟု ခေါ်သည်၊ စာပိုဒ် (၁၄၆) တတိယမောရနိဝါပသုတ်နှင့် စတုက္ကနိပါတ်စာပိုဒ် (၈၉) သမ္မာဒိဋ္ဌိသုတ်တို့၌ကား ထိုသုတ်များအဖွင့်အတိုင်း အနက်ရေးခဲ့သည်။
မိစ္ဆာဉာဏန္တိ မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိသမ္ပယုတ္တော မောဟော။ပ။သမ္မာဝိမုတ္တိ အရဟတ္တဖလံ၊ တံသမ္ပယုတ္တံ ပန ဉာဏံ ဝါ ( ထိုအရဟတ္တဖိုလ်နှင့်ယှဉ်သောဉာဏ်၊ ဝါ- အရဟတ္တဖိုလ်စိတ္တုပ္ပါဒ် (၃၇)၌ ပါဝင်သော ဖိုလ်ဉာဏ်သည် လည်းကောင်း) ပစ္စဝေက္ခဏာဉာဏံ ဝါ သမ္မာဉာဏန္တိ ဝေဒိတဗ္ဗံ။ ဝိမတိဋီကာ၊ ဒု၊ ၂၉၁။ ၊ မှန်ကန်စွာသိသော အရဟတ္တဖိုလ်ဉာဏ်, ပစ္စဝေက္ခဏာဉာဏ်၌။ ပ။ အတ္တနာ စ၊ လည်း။ သမ္မာ ဝိမုတ္တိ၊ ရှိသည်။ ဟောတိ၊ ၏။ ပရဉ္စ၊ လည်း။ သမ္မာဝိမုတ္တိယာ၊ မှန်ကန်စွာလွတ်မြောက်သော အရဟတ္တဖိုလ်၌။ ပ။
မိစ္ဆာဉာဏန္တိ မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိသမ္ပယုတ္တော မောဟော။ပ။သမ္မာဝိမုတ္တိ အရဟတ္တဖလံ၊ တံသမ္ပယုတ္တံ ပန ဉာဏံ ဝါ ( ထိုအရဟတ္တဖိုလ်နှင့်ယှဉ်သောဉာဏ်၊ ဝါ- အရဟတ္တဖိုလ်စိတ္တုပ္ပါဒ် (၃၇)၌ ပါဝင်သော ဖိုလ်ဉာဏ်သည် လည်းကောင်း) ပစ္စဝေက္ခဏာဉာဏံ ဝါ သမ္မာဉာဏန္တိ ဝေဒိတဗ္ဗံ။ ဝိမတိဋီကာ၊ ဒု၊ ၂၉၁။ ၊ မှန်ကန်စွာသိသော အရဟတ္တဖိုလ်ဉာဏ်, ပစ္စဝေက္ခဏာဉာဏ်၌။ ပ။ အတ္တနာ စ၊ လည်း။ သမ္မာ ဝိမုတ္တိ၊ ရှိသည်။ ဟောတိ၊ ၏။ ပရဉ္စ၊ လည်း။ သမ္မာဝိမုတ္တိယာ၊ မှန်ကန်စွာလွတ်မြောက်သော အရဟတ္တဖိုလ်၌။ ပ။
ဆဋ္ဌံ။
ဘိက္ခဝေ၊ ရဟန်းတို့။
ပါပဉ္စ၊ ယုတ်မာ ညစ်ညမ်းသောသူကို လည်းကောင်း။
ပါပေန၊ ယုတ်မာညစ်ညမ်းသောသူအောက်။
ပါပတရဉ္စ၊ သာ၍ ယုတ်မာညစ်ညမ်းသောသူကိုလည်းကောင်း။
ကလျာဏဉ္စ၊ ကောင်းမြတ်သန့်ရှင်း အပြစ်ကင်းသော သူကိုလည်းကောင်း။
ကလျာဏေန၊ ကောင်းမြတ်သန့်ရှင်း အပြစ်ကင်းသောသူထက်။
ကလျာဏတရဉ္စ၊ သာ၍ ကောင်းမြတ်သန့်ရှင်း အပြစ်ကင်းသောသူကိုလည်းကောင်း။
ဝေါ၊ သင်တို့အား။
ဒေသေဿာမိ၊ ဟောတော်မူအံ့။
တံ၊ ထို ငါဟောတော်မူမည့် တရားကို။
(တုမှေ၊ သင်တို့သည်။)
သာဓုကံ၊ စွာ။
သုဏာထ ။
ပ။
ဘိက္ခဝေ၊ တို့။
ပါပေါ၊ ယုတ်မာညစ်ညမ်းသောသူဟူသည်။
ကတမော စ၊ နည်းဟူမူ။
ပ။
သတ္တမံ၊
အဋ္ဌမံ၊
ဘိက္ခဝေ၊ တို့။
ပါပဓမ္မဉ္စ၊ ယုတ်မာသော သဘောရှိသောသူကိုလည်းကောင်း။
ပါပဓမ္မေန၊ ယုတ်မာသောသဘောရှိသောသူအောက်။
ပါပဓမ္မတရဉ္စ၊ သာ၍ ယုတ်မာသော သဘောရှိသောသူကိုလည်းကောင်း။
ကလျာဏဓမ္မဉ္စ၊ ကောင်းမြတ်သော သဘောရှိသောသူကိုလည်းကောင်း။
ကလျာဏဓမ္မေန၊ ကောင်းမြတ်သောသဘောရှိသောသူထက်။
ကလျာဏ ဓမ္မတရဉ္စ၊ သာ၍ကောင်းမြတ်သော သဘောရှိသောသူကိုလည်းကောင်း။
ဝေါ၊ သင်တို့အား။
(အဟံ၊ ငါသည်။)
ဒေသေဿာမိ၊ အံ့။
ပ။
ဘိက္ခဝေ၊ တို့။
ပါပဓမ္မော၊ ယုတ်မာသော သဘောရှိသောသူဟူ သည်။
ကတမော စ၊ ဟူမူ။
နဝမံ၊
ပဋ္ဌမော၊ ရှေးဦးစွာသော။
သပ္ပုရိသဝဂ္ဂေါ၊ သပ္ပုရိသဝဂ်တည်း။